Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Пародыя

**Пародыя** (грэч. παρῳδία — спевы навыварат) — камічнае перайманне стылю і кірунку пісьменства, што знарок скажае і акарыкатурвае рысы арыгінала дзеля высьмейвання. Ёсць крытыкай твора паводле мысленнага і стылёвага напаўнення, мастацкага разумення і грамадскага стаўлення творцы. Пры перайманні жанра арыгінала захоўвае яго кампазіцыю і стыль. Супярэчнасць выгляду арыгінала паводле зместу спрыяе адрознаму сэнсаваму напаўненню і адваротнаму тлумачэнню яго асноўнай думкі. Мастацкая вартасць заключаецца ў выразнай пазнавальнасці рысаў арыгінала.

## Віды

* *Гумарыстычная*. Завастрае слабыя бакі арыгінала без іх адмаўлення (Пятро Сушко «Паэтычныя залёты»).
* *Сатырычная*. Скіраваная супраць арыгінала (Павел Марціновіч «Бойся Бога»).

Паводле зместу бывае: 1) грамадзянская (Якуб Колас «Малебен»), 2) літаратурная (Цімох Дзераза «Літаратурная пародыя») і 3) побытавая (Георгій Юрчанка «З Уладзіміра Скарынкіна»). Вылучаюцца парадыйныя ода (Аляксандр Сумарокаў), памфлет (Вальтэр, Даніэль Дэфо і Джонатан Свіфт), раман (Франсуа Рабле «Гарганцюа і Пантагруэль») і трагедыя (Іван Крылоў «Падшчыпа»). Бываюць пародыі на прамову, рэпартаж, дэтэктыўныя, паэтычныя, празаічныя і драматычныя творы, крытычныя працы.

## Беларусь

У беларускай літаратуры сустракаецца ў ананімнай «Прамове Мялешкі» XVII стагоддзя. Склалася ў жанр да сярэдзіны XIX стагоддзя (паэмы «Тарас на Парнасе» Канстанціна Вераніцына і «Энеіда навыварат» Вікенція Равінскага). Блізкія да побытавай і грамадзянскай пародыі «Калыханка» Францішка Багушэвіча, «Янка і свабода» і «Ісцінна чорнае трыо» Я. Купалы і «Пратэст» Ядвігіна Ш. Надзённасцю вызначаюцца пародыі Кандрата Крапівы (паэмы «Малітва па-беларуску» і «Нібы сатыра на Нібы паэму М.Грамыкі „Гвалт над формай“»). У 1920—1930-я гг. пародыі пісалі Андрэй Александровіч, Якуб Колас, Янка Купала, Паўлюк Трус і Мікола Хведаровіч. Сустракаецца ў Рыгора Барадуліна, Васіля Віткі, Артура Вольскага, Анатоля Вялюгіна, Ніла Гілевіча, Сяргея Дзяргая, Хведара Жычкі, Аляксея Зарыцкага, Петруся Макаля, Міколы Мятліцкага, Міхася Скрыпкі і Язэпа Таўшчэзнага. У пачатку 1970-х гадоў з’явілася паэма Ніла Гілевіча «Сказ пра Лысую гару» аб нечаканасцях жыцця пісьменніцкага гурту і тагачаснай пісьменніцкай творчасці. Парадыйныя складнікі знаходзяцца ў празаічных творах Міраслава Адамчыка, Пятра Васючэнкі, А. Вырвіча, Адама Глобуса, у п’есах Алега Ждана, Сяргея Кавалёва і Алеся Петрашкевіча.

