Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Лонданскі метрапалітэн

| Лонданскі метрапалітэн  |
| --- |
|  |
| Інфармацыя |
| Краіна |  Вялікабрытанія |
| Горад |
Лондан |
| Дата адкрыцця |
10 студзеня 1863 года |
| Даўжыня ліній |
408 км |
| Колькасць станцый |
268 |
| Колькасць ліній |
11 |

**Ло́нданскі метрапалітэ́н** — сістэма ліній метрапалітэну ў Лондане (Вялікабрытанія); спалучае наземныя і падземныя лініі. Самы стары і адзін з найбуйнейшых у свеце метрапалітэнаў. Жыхары Лондана называюць свой метрапалітэн *the Underground* («падземка») ці *the Tube* («труба»).

## Гісторыя

* 1864 года — першае пашырэнне сеткі пасля адкрыцця ў 1863: адкрыты станцыі «Нотынг Хіл», «Шэфердс Буш» і «Хамерсміт»
* У снежні 1865 адкрыты станцыі «Барбікан» і «Мургейт»
* 1 лютага 1866 скончана будаўніцтва лініі Падынгтан—Хамерсміт
* 2 жніўня 1870 ў Лондане адкрыты Tower Subway — падземная кабельная чыгунка пад Тэмзай побач з Тауэрам. Першы тунэль метрапалітэна ў свеце пабудаваны з выкарыстаннем праходніцкага шчыта.
* 1871 — адкрыты дзве станцыі Лонданскага метрапалітэна: «Уэстбурн-Парк» і «Роял Оўк»
* 1877 — адкрыта станцыя Лонданскага метрапалітэна «Аптан-Парк»
* 1906 — работа Лонданскага метрапалітэна пераведзеная з паравай цягі на электрычную
* 1 красавіка 1914 года адкрыта станцыя «Голдхок-Роуд»

Лонданскае метро
* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Лонданскі метрапалітэн

## Гл. таксама

* Лінія Вікторыя

## Спасылкі

* Афіцыйны сайт Архівавана 13 кастрычніка 2008.
* Лонданскі музей транспарту
# Спадарожнік Меркурыя

**Спадарожнік Меркурыя** — гіпатэтычнае нябеснае цела натуральнага паходжання, што абарочваецца вакол Меркурыя. Існаванне такога спадарожніка меркавалася на працягу кароткага перыяду часу, аднак у цяперашні час лічыцца, што ў Меркурыя няма натуральных спадарожнікаў. Першым штучным спадарожнікам Меркурыя 18 сакавіка 2011 г. стаў апарат MESSENGER.

## Выяўленне меркаванага спадарожніка

27 сакавіка 1974 года, за два дні да пралёта аўтаматычнай міжпланетнай станцыі Марынер-10 побач з Меркурыем, інструменты на яе борце зарэгістравалі моцнае ультрафіялетавае выпраменьванне ў наваколлі Меркурыя, з'яўленне якога стала нечаканым. Па словах член навуковай каманды місіі Марынер Майкла МакЭлроя, выпраменьванне проста «не мела права там быць» (англ.: «had no right to be there»), так як апарат быў павернуты да цёмнага боку планеты. На наступны дзень выпраменьванне знікла, аднак пасля таго, як пралёт каля Меркурыя 29 сакавіка 1974 года адбыўся, было зарэгістравана зноў. Выпраменьванне мела даўжыню хвалі менш за 1000 Å. Прадстаўлялася, што выпраменьванне зыходзіла ад аб'екта, які аддзяліўся ад Меркурыя. Меркаванні астраномаў падзяліліся: адны лічылі аб'ект зоркай, іншыя, паказваючы на ​​два розных напрамкі, з якіх назіралася выпраменьванне, казалі пра тое, што знойдзены спадарожнік. Акрамя таго, у той час лічылася, што ўльтрафіялетавае выпраменьванне павінна затрымлівацца міжзоркавым асяроддзем. Таксама вылічаная хуткасць аб'екта (4 кіламетра ў секунду) адпавядала чаканай хуткасці руху спадарожніка.

