Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Пісьмо мая

Пісьмо Мая. Старонка дрэздэнскага рукапісу.
**Пісьмо́ ма́я** — арыгінальнае пісьменства народа мая.

Існавала з першых стагоддзяў н.э. да забароны ў 16 ст. іспанскай царквой (кнігі мая былі знішчаны). Захаваліся 4 рукапісы: дрэздэнскі («Дрэздэнскі кодэкс», знойдзены ў Вене ў 1739), мадрыдскі («Кодэкс Тро-Картэзіянус», урыўкі з 2 манускрыптаў, знойдзеных у 2-й палавіне 19 ст. ў Мадрыдзе), парыжскі («Кодэкс Перэсіянус», 2 урыўкі, знойдзеныя ў Парыжы ў 1859), рукапіс Гралье (апублікаваны ў 1973) і значная колькасць надпісаў на камянях руін гарадоў мая (на многіх сляды наўмысных пашкоджанняў).

## Пісчы матэрыял

Кнігі мая ўяўляюць сабой паласу паперы, вырабленую з расліннага валакна і натуральнага клейкага рэчыва і пакрытую з абодвух бакоў белай вапнай. Іерагліфічныя знакі выводзілі пэндзлікамі. Побач з пісьмёнамі размяшчаліся рознакаляровыя малюнкі. Да манускрыпта дадавалася драўляная ці скураная вокладка. Надпісы на камянях і ў рукапісах значна адрозніваліся.

## Віды знакаў

У пісьме мая ўжываліся фанетычныя знакі (алфавітныя і складовыя), ідэаграфічныя (абазначаюць цэлыя словы) і ключавыя (тлумачаць значэнні слоў, але не чытаюцца). Мая ведалі каля 800 знакаў.

## Мова надпісаў і іх дэшыфроўка

Мова іерагліфічных тэкстаў значна адрозніваецца (вымаўленне, слоўнік, граматыка) ад жывой мовы мая 16—17 ст. Іерагліфічныя тэксты і надпісы мая перакладзены не цалкам (каля 85 %).

Першыя спробы расшыфроўкі — сярэдзіна 19 ст. У сярэдзіне 1950—60-х гадоў вялікі ўклад у дэшыфроўку пісьма мая зрабіў расійскі вучоны Ю. Кнарозаў.

## Літаратура

* Майя пісьмо // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. С. 525.
* Кнорозов Ю. В. Система письма древних майя. М.; Л., 1955.
* Кнорозов Ю. В. Иероглифические рукописи майя. Л., 1975.
* Александровский Г. Майя. Иероглифы и пирамиды // Наука и жизнь. 1997. № 11.

## Спасылкі

* *Степанов Г. В.* Майя письмо // Лингвистический энциклопедический словарь. — М.: «Советская энциклопедия», 1990.
# Калан

|  |
| --- |
| Калан |
|  |
| Навуковая класіфікацыя |
| прамежныя рангі[паказаць]

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Жывёлы |

|  |  |
| --- | --- |
| Падцарства:  | Эўметазоі |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Двухбакова-сіметрычныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Другаснаротыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Тып:  | Хордавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падтып:  | Пазваночныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Інфратып:  | Сківічнаротыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Надклас:  | Чацвераногія |

|  |  |
| --- | --- |
| Клас:  | Млекакормячыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падклас:  | Звяры |

|  |  |
| --- | --- |
| Інфраклас:  | Плацэнтарныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Надатрад:  | *Laurasiatheria* |

|  |  |
| --- | --- |
| Атрад:  | Драпежныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падатрад:  | Сабакападобныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Інфраатрад:  | *Arctoidea* |

|  |  |
| --- | --- |
| Парватрад:  | Куніцыпадобныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Сямейства:  | Куніцавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падсямейства:  | *Lutrinae* |

