Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Папская вобласць

|  |
| --- |
| Гістарычная дзяржава |
| Папская вобласць |
| Stato della Chiesa |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сцяг (1808—1870) | Герб |

 |
| Гімн: *Marcia trionfale[d]* |
|  Папская вобласць на карце Італіі |
| <
 >
752 — 1870 |
| Сталіца | Рым |
| Мова(ы) | латынь, італьянская |
| Афіцыйная мова | лацінская мова |
| Рэлігія | каталіцызм |
| Грашовая адзінка | папскі скуда (да 1866) папская ліра (1866—1870) |
| Плошча | * 41 407 км² (1859)
* 41 740 км² (1859)
* 44 000 км² (1640)
 |
| Насельніцтва | 2 300 000 чал. (1800) |
| Форма кіравання | выбарная манархія і абсалютная тэакратычная манархія[d] |
| Гісторыя |
|  • 752 |
Утворана |
|  • 15 лютага 1798 |
Акупавана Францыяй |
|  • 1860 |
Рысарджымента |
|  • 20 верасня 1870 |
Далучана да Італіі |
|  • 1929 |
Утварэнне Ватыкана |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Папская вобласць** — свецкае зямельнае ўладанне рымскіх пап. Створаная ў 756 годзе, калі кароль франкаў Піпін Кароткі падарыў Папу Стэфану II Рымскую вобласць, Пентаполь і землі колішняга візантыйскага Равенскага экзархата. Папская вобласць спыніла існаванне ў 1870, калі італьянскія войскі ўвайшлі ў Рым і абвясцілі яго сталіцай Італіі.
# Бром

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 35 | Селен ← Бром → Крыптон |
| Cl ↑ **Br** ↓ I | Перыядычная сістэма элементаў35Br |

 |
| Вонкавы від простага рэчыва |
|  |
| Уласцівасці атама |
| Імя, сімвал, нумар |
Бром, 35 |
| Група, перыяд, блок |
{{{група}}}, 4, {{{блок}}} |
| Атамная маса (малярная маса) |
79,904 ± 0,003 а. а. м. (г/моль) |
| Электронная канфігурацыя | * Ar 3d104s24p5
* 1s22s22p63s23p63d104s24p5
 |
| Радыус атама |
119 пм |
| Хімічныя ўласцівасці |
| Кавалентны радыус |
114 пм |
| Радыус іона |
(+5e)47 (-1e)196 пм |
| Электраадмоўнасць |
2,96 (шкала Полінга) |
| Электродны патэнцыял |
0 |
| Ступені акіслення |
−1, 0, +1, +3, +5, +7 |
| Энергія іанізацыі |
1-я: 1139,9 кДж/моль кДж/моль (эв)
 2-я: 2103 кДж/моль кДж/моль (эВ)
 3-я: 3470 кДж/моль кДж/моль (эВ) |
| Тэрмадынамічныя ўласцівасці простага рэчыва |
| Шчыльнасць (пры з. у.) |
3,1055 (25 °C) г/см³ г/см³ |
| Тэмпература плаўлення |
−7,25 °C |
| Тэмпература кіпення |
59,2 °C |
| Малярны аб'ём |
51,46 (25 °C, Br2) см³/моль см³/моль |
| Крышталічная рашотка простага рэчыва |
| Структура рашоткі |
Артарамбічная |
| Параметры рашоткі |
a = 4,48, b = 6,67, c = 8,72 Å |
| Іншыя характарыстыкі |
| Удзельнае супраціўленне |
7,69·1010 Ом·м |
| Цеплаправоднасць |
(300 K) 4,5 Вт/(м·К) Вт/(м·К) |
| Цеплавое пашырэнне |
1,10·10−3 К−1 |

**Бром** (лац.: Bromum) **Br** — хімічны элемент VII групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 35. Адносіцца да галагенаў. Адкрыты ў 1826 годзе Антуанам Жэромам Баларам.

## Фізічныя ўласцівасці

Электронная канфігурацыя атама 1s²2s²2p63s²3p63d104s²4p5.