## Падвойная зорка

31 Чашы — магчыма, з'яўляецца зацьменна-падвойнай сістэмай
Неўзабаве, аднак, было выяўлена, што «спадарожнік» аддаляецца ад Меркурыя. У рэшце рэшт, другая выяўлены крыніца выпраменьвання была ​​ідэнтыфікаваная як зорка 31 сузор'я Чашы, якая з'яўляецца спектраскапічнай падвойнай з перыядам 2,9 дня, што можа звязвацца з выпраменьваннем ва ўльтрафіялетавым дыяпазоне. Крыніца выпраменьвання, зафіксаванага 27 сакавіка 1974 г., да гэтага часу не знойдзена.

Хоць спадарожнік Меркурыя і не быў знойдзены, дадзены выпадак прывёў да важнага адкрыцця: як аказалася, максімальнае (экстрэмальнае) ультрафіялетавае выпраменьванне не цалкам паглынаецца міжзоркавым асяроддзем, у выніку чаго сталі актыўна праводзіцца назіранні ў дадзеным дыяпазоне.

## Гл. таксама

* Гіпатэтычныя прыродныя спадарожнікі Зямлі
* Спадарожнікі Венеры

## Зноскі
# Шчолачныя металы

| Група > | 1 |
| --- | --- |
| v Перыяд |  |  |
| 2 |

|  |  |
| --- | --- |
| 3 | Літый |
| Li6,941
 |
| [Не]2s1 |

 |
| 3 |

|  |  |
| --- | --- |
| 11 | Натрый |
| Na22,989
 |
| [Nе]3s1 |

 |
| 4 |

|  |  |
| --- | --- |
| 19 | Калій |
| K39,098
 |
| [Ar]4s1 |

 |
| 5 |

|  |  |
| --- | --- |
| 37 | Рубідый |
| Rb85,467
 |
| [Kr]5s1 |

 |
| 6 |

|  |  |
| --- | --- |
| 55 | Цэзій |
| Cs132,906
 |
| [Xe]6s1 |

 |
| 7 |

|  |  |
| --- | --- |
| 87 | Францый |
| Fr(223)
 |
| [Rn]7s1 |

 |

**Шчолачныя металы** — хімічныя элементы, якія складаюць галоўную падгрупу І групы Перыядычнай сістэмы: літый, натрый, калій, рубідый, цэзій, францый.

На знешнім энергетычным узроўні шчолачныя металы маюць адзін s-электрон. Шчолачныя металы маюць блізкія фізічныя і хімічныя ўласцівасці, якія заканамерна змяняюцца з узрастаннем атамнага нумару.

У свабодным выглядзе шчолачныя металы – светлыя, мяккія, хімічна актыўныя металы. Хімічная актыўнасць расце з узрастаннем атамнага нумару. Валентнасць: 1. Ступень акіслення ў злучэннях: +1. Большасць соляў шчолачных металаў добра раствараецца ў вадзе. Гідраксіды шчолачных металаў з’яўляюцца шчолачамі.
# Піксель

|  |
| --- |
| px і пкс |
| Агульная інфармацыя |
| Велічыня | колькасная велічыня[d] |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

Павялічаная выява, выкананая ў растравай графіцы: злева — з паўторам пікселяў, справа — з бікубічнай інтэрпаляцыяй.
**Пі́ксель** (*en:pixel*, скар. ад *en:picture’s element*, элемент выявы) — найдрабнейшая адзінка лічбавай выявы ў растравай графіцы.

Кожны піксель выявы — аб’ект, які характарызуецца пэўным колерам або градацыяй шэрага колеру. Адзін піксель можа захоўваць інфармацыю толькі пра адзін колер, што і асацыюецца з ім.

Таксама піксель — гэта найменшая адзінка выявы, якая атрымоўваецца з дапамогай графічных сістэм вываду інфармацыі (камп’ютарныя маніторы, прынтары і г. д.).
У сучасных графічных сістэмах часцей за ўсё мае квадратную форму.
Ад колькасці пікселяў залежыць дэталёвасць выявы.
# Бену

| Бену |
| --- |
|  |
|  Бену |
|
Бог вечнасці і адраджэння |
| Міфалогія | Старажытнаегіпецкая |
| Пол | мужчынскі пол |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Бе́ну** (**Бен-Бен**, ад егіп. «Бен» — «узнікаць») — у егіпецкай міфалогіі бог бессмяротнасці і адраджэння ў выглядзе чаплі.