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пародыя
# Віга Мортэнсен

| Віга Мортэнсен |
| --- |
| дацк.: Viggo Mortensen |
|  |
| Дата нараджэння | 20 кастрычніка 1958(1958-10-20)[…] (67 гадоў) |
| Месца нараджэння | * Уотэртаўн[d], Jefferson County[d], штат Нью-Ёрк, ЗША
 |
| Грамадзянства | * ЗША
* Каралеўства Данія
 |
| Бацька | Viggo Peter Mortensen[d] |
| Маці | Grace Gamble Atkinson[d] |
| Жонка | Exene Cervenka[d] |
| Дзеці | Henry Mortensen[d] |
| Адукацыя | * St. Lawrence University[d]
* Watertown High School[d]
 |
| Прафесія | кінаакцёр, фатограф, паэт, пісьменнік, спявак, кампазітар, мастак, тэлеакцёр, кінапрадзюсар, джазмен, кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр |
| Кірунак | вестэрн |
| Член у | * Òmnium Cultural[d]
 |
| Узнагароды |  Bodil Honorary Award[d] (2015) Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША за найлепшы акцёрскі склад у ігравым кіно[d] Спадарожнік (прэмія) прэмія «Даностыя»[d] (2020) Прэмія «Залаты чаравік» (2007) Sitges Grand Honorary Award[d] (2009) |
| IMDb | ID 0001557 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Віга Пітэр Мортэнсен — малодшы** (англ.: Viggo Peter Mortensen, Jr .; нар. 20 кастрычніка 1958) — дацка-амерыканскі акцёр, пісьменнік, фатограф і мастак. Трохразовы намінант на прэміі «Оскар» і BAFTA, а таксама чатырохразовы намінант на прэмію «Залаты глобус».

## Творчасць

Мортэнсен дэбютаваў у кіно з роляй у трылеры «Сведка» (1985), пасля чаго з’явіўся ў такіх фільмах, як «Бягучы індзеец» (1991), «Шлях Карліта» (1993), «Барвовы прыліў» (1995), «Дзённае святло» (1996), «Партрэт лэдзі» (1996), «Салдат Джэйн» (1997), «Ідэальнае забойства» (1998), «Прагулка па Месяцы» (1999) і «28 дзён» (2000).

Сусветную вядомасць яму прынесла роля Арагорна ў кінатрылогіі «Уладар пярсцёнкаў». У 2005 годзе Мортэнсен атрымаў пахвалу ад крытыкаў за ролю ў крымінальным трылеры Дэвіда Кроненберга «Апраўданая жорсткасць». За ролю ў іншым фільме Кроненберга «Загана на экспарт» (2007) Мортэнсен быў намінаваны на прэмію «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю. У 2016 годзе ён атрымаў другую намінацыю на прэмію «Оскар» за галоўную ролю ў трагікамедыі «Капітан Фантастык». У студзені 2019 года быў намінаваны на Оскар у катэгорыі «Найлепшы акцёр» (фільм «Зялёная кніга»).

## Зноскі
# Сван Арло

| Сван Арло |
| --- |
|  |
| Дата нараджэння | 30 лістапада 1981(1981-11-30) (44 гады) |
| Месца нараджэння | * Фантэнэ-о-Роз, дэпартамент О-дэ-Сен, рэгіён Іль-дэ-Франс, Метраполія Францыі, Францыя
 |
| Грамадзянства | * Францыя
 |
| Прафесія | акцёр, кінаакцёр, тэатральны акцёр, тэлеакцёр |
| Узнагароды | прэмія «Сезар» за найлепшую мужчынскую ролю (2018) Прэмія «Сезар» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана[d] (28 лютага 2020) Прэмія «Сезар» за найлепшую мужчынскую ролю другога плана[d] (23 лютага 2024) |
| IMDb | ID 0035128 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Сван Арло** (фр.: Swann Arlaud; нар. 30 лістапада 1981, Фантэнэ-о-Роз, Францыя) — французскі акцёр.

## Біяграфія

Нарадзіўся 30 лістапада 1981 года ў Фантэнэ-о-Роз, дэпартамент О-дэ-Сен у Францыі. Яго маці — Таццяна Віяле, кастынг-дырэктар, дачка французскага акцёра Макса Віяля (1934—2000); айчым — кінааператар Бруна Нюйтэн.

Сваю акцёрскую кар’еру пачаў з удзелу ў рэкламных роліках і невялікіх роляў у фільмах, сярод якіх «Бунт дзяцей», «Мядзведзь на сцэне» і «Шэрыя душы». Паралельна са здымкамі акцёр вывучаў дэкаратыўнае мастацтва ў Страсбургу.

