# Ліянель Жаспен

| Ліянель Жаспен |
| --- |
| фр.: Lionel Jospin |
|  |
|  |
|

| прэм’ер-міністр Францыі |
| --- |
| 3 чэрвеня 1997 — 6 мая 2002 |

 |
| Папярэднік | Ален Жупэ |
| Пераемнік | Жан-П’ер Рафарэн |
|

| першы сакратар Французскай сацыялістычнай партыі[d] |
| --- |
| 14 кастрычніка 1995 — 2 чэрвеня 1997 |

 |
| Папярэднік | Henri Emmanuelli[d] |
| Пераемнік | Франсуа Аланд |
|

| першы сакратар Французскай сацыялістычнай партыі[d] |
| --- |
| 24 студзеня 1981 — 14 мая 1988 |

 |
| Папярэднік | Франсуа Мітэран |
| Пераемнік | П’ер Маруа |
|

| Міністр народнай адукацыі Францыі[d] |
| --- |
| 12 мая 1988 — 2 красавіка 1992 |

 |
| Папярэднік | René Monory[d] |
| Пераемнік | Jack Lang[d] |
|

| дэпутат Еўрапейскага парламента |
| --- |
| 24 ліпеня 1984 — 12 мая 1988 |

 |
|

| член Канстытуцыйнага савета Францыі[d] |
| --- |
| 18 снежня 2014 — 21 лютага 2019 |

 |
| Папярэднік | Жак Баро |
| Пераемнік | Ален Жупэ |
|

| Minister of Youth Affairs and Sports[d] |
| --- |
| 12 мая 1988 — 16 мая 1991 |

 |
| Папярэднік | Ален Кальма[d] |
| Пераемнік | Frédérique Bredin[d] |
|

---

 |
| Нараджэнне | 12 ліпеня 1937(1937-07-12)[…]* Мёдон, canton of Issy-les-Moulineaux-Ouest[d], arrondissement of Boulogne-Billancourt[d], дэпартамент О-дэ-Сен, рэгіён Іль-дэ-Франс, Метраполія Францыі, Францыя
 |
| Смерць | 22 сакавіка 2026(2026-03-22) (88 гадоў)* XV акруга Парыжа, Парыж, Вялікі Парыж, рэгіён Іль-дэ-Франс, Метраполія Францыі, Францыя
 |
| Імя пры нараджэнні | фр.: Lionel Robert Jospin |
| Бацька | Robert Jospin[d] |
| Маці | Mireille Jospin[d] |
| Жонка | Élisabeth Dannenmuller[d] і Sylviane Agacinski[d] |
| Дзеці | Eva Jospin[d] і Hugo Jospin[d] |
| Грамадзянства | * Францыя
 |
| Веравызнанне | кальвінізм |
| Партыя | * Сацыялістычная партыя
 |
| Адукацыя | * ліцэй Карла Вялікага[d]
* Нацыянальная школа адміністрацыі[d] (1965)
* Парыжскі інстытут палітычных даследаванняў[d]
* ліцэй Жансон-дэ-Саі
 |
| Месца працы | * Універсітэт Парыж-Поўдзень
 |
| Аўтограф |  |
| Узнагароды |         кавалер Вялікага крыжа ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай»[d] (1990)    ганаровы доктар Лувенскага каталіцкага ўніверсітэта[d] (2000) ганаровы доктар Чылійскага ўніверсітэта[d] (2004) |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |
|  **Творы** ў Вікікрыніцах |

**Ліянель Жаспен** (фр.: Lionel Jospin; 12 ліпеня 1937(1937-07-12)[…], Мёдон — 22 сакавіка 2026(2026-03-22), XV акруга Парыжа) — французскі палітык-сацыяліст, Прэм’ер-міністр Францыі (1997—2002).

## Біяграфія

Нарадзіўся 12 ліпеня 1937 года ў Мёдоне (каля Парыжа). Служыў у арміі, пасля чаго ў 1963 годзе паступіў у Дзяржаўную школу кіравання. Таксама скончыў Інстытут палітычных навук.

