# 1989

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XIX стагоддзе
* **XX стагоддзе XXI стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1960-я
* 1970-я
* **1980-я 1990-я
* 2000-я
 |
| Гады: | * 1986
* 1987
* 1988
* **1989 1990
* 1991
* 1992
 |

|  |
| --- |
| **1989 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

### Студзень

* 10 студзеня: Пасля 72-гадовага перапынку аднавіла дзейнасць праваслаўнае Мінскае духоўнае вучылішча.
* 12 студзеня: Прайшоў перапіс насельніцтва СССР, у БССР — 10 200 200 чалавек.

### Люты

* 4 лютага: Заснавана Таварыства беларускай культуры ў Літве.
* 15 лютага: Завершаны вывад савецкіх войскаў з Афганістана.
* 19 лютага: Адбыўся мітынг на стадыёне «Дынама» ў Мінску, арганізаваны Беларускім народным фронтам.

### Сакавік

* 26 сакавіка: Выбары народных дэпутатаў СССР сталі першымі ў савецкай гісторыі выбарамі з элементамі рэальнай канкурэнцыі.
* 28 сакавіка: Прыняў першых пасажыраў міжнародны сектар аэрапорта «Мінск-2».

### Красавік

* 3 красавіка: У Мінску адбылася ўстаноўчая канферэнцыя Беларускага экалагічнага саюза.
* 5 красавіка: Вынікам перамоў паміж камуністычнымі ўладамі Польшчы і апазіцыяй стала легалізацыя прафсаюза «Салідарнасць» і дамоўленасць аб правядзенні выбараў.

### Май

* 25 мая: Першы З’езд народных дэпутатаў СССР пачаўся ў Маскве.

### Чэрвень

Пратэсты на плошчы Цяньаньмэнь, 2 чэрвеня.
* 4 чэрвеня:
	+ Пратэсты на плошчы Цяньаньмэнь у Пекіне былі разагнаны з прымяненнем танкаў.
	+ Здарылася чыгуначная катастрофа пад Уфой — найбуйнейшая ў гісторыі СССР.
	+ Распачаліся першыя часткова свабодныя выбары ў Польскай Народнай Рэспубліцы.
* 18 чэрвеня: Заснаваны Ліцэй БДУ.
* 24 чэрвеня: У Вільні пачаўся I Устаноўчы з’езд Беларускага народнага фронту «Адраджэнне», сконч. 25 чэрвеня.
* 27 чэрвеня: Устаноўчы з’езд Таварыства беларускай мовы прыняў зварот да ўсіх прыхільнікаў беларускага слова.

### Ліпень

* 19 ліпеня: Нацыянальная асамблея выбрала Войцеха Ярузельскага Прэзідэнтам Польшчы.

### Жнівень

Нептун з «Вояджэра-2».
* 19 жніўня: Прэзідэнт Польшчы Войцех Ярузельскі назначае актывіста «Салідарнасці» Тадэвуша Мазавецкага прэм’ер-міністрам.
* 23 жніўня: Два мільёны чалавек у Латвійскай, Літоўскай і Эстонскай ССР, узяўшыся за рукі, сталі ўздоўж дарогі Вільня — Талін, дамагаючыся незалежнасці сваіх рэспублік.
* 24 жніўня: Тадэвуш Мазавецкі ўзначаліў урад Польшчы і стаў першым некамуністычным прэм'ер-міністрам у краінах сацыялістычнага лагера.
* 25 жніўня: Касмічны апарат «Вояджэр-2» наблізіўся да Нептуна.
* 31 жніўня: Малдаўская мова абвешчана дзяржаўнай у Малдове і пераведзена на лацінскі алфавіт.

### Верасень

* 14 верасня: У Намібію з выгнання вярнуўся старшыня партыі СВАПА Сэм Нуёма.