Пры нармальных умовах бром — цяжкая лятучая вадкасць, цёмна-чырвонага колеру, у адлюстраваным святле цёмна-фіялетавага, амаль чорнага колеру. Мае рэзкі агідны пах, атрутны. Бром — адно з двух простых рэчываў разам з ртуццю, якое пры пакаёвай тэмпературы вадкае. Шчыльнасць пры 0 °C — 3,19 г/см³. Тэмпература плаўлення брому роўна 7,25 °C, а энтальпія плаўлення 10,58 кДж/моль. Тэмпература кіпення — 59,2 °C, пры кіпенні бром ператвараецца з вадкасці ў жоўта-бурую пару, пры ўдыханні раздражняе дыхальныя шляхі. Энтальпія выпарэння 30,86 кДж/моль. Ціск насычанай пары пры 0 °C складае 8,7 кПа, пры 20 °C 22,8 кПа.

## Прыродныя крыніцы

Па змяшчэнні ў зямной кары займае 50-е месца сярод усіх элементаў. З прычыны высокай хімічнай актыўнасці сустракаецца толькі ў выглядзе злучэнняў. Здабываецца пераважна з марской вады і расолаў саляных азёр.

## Прымяненне

Прымяняецца ў хімічнай прамысловасці для атрымання розных бромістых соляў і арганічных злучэнняў (лекавых прэпаратаў, слёзатачывага газу), у фатаграфічным працэсе.

## Літаратура

* *Болсун А. Н.* Краткий словарь физических терминов / Сост. А. И. Болсун. — Мн.: Вышэйшая школа, 1979. — С. 45. — 416 с. — 30 000 экз. (руск.)
* Сергей Бесараб Токсин психушек, казарм и домов-интернатов// Медыум — medium.com, 10 лістапада 2022, 12:35

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бром
# 700

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 1 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * VI стагоддзе
* **VII стагоддзе VIII стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 680-я
* 690-я
* **700-я 710-я
* 720-я
 |
| Гады: | * 697
* 698
* 699
* **700 701
* 702
* 703
 |

|  |
| --- |
| **700 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

* Селбах становіцца каралём Дал Рыяды

## Нарадзіліся

## Памерлі
# Энтамалогія

|  |
| --- |
| Раздзел заалогіі
**Энтамалогія**
 |
| **Галіны заалогіі** |
|
Аалогія •
Акаралогія
Антразаалогія •
Фізічная антрапалогія •
Апіялогія
Арахналогія • Артрападалогія
Гельмінталогія • Герпеталогія
Іхтыялогія • Карцыналогія
Кеталогія • Канхалогія
Малакалогія • Нейраэталогія
Мірмекалогія • Нематалогія
Аалогія • Арніталогія
Палеазаалогія • Планкталогія
Прыматалогія • Протазаалогія
Тэрыялогія • Хіраптэралогія
Энтамалогія • Эталогія |
| **Знакамітыя заолагі** |
|
Жорж Кюўе · Чарльз Дарвін
Карл Ліней · Конрад Лорэнц
Томас Сэй · Эдвард Уілсан
Альфрэд Расэл Уолес
Жан Анры Фабр
іншыя…  |
| **Гісторыя** |
| * Г
* Р
* П
 |

**Энтамало́гія** (з грэч. entoma, «насякомыя»; -логія, «навука») — раздзел заалогіі, які вывучае насякомых.

Паводле задач падзяляецца на агульную і прыкладную. Агульная, ці тэарэтычная, энтамалогія вывучае будову і жыццядзейнасць насякомых, іх індывідуальнае развіццё і эвалюцыю, разнастайнасць форм, размеркаванне на Зямлі ў часе і прасторы, узаемаадносіны з асяроддзем і інш. Прыкладная энтамалогія (ветэрынарная, лясная, медыцынская, сельскагаспадарчая) вывучае насякомых-паразітаў, крывасмокаў, пераносчыкаў хвароб жывёл, чалавека і раслін, шкоднікаў лясных і сельскагаспадарчых раслін, прадуктаў, а таксама карысных насякомых, якія даюць чалавеку мёд, шоўк, апыляльнікаў раслін, ворагаў шкоднікаў, глебаўтваральнікаў. Унутры энтамалогіі вылучаюць калеаптэралогію (вывучае цвердакрылых), лепідаптэралогію (лускакрылых), мірмекалогію (мурашак) і інш.

