# Тадэвуш Бой-Жаленскі

| Тадэвуш Бой-Жаленскі |
| --- |
| Tadeusz Boy-Żeleński |
|  |
| Асабістыя звесткі |
| Імя пры нараджэнні | Tadeusz Kamil Marcjan Żeleński |
| Псеўданімы | Boy (бел.: Бой) |
| Дата нараджэння | 21 снежня 1874(1874-12-21) |
| Месца нараджэння | * Варшава, Царства Польскае, Расійская імперыя
 |
| Дата смерці | 4 ліпеня 1941(1941-07-04) (66 гадоў) |
| Месца смерці | * Львоў, Львоўскі гарадскі савет, Львоўская вобласць, УССР, СССР
 |
| Грамадзянства | * Польшча
 |
| Бацька | Władysław Żeleński[d] |
| Маці | Wanda Żeleńska[d] |
| Жонка | Zofia Żeleńska[d] |
| Альма-матар | * Ягелонскі ўніверсітэт
* Bartłomiej Nowodworski High School[d]
 |
| Месца працы | * Львоўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Івана Франко
 |
| Прафесійная дзейнасць |
| Род дзейнасці | паэт, празаік, перакладчык |
| Гады творчасці | 1906—1941 |
| Мова твораў | польская мова |
| Дэбют |
«Слоўкі» (Słówka) (1911) |
| Грамадская дзейнасць |
| Член у | * Polish Academy of Literature[d]
* Польскі ПЭН-клуб[d]
 |
| Узнагароды |   |
| Подпіс |  |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Тадэвуш Бой-Жаленскі** (польск.: Tadeusz Kamil Marcjan Żeleński, Tadeusz Boy-Żeleński; 21 снежня 1874, Варшава — 4 ліпеня 1941, Львоў) — польскі паэт, сатырык, пісьменнік, літаратуразнаўца, тэатральны крытык, лекар. Удзельнік Польскай акадэміі літаратуры і ПЭН-клуба.

## Жыццяпіс

Нарадзіўся ў сям’і кампазітара Уладыслава Жаленскага. У 1906 прылучыўся да польскага літаратурнага кабарэ «Zielony Balonik» пісаў сатырычныя тэксты, выданыя пазней — у 1911 — пад назваю «Слоўкі» (польск.: Słówka).

Вучыўся ў Ягелонскім універсітэце.

У час Першай сусветнай вайны працуе лекарам. З 1919 году пісаў тэатральныя рэцэнзіі для кракаўскага часопіса «Час» (польск.: Czas). Ад 1922 года зноў жыве ў Варшаве.

Партрэт Бой-Жаленскага (мастак — Віткацы)
Пераклаў з французскай мовы на польскую значны рад твораў розных аўтараў, у тым ліку п’есы Мальера, Расіна, Марыво, працы Франсуа Вілона, Вальтэра, Паскаля, Мантэск’ё, Лакло, Брантома, Дэні Дзідро, Мантэня, Русо, Бальзака, Стэндаля, Пруста. Стварыў «Бібліятэку Боя» — блізка як 100 тамоў французскіх перакладаў.

У тыднёвіку «Wiadomości Literackie» выступаў з палітычнымі творамі. Звярнуў увагу на празмерны ўплыў каталіцтва на жыццё палякаў.

У верасні 1939 — пасля таго, як пачалася Другая сусветная вайна — выехаў у Львоў.
Савецкай уладай прызначаны кіраўніком на кафедру гісторыі французскай літаратуры Львоўскага ўніверсітэта. Публікаваў артыкулы ў газеце «Czerwony Sztandar».
19 красавіка 1939 падпісаў зварот польскіх пісьменнікаў, прывітаўшы далучэнне Заходняй Украіны да УССР. У снежні 1940 працуе над трохтомным падручнікам польскай літаратуры.

Пасля захопу Львова нямецкім гітлераўскім войскам — ноччу з 3 на 4 ліпня 1941 — знішчальная група пад кіраўніцтвам К. Шонгарта, праводзячы знішчэнне польскай інтэлегенцыі, арыштавала Бой-Жаленскага разам з прафесарам Янам Грэкам і яго жонкай. У тую ж ноч ён быў расстраляны. Месца пахавання невядомае.

Помнік Бой-Жаленскаму у Кракаве
## Беларускія пераклады

Творы Боя перакладаў на беларускую мову Максім Танк.

## Зноскі

## Літаратура

* Józef Hen, *Błazen — wielki mąż. Opowieść o Tadeuszu Boyu-Żeleńskim*, wyd. Iskry.
* *Boy we Lwowie*, red. Barbara Winklowa, Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 1992.
* Henryk Markiewicz, *Boy-Żeleński*, wyd. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2001, seria *A to Polska właśnie*.
* Wojciech Natanson, *Boy-Żeleński* , Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1983.