# Старшыня Еўрапейскай камісіі

**Старшыня Еўрапейскай камісіі** (ЕК) ўзначальвае выканаўчы орган улады Еўрапейскага саюза. Старшыня кантралюе ўсю выканаўчую ўладу, яе членаў і Еўрапейскі грамадзянскі сэрвіс. Прэзідэнт адказвае за размеркаванне партфеляў сярод членаў камісіі і можа правесці перастаноўку яе членаў або, пры неабходнасці, звольніць іх. Ён вызначае рэгламент Камісіі і ўсе заканадаўчыя прапановы.

Дзеючы Старшыня Еўракамісіі Урсула фон дэр Ляен
Камісія праектуе новыя законы і разглядае іх на прыкладзе штодзённага жыцця Саюза (абапіраючыся на бюджэт і прымае рашэнні). Камісія таксама прадстаўляе ЕС у такіх арганізацыях як Сусветная Гандлёвая Арганізацыя і G8. АТым не менш, Старшыня ЕК, у адрозненне ад іншых кіраўнікоў урадаў, не вызначае знешнюю палітыку, не можа камандаваць войскамі або змяняць падаткі, паколькі яны ў асноўным па-за кампетэнцыі ЕС.

Пасада была створана ў 1958 годзе. Старшыня фармальна прызначаецца міністэрствам Савета Еўрапейскага саюза (на практыцы, Еўрапейскім саветам — главамі дзяржаў-членаў) кожныя пяць гадоў і яго кандыдатура ўхваляецца Еўрапейскім парламентам, да якога адносіцца Старшыня (Парламент можа выражаць неўхваленне працы Камісіі). Старшыня ў такім разе выбірае іншых Еўрапейскіх камісараў, разам з краінамі-членамі ЕС. Пасля гэтага ён перадае абавязкі кожнаму з іх. Да моманту прыняцця імі ўсіх спраў, яны абавязаны выступіць перад Парламентам.

Старшыня Еўрапейскай камісіі — Урсула фон дэр Ляен, былы міністр абароны Германіі, зацверджаны Еўрапарламентам 16 ліпеня 2019.

## Спіс Старшынь Еўракамісіі

| № | Старшыня  | Фота | Дзяржава і *папярэдняя пасада* | Партыя  | Час паўнамоцтваў  | Заўвагі |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Вальтэр Хальштэйн |  |  *Міністр фінансаў* | Хрысціянскія дэмакраты | 01958-01-01 1 студзеня 1958 — 01967-06-30 30 чэрвеня 1967 | Стварыў агульную сельскагаспадарчую палітыку і вырашыў крызіс вакантных пасад, які прывёў да Люксембургага кампрамісу. |
| 2 | Жан Рэй |  |  *Міністр фінансаў* | Ліберальныя дэмакраты | 01967-07-02 2 ліпеня 1967 — 01970-07-01 1 ліпеня 1970 | Пачаў ініцыятывы па Еўрапейскаму палітычнаму супрацоўніцтву і Эканамічнаму і Манетарнаму Саюзу ЕС. |
| 3 | Франко Марыя Малфаці |  |  *Міністр замежных спраў* | Хрысціянскія дэмакраты | 01970-07-02 2 ліпеня 1970 — 01972-03-01 1 сакавіка 1972 | Унес пранпановы на адзіным рынку. Адкрыты перамовы аб членстве з Даніяй, Ірландыяй, Нарвегіяй і Вялікабрытаніяй. |
| 4 | Сікка Мансхольт |  |  *Міністр селькай гаспадаркі* | Сацыялісты | 01972-03-22 22 сакавіка 1972 — 01973-01-05 5 студзеня 1973 | Курыраваў стварэнне Еўрапейскай валютнай сістэмы (ЕВС) і першае пашырэнне ЕС |
| 5 | Франц-Хаўер Арталі |  |  *Міністр фінансаў* | Хрысціянскія дэмакраты | 01973-01-06 6 студзеня 1973 — 01977-01-05 5 студзеня 1977 | Кіраваў пашыранай Супольнасцю падчас нафтавага крызісу ў 1973 годзе і турэцкага ўварвання на Кіпр |
| 6 | Рой Джэнкінс |  |  *Міністр унутраных спраў* | Сацыялісты | 01977-01-06 6 студзеня 1977 — 01981-01-19 19 студзеня 1981 | Курыраваў развіццё ЕВС і быў першым Старшыней, які ўдзельнічаў у G8 |
| 7 | Гастан Торн |  |  *Прэм’ер-міністр* | Ліберальныя дэмакраты | 01981-01-20 20 студзеня 1981 — 01985-01-06 6 студзеня 1985 | Паскорыў пашырэння падчас працы над Адзіным еўрапейскім актам. Аднак у перыяд «евраскляроза» уплыў Торна наменшыўся |
| 8 | Жак Дэлор |  |  *Міністр фінансаў* | Сацыялісты | 01985-01-07 7 студзеня 1985 — 01995-01-24 24 студзеня 1995 | Курыраваў прыняцце Адзінага Еўрапейскага Акта і Маастрыхцкага дагавора, быў галоўным архітэктарам Камітэта рэгіёнаў. Кіраваў у час пашырэння ЕС у 1995 годзе. |
| 9 | Жак Сантэр |  |  *Прэм’ер-міністр* | Народная партыя | 01995-01-25 25 студзеня 1995 — 01999-03-15 15 сакавіка 1999 | Сантер працаваў над Амстэрдамскім дагаворам, Ніцкім дагаворам і ўвядзеннем еўра. Аднак праца яго камісіі была азмрочана бюджэтнай палемікай. Сантер падаў у адстаўкуда заканчэння тэрміну дзеяння яго мандата. |
| - | Мануэль Марын (замяшчэнне) |  |  *Еўрапейскі міністр* | Сацыялісты | 01999-03-15 15 сакавіка 1999 — 01999-09-17 17 верасня 1999 | З-за датэрміновай адстаўкі Сантэра, праца яго камісіі працягвалася пад кіраўніцтвам Мануэля Марына, як часовага Старшыні адміністрацыі. |
| 10 | Рамана Продзі |  |  *Прэм’ер-міністр* | Ліберальныя дэмакраты | 01999-09-17 17 верасня 1999 — 02004-11-22 22 лістапада 2004 | Курыраваў увядзенне Ніцкай Дамовы і падпісанне Еўрапейскай канстытуцыі. Ён таксама курыраваў запуск наяўнага еўра ў 2002 годзе. |
| 11 | Жазэ Мануэл Барозу |  |  *Прэм’ер-міністр* | Народная партыя | 02004-11-22 22 лістапада 2004 — 02014-11-01 1 лістапада 2014 | Барозу курыраваў прыняцце Лісабонскага дагавора, працаваў у час пашырэнняў 2004 і 2007 гадоў, а таксама ў час яго старшынства была прынята Дырэктыва Блокештэйна. |

## Зноскі