Сярод беларускіх энтамолагаў вядомыя Анатоль Іванавіч Радкевіч і Усевалад Анатолевіч Радкевіч.

## Літаратура

* Энтамалогія // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2004. — Т. 18. Кн. 1. — 472 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1).
# П’ер Андрэ Латрэйль

| П'ер Андрэ Латрэйль |
| --- |
| фр.: Pierre André Latreille |
|  |
| Дата нараджэння | 29 лістапада 1762(1762-11-29)[…] |
| Месца нараджэння | * Брыў-ла-Гаярд, Брыў-ла-Гаярд, дэпартамент Карэз, рэгіён Лімузен, Францыя
 |
| Дата смерці | 6 лютага 1833(1833-02-06)[…] (70 гадоў) |
| Месца смерці | * Парыж, Парыж, рэгіён Іль-дэ-Франс, Метраполія Францыі, Францыя
 |
| Месца пахавання | * Grave of Pierre-André Latreille[d]
 |
| Грамадзянства | * Францыя
 |
| Бацька | Jean-Baptiste Sahuguet d'Amarzit d'Espagnac[d] |
| Маці | *невядома* |
| Род дзейнасці | лепідаптэрыст, энтамолаг, арахнолаг, карцынолаг, дыякан, выкладчык універсітэта, пісьменнік, заолаг, натураліст |
| Навуковая сфера | энтамолаг |
| Месца працы | * École nationale vétérinaire d'Alfort[d]
 |
| Альма-матар | * факультэт прыродазнаўчых навук Парыжскага ўніверсітэта[d]
* collège du Cardinal-Lemoine[d]
* Нацыянальны музей натуральнай гісторыі
 |
| Член у | * Шведская каралеўская акадэмія навук
* Французская акадэмія навук
* Пруская акадэмія навук
* Леапальдзіна
* Баварская акадэмія навук
* Турынская акадэмія навук[d]
 |
| Узнагароды |  |
| Подпіс |  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

| Сістэматык жывой прыроды |
| --- |
|
Даследчык, які апісаў шэраг заалагічных таксонаў. Для ўказання аўтарства, назвы гэтых таксонаў суправаджаюць абазначэннем **«Latreille»**.

 |

**П’ер Андрэ Латрэйль** (фр.: Pierre André Latreille; 20 лістапада 1762 — 6 лютага 1833) — французскі энтамолаг.

Прафесар энтамалогіі пры натуральна-гістарычным музеі ў Парыжы і член акадэміі навук. 31 студзеня 1832 года Латрэйль ў Парыжы заснаваў Энтамалагічнае таварыства Францыі (Société entomologique de France), прэзідэнцкі пост у якім ён займаў да сваёй смерці. Пасля яго смерці ў 1833 годзе яго змяніў на гэтай пасадзе Amédée Louis Michel Lepeletier (1770—1845).

## Найважнейшыя працы

* «Essai sur l’histoire des fourmis» (Брыў, 1798);
* «Histoire naturelle des salamandres» (1800);
* «Hist. nat. des singes» (2 т., 1801);
* «Hist. nat. des reptiles» (разам з Саніні, 1802; новае выд. 1826);
* «Hist. nat. des crustacé es et insectes» (14 т., 1802-5);
* «Genera crustaceorum et insectorum» (4 т., 1806-9);
* «Considerations sur l’ordre naturel des animaux etc.» (1810);
* «Mémoires sur divers sujets de l’histoire naturelle des insectes, de géographie ancienne et de chronologie» (1819);
* «Familles naturelles du règne animal» (1825);
* «Cours d’entomologie» (1831).

## Зноскі