З пачатку 2000-х гадоў Сван Арло сыграў шэраг невялікіх роляў на тэлебачанні, у прыватнасці ў серыялах «Крымінальная паліцыя», «Так паступаюць сапраўдныя жанчыны», «Цэнтральная ноч» і «Стажоры: Першыя крокі ў паліцыі». У 2010 годзе атрымаў галоўную ролю ў фільме «Ананімныя рамантыкі» Жан-П’ера Амеры. У фільме таксама прынялі ўдзел Бенуа Пульворд, Ізабель Карэ і малады акцёр — П’ер Нінэ. У гэтым жа годзе акцёр зняўся ў фільмах «Незвычайныя прыгоды Адэль» Люка Бесона, «Выдатная стрэмка» Рэбекі Златоўскі і «Чорныя нябёсы» Жыля Маршана.

У 2012 годзе зняўся разам з Жэрарам Дэпардзьё, Эманюэль Сенье і Марк-Андрэ Грандэнам у экранізацыі рамана Віктора Гюго «Чалавек, які смяецца», знятую Жан-П’ерам Амеры.

У 2015 годзе Арло сыграў адну з галоўных роляў у фільме Элі Важэмана «Анархісты» разам з Тахірам Рахімам, Адэль Экзаркопулас і Гіёмам Гуі. За працу ў гэтай карціне акцёр быў намінаваны на кінапрэмію «Сезар» 2016 года на намінацыі «Самы перспектыўны акцёр». У гэтым жа годзе акцёр сыграў адну з роляў у фантастычным трылеры рэжысёра-дэбютанта Клемана Кажітора «Ні на нябёсах, ні на зямлі», дзе яго партнёрамі па здымачнай пляцоўцы былі Жэрэмі Рэнье, Кевін Азаіс і Фінегэн Олдфілд.

## Зноскі
# Том Хідлстан

| Том Хідлстан |
| --- |
| англ.: Tom Hiddleston |
|  |
| Дата нараджэння | 9 лютага 1981(1981-02-09) (45 гадоў) |
| Месца нараджэння | * Вэстмінстэр, Лондан
 |
| Грамадзянства | * Вялікабрытанія
 |
| Бацька | James Norman Hiddleston[d] |
| Маці | Diana Patricia Servaes[d] |
| Адукацыя | * Ітанскі каледж
* Кембрыджскі ўніверсітэт
* Каралеўская Акадэмія драматычнага мастацтва (2002)
* Пембрак-каледж[d]
* Драган-скул[d]
* Windlesham House School[d]
 |
| Прафесія | тэатральны акцёр, кінаакцёр, комік, музыкант, тэлеакцёр, кінапрадзюсар, акцёр |
| Узнагароды | Прэмія «Залаты глобус» за найлепшую мужчынскую ролю — міні-серыял ці тэлефільм[d] (2016) Laurence Olivier Award for Best Newcomer in a Play[d] (2008) кінаўзнагарода MTV за найлепшы бой[d] (2013) Прэмія Лорэнса Аліўе (2008) MTV Movie Award for Best Villain[d] (2013) Empire Award for Best Male Newcomer[d] (2012) Empire Hero Award[d] (2017) |
| IMDb | ID 1089991 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Томас Уільям Хідлстан** (англ.: Thomas William Hiddleston; нар. 9 лютага 1981(1981-02-09), Вэстмінстэр, Лондан) — англійскі акцёр
і прадзюсар. Лаўрэат прэмій Лорэнса Аліўе і «Залаты глобус», намінант на прэміі BAFTA, «Эмі» і «Тоні».

Атрымаў міжнародную вядомасць, выконваючы ролю Локі ў Кінематаграфічным сусвеце Marvel, пачынаючы з «Тора» ў 2011 годзе і уключаючы серыял «Локі». Часопіс Empire паставіў Локі, створаны Хідлстанам, на 19-е месца ў спісе найвялікшых кінаперсанажаў усіх часоў.