## У егіпецкай міфалогіі

Бену з сонечным дыскам на галаве
Бену на камяні Бенбен
Па адной версіі Бену ўзнік яшчэ да стварэння свету з воднага хаосу на камені-абеліску Бен-Бен, адкуль паходзіць і эпітэт птушкі — «той, хто ўзнік сам з сябе». Фетышамі Бену з'яўляліся валун Бен-Бен і дрэва Ішэд, на якім ён быццам жыў. Другі варыянт міфа сцвярджае, што Бену пралятаў над першародным акіянам і сеў на валун Бен-Бен, які вырас з-пад вады. Яго крык разарваў цішыню і сімвалізаваў пачатак стварэння свету. Яго крык адзначыў, што павінна быць у свеце, і чаго нельга дапусціць.

Па іншай версіі, нарадзіўся з сакральнага агню, што зіхацеў у храме бога Ра. па трэцяй версіі ўзнік з сэрца памерлага бога Асірыса, з-за чаго лічыўся яго душой (рэінкарнацыяй) і быў звязаны з культам памерлых. Амулеты з выявай Бену павінны былі дапамагчы памерламу ўваскрэснуць у замагільным свеце (Дуаце). Называўся таксама душой бога Ра. Сімвалічным знакам, які азначаў птушку, карысталіся пры напісанні імя бога сонца.

Па легендзе Бену кожную раніцу паказваецца ў выглядзе сонца. Гэтае параўнанне прывяло да таго, што Бену зрабіўся богам перыядычный смерці і адраджэння з попелу, богам вечных цыклаў. Некаторыя тэксты вылучаюць двух багоў-птушак: першую ў выглядзе чаплі, від другой цяжка ідэнтыфіцыраваць: самі ягіпцяне называлі яе Рэх («Чырвоная»). Чапля была сімвалам сонечнага году і адраджалася з попелу кожные 365 дзён, а Рэх — сімвалам «трапічнага году» — цыкла, які цягнуўся 26 000 гадоў. У абодвух выпадках гэтыя цыклы былі відамі вяртання света з цемры, гадавога і вялікага цыклічнага вяртання сонечнага бога да месца свайго нараджэння.

Цэнтрам ушаванання Бену быў Геліёпаль. Яго малявалі ў выглядзе чаплі ў галаўным уборы з пер'ем, радзей — у выглядзе чалавека з птушынай галавой.

## У антычнай традыцыі

У антычных аўтараў Бену атрымаў імя Фенікс. Рэх-Бену апісаны Макробіем як бог-птушка, якая жыве 660 гадоў, а затым адраджаецца. Іншыя аўтары «падоўжылі» яго жыццё да 1460 гадоў. Пліній Натураліст апісвае Рэха як вялікую птушку з залатымі і пурпурнымі крыламі і доўгім, сінім хвастом. Па іх звестках, Фенікс, калі адчувае хуткі канец, будуе сабе ахвярны алтар, на якім спальвае сябе. У попеле народжваецца чарвяк, які расце і ператвараецца ў новага Фенікса.

## Літаратура

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3).

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бену
* Бену (рус)
* Егіпецкая птушка Бену (рус) Архівавана 15 лютага 2015.
* Міфалагічная энцыклапедыя. Бену (рус) Архівавана 4 жніўня 2014.
# 310 да н.э.

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 1 тысячагоддзе да н.э. |
| Стагоддзі: | * V стагоддзе да н.э.
* **IV стагоддзе да н.э. III стагоддзе да н.э.
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 330-я да н.э.
* 320-я да н.э.
* **310-я да н.э. 300-я да н.э.
* 290-я да н.э.
 |
| Гады: | * 313 да н.э.
* 312 да н.э.
* 311 да н.э.
* **310 да н.э. 309 да н.э.
* 308 да н.э.
* 307 да н.э.
 |

**310 (трыста дзясяты) год да нашай эры** паводле пралептычнага юліянскага календара — невысакосны год, які пачынаецца ў сераду. Гэта 310 год да нашай эры, першы год 10-га дзесяцігоддзя IV стагоддзя 1-га тысячагоддзя да н.э., 10-ы год 310-х гадоў да н.э., другі / трэці год 117-й алімпіяды (з ліпеня), −309 год паводле астранамічнай гадавой нумарацыі. Яму папярэднічаў 311 год да н.э., за ім ішоў 309 год да н.э. Ён скончыўся 2335 гадоў таму.