|  |  |
| --- | --- |
| Род:  | **Каланы** (Enhydra Fleming, 1828) |

|  |  |
| --- | --- |
| Від:  | **Калан** |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Enhydra lutris (Linnaeus, 1758) |
| Сінонімы |
| * *Mustela lutris* Linnaeus, 1758
 |
| Падвіды |
| *Enhydra lutris nereis*, *Enhydra lutris kamtschatica*, *Enhydra lutris lutris*, *Enhydra lutris kenyoni* |
| Арэал |
|  |
| Ахоўны статус |
| Выміраючыя віды IUCN 3.1 *Endangered* : / 7750  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 180547 |
| NCBI   | 34882 |
| EOL   | 46559130 |
| FW   | 46078 |

 |

 |

**Кала́н**, таксама **марская выдра**, **камчацкі бабёр** (*Enhydra lutris*) — сысун сямейства куніцавых, распаўсюджаны ў прыбярэжнай зоне паўночнай часткі Ціхага акіяна.

## Літаратура

* *Э. Р. Самусенка.* Калан // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1998. — Т. 7. — С. 449. — 604 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0130-3 (т. 7).

## Спасылкі

* Enhydra lutris: INFORMATION
* Sea Otter - National Geographic
# Японскі жывапіс

«Тыгры і цмокі» Кано Санкраку
**Японскі жывапіс** — шырокі спектр жанраў і стыляў выяўленчага мастацтва Японіі. Вытокі выяўленчага мастацтва Японіі ўзыходзяць да распісной керамікі (да 3 ст. да н.э.) і пахавальных фрэсак (2-6 ст.). Росквіту японскі жывапіс дасягнуў з прыняццем будызму ў 6 стагоддзі (сценавыя роспісы Залатой залы ў манастыры Харудзі недалёка ад Нары). У 7 стагоддзі з’явіліся першыя «эмакі» — даўгія скруткі, якія часам дасягалі 15 метраў і з’яўляліся ілюстрацыяй гісторыі, літаратурных твораў (напрыклад, «Аповесць пра Гэндзі») альбо ілюстравалі прыдворныя цырымоніі. Скруткі-аповесці («эмакімано») разам з альбомнымі аркушамі і шырмамі — адна з формаў японскага жывапісу і менавіта тут выпрацаваўся японскі стыль жывапісу «ямато-э», свабодны ад кітайскага ўплыву.

Як і ў Кітаі, адным з цэнтральных жанраў японскага жывапісу быў пейзаж, вяршыняй якога стаў манахромны жывапіс «суйбоку-га» майстра Сэсю (15 ст.), а таксама яркія каляровыя творы школы Кано (канец 16 ст.). У 17 стагоддзі майстры школы Кано пачалі маляваць жанравыя сцэны. У 18-19 стагоддзях пейзаж, партрэт і жанр атрымліваюць новае развіццё ў каляровых ксілаграфіях стылю «укіё-э».

У сярэдзіне 19 стагоддзя японскі жывапіс быў адкрыты еўрапейцамі. Эстампамі Кацусіка Хакусая, Тасюсай Сяраку, Судзукі Харунобу захапляліся імпрэсіяністы, іх танюткія лініі зрабілі вялікі ўплыў на мастацтва мадэрна, а партрэты — на жывапіс экспрэсіянізму.
# Іхара Сайкаку

| Іхара Сайкаку |
| --- |
| яп.: 井原西鶴 |
|  |
| Асабістыя звесткі |
| Псеўданімы | 鶴永, 二万翁 і 西鵬 |
| Дата нараджэння | 1642[…] |
| Месца нараджэння | * Nakatsu[d], Hidaka district[d], прэфектура Вакаяма, Японія
 |
| Дата смерці | 9 верасня 1693(1693-09-09) |
| Месца смерці | * Yariyamachi[d], Цюа-ку[d], Осака, Японія
 |
| Грамадзянства | * Японія
 |
| Прафесійная дзейнасць |
| Род дзейнасці | паэт, раманіст, драматург, пісьменнік |
| Кірунак | ukiyozōshi[d] і Danrin school[d] |
| Жанр | ukiyozōshi[d], Bunraku[d] і haikai[d] |
| Мова твораў | японская мова |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |
|  Цытаты ў Вікіцытатніку |

