Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Даўгата

Від шара. Экватар (сіні) дзеліць шар напапалам і перасякае мерыдыяны (жоўты) пад вуглом 90°. Усе суцэльныя лініі гэтага малюнка — артадраміі. Жоўтыя лініі — лініі аднолькавай даўгаты.
**Даўгата** — становішча геаграфічная кропкі адносная нулявога мерыдыяну. Уяўляе сабой двухгранны вугал паміж плоскасцю, якая праходзіць цераз нулявы мерыдыян і плоскасцю, якая праходзіць цераз мерыдыян дадзенага аб'екту. Адзінкамі вымярэння даўгаты з'яуляецца градус, мінута (1о=60') і секунда (1'=60*).*

Выбар нулявога мерыдыяна адвольны і вызначаецца пагадненнем. Нулявы мерыдыян, праведзены праз Грынвіч, завецца Грынвіцкім мерыдыянам. Акрамя Грынвіча, у якасці нулявога раней прымаліся мерыдыяны абсерваторый Кадыса, Парыжа, Пулкаўскі мерыдыян і г. д.

Даўготы ад 0 да 180° на ўсход ад нулявога мерыдыяна завуць усходнімі, на захад — заходнімі. Усходнія даўготы прынята лічыць дадатнымі, заходнія даўготы — адмоўнымі.

## Гл. таксама

* Геаграфічныя каардынаты
* Шырата
# Мерыдыян

Усе мерыдыяны (жоўтыя) дзеляць шар на дзве паловы — таксама як і экватар (сіні). Паралелі паказаны пункцірнымі лініямі.
## Геаграфічны мерыдыян

**Мерыдыя́н** (ад лац.: meridies - 'поўдзень'; з 'medidies' ад 'medius + dies' ) — у геаграфіі, лінія перасячэння паверхні зямнога шара плоскасцю, праведзенай праз якую-небудзь кропку зямной паверхні і вось кручэння Зямлі. Кожны мерыдыян перасякаецца з усімі астатнімі ў дзвюх кропках на паўночным і паўднёвым паўшар'і. Даўжыні ўсіх мерыдыянаў на глобусе роўныя. Усе кропкі аднаго мерыдыяна маюць аднолькавую даўгату, але розную шырату. У міжнароднай практыцы за пачатковы мерыдыян прыняты Грынвіцкі, які праходзіць праз англійскі горад Грынвіч, ад яго вядзецца адлік даўгот.

## Астранамічны мерыдыян

**Мерыдыян** — у астраноміі, вялікі круг нябеснай сферы, які праходзіць праз паўшар'і свету, зеніт і надзір.

## Гл. таксама

* Геаграфічныя каардынаты
* Бусоль
* Паралель
* Магнітны мерыдыян
# Кульмінацыя (астраномія)

**Кульмінацыя** — момант праходжання свяціла праз нябесны мерыдыян у працэсе яго сутачнага руху. Інакш: моманты праходжання свяціла пунктаў перасячэння сутачнай паралелі свяціла і нябеснага мерыдыяна.

Адрозніваюць верхнюю і ніжнюю кульмінацыі. У момант верхняй кульмінацыі свяціла падымаецца на максімальную вышыню над гарызонтам. У момант ніжняй кульмінацыі свяціла апускаецца на мінімальную вышыню, у некаторых выпадках можа апынуцца пад гарызонтам.

Таксама, адрозніваюць верхнюю кульмінацыю на поўнач і на поўдзень ад зеніту. Калі свяціла кульмінуе на поўдзень ад зеніту, то, у момант кульмінацыі, яго астранамічны азімут роўны 0 °, а калі свяціла кульмінуе на поўнач ад зеніту, то яго азімут у момант кульмінацыі роўны 180°.

