# Астранамічны аб’ект

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|   |
|   |
|   |
|    |
|   |
|   |
|   |
|   |

 |
| Клікабельны калаж астранамічных цел і аб’ектаў |

**Нябеснае цела** (ці дакладней **астранамічны аб’ект**) — матэрыяльны аб’ект, які сфармаваўся натуральным чынам у касмічнай прасторы. Да нябесных целаў можна аднесці каметы, планеты, метэарыты, астэроіды, зоркі і іншае. Нябесныя целы вывучае астраномія.

## Апісанне

Мадэль Сонечнай сістэмы
Камета Хейла — Бопа
Памеры нябесных целаў розныя — ад велізарных да малюсенькіх. Самымі вялікімі з’яўляюцца, як правіла, зоркі, самымі маленькімі — метэарыты. Нябесныя целы аб’ядноўваюць у сістэмы ў залежнасці ад таго, што гэтыя целы сабой уяўляюць.

| Нябеснае цела | Сістэма | Прыклад |
| --- | --- | --- |
| Планеты | Зоркавыя сістэмы | Сонечная сістэма |
| Астэроіды | Астэроідныя пояса | Пояс у Сонечнай сістэме (паміж арбітамі Марса і Юпітэра) |
| Зоркі | Галактыкі | Галактыка «Млечны шлях» |
| Каметы | Каметныя пояса (пояса са «змёрзлымі камянямі») | Пояс Койпера |

На верхняй выяве справа ад табліцы паказана мадэль Сонечнай сістэмы. Яна складаецца з зоркі (Сонца), вакол якой па арбітах перамаяшчаюцца планеты. Вакол некаторых планет, як, напрыклад, вакол Зямлі, абарочваюцца натуральныя спадарожнікі, якія таксама з’яўляюцца нябеснымі целамі. Паміж арбітамі Марса і Юпітэра існуе астэроідны пояс, які складаецца з асобных целаў — астэроідаў, якія таксама верцяцца вакол Сонца. Існуе гіпотэза, што пояс астэроідаў узнік з-за таго, што ў Сонечнай сістэме была яшчэ адна планета, якая спыніла сваё існаванне (па іншай тэорыі гэта планета, якая не паспелая сфармавацца). Некаторыя планеты (такія як Сатурн) маюць пылавыя кольцы, якія рухаюцца вакол гэтых планет па арбітах. Гэтыя кольцы можна параўнаць з вышэйзгаданым астэроідным поясам, толькі ў гэтым выпадку вакол планеты абарочваюцца целы, памеры якіх значна менш, чым памеры астэроідаў.