У часы Рымскай рэспублікі год быў вядомы як *Год консульства Руліяна і Цэнзарына* або, радзей, 444 год *Ab urbe condita* («ад заснавання горада»).

## Падзеі

### Грэцыя і Македонія

* Пталамей, палкаводзец дынастыі Антыганідаў, заключае саюз з Касандрам і паўстае супраць свайго дзядзькі Антыгона.

### Кіпр

* Па загадзе Пталамея цар Нікокл з Пафаса сканчае жыццё самагубствам.

### Вавілонія

* Антыгон I Аднавокі загадвае аднаму са сваіх военачальнікаў, Ніканору, уварвацца ў Вавілонію з усходу, а свайму сыну Дэметрыю Паліяркету — атакаваць яе з захаду. Ніканор збірае вялікія сілы, але быў заспеты знянацку і разбіты Селеўкам ля ракі Тыгр. Ягоныя войскі былі альбо перабітыя, альбо перайшлі на бок ворага. Гэтак жа і Дэметрыю Паліяркету не ўдалося выцесніць Селеўка.

### Малая Азія

* Пталамей атакуе Кілікію — тэрыторыю, якую кантраляваў Антыгон.
* Антыгон I Аднавокі засноўвае гарады Антыгонія Траадская (пазней вядомая як Александрыя Траадская) і Антыгонія (пазней — Нікея, сучасны турэцкі Ізнік).

### Сіцылія і Афрыка

* Тыран Сіракуз Агафокл разам з флотам прарываецца праз блакаду горада карфагенянамі і пераносіць вайну на тэрыторыю ворага. Ён наносіць паражэнне карфагенянам у бітве пры Белым Тунісе.

### Рымская Рэспубліка

* Рым сутыкаецца з новымі праблемамі з боку этрускаў, якіх самніты пераканалі разарваць саюз з рымлянамі. У бітве пры Вадзімонскім возеры рымляне пад камандаваннем Квінта Фабія Максіма Руліяна разбіваюць этрускаў.

### Ілірыя

* Племя аўтарыятаў знікае з гістарычнай арэны з прычыны міграцыі кельтаў.

## Нарадзіліся

* Арыстарх Самоскі — старажытнагрэчаскі астраном і матэматык (прыблізная дата; памёр каля 230 да н.э.).
* Хуэйвэнь-ван — кітайскі кіраўнік (ван) царства Чжао ў перыяд Ваюючых Царстваў (памёр у 266 да н.э.).
* Сюнь-цзы — кітайскі філосаф (прыблізная дата; памёр каля 230 да н.э.).

## Памерлі

* Раксана — бактрыйская або сагдыйская прынцэса, удава Аляксандра Македонскага.
* Піфей — грэчаскі купец, географ і даследчык з грэчаскай калоніі Масалія (сучасны Марсель) (нар. каля 380 да н.э.).
* Нікокл — цар Пафаса.

## Крыніцы
# Герд Карл Бініг

| Герд Бініг |
| --- |
| Gerd Binnig |
|  Нямецкі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі |
| Дата нараджэння | 20 ліпеня 1947(1947-07-20)[…] (78 гадоў) |
| Месца нараджэння | * Франкфурт-на-Майне, Германія пад акупацыяй саюзнікаў[d]
 |
| Грамадзянства | * Германія
* Германія пад акупацыяй саюзнікаў[d]
 |
| Род дзейнасці | фізік |
| Навуковая сфера | Фізіка |
| Месца працы | * IBM
* Мюнхенскі ўніверсітэт Людвіга-Максіміліяна
 |
| Альма-матар | * Мюнхенскі ўніверсітэт Людвіга-Максіміліяна
* Франкфурцкі ўніверсітэт імя Ёгана Вольфганга Гётэ
 |
| Член у | * Нацыянальная акадэмія навук ЗША
 |
| Узнагароды |  Нобелеўская прэмія па фізіцы (1986) |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Герд Карл Бініг** (ням.: Gerd Karl Binnig; 20 ліпеня 1947) — нямецкі фізік, у 1986 годзе сумесна з Генрыхам Рорэрам атрымаў Нобелеўскую прэмію па фізіцы за вынаходства сканавальнага тунэльнага мікраскопа. Распрацоўкі Бініга пашырылі магчымасці нанатэхналогій, дазволіўшы не толькі візуалізаваць асобныя атамы, але і маніпуляваць імі.