Ведаючы схіленне свяціла δ і шырату месца назірання φ, можна вылічыць зенітныя адлегласці гэтага свяціла ў моманты кульмінацый:

**zн = 180 º - (φ + δ);zв; паўдн.зах = φ - δ;zв; поўн.зах = δ - φ.**

Падобным спосабам, назіраючы якую-небудзь зорку ў верхняй і ніжняй кульмінацыі, можна вызначыць яе скланенне і шырату месца назірання. Калі верхняя кульмінацыя зоркі адбываецца на поўдзень ад зеніту, то

**δ = 90° - (zн + zв; паўдн.зах)/2;φ = 90° - (zн-zв; паўдн.зах)/2;**

а калі на поўнач ад зеніта, то

**δ = 90° - (zн-zв; паўдн.зах)/2;φ = 90° - (zн + zв; паўдн.зах)/2.**

## Спасылкі

* Сферическая астрономия В.Е. Жаров //3.6. Суточное вращение небесной сферы
# Нябесны экватар

Нябесны экватар нахілены на 23°26’ да плоскасці экліптыкі.
**Нябесны экватар** — плоскасць, што праходзіць цераз цэнтр нябеснай сферы перпендыкулярна восі свету. Н. э. дзеліць нябесную сферу на дзве часткі: паўночнае паўшар’е з вяршыняй у паўночным полюсе свету і паўднёвае — з вяршыняй у паўднёвым полюсе свету.

У эпоху J2000.0 нябесны экватар праходзіць праз сузор’і:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Рыбы
* Кіт
* Цялец
* Эрыдан
* Арыён
 | * Аднарог
* Малы Пёс
* Гідра
* Секстант
* Леў
 | * Дзева
* Змяя
* Змеяносец
* Арол
* Вадаліў
 |
# Кельвін (адзінка вымярэння)

|  |
| --- |
| K[…], К, K, K, K і K |
| Агульная інфармацыя |
| Велічыня | абсалютная тэрмадынамічная тэмпература, color temperature[d], кропка расы, Curie temperature[d], Debye temperature[d], Fermi temperature[d], Néel temperature[d] і superconduction transition temperature[d] |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Ке́львін**, абазначэнне **K** — асноўная адзінка вымярэння тэмпературы ў сістэме вымярэнняў СІ, прапанавана ў 1848 годзе.

Адзін кельвін роўны 1/273,15 тэрмадынамічнай тэмпературы трайнога пункту вады. Пачатак шкалы (0 К) супадае з абсалютным нулём. Такім чынам, шкала з’яўляецца абсалютнай тэрмадынамічнай шкалой тэмператур.

Названая ў гонар інжынера-фізіка Уільяма Томсана, 1-га барона Кельвіна (1824—1907), які нарадзіўся ў Белфасце і працаваў ва Універсітэце Глазга. Імя тытула барона Кельвіна паходзіць ад рэкі Кельвін, якая працякае праз тэрыторыю Універсітэта Глазга.

Спачатку Томсан распрацаваў сваю шкалу, каб зрушыць пачатак адліку ўжо прынятай шкалы Цэльсія па-за пункт раставання лёду да абсалютнага тэрмадынамічнага нуля. Градацыі шкалы набліжаны да градусаў Цэльсія, і ў 2019 годзе шкала была вызначана нанова праз пастаянную Больцмана k 1,380649×10−23 Дж⋅K−1. Такім чынам, адзін кельвін роўны змене тэрмадынамічнай тэмпературы T, якая прыводзіць да змены цеплавой энергіі kT на 1,380649×10−23 Дж. Тэмпература ў градусах Цэльсія цяпер вызначаецца як тэмпература ў кельвінах мінус 273,15, і 0 °C адпавядае 273,15 К. Змена тэмпературы на адзін К эквівалентная змене на адзін градус Цэльсія.