## Зноскі

## Спасылкі

* Том Хідлстан на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
# Эзра Мілер

| Эзра Мілер |
| --- |
|  |
| Імя пры нараджэнні | англ.: Ezra Matthew Miller |
| Род дзейнасці | акцёр, спявак, дзіця-акцёр, оперны спявак, тэлеакцёр, мадэль, кінаакцёр, музыкант |
| Дата нараджэння | 30 верасня 1992(1992-09-30) (33 гады) |
| Месца нараджэння | * Wyckoff[d], Нью-Джэрсі, ЗША
 |
| Грамадзянства | * ЗША
 |
| Веравызнанне | іўдаізм і хрысціянства |
| Альма-матар | * The Hudson School[d]
* Rockland Country Day School[d]
* Бард-каледж[d]
 |
| Узнагароды і прэміі | Trophée Chopard[d] |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Эзра Мэцью Мілер** (англ.: Ezra Matthew Miller; нар. 30 верасня 1992, Уайкаф, Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі акцёр і музыкант. Найбольш вядомы ролямі супергероя Флэша ў фільмах па коміксах DC і чараўніка Крыдэнса ў серыі фільмаў «Фантастычныя істоты». За ролю другога плана ў меладраме «Добра быць ціхоняй» атрымаў шэраг акцёрскіх прэмій.

## Зноскі
# Эмі Шумер

| Эмі Шумер |
| --- |
| англ.: Amy Schumer |
|  |
| Дата нараджэння | 1 чэрвеня 1981(1981-06-01)[…] (45 гадоў) |
| Месца нараджэння | * Upper East Side[d], Манхэтэн, Нью-Ёрк, штат Нью-Ёрк, ЗША
 |
| Грамадзянства | * ЗША
 |
| Муж | Крыс Фішэр[d] |
| Адукацыя | * Cтудыя Уільяма Эспера[d]
* Таўсанскі ўніверсітэт
* Перуанскі ўніверсітэт прыкладных навук[d]
* Старшая школа Саўт-Сайд[d]
 |
| Прафесія | актрыса, пісьменніца, сцэнарыст, тэлепрадзюсар, комік, падкастарка, тэлерэжысёр, кінарэжысёр, стэндап-комік |
| Член у | * Writers Guild of America, East[d]
 |
| Узнагароды |  прэмія Гільдыі сцэнарыстаў ЗША[d] (2016) Critics’ Choice Movie Awards (2015) прэмія Пібадзі (2014) |
| IMDb | ID 2154960 |
| amyschumer.com |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Эмі Шумер** (англ.: Amy Schumer; нар. 1 чэрвеня 1981) — амерыканская стэндап-камедыянтка, сцэнарыстка, прадзюсар і актрыса. Шумер здабыла вядомасць, заняўшы чацвёртае месца ў шоу Last Comic Standing у 2007 годзе, пазней яна працягнула кар’еру, выступаючы ў камедыйных шоў і з'яўляючыся ў такіх серыялах, як «Студыя 30», «Луі» і «Дзеўкі».

Прарывам Шумер стала яе ўласнае шоў «Унутры Эмі Шумер» на Comedy Central, якое стартавала ў 2013 годзе. У 2014 годзе яна намінавалася на прэмію «Выбар тэлевізійных крытыкаў» за акцёрскую работу, а таксама на «Эмі» як сцэнарыст. У 2015 годзе яна была вядучай цырымоніі MTV Movie Awards. У 2015 годзе Шумер выйграла прэмію «Выбар тэлевізійных крытыкаў». У 2015 годзе яна атрымала намінацыю на «Эмі» за найлепшую жаночую ролю ў камедыйным тэлесерыяле.

Пасля свайго тэлевізійнага поспеху Шумер напісала сцэнарый і выступіла выканаўцай галоўнай ролі ў фільме «Дзяўчына без комплексаў» рэжысёра Джада Апатаў. Фільм і яе сцэнарый атрымалі пахвалу ад крытыкаў. У 2015 годзе Шумер была ўключана ў спіс ста найбольш уплывовых людзей года на думку часопіса Time.

У 2016 годзе стала першай жанчынай, якая ўвайшла ў спіс «10 самых высокааплатных комікаў».