**Іхара Сайкаку** (яп. 井 原 西 鹤, 1642, Осака — 1693) — японскі пісьменнік.

## Біяграфія

Іхара Сайкаку нарадзіўся ў сям’і гандляра. Падарожнічаў па Японіі. Быў вучнем Нісіямы Саіна, заснавальнікам паэтычнай школы Данрын. Сабраныя падчас падарожжаў апавяданні склалі зборнікі «Апавяданні з усіх правінцый» (1685) і «Дарожная атрамантніца» (1687). У 1682 годзе напісаў першы раман — «Мужчына, які аддаўся каханню» (або «Мужчына, непараўнальны ў любоўнай страсці»). Пасля гэтага напісаў зборнікі навел «Пяць жанчын, адданыя каханню» (1686) і «Зменлівасці кахання» (1688). У зборніках «Запісы аб перадачы воінскіх мастацтваў» (1687) і «Аповесці пра самурайскія абавязкі» (1688) галоўныя героі — самураі. Галоўнымі героямі зборнікаў «Вечная скарбніца Японіі» (1688) і «Запаветныя думкі пра тое, як лепш пражыць на свеце» (1692) сталі гараджане. Пасля смерці Сайкаку выйшлі зборнікі «Апошні ўзор, вытканы Сайкаку» (1694) і «Ворах старых лістоў» (1696).

## Зноскі

## Літаратура

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1998. — 608 с.: іл. ISBN 985-11-0279-2
# The Hollywood Reporter

| *The Hollywood Reporter* |
| --- |
|  |
|  Офіс ў Лос-Анджэлесе |
| Арыгінальная назва | англ.: The Hollywood Reporter |
| Тып | часопіс і газета |
| Уладальнік | Penske Media Corporation[d] |
| Выдавец | Penske Media Corporation[d] |
| Краіна | * ЗША
 |
| Рэдактар | Janice Min[d] |
| Галоўны рэдактар | Мэцью Белані |
| Заснавана | 1930 |
| Мова | англійская |
| Перыядычнасць | штотыднёвік |
| Галоўны офіс | * Лос-Анджэлес
 |
| ISSN | 0018-3660 |
| Узнагароды | зорка на галівудскай «Алеі славы» |
| Вэб-сайт | hollywoodreporter.com (англ.) |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**«The Hollywood Reporter»** (бел.: Галівудскі рэпарцёр) — вядучы амерыканскі часопіс і вэб-сайт, прысвечаны галівудскаму кіно, тэлебачанню і індустрыі забаў. Выходзіць раз на тыдзень. Разам з выданнем «Variety» на працягу апошняга дзесяцігоддзя быў адным з двух найбуйнейшых амерыканскіх часопісаў пра кіно. Выдаецца пад слоганам: «The Definitive Voice of Entertainment News». Часопіс з’яўляецца афіцыйным веснікам такіх прэстыжных амерыканскіх цырымоній уручэння ўзнагарод прадстаўнікам кінаіндустрыі, сцэны і шоу-бізнесу, як «Оскар» і «Эмі». Цэнтральны офіс знаходзіцца ў Лос-Анджэлесе.

## Гісторыя

Часопіс быў заснаваны Уільямам Р. Уілкерсанам як штодзённая газета, першы нумар выйшаў у верасні 1930 года. Газета выходзіла з панядзелка па суботу на працягу першых 10 гадоў, за выключэннем кароткага перыяду, затым з панядзелка па пятніцу з 1940 года. Уілкерсан кіраваў газетай да сваёй смерці ў верасні 1962 года, хоць яго апошняя калонка з’явілася за 18 месяцаў да гэтага. Жонка Уілкерсана, Цічы Уілкерсан Касель, заняла пасаду выдаўца і галоўнага рэдактара пасля смерці мужа.

У 2010 годзе перайшоў на штотыднёвы шырокафарматны друкаваны часопіс з абноўленым вэб-сайтам.

Часопіс з’яўляецца часткай «Billboard-Hollywood Reporter Media Group», і належыць «MRC», яго штаб-кватэра знаходзіцца ў Лос-Анджэлесе.

