# Старажытны свет

Гамер — сімвал Старажытнага свету
**Старажытны свет** — перыяд у гісторыі чалавецтва, які вылучаецца паміж дагістарычным перыядам і пачаткам Сярэднявечча ў Еўропе. У іншых рэгіёнах часавыя межы старажытнасці могуць адрознівацца ад еўрапейскіх. Напрыклад, канцом старажытнага перыяду ў Кітаі часам лічаць з'яўленне імперыі Цынь, у Індыі — імперыі Чола, а ў Амерыцы — пачатак еўрапейскай каланізацыі

Працягласць пісьмовага перыяду гісторыі складае прыкладна 5—5,5 тыс. гадоў, пачынаючы ад з'яўлення клінапісу ў шумераў. Тэрмін «класічная старажытнасць» (або антычнасць) звычайна адносіцца да грэчаскай і рымскай гісторыі, якая пачынаецца ад першай Алімпіяды (776 г. да н.э.). Гэта дата амаль супадае з традыцыйнай датай заснавання Рыма (753 г. да н.э.). Датай заканчэння еўрапейскай старажытнай гісторыі звычайна лічаць год падзення Заходняй Рымскай імперыі (476  г. н. э.), а часам — дату смерці імператара Юстыніяна I (565 г.), з'яўленне ісламу (622 г.) або пачатак кіравання імператара Карла Вялікага.

## Войны Старажытнага свету

Карціна «Бітва пры Заме», 202 г. да н.э. намаляваная Карнелісам Кортам (1567)
*Асноўны артыкул*: Старажытныя войны

* Захопніцкія паходы старажытных дзяржаў з мэтай заняволення плямёнаў, якія знаходзіліся на ніжэйшай стадыі грамадскага развіцця, збору даніны і захопу рабоў (напрыклад, Гальская вайна, Маркаманская вайна і інш.);
* Міждзяржаўныя войны з мэтай захопу тэрыторый і рабавання заваяваных краін (напрыклад, Пунічныя войны, Грэка-персідскія войны);
* Грамадзянскія войны паміж рознымі групоўкамі арыстакратыі (напрыклад, войны дыядохаў за падзел імперыі Аляксандра Македонскага ў 321—276 да н.э.);
* паўстанні рабоў (напрыклад, паўстанне рабоў у Рыме пад кіраўніцтвам Спартака);
* народныя паўстанні сялян і рамеснікаў (паўстанне «Чырвонабровых» у Кітаі).

**Гледзіце таксама: Спісы войн Старажытнага свету
* Спісы бітваў Старажытнага Свету

## Краіны і народы Старажытнага свету

### Міжземнамор'е і Усход

* Акад
* Асірыя
* Айрарацкае царства
* Атрапатэна
* Брытанія
* Вавілонія
* Вялікая Арменія
* Старажытная Грэцыя
* Старажытны Егіпет
* Старажытная Македонія
* Старажытны Рым
* Этрурыя
* Іберыя
* Іўдзейскае царства
* Ішкуза
* Каўказская Албанія
* Карфаген
* Калхіда
* Куш
* Лідзія
* Мана
* Мідыя
* Палесціна
* Персія
* Скіфы
* Урарту
* Фінікія
* Хецкае царства
* Харэзм
* Шумер

### Азія

* Старажытная Індыя
* Старажытны Кітай

### Амерыка

* Мая
* Інкі
* Тальтэкі
* Ацтэкі
* Альмекі

## Народы Старажытнага свету

Армянін. Рэльеф з Персеполя, VI—V стст. да н.э.
* Арамеі
* Армяне
* Асірыйцы
* Грэкі
* Яўрэі
* Каўказскія албаны
* Мідыйцы
* Парфяне
* Урарты

## Гл. таксама

* Гісторыя
* Кембрыджская гісторыя старажытнага свету
* Сем цудаў свету
* Каменны век
* Археалагічная культура
* Настратычныя мовы
* Y-храмасомныя гаплагрупы ў этнічных групах
* Індаеўрапейцы

## Зноскі

## Літаратура

* *Зельскі А. Г.* Старажы́тны свет // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 157. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Древний мир // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред.  А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. (руск.)
* Древний мир // Советская историческая энциклопедия. / Под ред. Е. М. Жукова. — М.: Советская энциклопедия, 1973—1982. (руск.)

## Спасылкі

* Сайт «Старажытны свет» Архівавана 26 жніўня 2006.
* Гісторыя Старажытнага свету
* Неаліт Паўночнай Афрыкі-neolithic north Africa Архівавана 9 сакавіка 2008.
* Гісторыя Старажытнага свету
* Гісторыя СТАРАЖЫТНАГА СВЕТУ