## Зноскі
# Рон Ховард

| Рон Ховард |
| --- |
| Ron Howard |
|  |
| Імя пры нараджэнні | Рональд Уільям Ховард |
| Дата нараджэння | 1 сакавіка 1954(1954-03-01)[…] (72 гады) |
| Месца нараджэння | * Duncan[d], Stephens County[d], Аклахома, ЗША
 |
| Грамадзянства |  ЗША |
| Бацька | Rance Howard[d] |
| Маці | Jean Speegle Howard[d] |
| Жонка | Cheryl Howard[d] |
| Дзеці | Брайс Далас Ховард[d], Paige Howard[d], Reed Howard[d] і Jocelyn Howard[d] |
| Адукацыя | * Універсітэт Паўднёвай Каліфорніі
* John Burroughs High School[d]
* Школа кінематаграфічных мастацтваў Універсітэта Паўднёвай Каліфорніі[d]
* Desilu Productions[d]
 |
| Прафесія | кінапрадзюсар, кінарэжысёр, акцёр агучвання, сцэнарыст, тэлерэжысёр, тэлеакцёр, кінаакцёр, тэлепрадзюсар, рэжысёр, акцёр |
| Кар’ера |
1956 — цяпер. час |
| Узнагароды |     Дзённая прэмія «Эмі»[d] Прэмія «Сатурн» за найлепшую рэжысуру[d] (1986) Directors Guild of America Award for Outstanding Directing – Feature Film[d] (1995) Primetime Emmy Award for Outstanding Limited or Anthology Series[d] (1998) Critics' Choice Movie Award for Best Director[d] (2001)  Directors Guild of America Award for Outstanding Directing – Feature Film[d] (2001) Primetime Emmy Award for Outstanding Comedy Series[d] (2004) Daytime Emmy Award for Outstanding Children's Animated Program[d] (2008) Daytime Emmy Award for Outstanding Children's Animated Program[d] (2010) зорка на галівудскай «Алеі славы» (19 жніўня 1981) Dallas-Fort Worth Film Critics Association Award for Best Director[d] (2001) |
| IMDb | 0000165 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Рональд Уільям «Рон» Ховард** (англ.: Ronald William «Ron» Howard; нар. 1 сакавіка 1954) — амерыканскі акцёр
, кінарэжысёр і кінапрадзюсар, уладальнік прэміі «Оскар». Найбольш вядомыя фільмы рэжысёра: «Апалон-13», «Гульні розуму», а таксама экранізацыі кніг Дэна Браўна «Код да Вінчы» і «Анёлы і дэманы».

## Зноскі

## Спасылкі

* Рон Ховард на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
# Леанард Німай

| Леанард Німай |
| --- |
| англ.: Leonard Nimoy |
|  |
| Дата нараджэння | 26 сакавіка 1931(1931-03-26)[…] |
| Месца нараджэння | * West End[d], Бостан, акруга Сафалк, Масачусетс, ЗША[…]
 |
| Дата смерці | 27 лютага 2015(2015-02-27)[…] (83 гады) |
| Месца смерці | * Бел Эйр[d], Лос-Анджэлес, ЗША
 |
| Месца пахавання | * Hillside Memorial Park[d]
 |
| Грамадзянства | * ЗША
 |
| Жонка | Sandra Zober[d] і Susan Bay[d] |
| Дзеці | Adam Nimoy[d] і Julie Nimoy[d] |
| Адукацыя | * Antioch University[d]
* Antioch College[d] (1977)
* Англійская вышэйшая школа[d]
* Бостанскі ўніверсітэт
* Boston College[d]
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Лос-Анджэлесе
 |
| Прафесія | тэлеакцёр, кінаакцёр, кінарэжысёр, паэт, пісьменнік, музыкант, акцёр агучвання, фатограф, сцэнарыст, акцёр, кінапрадзюсар, рэжысёр, acting instructor, вытворца |
| Кірунак | вестэрн, навуковая фантастыка і драматычны фільм |
| Член у | * Writers Guild of America West[d]
 |
| Узнагароды | зорка на галівудскай «Алеі славы» Saturn Award for Best Guest Starring Role on Television[d] (24 чэрвеня 2010) |
| IMDb | ID 0000559 |
| leonardnimoyphotography.com (англ.) |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Леанард Сайман Німай** (англ.: Leonard Simon Nimoy; 26 сакавіка 1931(1931-03-26)[…], West End[d][…] — 27 лютага 2015(2015-02-27)[…], Бел Эйр[d], Лос-Анджэлес, ЗША) — амерыканскі акцёр
, кінарэжысёр, паэт
 і фатограф
. Атрымаў сусветную вядомасць дзякуючы ролі Спока ў франшызе «Зорны шлях», персанажа, якога ён іграў на тэлебачанні і ў кіно амаль пяцьдзесят гадоў, ад пілотнага эпізоду, знятага ў канцы 1964 года, да яго фінальнага фільма ў 2013.