## Галоўныя рэдактары

* з 2017 — Мэцью Белані
* 2010—2017 — Джэніс Мін
* 2007—2010 — Элізабет Гідэр
* 2005—2007 — Сінція Літлтан
* 2001—2006 — Говард Бернс
* 1999—2001 — Аніта Буш
* 1990—1999 — Алекс Бен Блок
* 1962—1988 — Цічы Уілкерсан Касель
* 1930—1962 — Уільям Р. Уілкерсан

## Апісанне

Найбольш значныя раздзелы часопіса: Cover Stories (асноўныя навіны), International (навіны сусветнай кінаіндустрыі), Business (кінаіндустрыя як бізнес), Movies (навіны кінаіндустрыі Галівуда), Movie Reviews (агляды і рэцэнзіі на фільмы), Television (тэлебачанне), Television Review (агляды тэлеперадач, тэлесерыялаў), Tech (тэхналогіі ў кіно), Awards (усе аб узнагароджаннях, фестывалях, намінацыях, прагнозах), Live Feed (стужка навінаў), Style (стыль).

## Зноскі

## Спасылкі

* Афіцыйная старонка  (англ.)
# Часціны мовы

**Часці́ны мо́вы** — лексіка-граматычныя класы слоў, якія характарызуюцца адзінствам абагульненага значэння, агульнасцю граматычных катэгорый і асаблівасцей словазмянення, характарам спалучальнасці з іншымі словамі, асноўнымі сінтаксічнымі функцыямі і спосабамі словаўтварэння.

Часціна мовы можа быць вылучана толькі на падставе сукупнасці пэўных крытэрыяў. Увага надаецца наступным фактарам:

* што звычайна абазначае пэўная адзінка — прадмет, дзеянне, якасць і г. д.;
* у якіх граматычных формах яна можа ўзнікаць;
* якія ёй характэрныя словаўтваральныя сродкі;
* якія функцыі яна выконвае ў сказе.

У беларускай мове ёсць 10 часцін мовы.

## Класіфікацыя

Часціны ў беларускай мове класіфікуюцца наступным чынам:

|  |  |
| --- | --- |
| Самастойныя (паўназначныя)
  | Несамастойныя (непаўназначныя)
  |
| скланяльныя
  | спрагальныя
  | нязменныя
  | службовыя
  | выклічнік
 |
|
назоўнік
прыметнік
лічэбнік
займеннік
 | дзеяслоў
 | прыслоўе
 |
прыназоўнік
злучнік
часціца
 |  |

Сярод паўназначных часцін мовы вылучаюцца ўказальныя словы (займеннікі), якія не называюць прадметаў, прыкмет ці колькасці, а толькі ўказваюць на іх. Астатнія паўназначныя часціны мовы адносяцца да знамянальных.

## Зноскі

## Літаратура

* Часціны мовы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2003. — Т. 17. С. 258.
* Беларуская мова. У 2-х частках. Ч. 1 / пад агул. рэд. Л. М. Грыгор'евай. — 3-е выд. — Мінск: Вышэйшая школа, 1998. — 330 с.
# Бэта (літара)

|  |
| --- |
|  |
| Грэчаскі алфавіт |
| Α α — альфа | Β β — бэта |
| Γ γ — гама | Δ δ — дэльта |
| Ε ε — эпсілон | Ζ ζ — дзэта |
| Η η — эта | Θ θ — тэта |
| Ι ι — іота | Κ κ — капа |
| Λ λ — лямбда | Μ μ — мю (мі) |
| Ν ν — ню (ні) | Ξ ξ — ксі |
| Ο ο — амікрон | Π π — пі |
| Ρ ρ — ро | Σ σ ς — сігма |
| Τ τ — тау | Υ υ — іпсілон |
| Φ φ — фі | Χ χ — хі |
| Ψ ψ — псі | Ω ω — амега |
| Выйшлі з ужывання |
| Ϝϝ,Ͷͷ — дыгама (вав) | Ϛϛ — стыгма |
| Ͱͱ — гета | Ϻϻ — сан |
| Ϟϟ, Ϙϙ — копа | Ϡϡ,Ͳͳ — сампі |
| Ϸϸ — шо |  |