## Астранамічныя аб’екты

| Аб’екты Сонечнай сістэмы | Пазасонечныя аб’екты |
| --- | --- |
| Простыя аб’екты | Састаўныя аб’екты | Прасторавыя аб’екты |
| * Сонца
* Планеты
	+ Меркурый
	+ Венера
	+ Зямля
		- Месяц
	+ Марс
		- спадарожнікі
	+ Юпітэр
		- спадарожнікі
		- кольцы
	+ Сатурн
		- спадарожнікі
		- кольцы
	+ Уран
		- спадарожнікі
		- кольцы
	+ Нептун
		- спадарожнікі
		- кольцы
* Карлікавыя планеты
	+ Цэрэра
	+ Плутон
		- спадарожнікі
	+ Хаумеа
		- спадарожнікі
	+ Макемаке
	+ Эрыс
		- спадарожнік
* Астэроіды
	+ - Спадарожнікі
	+ Вулканоіды
	+ Калязямныя
		- Атоны
		- Апалоны
		- Амуры
	+ Галоўнага пояса
	+ Траянцы і ахейцы
	+ Кентаўры
* Метэароіды
	+ Метэорныя патокі
* Дамаклоіды
* Каметы
* Транснептунавыя аб’екты
	+ Пояс Койпера
		- К'юбівана
		- Плуціна
		- Плутоіды
	+ Рассеяны дыск
		- Седна
	+ Воблака Оарта
 | * Экзапланеты
	+ Гарачыя юпітэры
	+ Халодныя юпітэры
	+ Юпітэры, якія абарочваецца па выцягнутай эліптычнай арбіце
	+ Пульсарныя планеты
	+ Водныя гіганты
	+ Планеты з кратнай арбітай
	+ Рыхлыя планеты
	+ Звышземлі
	+ Міжзоркавыя планеты
	+ Гіпатэтычныя тыпы планет
		- Двайнікі Землі
		- Вугляродныя планеты
		- Хтанічныя планеты
		- Гарачыя нептуны
		- Планеты-акіяны
* Карычневыя карлікі
	+ Спектральнага класа **L**
	+ Спектральнага класа **T**
	+ Субкарычневыя карлікі
* Зоркі па спектральным класам
	+ Блакітныя зоркі
	+ Бела-блакітныя зоркі
	+ Белыя зоркі
	+ Жоўта-белыя зоркі
	+ Жоўтыя зоркі
	+ Аранжавыя зоркі
	+ Чырвоныя зоркі
	+ Пекулярныя зоркі
		- Вугляродныя зоркі
		- Барыевыя зоркі
		- Зоркі Вольфа — Рае
		- Am-зоркі
		- Зоркі тыпу P Лебедзя
		- Блакітныя адстаўшыя зоркі
* Зоркі па класам свяцільнасці
	+ Субкарлікі
	+ Карлікі (зоркі галоўнай паслядоўнасці)
		- Чырвоныя карлікі
	+ Субгіганты
	+ Гіганты
	+ Яркія гіганты
	+ Звышгіганты
	+ Гіпергіганты
* Зоркі па зоркавай эвалюцыі
	+ Пратазоркі
	+ Зоркі галоўнай паслядоўнасці
	+ Чырвоныя гіганты
	+ Блакітныя звышгіганты
	+ Зоркі Вольфа — Рае
	+ Белыя карлікі
	+ Нейтронныя зоркі
* Пераменныя зоркі
	+ Пульсавалыя Пераменныя
		- Цэфеіды
		- Пераменныя зоркі тыпу W Дзевы
		- Пераменныя зоркі тыпу δ Шчыта
		- Пераменныя зоркі тыпу RR Ліры
		- Мірыды
		- Напаўправільныя пераменныя зоркі
		- Няправільныя пераменныя зоркі
		- Пераменныя зоркі тыпу β Цэфея
		- Пераменныя зоркі тыпу Альфы Лебедзя
	+ Эруптыўные пераменныя
		- Зоркі, якія ўспыхваюць
		- Зоркі тыпу T Цяля
		- Фуоры
		- Яркія блакітныя пераменныя
	+ Катаклізмічныя пераменныя
		- Новыя зоркі
		- Звышновыя зоркі
		- Гіпатэтычныя
			* Гіперновыя зоркі
	+ Вярчальныя пераменныя
		- Пераменныя зоркі тыпу α² Гончых Сабак
	+ Зацьменна-падвойныя сістэмы
		- Зацьменныя зменныя зоркі тыпу Алголя, Алголь
		- Зацьменныя зменныя зоркі тыпу β Лиры
		- Зменныя зоркі тыпу W Вялікай Мядзведзіцы
* Кампактныя зоркі
	+ Белыя карлікі
		- Чорныя карлікі
	+ Нейтронныя зоркі
		- Магнітары
		- Пульсары
	+ Гіпатэтычныя зоркі
		- Кваркавые зоркі
		- Прэонныя зоркі
	+ Чорныя дзіркі
		- Звышмасіўныя чорныя дзіркі
* Гама-усплёскі
 | * Планетныя сістэмы
* Зорныя сістэмы
	+ Адзінкавая зорная сістэма
		- Сонечная сістэма
	+ Кратныя зоркі
		- Падвойныя сістэмы
			* Аптычныя падвойныя
			* Астраметрычныя падвойныя
			* Спектральныя падвойныя
			* Зацьменныя падвойныя
			* Цесныя падвойныя
			* Барстары
		- Патройныя зоркі
* Групы зорак
	+ Зорныя скопішчы
		- Зоркавыя асацыяцыі
		- Рассеяныя зорныя скопішчы
		- Шаравыя зорныя скопішчы
	+ Сузор’і
	+ Астэрызмы
* Кампаненты галактык
	+ Галактычнае гало
* Галактыкі
	+ Галактыкі па форме
		- Спіральныя галактыкі
		- Спіральныя галактыкі з перамычкай
		- Лінзападобныя галактыкі
		- Эліптычныя галактыкі
		- Кальцавыя галактыкі
		- Няправільныя галактыкі
	+ Галактыкі па памеры
		- Гіганцкія эліптычныя
		- Карлікавыя галактыкі
	+ Актыўныя галактыкі
		- Квазары
			* Блазары
		- Радыёгалактыкі
		- Сейфертаўские галактыкі
		- Галактыкі з успышкай зоркаўтварэння
* Скапленні галактык
* Звышскапленні галактык
* Войды
 | * Калязоркавае асяроддзе
	+ Аскепкавы дыск
	+ Міжпланетнае асяроддзе
	+ Протапланетныя дыскі
* Міжзоркавае асяроддзе
* Туманнасці
	+ Эмісійныя туманнасці
		- Планетарныя туманнасці
		- Рэшткі звышновых
		- Вобласці H II
	+ Адбівальныя туманнасці
	+ Цёмныя туманнасці
		- Малекулярныя аблокі
		- Глобулы
		- Протапланетныя дыскі
	+ Вобласці H I
* Міжгалактычнае асяроддзе
* Касмічнае мікрахвалевае фонавае выпраменьванне
* Цёмная матэрыя
	+ MACHO
	+ WIMP
* Гіпатэтычныя
	+ Касмічныя струны
 |

## Гл. таксама

* Буйнамаштабная структура Сусвету
* Камета
* Метэарыт