У маладосці быў трацкістам, што пазней скрываў. Быў блізкім супрацоўнікам Франсуа Мітэрана, а ў 1981 годзе, пасля абрання яго прэзідэнтам рэспублікі, стаў старшынёй Французскай сацыялістычнай партыі. Займаў розныя міністэрскія пасады. У 1995 годзе высунуты партыяй на прэзідэнцкіх выбарах як замена Мітэрану, які сыходзіў з пасады, пасля першага тура заняў першае месца, аднак у другім туры пацярпеў паражэнне ад Жака Шырака, які і стаў новым прэзідэнтам. У 1997 годзе сацыялісты перамаглі на датэрміновых парламенцкіх выбарах, і Шырак даручыў свайму апаненту сфарміраваць урад як прэм’ер-міністру. На гэтай пасадзе Жаспен знаходзіўся трохі менш за пяць гадоў.

У 2002 годзе прэм’ер Жаспен ізноў выставіў сваю кандыдатуру ў прэзідэнты, аднак пацярпеў новае, значна больш ганебнае і сенсацыйнае паражэнне: не змог выйсці ў другі тур і прапусціў на другое месца ўльтранацыяналіста Жан-Мары Ле Пена, якога Шырак затым перамог з вялікай перавагай. Пасля гэтага Жаспен сышоў не толькі з пасады прэм’ер-міністра і старшыні партыі, але і наогул з палітыкі (у 2005 годзе ненадоўга вярнуўся да публічных заяў, агітуючы за праект еўрапейскай канстытуцыі, зрэшты, ізноў беспаспяхова). Уся ўлада ў дзяржаве апынулася ў вялікай кааліцыі прыхільнікаў Шырака, так званай UMP, ці Саюза за прэзідэнцкую большасць: яе прадстаўлялі абодва наступных прэм’ера, Рафарэн і дэ Вільпен.

Сацыялісты з таго часу знаходзіліся ў стане глыбокага крызісу, з якога пачалі выходзіць толькі ў 2006 годзе пасля масавых антыўрадавых выступленняў моладзі супраць закона аб «кантракце першага найму». Тым часам ізноў пачаліся гутаркі пра магчымыя прэзідэнцкія амбіцыі Жаспена: нягледзячы на тое, што ён у кастрычніку 2006 г. рэзка адмоўна выказаўся супраць прэзідэнцкіх амбіцый найпапулярнай у сацыялістаў Сегален Руаяль, партыя ўсё ж 16 лістапада высунула кандыдатам у прэзідэнты на выбарах-2007 менавіта яе.

Памёр 23 сакавіка 2026 года.

## Палітычная кар’ера

### На вышэйшым узроўні

Скончыўшы Дзяржаўную школу кіравання, паступіў на працу ў эканамічны аддзел Міністэрствы замежных спраў.

* 1965—1967 — генеральны сакратар міністэрства знешніх зносін
* У 1971 годзе ўпершыню абраны дэпутатам Нацыянальнага сходу.
* 1984—1988 — дэпутат Еўрапейскага парламента
* 1988 — міністр асветы Францыі
* 1989—1991 — міністр нацыянальнай адукацыі, моладзі і спорту
* 1991—1992 — міністр асветы
* 1997—2002 прэм’ер-міністр Францыі

### На мясцовым узроўні

* 1977—1986 — абраны ў савет Парыжа
* 1988—1992 — генеральны савет Верхняй Гароны
* 1992—1997 — рэгіянальны савет Сярэдніх Пірэнеяў
* 1992—2002 — генеральны савет Верхняй Гароны

### Па партыйнай лініі

* У 1971 годзе ўступіў у Сацыялістычную партыю, а ў 1977 годзе стаў яе нацыянальным сакратаром.
* у 1981 годзе ўзначальваў перадвыбарную кампанію кандыдата ў прэзідэнты — Франсуа Мітэрана
* 1981—1988 — першы сакратар Сацыялістычнай партыі
* 1983—1988 — віцэ-старшыня Сацыялістычнага інтэрнацыянала. У 1989 годзе — ганаровы старшыня Сацінтэрна.
* 1995—1997 — першы сакратар Сацыялістычнай партыі

## Узнагароды

* Вялікі крыж ордэна Заслуг перад Рэспублікай Польшча (2000)
* Вялікі крыж Нацыянальнага ордэна Заслуг
* Гранд-афіцэр ордэна Ганаровага легіёна
* Афіцэр Нацыянальнага ордэна Квебека
* Вялікі крыж ордэна Зоркі Румыніі

## Крыніцы

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ліянель Жаспен