Кельвін з’яўляецца асноўнай адзінкай тэмпературы для тэхнікі і фізічных навук, тым часам як у большасці краін Цэльсій застаецца дамінуючай шкалой тэмператур па-за гэтымі галінамі. ЗША, Багамы, Беліз, Кайманы, Палау, Ліберыя і былыя англійскія калоніі карыстаюцца градусамі Фарэнгейта, і вызначаюць °F праз шкалу Кельвіна. Шкалы Фарэнгейта і Цэльсія былі распрацаваны ў пачатку-сярэдзіне XVIII ст., кельвін датаваны сярэдзінай XIX ст. і ніколі не згадваецца і не пішацца як градус, і звычайна не пішацца з вялікай літары, акрамя сімвала адзінкі K, напрыклад,

* «зараз 50 градусаў па Фарэнгейту на вуліцы»
* «На двары 10 градусаў Цэльсія»
* «На вуліцы 283 кельвіны».

Кельвін таксама ўжываюць для вымярэння каляровай тэмпературы, якая характарызуе ўзважанае па інтэнсіўнасці размеркаванне выпраменьвання крыніцы святла як функцыі даўжыні хвалі ў аптычным дыяпазоне. Каляровая тэмпература вызначаецца як тэмпература абсалютна чорнага цела, пры якой яно выпускае выпраменьванне таго ж каляровага тону, што і разгляданае выпраменьванне. Прыклады каляровай тэмпературы розных крыніц святла:

* 1500—2000 К — святло ад полымя свечкі;
* 2800 К — лямпа напальвання 100 Вт;
* 3400 К — сонца ў гарызонце;
* 3500 К — люмінесцэнтная лямпа белага святла;
* 6500 К — стандартная крыніца дзённага белага святла, блізкая да паўдзённага сонечнага святла;
* 9500 К — сіняе бясхмарнае неба на паўночным баку перад узыходам сонца;
* 20000 К — сіняе неба ў палярных шыротах.

## Зноскі
# Ньютан (адзінка вымярэння)

|  |
| --- |
| N[…], Н, Н, N, N, N і N |
| Агульная інфармацыя |
| Велічыня | сіла |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Нью́тан** (абазначаюць як **Н**, **N**) — адзінка вымярэння сілы, вытворная адзінка сістэмы адзінак вымярэння СІ, названая ў гонар Ісака Ньютана за яго ўнёсак у класічную механіку.

## Азначэнне

Ньютан — адзінка сілы ў сістэме СІ, роўная сіле, неабходнай для таго, каб надаць фізічнаму целу масай 1 кілаграм паскарэнне 1 м/с²:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
## Кратныя і дзельныя адзінкі

Найменні кратных і дзельных адзінак утвараюць, дадаючы стандартныя прыстаўкі СІ да слова «ньютан»:

| Кратныя | Дробныя |
| --- | --- |
| парадак | назва | абазначэнне | парадак | назва | абазначэнне |
| 101 Н | дэканьютан | даН | daN | 10−1 Н | дэцыньютан | дН | dN |
| 10² Н | гектаньютан | гН | hN | 10−2 Н | сантыньютан | сН | cN |
| 10³ Н | кіланьютан | кН | kN | 10−3 Н | міліньютан | мН | mN |
| 106 Н | меганьютан | МН | MN | 10−6 Н | мікраньютан | мкН | µN |
| 109 Н | гіганьютан | ГН | GN | 10−9 Н | нананьютан | нН | nN |
| 1012 Н | тэраньютан | ТН | TN | 10−12 Н | піканьютан | пН | pN |
| 1015 Н | петаньютан | ПН | PN | 10−15 Н | фемтаньютан | фН | fN |
| 1018 Н | экзаньютан | ЭН | EN | 10−18 Н | атаньютан | аН | aN |
| 1021 Н | зетаньютан | ЗН | ZN | 10−21 Н | зептаньютан | зН | zN |
| 1024 Н | ётаньютан | ІН | YN | 10−24 Н | ёктаньютан | іН | yN |

