# Лютаўская рэвалюцыя

| Лютаўская рэвалюцыя |
| --- |
| «Прэч арла!». Мастак Іван Уладзіміраў. Музей палітычнай гісторыі Расіі |
| Месца |  Расійская імперыя |
| Дата | 23 лютага (8 сакавіка) — 3 (16) сакавіка 1917 года |
| Прычына | origins of the February Revolution[d] і Першая сусветная вайна |
| Асноўная мэта |
Звяржэнне манархіі, устанаўленне рэспублікі |
| Вынік |
Адрачэнне Мікалая II ад прастола, канец манархічнага праўлення ў Расіі (*дэ-факта*), устанаўленне рэспубліканскага ладу |
| Загінула | * 1 443 чал.
 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Лютаўская рэвалюцыя 1917 года** — рэвалюцыя ў Расійскай імперыі, вынікам якой стала падзенне манархіі, абвяшчэнне рэспублікі і пераход улады да Часовага ўрада.

Пачатак рэвалюцыі паклалі забастоўкі, вулічныя мітынгі і дэманстрацыі ў Петраградзе, праведзеныя 23 лютага 1917. Выступленні рабочых і салдат перараслі ва ўзброенае паўстанне. 2 сакавіка цар Мікалай II адрокся ад прастола на карысць брата Міхаіла, які на другі дзень падпісаў маніфест аб адмове прыняць трон да пастановы Устаноўчага сходу.

## Прычыны

Лютаўская рэвалюцыя пачалася як стыхійны парыў народных мас, але яе поспеху спрыяў і востры палітычны крызіс у вярхах, рэзкая незадаволенасць ліберальна-буржуазных колаў аднаасобнай палітыкай цара. Хлебныя бунты, антываенныя мітынгі, дэманстрацыі, забастоўкі на прамысловых прадпрыемствах горада наклаліся на незадаволенасць і неспакой сярод шматтысячнага сталічнага гарнізона, які далучыўся да рэвалюцыйных мас, што выйшлі на вуліцы.

## Развіццё падзей

27 лютага (12 сакавіка) 1917 года ўсеагульны страйк перарос ва ўзброенае паўстанне. Войскі, якія перайшлі на бок паўстанцаў, занялі найважнейшыя пункты горада, урадавыя будынкі. У дадзеным становішчы царскі ўрад выявіў няздольнасць да хуткіх і рашучых дзеянняў. Разрозненыя і нешматлікія сілы захоўвалі вернасць манарху, аднак аказаліся не ў стане самастойна справіцца з анархіяй, якая ахапіла сталіцу, а некалькі часцей, знятых з фронту дзеля здушэння паўстання, не здолелі прабіцца да горада.

Непасрэдным вынікам Лютаўскай рэвалюцыі стала адрачэнне ад пасады Мікалая II, спыненне панавання дынастыі Раманавых і фармаванне Часовага ўрада пад кіраўніцтвам князя Георгія Львова. Гэты ўрад быў цесна звязаны з буржуазнымі грамадскімі арганізацыямі, якія ўзніклі ў гады вайны, як то Усерасійскі земскі саюз, Гарадскі саюз, Цэнтральны ваенна-прамысловы камітэт. Часовы ўрад злучыў заканадаўчую і выканаўчую ўладу, замяніўшы цара, Дзяржаўны савет, Думу і Савет міністраў. У сваёй Дэкларацыі Часовы ўрад аб’явіў амністыю палітычным зняволеным, грамадзянскія свабоды, замену паліцыі «народнай міліцыяй», рэформу мясцовага самакіравання.

Практычна адначасова рэвалюцыйна-дэмакратычнымі сіламі быў сфармаваны паралельны орган улады — Петраградскі савет, што прывяло да сітуацыі, вядомай як двоеўладдзе. 1 (14) сакавіка 1917 года новая ўлада была ўсталявана ў Маскве, на працягу сакавіка — па ўсёй краіне.

## Крыніцы

## Гл. таксама

* Рэвалюцыя 1917 года ў Расіі
* Кастрычніцкая рэвалюцыя

## Літаратура

* История России. XX век: в 2-х т. / отв.ред. А. Б. Зубов. — Москва : АСТ, 2009. — Т. I. 1894—1939 гг. — 1024 с.
* Гісторыя Беларусі ў кантэксце еўрапейскай цывілізацыі: Дапаможнік. Пад рэд. Л. В. Лойка. — Мн.: ТАА Цэнтр інавацыйных праграм і праектаў, 2003.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лютаўская рэвалюцыя
* Пра прычыны расійскай рэвалюцыі: неамальтузіянская перспектыва (руск.).
* Аляксандр Блок. Апошнія дні імператарскай ўлады Архівавана 8 кастрычніка 2007. (руск.).
* Справаздачы паседжанняў Часовага ўрада. Сакавік—красавік 1917 года Архівавана 23 жніўня 2021. (руск.).