## Зноскі

## Спасылкі

* leonardnimoyphotography.com (англ.) — афіцыйны сайт
* Леанард Німай на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
# 1925 год у гісторыі кіно

|  |
| --- |
| **1925 год у гісторыі кіно** |
| 1921 · 1922 · 1923 · 1924 — **1925** — 1926 · 1927 · 1928 · 1929 |

**1925** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката

## Падзеі

## Фільмы

| Назва | Тып | Рэжысёр(ы) | Краіны-вытворцы | Дата прэм’еры | IMDb |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| «Ваўкі» | ф | Леа Мур |  | 1925 |  |
| «Дзявятага студзеня» | ф | Вячаслаў Віскоўскі |  | 1925 | IMDb |
| «Марока» | ф | Юрый Тарыч |  | 11.10.1925 | IMDb |
| «Першыя агні» | ф | Юрый Тарыч |  | 22.12.1925 |  |
| «Сцяпан Халтурын» | ф | Аляксандр Іваноўскі |  | 1925 | IMDb |

## Узнагароды

## Нарадзіліся

* 26 студзеня — Пол Ньюман, амерыканскі акцёр, рэжысёр, прадзюсар († 2008).
* 8 лютага — Джэк Леман, амерыканскі акцёр († 2001).
* 20 лютага — Роберт Олтмен, амерыканскі кінарэжысёр і сцэнарыст, прадзюсар († 2006).
* 3 чэрвеня — Тоні Кёртыс, амерыканскі акцёр († 2010).
* 6 лістапада — Мішэль Буке, французскі акцёр тэатра і кіно († 2022).
* 25 лістапада — Нона Мардзюкова, савецкая і расійская кінаактрыса († 2008).

## Памерлі

## Крыніцы

## Спасылкі
# 1963 год у гісторыі кіно

|  |
| --- |
| **1963 год у гісторыі кіно** |
| 1959 · 1960 · 1961 · 1962 — **1963** — 1964 · 1965 · 1966 · 1967 |

**1963** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката

## Падзеі

## Фільмы

* «*Маўчанне*» — рэж. Інгмар Бергман (у ролях: Інгрыд Тулін, Гунель Ліндблюм, Біргер Мальмстэн, Ёрген Ліндстрэм).

## Узнагароды

## Нарадзіліся

* 14 студзеня — Стывен Содэрберг, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
* 27 сакавіка — Квенцін Таранціна, амерыканскі кінарэжысёр, сцэнарыст, акцёр і прадзюсар.
* 9 чэрвеня — Джоні Дэп, амерыканскі акцёр, рэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар і музыкант.
* 14 жніўня — Эмануэль Беар, французская актрыса.

## Памерлі

* 12 снежня — Ясудзіро Одзу, японскі кінарэжысёр і сцэнарыст, класік японскага і сусветнага кінематографа (нар. 1903).

## Зноскі

## Спасылкі
# 1443

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XIV стагоддзе
* **XV стагоддзе XVI стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1420-я
* 1430-я
* **1440-я 1450-я
* 1460-я
 |
| Гады: | * 1440
* 1441
* 1442
* **1443 1444
* 1445
* 1446
 |

|  |
| --- |
| **1443 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

**1443** — невысакосны год, пачаўся ў аўторак. 1443 год нашай эры, 443 год 2-га тысячагоддзя, 43 год XV стагоддзя, 3 год 5-га дзесяцігоддзя XV стагоддзя, 4 год 1440-х гадоў.