## Прыклады

* 1 Н ёсць сіла зямнога прыцягнення, што ўздзейнічае на аб’ект масай каля 102 г ((1/9,8) кг) (напрыклад, маленькі яблык).
* На паверхні Зямлі, цела масай 1 кг уздзейнічае на апору з сілай 9,81 Н. Прыбліжэнне, што 1 кг адпавядае прыкладна 10 Н часам выкарыстоўваюць у паўсядзённым жыцці і інжынерных разліках, што не патрабуюць высокай дакладнасці.
* Зямное прыцягненне для чалавека масай 70 кг прыкладна роўнае 687 Н.

## Зноскі

## Літаратура

* *Болсун А. Н.* Краткий словарь физических терминов / Сост. А. И. Болсун. — Мн.: Вышэйшая школа, 1979. — С. 232—233. — 416 с. — 30 000 экз. (руск.)
# Маятнік

Рух маятніка
Ваганні маятніка: стрэлкамі паказаны вектары хуткасці (**v**) і паскарэння (**a**)
**Маятнік** — цвёрдае цела, здольнае пад уздзеяннем прыкладзеных сіл вагацца вакол нерухомага пункта ці восі. Ваганні могуць адбывацца пад дзеяннем сілы цяжару, калі вось маятніка не супадае з цэнтрам цяжару цела, або пад дзеяннем сіл пругкасці, што ўзнікаюць пры дэфармацыях сціскання-расцяжэння і кручэння.

Адрозніваюць матэматычны маятнік (напрыклад, невялікі масіўны груз на доўгім нерасцяжным падвесе), фізічны маятнік (маса цела размеркавана па ўсёй даўжыні падвеса), а таксама спружынны маятнік (груз, падвешаны на спружыне, здольнай да дэфармацыі сціскання-расцяжэння) і круцільны маятнік (дыск, падвешаны на лёгкім стрыжні, здольным да дэфармацыі кручэння). Пры гарманічных ваганнях цыклічная частата ω і перыяд Т = 2π/ω ваганняў маятніка вызначаюцца інертнымі і пругкімі ўласцівасцямі сістэмы. Напрыклад, для спружыннага маятніка ω²=k/m, дзе k — каэфіцыент жорсткасці спружыны, m — маса грузу; для круцільнага маятніка ω²=D/I, дзе D — модуль кручэння падвеса, I — момант інерцыі дыска. Уласцівасці маятніка выкарыстоўваюцца для вызначэння часу, момантаў інерцыі, паскарэння свабоднага падзення і іншых дынамічных характарыстык механічных сістэм.

## Літаратура

* Маятнік // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 10. — 544 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0169-9 (т. 10).

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Маятнік
# Фільм жахаў

**Фільм жахаў** — жанр мастацкіх фільмаў. Тэматычна шырокае і разнастайнае кіно, якое мае на мэце выклікаць у гледачоў пачуццё страху, трывогі і нявызначанасці, стварыць вусцішную атмасферу страху або напружанага чакання чаго-небудзь жудаснага.

## Гл. таксама

* Трылер

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Фільм жахаў
# Склон

Колькасць склонаў у мовах краін Еўропы
**Склон** — граматычная словазмяняльная катэгорыя іменных часцін мовы, якая служыць для сінтаксічных адносін з іншымі словамі ў складзе словазлучэнняў ці сказаў.

## У беларускай мове

У беларускай мове шэсць склонаў: назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны, месны. Назоўны склон прамы, ён з’яўляецца пачатковай формай, усе астатнія — ускосныя. Сустракаецца ўстарэлая клічная форма.

Кожнай склонавай форме ўласціва пэўнае граматычнае значэнне. Напрыклад, формай назоўнага склону выражаецца значэнне суб’екта дзеяння (*прыйшла вясна*), формамі ўскосных — аб’екта дзеяння (*будаўніцтва школы, падарунак дзецям*), прыналежнасці (*хата рыбака*), якаснай ацэнкі (*дзяўчына з гонарам*), сродку ці спосабу дзеяння (*жніво камбайнам*), месца (*працаваць у лесе*), часу (*адпачыць пасля працы*) і інш.

