# Ханс Альбрэхт Бетэ

| Ханс Альбрэхт Бетэ |
| --- |
| ням.: Hans Albrecht Bethe |
|  |
| Дата нараджэння | 2 ліпеня 1906(1906-07-02)[…] |
| Месца нараджэння | * Страсбур, Эльзас-Латарынгія, Германская імперыя
 |
| Дата смерці | 6 сакавіка 2005(2005-03-06)[…] (98 гадоў) |
| Месца смерці | * Ітака, Томпкінс[d], штат Нью-Ёрк, ЗША
 |
| Месца пахавання | * Pleasant Grove Cemetery[d]
 |
| Грамадзянства | * Германскі рэйх
* ЗША
 |
| Бацька | Albrecht Bethe[d] |
| Жонка | Rose Ewald[d] |
| Род дзейнасці | фізік, выкладчык універсітэта, вучоны-ядзершчык, навуковец |
| Навуковая сфера | астрафізіка |
| Месца працы | * Цюбінгенскі ўніверсітэт
* Карнельскі ўніверсітэт
* Манхэтэнскі праект
 |
| Навуковая ступень | доктарская ступень[d] (1928) |
| Альма-матар | * Мюнхенскі ўніверсітэт Людвіга-Максіміліяна (1928)
* Франкфурцкі ўніверсітэт імя Ёгана Вольфганга Гётэ (1926)
* Кембрыджскі ўніверсітэт (1930)
* Рымскі ўніверсітэт Ла Сапіенца (1931)
* Goethe-Gymnasium[d]
 |
| Навуковы кіраўнік | Арнальд Зомерфельд |
| Член у | * Лонданскае каралеўскае таварыства
* Леапальдзіна
* Амерыканская акадэмія мастацтваў і навук
* Нацыянальная акадэмія навук ЗША
* Расійская акадэмія навук
* Амерыканскае філасофскае таварыства
* Амерыканскае астранамічнае таварыства
* Амерыканскае фізічнае таварыства
 |
| Узнагароды |  Міжнародны залаты медаль Нільса Бора[d] (1976)  медаль імя Макса Планка (1955)  прэмія Румфарда[d] (1963) медаль Генры Дрэйпера[d] (1948) медаль Франкліна[d] (1959) медаль Кэтрын Брус (2001) медаль Эрстэда[d] (1993) медаль Оскара Клейна[d] (1990) медаль Эдынгтана[d] (1961)  Leo Szilard Lectureship Award[d] (1981) прэмія міру Альберта Эйнштэйна[d] (1992) член Амерыканскага фізічнага таварыства[d] Бэйкераўская лекцыя[d] (1993)  член Амерыканскай акадэміі мастацтваў і навук замежны член Лонданскага каралеўскага таварыства[d] (1957) Member of the National Academy of Sciences of the United States[d] (1957) межаль Бейкера Каралеўскага таварыства[d] Q134613391? (2004) |
| Подпіс |  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Ганс (Ханс) Альбрэхт Бетэ** (ням.: Hans Albrecht Bethe; 2 ліпеня 1906, Страсбург, Эльзас-Латарынгія, Германская імперыя - 6 сакавіка 2005, Ітака, штат Нью-Ёрк, ЗША) — амерыканскі астрафізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1967).

## Біяграфія

У 1924-1928 навучаўся ў Франкфурцкім і Мюнхенскім універсітэтах. Доктарская ступень (1928). Яго маці была яўрэйкай і яму давялося ў 1933 эміграваць у Вялікабрытанію, з 1935 у ЗША. З 1937 прафесар Карнельскага ўніверсітэта ў Ітацы (штат Нью-Ёрк). У 1941 атрымаў амерыканскае грамадзянства. Браў удзел у работах, якія праводзіліся ў рамках Манхэтанскага праекта.

Асноўныя працы прысвечаны ядзернай фізіцы і астрафізіцы. Адкрыў пратон-пратонны цыкл тэрмаядзерных рэакцый (1938). Прапанаваў шасціступеньчаты вугляродна-азотны цыкл, які дазваляе растлумачыць працэс праходжання тэрмаядзерных рэакцый у масіўных зорках (1938), незалежна ад К. Вайцзэккера). Бетэ належыць формула для вызначэння страт энергіі зараджанай часціцай, якая рухаецца ў рэчыве (1934). У 1947 Бетэ патлумачыў лэмбаўскі зрух, увёўшы ў квантавую тэорыю радыяцыйныя папраўкі і паклаўшы пачатак тэорыі перанарміровак. У тэорыі элементарных часціц шырока ўжываецца раўнанне Бетэ - Солпітэра, якое апісвае сістэму двух узаемадзейнічаючых часціц (1951).

У 1929 годзе распрацаваў квантавахімічную тэорыю крышталічнага поля.

## Зноскі