## Біяграфія

Бініг скончыў курсы падрыхтоўкі да ўніверсітэту ў гімназіі імя Рудольфа Коха ў 1966 г. у Афенбаху-на-Майне.

Вучыўся ва Універсітэце імя Гётэ ў Франкфурце, там жа ў 1978 годзе скончыў аспірантуру па тэме «тунэльная спектраскапія звышправодных (SN) x». У тым жа годзе прыняў прапанову IBM аб працы ў Даследчым цэнтры кампаніі ў Цюрыху. Там Бініг сустрэў Рорэра. Працуючы разам, навукоўцы ўняслі ключавыя ўдасканаленні ў канструкцыю сканавальнага тунэльнага мікраскопа, у тым ліку стварылі зонд з адзіным атамам на лязо. З дапамогай створанага ў 1981 годзе інструмента Бініг і Рорэр прадэманстравалі структуру паверхні крышталёў, ланцугоў ДНК і ўпершыню назіралі карціну аддзялення віруса ад клеткі-гаспадара.

У 1983 г. ён атрымаў за гэта прэмію Ота Клунга як лепшы малады навуковец Германіі.

У 1986 годзе Бініг, сумесна з Рорэрам атрымалі Нобелеўскую прэмію па фізіцы за вынаходства сканавальнага тунэльнага мікраскопа.

Знаходзячыся ў творчым адпачынку ў Стэнфардзе (ЗША) сумесна з калегам па даследчым цэнтры IBM у Цюрыху Крыстафам Герберам і прафесарам Стэнфардскага ўніверсітэта Келвінам Квейтам стварылі атамна-сілавы мікраскоп, які адкрыў новыя перспектывы ў мікраскапіі. У адрозненне ад сканавальнага тунэльнага мікраскопа, які дазваляе даследаваць толькі паверхню металаў і паўправаднікоў, атамна-сілавы мікраскоп дазваляе даследаваць дыэлектрычныя матэрыялы.

У 1994 годзе ён заснаваў фірму *Delphi Creative Technologies GmbH*, якая спецыялізавалася на аналізе малюнкаў рознага маштабу — ад мікрафатаграфіі да спадарожнікавых карт. Пазней фірма была пераназвана спачатку ў *Definiens GmbH*, а ў 2006 годзе ў **Definiens AG** і зарэгістравана ў Мюнхене. Ад Definiens AG аддзялілася фірма Definiens Imaging GmbH, якая паспяхова дзейнічае ў галіне праграмнай, аб'ектна-арыентаванай класіфікацыі малюнкаў. У цяперашні час Бініг узначальвае даследчую дзейнасць у кампаніі.

## Зноскі

## Спасылкі

* Інфармацыя з сайта Нобелеўскага камітэта  (англ.)
# 16 студзеня

|  |
| --- |
| ← **студзень** → |
| п | а | с | ч | п | с | н |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 |

**16 студзеня** — шаснаццаты дзень года па Грыгарыянскім календары

## Падзеі

* 1082: Войска нарманаў пад кіраўніцтвам Роберта Гвіскара захапіла візантыйскі горад Дырахію (зараз Дурэс)
* 1547: Вялікі князь маскоўскі Іван IV карануецца на рускага цара.
* 1712: Пётр I заснаваў першую ў Расіі Ваенную інжынерную школу (цяпер Ваенны інжынерна-касмічны універсітэт імя А. Ф. Мажайскага).
* 1865: Заснавана Лонданскае матэматычнае таварыства.
* 1920: У ЗША пачаў дзейнічаць «сухі закон».
* 1921: Падпісаны саюзны дагавор паміж БССР і РСФСР.
* 1963: Мікіта Хрушчоў абвясціў аб тым, што СССР мае вадародную бомбу.
* 2006: Элен Джонсан-Серліф заступіла на пасаду прэзідэнта Ліберыі, яна стала першай жанчынай-прэзідэнтам афрыканскай краіны.