Найбольш семантычна ёмкія і прадуктыўныя ва ўжыванні родны, вінавальны, творны і месны склоны. Назоўны і давальны больш абмежаваныя па значэннях і канструктыўна. Склоны прыметнікаў, парадкавых лічэбнікаў, абагульнена-якасных займеннікаў, дзеепрыметнікаў залежыць ад склону назоўніка і самастойнага значэння не мае.

## Гл. таксама

* Скланенне
* Спражэнне

## Крыніцы
# Мак’юментары

**Мак’юментары** (англ.: mockumentary) — тэлевізійны і кінематаграфічны жанр, які паказвае выдуманыя падзеі, але прадстаўлены ў выглядзе дакументальнага фільма.

Гэтыя пастаноўкі часта выкарыстоўваюцца для аналізу або каментавання бягучых падзей і праблем з дапамогай выдуманай абстаноўкі або для пародыі самай дакументальнай формы.

У адрозненне ад псеўдадакументальнага фільма, мак’юментары заўсёды задуманы як сатыра або гумар.

У беларускім сучасным мастацтве прыклады мак’юментары найчасцей сустракаюцца ў выглядзе кароткаметражных стужак на фестывалях незалежнага кіно. Найчасцей яно прымяняецца да кінаэксперыментаў, але ў астатніх відах мастацтва яго можна разглядаць як сінонім містыфікацыі.

## Прыклады

* Пачатковая школа Эбат — амерыканскі сіткам у жанры мак’юментары.
* 1670 — польскі камедыйны серыял.

## Зноскі
# Кавалак жыцця

**Кавалак жыцця**,  таксама **паўсядзённасць**, **кавалачак жыцця** (фр., англ.: slice of life) — адносна новы тэрмін, якім абазначаюць жанр сучаснай творчасці (літаратуры, кінематографа, тэатру і гэтак далей), які натуралістычна апісвае рэальнае жыццё персанажаў.

## Сучаснае выкарыстанне тэрміну

Заходні тэрмін *«slice of life» (зрэз жыцця)* — гэта калька з англійскай мовы. У 1950-я гады ён быў сінонімам так званага «кухоннага рэалізму» брытанскіх фільмаў і тэатра. Сёння гэта назва любога рэалістычнага апісання або прадстаўлення падзей і сітуацый з паўсядзённага жыцця ў літаратуры, кіно, журналістыцы, коміксах ( *«Achewood»*, *«Confusionable Content* ») і г.д. . У кіно (у прыватнасці, у дачыненні да анімэ) гэты жанр таксама называюць «паўсядзённасцю», «штодзённасцю» . Акцэнт робіцца на пачуццях і паводзінах персанажаў. Тыповыя сюжэты: гераіню звальняюць з працы, бо яна ўжывала алкагольныя напоі на працоўным месцы; калекцыянер знаходзіць каштоўны прадмет для сваёй калекцыі; герой пастаянна спазняецца на працу, бо яго аўтобус спазняецца, і гэтак далей.

## Глядзіце таксама

* Кінематаграфія
* Тэрміны анімэ і мангі

## Заўвагі

## Літаратура

* *Козьякова М. И.* История. Культура. Повседневность. Западная Европа: от Античности до XX века. — М.: Согласие, 2013. — 528 с.
# Кіно маральнага неспакою

«**Кіно маральнага неспакою**» (польск.: Kino moralnego niepokoju) — кірунак у польскім кінематографе ў 1976—1981 гадах. Тэрмін, уведзены кінарэжысёрам Янушам Кіёўскім.