**Β, β** (назва: бэта, грэч. Βήτα) — 2-я літара грэчаскага алфавіту. У сістэме грэчаскага алфавітнага запісу лікаў мае лікавае значэнне 2. Паходзіць ад фінікійскай літары - бэт, што ў перакладзе азначае «дом». Ад літары «бэта» паходзяць лацінская літара B і кірылічныя Б і В.
# IANA

| IANA |
| --- |
|  |
| Дата заснавання | 1988 |
| Заснавальнікі | Jon Postel[d] |
| Размяшчэнне | Марына Дэль Рэй, Каліфорнія,  ЗША |
| Ключавыя фігуры |
Эліза Герых |
| Сфера дзейнасці | Кіраванне каранёвай зонай DNS |
| Вэб-сайт | iana.org |

**IANA** (англ.: Internet Assigned Numbers Authority — «Адміністрацыя адраснай прасторы Інтэрнэт») — амерыканская арганізацыя, якая кіруе прасторамі IP-адрасоў, даменаў верхняга ўзроўню, а таксама рэгіструе тыпы даных MIME і параметры іншых пратаколаў Інтэрнэта. Знаходзіцца пад кантролем ICANN.

## Дзейнасць IANA

IANA адказвае за размеркаванне ўсіх зарэзерваваных імёнаў і нумароў, якія выкарыстоўваюцца ў пратаколах, вызначаных у RFC.

### Размеркаванне IP-адрасоў

IANA дэлегуе свае паўнамоцтвы па размеркаванні IP-адрасоў рэгіянальным рэгістратарам у выглядзе дыяпазонаў класа A («/8»). Рэгіянальныя рэгістратары, у сваю чаргу, дэлегуюць драбнейшыя дыяпазоны інтэрнэт-правайдарам.

Таксама выдаюцца IPv6-адрасы, але ў дадзеным выпадку падзел паўнамоцтваў невялікі, бо прапанова значна перавышае попыт.

### Даменныя імёны

IANA сумесна з аператарамі даменаў верхняга ўзроўню кіруе звесткамі каранёвых сервераў DNS.

## Спасылкі

* IANA Home Page (англ.) — вэб-сайт IANA.
# JSON

|  |
| --- |
|  |
| Пашырэнне | `.json` |
| MIME | application/json |
| Тып фармату | Абмен данымі |
| Пашыраны з | JavaScript |
| Стандарт(ы) |
STD 90 (RFC 8259), ECMA-404, ISO/IEC 21778:2017 |
| Адкрыты фармат? |
Так |
| Сайт | json.org/ |

**JSON** (*джэ́йсан*, ад англ.: JavaScript Object Notation — аб’ектная натацыя Javascript) — гэта фармат файла і фармат абмену данымі, які выкарыстоўвае зразумелы для чалавека тэкст для захоўвання і перадачы аб’ектаў даных, якія складаюцца з пар атрыбут-значэнне, масіваў або іншых серыялізаваных значэнняў. Гэта распаўсюджаны фармат для выкарыстання ў электронным абмене данымі, у тым ліку для сувязі вэб-праграм з серверамі.

Фармат даных файла JSON не залежыць ад мовы праграмавання. Першапачаткова ён выкарыстоўваўся ў JavaScript, але зараз многія мовы праграмавання маюць магчымасці для яго генерацыі. Імёны файлаў JSON выкарыстоўваюць пашырэнне `.json`.

## Стандарты

Упершыню фармат JSON быў апісаны ў спецыфікацыі RFC 4627 у 2006 годзе. Стандарт фармату JSON ECMA-404 быў упершыню створаны ў 2013 годзе. Спецыфікацыя RFC 8259, апублікаваная ў 2017 годзе, адпавядае ECMA-404. У тым жа годзе JSON таксама быў стандартызаваны як ISO/IEC 21778:2017. Стандарты ECMA і ISO/IEC апісваюць толькі дазволены сінтаксіс, у той час як RFC ахоплівае некаторыя пытанні бяспекі і камунікацыі.