## Нарадзіліся

Віторыё Альф'еры.
* 1634: Даратэя Энгельбрэтсдатэр, нарвежская паэтэса.
* 1749: Віторыё Альф’еры, італьянскі паэт і драматург.
* 1826: Рамуальд Траўгут, адзін з кіраўнікоў паўстання 1863—1864 гадоў.
* 1829: Уладзімір Данілавіч Спасовіч, грамадcкі дзеяч, публіцыст, крытык (пам. 1906).
* 1901: Фульхенсіа Батыста, кубінскі прэзідэнт.
* 1911: Эдуарда Фрэй Мантальва, 28-ы прэзідэнт Чылі.
* 1919: Уладзімір Алоўнікаў, беларускі кампазітар (пам. 1996).
* 1925: Пітэр Хірш, англійскі фізік.
* 1932: Даян Фосі, этолаг.
* 1932: П'ер Грацыяні, французскі мастак.
* 1935: Інгер Крыстэнсэн, дацкая паэтэса.
* 1940: Іван Піліпавіч Лагвіновіч, беларускі паэт.
* 1947: Леанід Захлеўны, кампазітар, народны артыст Беларусі.
* 1948: Джон Карпентэр, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст
* 1950: Вольфрам Маас, пасол ФРГ у Беларусі.
* 1952: Ахмед Фуад II, апошні кароль Егіпта і Судана.
* 1966: Соня Бергамаска, італьянская актрыса.
* 1988: Міхаіл Сяргеевіч Сівакоў, беларускі футбаліст.

## Памерлі

Эрык Дальберг.
* 309: Марцэл I, Папа Рымскі.
* 1703: Эрык Дальберг, шведскі ваенны інжынер.
* 1710: Імператар Хігасіяма, японскі імператар.
* 1794: Эдуард Гібан, англійскі гісторык.
* 1885: Эдмон Абу, французскі белетрыст.
* 1893: Іван Берман, беларускі этнограф і краязнавец.
* 1901: Арнольд Бёклін, швейцарскі жывапісец.
* 1912: Георг Гейм, нямецкі пісьменнік.
* 1997: Эдзён Гроф, венгерскі плывец.
* 2004: Калеві Сорса, фінскі дзяржаўны дзеяч.
* 2012: Уладзімір Жбанаў, беларускі скульптар (нар. 1954).
* 2017: Юджын Сернан, амерыканскі астранаўт.
* 2023: Джына Лалабрыджыда, італьянская кінаактрыса, рэжысёр, фатограф.
* 2024: Серджа Себасцьяні, ватыканскі дыпламат
* 2024: Вайна Вяльяс, эстонскі дыпламат
* 2025: Дэвід Лінч, амерыканскі рэжысёр

## Святкуюць

* ЗША Дзень свабоды веравызнання
* ДР Конга Дзень герояў
* Тайланд Дзень настаўніка
# Сібуян (мора)

**Сібуян** (англ.: Sibuyan) — міжвостраўнае мора Тагальскага архіпелага, паміж астравамі Пана, Таблас, Марындуке, Лусон і Масбатэ. Глыбіня да 1 700 м. У цэнтральнай частцы мора — востраў Сібуян. Клімат трапічны; ападкаў да 3000 мм у год. Частыя тайфун. Тэмпература вады 23-28 ° С. Салёнасць 32,0-32,5 ‰. Прылівы няправільныя паўсутачныя, велічыня іх больш за 2 м.

24 кастрычніка 1944 года ў моры адбылася буйная бітва паміж амерыканскім і японскім флатамі — апошняе вялікая марская бітва Другой сусветнай вайны на Ціхім акіяне, у якім былі знішчаны асноўныя сілы японскага флоту.
# Гімн Рэспублікі Карэя

| Песня пра любоў да Краіны / Патрыятычная песня |
| --- |
| 애국가 |
| Эгука |
|  |
| Аўтар слоў | невядомы |
| Кампазітар | Ан Іктхэ, 1936 |
| Мова гімна | карэйская |
| Дата публікацыі | 1941 |
| Жанр | антэм[d] |
| Танальнасць | ля мажор[d] |
| Краіна |  Рэспубліка Карэя |
| Зацверджаны |
1948 |
|  Інструментальная версія |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Эгука** (кар.: 愛国歌, 애국가) — гімн Рэспублікі Карэя . Назва ў перакладзе з карэйскай мовы азначае «патрыятычная песня».