Кірунак узнік у выніку прамовы рэжысёраў Анджэя Вайды і Кшыштафа Занусі на Форуме кінематаграфістаў у Гданьску ў 1975 годзе. Рэжысёры абвінавацілі кіраўнікоў камуністычнага рэжыму ў падаўленні творчай свабоды кінематаграфістаў, што зрабіла немагчымым абмеркаванне бягучых грамадска-палітычных праблем. Да маніфесту далучыліся некалькі мастакоў з Лодзінскай кінашколы, якія былі вучнямі Вайды. Назва кірунку была афіцыйна прынята падчас Міжнароднага семінару крытыкі ў Гданьску ў верасні 1979 года.

Пачатак новаму кірунку паклаў поўнаметражны дэбют Кшыштафа Кеслёўскага «*Персанал*» (1975), а пасля прэм’еры фільма Анджэя Вайды «*Чалавек з мармуру*» (1977) «*кіно маральнага неспакою*» пачало набіраць папулярнасць — да кірунку далучыліся Агнешка Холанд і Фелікс Фальк.

Дзеянне фільмаў гэтага кірунку адбываецца ў невялікіх правінцыйных дэкарацыях. Установы або асяродкі, да якіх належаць героі, характарызуюцца карупцыяй і кумаўством («*Кантракт*»). У адным варыянце развіцця падзей галоўны герой — малады ідэаліст, прадстаўнік інтэлігенцыі, які спрабуе супрацьстаяць мясцовай алігархіі; ён церпіць паражэнне ў сваім супрацьстаянні з апаратам улады («*Правінцыйныя акцёры*», «*Ахоўныя колеры*»). Пры другім варыянце развіцця падзей сістэма прыводзіць галоўнага героя да дэмаралізацыі, ён адмаўляецца ад маральных каштоўнасцяў і пачынае аддаваць перавагу канфармізму і падпарадкаванню ўладзе («*Распарадчык балю*», «*Аматар*», «*Індэкс*»). Незалежна ад зробленага выбару, галоўнага героя робяць няшчасным і выключаюць з палітычнага жыцця («*Без наркозу*»), а часам нават і з грамадскага жыцця («*Самотная жанчына*»).

Для фільмаў кірунку «*кіно маральнага неспакою*» характэрна актуальнасць падзей — дзеянне фільмаў адбываецца ў перыяд з канца 1960-х (як у «*Індэксе*») да канца кіравання Эдварда Герэка ў 1980 годзе. У 1981 годзе кірунак рухнуў з увядзеннем ваеннага становішча ў Польшчы.

## Крыніцы
# Тэлевізійная праграма

Па тэлевізару ідзе тэлевізійная праграма.
**Тэлепраграма** (тэлевізійная праграма) або **тэлеперадача** — закончанае ці не закончанае ў тэматычных адносінах глядзельна-гукавое паведамленне, якое перадаецца пры дапамозе сродкаў электрычнай сувязі шырокім пластам насельніцтва.

Таксама тэлепраграма (тэлевізійная праграма) — спіс (пералік) тэлеперадач і іншага (фільмы, музыка) на бліжэйшы час (звычайна — тыдзень) і публікуецца ў розных СМІ для інфармавання тэлегледача.
# Вільготнасць паветра

**Вільго́тнасць паве́тра** — паказчык утрымання вады ў паветры. Дзеля вымярэння вільготнасці выкарыстоўваюцца розныя адзінкі, часта пазасістэмныя. Паказчыкі вільготнасці паветра выкарыстоўваюцца ў розных галінах навукі, а таксама пры вывучэнні і прагнозе надвор’я.

Асноўнымі паказчыкамі вільготнасці паветра з’яўляюцца адносная і абсалютная вільготнасць. Пры гэтым адносная вільготнасць вымяраецца ў працэнтах (максімальнае значэнне — 100 %), а абсалютная — ў г/м³.