## Падзеі

* Бітва пры Нішы (1443)

## Нарадзіліся

* 23 лютага: Мацьяш I Корвін, кароль венгерскі і харвацкі
* 31 ліпеня: Альбрэхт III (герцаг Саксоніі)
* 1 снежня: Мадлен Французская (прынцэса Віянская)
* 5 снежня: Юлій II (Папа Рымскі)

## Памерлі

* 16 студзеня: Эразма да Нарні, італьянскі кандацьер
* 5 чэрвеня: Фернанда (інфант Партугальскі)
# Лінейнае пісьмо Б

Гліняная таблетка з лінейным пісьмом Б, каля 1450—1375 гг. да н.э.
**Лінейнае пісьмо Б** — фанаграфічная сістэма пісьма, якая мела 87 знакаў і ўжывалася ў Кносе на востраве Крыт і ў кантынентальнай Грэцыі ў перыяд каля 1450—1200 да н.э. дзеля запісу мікенскай грэчаскай мовы. Уваходзіла ў эгейскую сям’ю.

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Лінейнае пісьмо Б**
# Пон Джун Хо

| Пон Джун Хо |
| --- |
| кар.: 봉준호 |
|  |
| Дата нараджэння | 14 верасня 1969(1969-09-14) (56 гадоў) |
| Месца нараджэння | * Тэгу, Паўднёвая Карэя
 |
| Грамадзянства | * Паўднёвая Карэя
 |
| Бацька | Bong Sangkyun[d] |
| Маці | Park Soyeong[d] |
| Адукацыя | * Універсітэт Ёнсэ[d] (1995)
 |
| Прафесія | кінарэжысёр, сцэнарыст, палітык, тэлепрадзюсар, рэжысёр |
| Член у | * Writers Guild of America West[d]
 |
| Узнагароды |  Залатая пальмавая галіна (2019)  Ho-Am Prize in the Arts[d] Grand Bell Awards[d]   |
| IMDb | ID 0094435 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Пон Чжун Хо** (кар.: 봉준호, IPA: [poːŋ tɕuːnho] → [poːŋdʑunho], 14 верасня 1969, Тэгу) — паўднёвакарэйскі рэжысёр і сцэнарыст.

У 2019 годзе ўдастоіўся галоўнай узнагароды Канскага кінафестывалю — Залатой пальмавай галіны — за фільм «Паразіты».

## Фільмаграфія

| Год |  | Беларуская назва | Арыгінальная назва | Роля ў стварэнні фільма |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999 | ф | Субмарына «Прывід» | *кар.: 유령 (англ.: Phantom: The Submarine)* | сцэнарыст
 |
| 2000 | ф | Сабакі, што брэшуць, ніколі не кусаюць | *кар.: 플란다스의 개 (англ.: Barking Dogs Never Bite)* | рэжысёр, сцэнарыст
 |
| 2003 | ф | Успаміны пра забойства | *кар.: 살인의 추억 (англ.: Memories of Murder)* | рэжысёр, сцэнарыст
 |
| 2005 | ф | Дзённік палярнай экспедыцыі | *кар.: 남극 일기 (англ.: Antarctic Journal)* | сцэнарыст
 |
| 2006 | ф | Монстр | *кар.: 괴물 (англ.: The Host)* | рэжысёр, сцэнарыст
 |
| 2008 | ф | Токіа! | *Tokyo!* | рэжысёр, сцэнарыст
 |
| 2009 | ф | Маці | *кар.: 마더 (англ.: Mother)* | рэжысёр, сцэнарыст
 |
| 2013 | ф | Скрозь снег | *кар.: 설국열차 (англ.: Snowpierser)* | рэжысёр, сцэнарыст
 |
| 2014 | ф | Марскі туман | *кар.: 해무 (англ.: Haemoo)* | прадзюсар, сцэнарыст
 |
| 2017 | ф | Окча | *кар.: 옥자 (англ.: Okja)* | рэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар
 |
| 2019 | ф | Паразіты | *кар.: 기생충 (англ.: Parasite)* | режысёр, сцэнарыст, прадзюсар
 |
| 2025 | ф | Мікі 17 | *англ.: Mickey 17* | режысёр, сцэнарыст, прадзюсар
 |