## Сінтаксіс

Наступны прыклад паказвае апісанне чалавека на англійскай мове ў фармаце JSON.

```
{
 "firstName": "John",
 "lastName": "Smith",
 "isAlive": true,
 "age": 27,
 "address": {
 "streetAddress": "21 2nd Street",
 "city": "New York",
 "state": "NY",
 "postalCode": "10021-3100"
 },
 "phoneNumbers": [
 {
 "type": "home",
 "number": "212 555-1234"
 },
 {
 "type": "office",
 "number": "646 555-4567"
 }
 ],
 "children": [
 "Catherine",
 "Thomas",
 "Trevor"
 ],
 "spouse": null
}

```

## Альтэрнатывы

JSON прасоўваецца як менш затратная альтэрнатыва XML. Таксама замест JSON могуць выкарыстоўвацца CSV і YAML файлы.

## Зноскі

## Спасылкі

* json.org (англ.) — афіцыйны сайт
# Славянскія мовы

Заходнеславянскія мовы
     Усходнеславянскія мовы
     Паўднёваславянскія мовы
**Славя́нскія мо́вы** — група роднасных моў індаеўрапейскай сям’і; распаўсюджаныя на тэрыторыі Еўропы і Азіі. Агульны лік носьбітаў каля 400 млн чалавек. Адрозніваюцца вялікай ступенню блізкасці адна да адной, гэта праяўляецца ў структуры слова, ужыванні граматычных катэгорый, структуры сказа, семантыцы, сістэме рэгулярных гукавых адпаведнікаў, марфаналагічных чаргаваннях. Такая блізкасць тлумачыцца адзінствам паходжання славянскіх моў і іх працяглымі і інтэнсіўнымі кантактамі паміж сабой на ўзроўні літаратурных моў і дыялектаў.

З іншых індаеўрапейскіх моў да славянскіх бліжэй за ўсё балтыйскія мовы. Іаган Ботвідус сцвярджаў, што «славянская мова — супольная для харватаў, далматаў, палякаў, літоўцаў, маскавітаў і русінаў».

Славянскія мовы па ступені іх блізкасці адна да адной прынята дзяліць на 3 групы: усходнеславянскія, заходнеславянскія і паўднёваславянскія.

Для запісу сучасных славянскіх моў выкарыстоўваюцца кірыліца і лацінка. Раней выкарыстоўваліся таксама глаголіца і арабіца.

Лічыцца, што ўсе славянскія мовы пайшлі ад гіпатэтычнай праславянскай мовы.

## Спіс славянскіх моў

Выдзяляецца амаль 2 дзясяткі славянскіх моў.

Гістарычныя †

* прабалта-славянская
* праславянская

Усходнеславянскія мовы

* старажытнаруская †
* старажытнанаўгародская †
* старабеларуская †
* беларуская
	+ заходнепалеская
	+ падляшская
* руская
* украінская
	+ русінская

Заходнеславянскія мовы

* палабская †
* польская
	+ старапольская †
	+ сілезская
* кашубская
	+ славінская †
* верхнелужыцкая
* ніжнелужыцкая
* чэшская
	+ мараўская
* славацкая

Паўднёваславянскія мовы

* сербахарвацкая
	+ баснійская
	+ сербская
	+ харвацкая
	+ чарнагорская
* славенская
* славянасербская †
* стараславянская †
* царкоўнаславянская
* балгарская
* македонская

## Гісторыя

## Зноскі

## Літаратура

* *Багдзевіч А. І.* Уводзіны ў славянскую філалогію: дапаможнік / А. І. Багдзевіч, С. Г. Ляскевіч. — Гродна: ГрДУ, 2011. — 274 с. ISBN 978-985-515-417-5
* *Зінкевіч А. В.* Славянскія мовы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 504—505. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).
# I з кропкай

| Літара лацінкі I з кропкай |
| --- |
| İi |
|

Выява

 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ◄ | Ĭ | ĭ | Į | į | **İ** | ı | Ĳ | ĳ | Ĵ | ► |
| ◄ | e | f | g | h | **i** | j | k | l | m | ► |

 |
| **Характарыстыкі** |
| **Назва** | **İ**: latin capital letter i with dot above **i**: latin small letter i |
| **Юнікод** | **İ**: U+0130 **i**: U+0069 |
| **HTML-код** | **İ**‎: `&#304;` *ці* `&#x130;` **i**‎: `&#105;` *ці* `&#x69;` |
| **UTF-16** | **İ**‎: 0x130 **i**‎: 0x69 |
| **URL-код** | **İ**: %C4%B0 **i**: %69 |