## Абсалютная вільготнасць

Абсалютная вільготнасць — колькасць вільгаці, якая змяшчаецца ў адным кубічным метры паветра. З-за малой велічыні звычайна вымяраюць у г/м³. Але ў сувязі з тым, што пры пэўнай тэмпературы паветра ў ім можа максімальна ўтрымлівацца толькі пэўная колькасць вільгаці (з павелічэннем тэмпературы гэта максімальна магчымае колькасць вільгаці павялічваецца, з памяншэннем тэмпературы паветра максімальна магчымая колькасць вільгаці памяншаецца), увялі паняцце адноснай вільготнасці.

## Адносная вільготнасць

Эквівалентнае вызначэнне — адносіны малярнай долі вадзяной пары ў паветры да максімальна магчымай пры дадзенай тэмпературы.

## Літаратура

* Влажность воздуха // *Галай И. П.* География: термины и понятия: словарь для учащихся и абитуриентов / И. П. Галай, Е. И. Галай. — Мн.: Белкартография, 2011. — С. 25. — 223 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-508-082-5. (руск.)
* Абсолютная влажность воздуха // *Галай И. П.* География: термины и понятия: словарь для учащихся и абитуриентов / И. П. Галай, Е. И. Галай. — Мн.: Белкартография, 2011. — С. 5. — 223 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-508-082-5. (руск.)
* Относительная влажность воздуха // *Галай И. П.* География: термины и понятия: словарь для учащихся и абитуриентов / И. П. Галай, Е. И. Галай. — Мн.: Белкартография, 2011. — С. 129. — 223 с. — 1 000 экз. — ISBN 978-985-508-082-5. (руск.)

* *Каўрыга, П. А.* Метэаралогія і кліматалогія: беларуска-руска-англійскі даведнік = Метеорология и климатология: белорусско-русско-английский справочник = Meteorology and climatology: belarusian-russian-english reference book / П. А. Каўрыга; Беларускае геаграфічнае таварыства / П. А. Каўрыга. — Мн.: Чатыры чвэрці, 2011. — 312 с.: іл. — ISBN 978-985-6981-86-2.
* *Каўрыга, П. А.* Метэаралогія і кліматалогія: беларуска-руска-англійскі тэрміналагічны слоўнік: для студэнтаў спецыяльнасці 1-31 02 01 «Геаграфія», 1-33 01 02 «Геаэкалогія» / П. А. Каўрыга. — Мн.: БДУ, 2011. — 75 с. — 50 экз.

## Спасылкі

* Glossary definition of absolute humidity Архівавана 20 красавіка 2005. — National Science Digital Library
* Glossary definition of psychrometric tables Архівавана 22 студзеня 2005. — National Snow and Ice Data Center
* Glossary definition of specific humidity Архівавана 11 жніўня 2005. — National Snow and Ice Data Center
* FREE Humidity & Dewpoint Calculator Архівавана 30 жніўня 2009. — Vaisala
# Box Office Mojo

| Box Office Mojo |
| --- |
|  |
| URL | boxofficemojo.com (англ.) |
| Камерцыйны |
Так |
| Тып сайта | база даных фільмаў[d] і бізнес |
| Мова(-ы) | англійская |
| Уладальнік | Амазон |
| Аўтар | Брэндан Грэй |
| Пачатак працы | 7 жніўня 1998 (1998-08-07) |
| Рэйтынг Alexa | 16 902 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Box Office Mojo** — амерыканскі вэб-сайт і найбуйнейшая ў свеце база даных, які сістэматычна і алгарытмічна адсочвае касавыя зборы ад кінапракату, а нядаўна абвясціў, што аўдыторыя сайта ў цяперашні час складае больш за два мільёны наведвальнікаў штомесяц. Збор дадзеных ідзе шляхам адсочвання апублікавання зводных дадзеных пракатчыкамі. Акрамя таго, можна адсочваць і агульную тэндэнцыю збораў фільма.