## Зноскі

## Спасылкі

* Пон Чжун Хо на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
* Пон Чжун Хо на сайце «*Korean Movie Database*» (кар.) (англ.)
# Кінематограф Нігерыі

**Кінемато́граф Ніге́рыі** (англ.: Cinema of Nigeria) — кінематограф афрыканскай дзяржавы Нігерыя. Большасць фільмаў былі выпушчаныя на англійскай мове. Кінематограф Нігерыі пачаў бурна развівацца ў 1990-х і 2000-х гадах, у выніку стаўшы другой па велічыні кінаіндустрыяй у свеце па колькасці штогадовых прэм’ер фільмаў, абыйшоўшы ЗША і саступаючы толькі індыйскай кінаіндустрыі. Паводле справаздачы CNN, Нігерыя атрымлівае прыбытак у 250 мільёнаў долараў ад вытворчасці фільмаў, выпускаючы каля 200 фільмаў у месяц.

Кінематограф Нігерыі з’яўляецца найбуйнейшай кінаіндустрыяй у Афрыцы з пункту гледжання даходаў і колькасці фільмаў, якія вырабляюцца ў год. Хоць фільмы ў Нігерыі здымаліся і да 1960 года, рост даступнай лічбавай здымкі і тэхналогіі рэдагавання стымуляваў рост гэтай галіны. Нігерыйская кінаіндустрыя часта вядомая пад назвай **Налівуд**, па аналогіі з Галівудам і Балівудам.

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Кінематограф Нігерыі
# Фернанду Энрыкі Кардозу

| Фернанду Энрыкі Кардозу |
| --- |
| парт.: Fernando Henrique Cardoso |
|  |
|  |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  34-ы прэзідэнт Бразіліі  |  |
| 1 студзеня 1995 — 1 студзеня 2003 |

 |
| Віцэ-прэзідэнт | Марку Масіэл |
| Папярэднік | Ітамар Франку |
| Пераемнік | Луіс Інасіу Лула да Сілва |
|

---

 |
| Нараджэнне | 18 чэрвеня 1931(1931-06-18) (94 гады)* Рыа-дэ-Жанэйра, Старая Федэральная акруга[d], Бразілія
 |
| Жонка | Рут Карэя Лейты Кардозу |
| Грамадзянства | * Бразілія
 |
| Партыя | СДП |
| Член у | * Бразільская акадэмія літаратуры[d]
* Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук
* Рымскі клуб[d]
* Акадэмія навук заморскіх тэрыторый Францыі[d]
* The Elders[d] (2016)
 |
| Адукацыя | * Універсітэт Сан-Паўлу[d] (1952)
 |
| Месца працы | * Браўнаўскі ўніверсітэт
* Універсітэт Сан-Паўлу[d]
* Вышэйшая школа сацыяльных навук[d]
* Каліфарнійскі ўніверсітэт у Берклі
* Парыжскі ўніверсітэт
* Калеж дэ Франс
 |
| Аўтограф |  |
| Узнагароды |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Рыцар Вялікага крыжа шаноўнага ордэна Лазні |  |  |
| Ордэн Белага арла | Кавалер Вялікага крыжа ордэна Інфанта дона Энрыке | Кавалер Вялікага крыжа партугальскага ордэна Свабоды |
| Кавалер ордэна Падвойнага белага крыжа 1 класа |

 |
| Сайт | ifhc.org.br |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Ферна́нду Энры́кі Кардо́зу** (парт.: Fernando Henrique Cardoso, таксама вядомы па сваіх ініцыялах **FHC**; 18 чэрвеня 1931, Рыа-дэ-Жанэйра) — бразільскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Бразіліі ў 1995—2003 гадах. Першы прэзідэнт Бразіліі, які быў пераабраны на другі тэрмін (у 1998 годзе). Адзін з заснавальнікаў і з 2001 года ганаровы старшыня бразільскай сацыял-дэмакратычнай партыі.

## Зноскі