# Сербы

| Сербы |
| --- |
| Саманазва | Срби |
| Колькасць | ≈12-13 млн  |
| Рассяленне |  Сербія 6,212,838
 Боснія і Герцагавіна 1,484,530
 Германія 507,328
 Чарнагорыя 226,092
 Харватыя 201,637
 Швейцарыя 191,500
 Аўстрыя 177,300
 ЗША звыш 170,000
 Канада 100,000-125,000
 Нідэрланды 100,000-180,500
 Швецыя 100,000
 Аўстралія 95,000
 Вялікабрытанія 90,000
 Францыя 80,000
 Італія 78,174
 Славенія 38,000
 Паўночная Македонія 35,939
 Румынія 22,518
 Нарвегія 12,500
 Грэцыя 10,000
 Венгрыя 7,350  |
| Этнічныя мовы | сербская |
| Рэлігія | каля 85% Праваслаўныя |
| Уваходзіць у | славяне |
| Роднасныя народы |
паўднёвыя славяне |
| Этнічныя групы | гаранцы |

**Сербы** (сербск.: Срби) — паўднёваславянскі народ, жыве пераважна ў Сербіі, Чарнагорыі, Босніі і Герцагавіны, Харватыі і шэрагу іншых краін. Агульная колькасць каля 12,5—13 млн чалавек. Мова сербская.

## Гісторыя

Этнічная гісторыя народа звязана з перасяленнем славянскіх плямёнаў на Балканы, як лічаць, у VI—VII стст. У IX ст. створана Сербскае княства, з тых часоў сербы імкнуцца да цэнтралізацыі дзяржавы.

Гэтыя працэсы перапынены паражэннем на Косавым полі ў 1389 годзе, якое сербы лічаць нацыянальнай трагедыяй, бо ад таго часу сербскія землі трапляюць пад акупацыю Асманскай імперыі.

У часы асманскага заваявання Балкан мноства сербаў пакінула свой край і аселі на тэрыторыі сучасных Румыніі, Венгрыі, Славакіі, дзе хутка адаптаваліся да новых рэалій. У Польшчы і Вялікім Княстве Літоўскім яны вядомы як **рацы**. Ужо ў 1474 годзе атрад рацаў у складзе венгерскага войска ўдзельнічаў у нападзе на польскі горад Кросна.

«Асманскае ярмо» працягвалася амаль пяць стагоддзяў. Толькі ў пачатку XIX ст. узмацняецца вызваленчая барацьба сербаў, якая прыводзіць да аўтаноміі сербскіх зямель (1833), пасля, у 1878 годзе ствараецца незалежная Сербская дзяржава. У 1918 годзе ствараецца Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў (з 1929 — Югаславія).

## У Вялікім Княстве Літоўскім

Непасрэдна ў Княстве сербы як **рацы** вядомы прынамсі з 1499 года, калі, паводле літоўскага гісторыка Гедзімінаса Лесмайціса, аднаму з іх адмовілі ў найманні. Потым рацы як найміты на вайсковай службе сустракаюцца часцей, іх баявы досвед быў ацэнены сучаснікамі.

Апроч баявога досведу і добрай падрыхтоўкі найманне рацаў каштавала танней, так у 1503 годзе рота Рэя з 80 рацаў стала скарбу ў два разы танней за іншыя аналагічныя кавалерыйскія роты.

Рацы бралі ўдзел прынамсі ў бітвах з татарамі на Ушы ў 1502 годзе пад камандаваннем князя Сямёна Алелькавіча і ў Клецкай бітве 1506 года пад камандаваннем князя Міхаіла Глінскага, калі паказалі сябе вельмі добра.

Магчыма, Глінскія былі пратэктарамі рацаў у Княстве як сваякі сербскіх уладароў (дэспатаў) Бранкавічаў. Таксама дзве малодшыя дачкі апошняга дэспата Ёвана Бранкавіча былі ў шлюбах з вышэйшай вялікалітоўскай арыстакратыяй, Марына з князем Вішнявецкім, а потым з князем Чартарыйскіага, а Ганна — з князем Сангушкам, а потым з князем Збаражскім.

Падраздзяленні рацаў былі лёгкай кавалерыяй, узброенай дзідай даўжынёй 2,5 метры і шабляй, без даспехаў. Па тактыцы бою іх нярэдка таксама называлі гусарамі, часам адны і тыя нанятыя сербы ў дакументах адзін год атрымлівалі грошы як «рацы», а ў іншы год як «гусары».

## Мова

Сербы размаўляюць на сербскай мове славянскай групы індаеўрапейскай моўнай сям’і. Сербская мова афіцыйная ў Сербіі, Чарнагорыі, а таксама адна з трох афіцыйных у Босніі і Герцагавіне.

## Рассяленне

*
*
*
*

## Вядомыя асобы

* Іван Уладзімір
* Стэфан Неманя
* Сава Сербскі
* Стэфан Душан
* Лазар Хрэбелянавіч
* Дасітэй Абрадавіч
* Карагеоргій
* Вук Караджыч
* Мілаш Абрэнавіч
* Нікола Пашыч
* Жываін Мішыч
* Нікола Тэсла
* Міхаіл Пупін
* Ёван Цвііч
* Надзежда Петравіч
* Мілуцін Міланкавіч
* Іва Андрыч
* Міларад Павіч
* Эмір Кустурыца
* Новак Джокавіч

## Гл. таксама

* Насельніцтва Рэспублікі Сербскай

## Зноскі

## Спасылкі

* Міжнародны зборнік моў свету
* Хрысціянскі этналагічны сайт