## Гісторыя

Брэндан Грэй пачаў працу з сайта 7 жніўня 1998 года, робячы прагнозы для топ-10 самых прыбытковых фільмаў ЗША на наступныя выхадныя. У 2002 годзе Шон Солсберы стаў яго партнёрам, і яны разам пашырылі сайт, дзякуючы чаму рэсурс наведвае да 2 мільёнаў наведвальнікаў у месяц.

Форум вэб-сайта ёсць даволі папулярным месцам для абмеркавання падрабязнасьцяў кінозбораў, а таксама збораў некаторых найбольш вядомых відэагульняў «Fantasy Box Office» («фэнтэзійнай бокс-офіс») і «Create A Year of Movies» («Ствары год фільмаў»).

У ліпені 2008 года вэб-сайт быў набыты IMDb, які сам належыць «Amazon». Пасля пакупкі сайта «Amazon» «Fantasy Box Office» і «Create A Year of Movies» былі закрытыя па фінансавых прычынах.

## Гл. таксама

* Internet Movie Database
* Metacritic
* Rotten Tomatoes

## Зноскі

## Спасылкі

* Афіцыйная старонка (англ.)
# 2002 год у гісторыі кіно

|  |
| --- |
| **2002 год у гісторыі кіно** |
| 1998 · 1999 · 2000 · 2001 — **2002** — 2003 · 2004 · 2005 · 2006 |

**2002** год быў адзначаны шэрагам кінематаграфічных падзей.

## Лідары праката

## Падзеі

## Фільмы

* «Белы алеандр» — рэж. Пітэр Касмінскі
* «Граф Монтэ-Крыста» — рэж. Кевін Рэйнальдс (у ролях: Джэймс Кэвізел, Гай Пірс, Дагмара Дамінчук, Рычард Харыс, Джэймс Фрэйн, Луіс Гузман)
* «Дзікае паляванне 2» — дакументальны,  «ОРТ», рэж. Павел Шарамет
* «Жаночая логіка 2» — рэж. Сяргей Ашкеназі (у галоўнай ролі: Аліса Фрэйндліх)
* «Зорныя войны. Эпізод II: Атака клонаў» — рэж. Джордж Лукас (у ролях: Хейдэн Крыстэнсен, Наталі Портман, Юэн Мак-Грэгар, Сэмюэл Л. Джэксан, Крыстафер Лі, Іэн Мак-Даярмід)
* «Маё вялікае тлустае грэчаскае вяселле» — мастацкі,   «Warner Brothers», рэж. Джоэль Цвік (у ролях: Ніа Вардалас)
* «Незабыўны шпацыр» — рэж. Адам Шэнкман (у ролях: Шэйн Уэст, Мэндзі Мур, Пітэр Коят, Дэрыл Хана)
* «Паміж жыццём і смерцю» — мастацкі,  «Беларусьфільм» рэж. Дзмітрый Зайцаў (у ролях: Яўген Сядзіхін, Генадзь Аўсяннікаў, Аляксандр Кашпераў)
* «Рай» — рэж. Том Тыквер (у ролях: Кейт Бланшэт, Джавані Рыбізі, Рэмо Джыронэ)
* «Траса 60» — рэж. Боб Гейл (у галоўнай ролі: Джэймс Марсден)
* «Эквілібрыум» — рэж. Курт Уімер
* «Янка Купала» — дакументальны,  «Беларускі відэацэнтр» рэж. Станіслаў Гайдук

## Узнагароды

## Нарадзіліся

## Памерлі

* 27 сакавіка — Дадлі Мур, брытанскі камедыйны акцёр, кампазітар і музыкант (нар. 1935).
* 27 сакавіка — Білі Уайлдэр, амерыканскі кінарэжысёр і сцэнарыст (нар. 1906).
* 25 кастрычніка — Рычард Харыс, ірландскі акцёр і музыкант (нар. 1930).

## Зноскі

## Спасылкі