## Тэкст гімна

1.
동해 물과 백두산이 마르고 닳도록
하나님이 보우하사 우리 나라만세.
2.
남산 위에 저 소나무 철갑을 두른 듯
바람서리 불변함은 우리 기상일세.
3.
가을 하늘 공활한데 높고 구름 없이
밝은 달은 우리 가슴 일편단심일세.
4.
이 기상과 이 맘으로 충성을 다하여
괴로우나 즐거우나 나라 사랑하세.
Прыпеў
무궁화 삼천리 화려강산
대한 사람 대한으로 길이 보전하세.
## Зноскі

## Спасылкі

* Гімн Рэспублікі Карэя на Youtube
# Нацыянальны парк

Нацыянальны парк у Аргенціне
**Нацыянальны парк** — гэта тэрыторыя, дзе ў мэтах аховы навакольнага асяроддзя абмежавана дзейнасць чалавека. Нацыянальны парк з'яўляецца прыродаахоўнай тэрыторыяй катэгорыі II паводле азначэння МСАП.

У адрозненне ад запаведнікаў, дзе дзейнасць чалавека практычна цалкам забаронена (забаронены паляванне, турызм і г. д.), на тэрыторыю нацыянальных паркаў дапушчаюцца турысты, у абмежаваных маштабах дапушчаецца гаспадарчая дзейнасць.

Найбуйнейшым у свеце нацыянальным паркам з'яўляецца Паўночна-усходні Грэнландскі нацыянальны парк, заснаваны ў 1974 годзе.

## Асаблівасці

У Белавежскім нацыянальным парку
Нацыянальны парк Каньён Брайс на поўдні штата Юта, заснаваны ў 1928 годзе. Да таго ён быў Нацыянальным прыродным помнікам.
Нацыянальныя паркі звычайна размешчаны ў месцах, якія былі ў значнай ступені неразвітыя, і часта захоўваюць вобласці з роднымі жывёламі, раслінамі і экасістэмамі (асабліва тымі, што знаходзяцца ў небяспецы), біялагічнай разнастайнасці або незвычайнымі геалагічнымі асаблівасцямі. Часам, нацыянальныя паркі ствараюцца ў развітых абласцях з мэтай вяртання некаторых тэрыторый як мага блізка да іх арыгінальныя стану. У некаторых краінах, напрыклад Англіі і Уэльсе, нацыянальныя паркі ня дзікія, якія не належаць ураду, і могуць ўключаць значныя паселішчы і выкарыстоўваемыя землі, якія часта з'яўляюцца часткай ландшафту.

## Упраўленне паркамі

Нацыянальныя паркі адыгрываюць двайную ролю, і як прытулак для жывой прыроды, так і як папулярныя турыстычныя раёны. Трэба захоўваць баланс паміж гэтымі двума напрамкамі, якія, аднак, часта звязаныя - напрыклад, турысты часта прыносяць паркам даход, які можна расходавацца на праекты захавання прыроды. Паркі таксама служаць рэзервам значных прыродных рэсурсаў, напрыклад лесаматэрыялаў, мінералаў і іншых каштоўных прадуктаў. Баланс паміж расходваннем гэтых рэсурсаў і іх захаванасцю таксама важны для кіравання паркаў. Часам нацыянальныя паркі становяцца месцам незаконнай забудовы і іншага выкарыстання, часта з-за палітычнай карупцыі. Такая дзейнасць пагражае цэласнасці многіх экасістэм.

## Гл. таксама

* Дзень запаведнікаў і нацыянальных паркаў
* Біяцэнтрызм
* Нацыянальныя паркі Беларусі

## Літаратура

* Нацыяна́льныя па́ркі // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 532. — 800 с. — 5 000 экз. — ISBN 985-11-0026-9.

## Спасылкі

* ЮНЕСКА — Праграма «Чалавек і біясфера»
* Месцы сусветнага спадчыны
* База даных прыродаахоўных тэрыторый ААН Архівавана 18 кастрычніка 2007.
* Федэрацыя EUROPARC — еўрапейскія прыродаахоўныя тэрыторыі
* Еўрапейскі цэнтр нацыянальных паркаў Архівавана 14 чэрвеня 2007.