**İ**, i (*I з кропкай*) — літара пашыранай лацініцы, выкарыстае у турэцкай азербайджанскай, татарскай і іншых мовах; Абазначае гук [i]? з беларускай «і».

## Камп’ютарнае прадстаўленне

На абстрактным узроўні маюцца 3 пары розных сімвалаў:

|  |
| --- |
|  |
|  |
| I без кропкі і I з кропкай для параўнання |

| Літара | загал. | маленьк. |
| --- | --- | --- |
| I звычайная | I | i |
| I з кропкай | İ | i |
| I без кропкі | I | ı |

## Гл. таксама

* I (літара)
# Сяргей Іванавіч Ожагаў

| Сяргей Іванавіч Ожагаў |
| --- |
| Сергей Иванович Ожегов |
|   |
| Дата нараджэння | 22 верасня 1900(1900-09-22) |
| Месца нараджэння | пасёлак Каменнае (цяпер горад Куўшынава), Цвярская губерня, Расійская імперыя |
| Дата смерці | 15 снежня 1964(1964-12-15) (64 гады) |
| Месца смерці | Масква, РСФСР, СССР |
| Месца пахавання | * Новадзявочыя могілкі
 |
| Грамадзянства | * Расійская імперыя
* СССР
 |
| Дзеці | Q134692084? |
| Род дзейнасці | лексікограф, мовазнавец |
| Навуковая сфера | русістыка, лексікаграфія |
| Месца працы | * Інстытут рускай мовы імя В. У. Вінаградава РАН[d]
* Акадэмія навук СССР
 |
| Навуковая ступень | доктар філалагічных навук |
| Навуковае званне | прафесар |
| Альма-матар | Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт |
| Навуковы кіраўнік | В. У. Вінаградаў, Л. У. Шчэрба |
| Вядомыя вучні | Lev Skvortsov[d], Natalia Shvedova[d] і Era Kuznetsova[d] |
| Вядомы як |
укладальнік "Слоўніка рускай мовы" |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Сяргей Іванавіч Ожагаў** (22 верасня 1900, пасёлак Каменнае (цяпер горад Куўшынава), Цвярская губерня, Расійская імперыя — 15 снежня 1964, Масква, РСФСР, СССР) — расійскі мовазнавец, лексікограф. Доктар філалагічных навук (1953), прафесар (1961).

## Біяграфія

У 1926 годзе скончыў Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт. З 1952 года ў Інстытуце рускай мовы АН СССР. Выкладаў у маскоўскіх універсітэце, педагагічным інстытуце, інстытуце філасофіі, літаратуры і мастацтва, на Вышэйшых курсах мастацтвазнаўства пры Інстытуце гісторыі мастацтваў у Ленінградзе і інш.

## Навуковая дзейнасць

Асноўныя працы па лексікалогіі, лексікаграфіі, гісторыі рускай літаратурнай мовы, праблемах культуры мовы, сацыялінгвістыцы, мове твораў пісьменнікаў.

Адзін са складальнікаў «Тлумачальнага слоўніка рускай мовы» (пад рэдакцыяй Д. М. Ушакова, т. 1-4, 1935—1940). Аўтар «Слоўніка рускай мовы» (1949; з 1992 года — «Тлумачальны слоўнік рускай мовы» С. І. Ожагава і Н. Ю. Шведавай). Рэдактар «Арфаграфічнага слоўніка рускай мовы» (1956), слоўнікаў-даведнікаў «Рускае літаратурнае вымаўленне і націск» (1955), «Правільнасць рускай мовы» (1962) і інш.

## Літаратура

* Ожагаў Сяргей Іванавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — С. 427. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).