### Кастрычнік

Мітынг БНФ ва ўрочышчы Курапаты.
* 27 кастрычніка: На вайсковай базе пад в. Станькава (Дзяржынскі раён), паводле савецка-амерыканскага дагавору, знішчана апошняя пускавая ўстаноўка АТР-23 «Ака».
* 29 кастрычніка: Адбыўся мітынг у Курапатах у памяць ахвяр рэпрэсій.

### Лістапад

Дэмантаж Берлінскай сцяны.
* 7 лістапада: Створаны Дом-музей дзеда Талаша ў вёсцы Навасёлкі (Петрыкаўскі раён).
* 9 лістапада: Пачаўся дэмантаж Берлінскай сцяны.
* 13 лістапада: Узышоў на трон князь Ліхтэнштэйна Ганс-Адам II.
* 17 лістапада: Пачалася «Аксамітная рэвалюцыя» ў Чэхаславакіі.

### Снежань

Пратэсты ў Бухарэсце падчас Румынскай рэвалюцыі.
* 2 снежня: На борце савецкага лайнера «Максім Горкі» ў порце Валета (Мальта) пачалася сустрэча Міхаіла Гарбачова і Джорджа Буша.
* 16 снежня: Масавыя выступленні ў горадзе Тымішаара, пачатак рэвалюцыі ў Румыніі.
* 17 снежня:
	+ На тэлеканале FOX дэбютаваў серыял «Сімпсаны» — самы доўгі мультсерыял у гісторыі амерыканскага тэлебачання.
	+ Асвечаны храм Святых Першавярхоўных Апосталаў Пятра і Паўла, Светлагорскае благачынне.
* 20 снежня: Амерыканскія войскі ўрываюцца ў Панаму дзеля звяржэння Мануэля Нар’егі.
* 22 снежня:
	+ У Румыніі скінуты рэжым Нікалае Чаўшэску. Дыктатар і яго жонка расстраляныя.
	+ Заснаванне Беларускай федэрацыі футбола.
* 29 снежня:
	+ Вацлаў Гавел стаў Прэзідэнтам Чэхаславакіі.
	+ Сейм Польшчы прыняў папраўкі ў Канстытуцыю, краіна атрымала назву Рэспубліка Польшча замест ПНР.

## Нарадзіліся

* 12 лютага: T-DJ Milana (Юлія Рысіна), украінская дыджэй, кампазітар, танцорка і мадэль.
* 21 сакавіка: Жордзі Альба, іспанскі футбаліст.
* 21 мая: Людміла Вядзернікава, тэхнічны дырэктар INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF BELARUS.
* 28 ліпеня: Лейла Ісмаілава, беларуская тэлевядучая.
* 31 ліпеня: Вікторыя Азарэнка, беларуская тэнісістка.
* 13 снежня: Тэйлар Свіфт, амерыканская спявачка.

## Памерлі

* 23 студзеня: Сальвадор Далі, іспанскі мастак.
* 14 лютага: Вінцэнт Жук-Грышкевіч, беларускі нацыянальны дзеяч, у 1971—1982 старшыня Рады БНР (нар.10.2.1903).
* 26 красавіка: Люсіль Бол, амерыканская актрыса.
* 22 чэрвеня: Анры Сагэ, французскі кампазітар і дырыжор.
* 2 ліпеня: Андрэй Грамыка, савецкі дзяржаўны дзеяч і дыпламат.
* 11 ліпеня: Лоўрэнс Аліўе, брытанскі акцёр.
* 16 ліпеня: Герберт фон Караян, аўстрыйскі дырыжор.
* 26 жніўня: Ірвінг Стоўн, амерыканскі пісьменнік.
* 7 верасня: Анатоль Міхайлавіч Трус, беларускі акцёр.
* 13 лістапада: Фёдар Янкоўскі, беларускі мовазнавец, фалькларыст, празаік.
* 14 снежня: Андрэй Сахараў, фізік, адзін з стваральнікаў вадароднай бомбы, праваабаронца.
* 22 снежня: Сэмюэл Бэкет, ірландскі драматург (нар. 1906)
* 25 снежня: Нікалае Чаўшэску, прэзідэнт Румыніі (нар. 26.1.1918)