# Тэрміты

|  |
| --- |
| Тэрміты |
|
*Coptotermes formosanus* |
| Навуковая класіфікацыя |
| прамежныя рангі

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Жывёлы |

|  |  |
| --- | --- |
| Падцарства:  | Эўметазоі |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Двухбакова-сіметрычныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Першаснаротыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | *Ecdysozoa* |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | *Panarthropoda* |

|  |  |
| --- | --- |
| Тып:  | Членістаногія |

|  |  |
| --- | --- |
| Падтып:  | Трахейнадыхальныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Надклас:  | Шасціногія |

|  |  |
| --- | --- |
| Клас:  | Насякомыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падклас:  | Крылатыя насякомыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Інфраклас:  | Навакрылыя насякомыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Надатрад:  | *Polyneoptera* |

|  |  |
| --- | --- |
| Атрад:  | Тараканападобныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падатрад:  | Тараканавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Інфраатрад:  | **Тэрміты** |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Isoptera Brullé, 1832 |
| Сямействы |
| * *Mastotermitidae*
* *Hodotermitidae*
* *Kalotermitidae*
* *Termopsidae*
* *Rhinotermitidae*
* *Serritermitidae*
* *Termitidae*
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 102430 |
| NCBI   | 7499 |
| EOL   | 742 |
| FW   | 277547 |

 |

 |

**Тэрміты** (*Isoptera*) — атрад насякомых. Найбольш прымітыўная група сярод грамадскіх насякомых.

Пашыраны пераважна ў тропіках. Жывуць сем'ямі ў гнёздах у глебе або драўніне, некаторыя віды — у тэрмітніках (надземных гнёздах вышынёю да 15 м). У Бразіліі знайшлі вялізныя гарады тэрмітаў, узрост якіх можа перавышаць 4 тысячы гадоў; агульная колькасць «домікаў», у якіх былі выяўленыя калоніі тэрмітаў, складае каля 200 мільёнаў, што ў тэорыі дазваляе зрабіць выснову аб наяўнасці тут мільярднай калоніі тэрмітаў *Syntermes dirus*.

Тэрмітнік, Аўстралія
Рыючая дзейнасць тэрмітаў — важны фактар глебаўтварэння. Яны асноўныя разбуральнікі раслінных рэшткаў у тропіках; некаторыя віды шкодзяць раслінам, разбураюць драўляныя збудаванні і інш. Найбольш небяспечны паўднёваафрыканскі тэрміт усёразбуральны.

Сям'я складаецца з некалькіх кастаў: здольныя да размнажэння самка («царыца», даўжыня да 14 см, з гіпертрафіраванымі яечнікамі) і самец (значна меншы); бяскрылыя стэрыльныя рабочыя асобіны, знешне падобныя да лічынак, буйныя і дробныя (даўжыня да 1,5 см; асноўная, найбольш шматлікая частка сям'і), нарыхтоўваюць корм, кормяць самку, клапоцяцца аб патомстве; «салдаты» (даўжыня да 2 см), што абараняюць сям'ю ад ворагаў — іншых відаў тэрмітаў, мурашак. У крылатых асобін дзве пары аднолькавых перапончатых крылаў, якія пасля раення і спароўвання абломліваюцца. Бяскрылыя асобіны светлыя (адсюль устарэлая назва — белыя мурашкі). У рабочых асобін і «салдатаў» вочы недаразвітыя або адсутнічаюць, ротавыя органы грызучыя.

Кормяцца расліннымі рэшткамі, пэўнымі грыбамі, што вырошчваюць у т.зв. «грыбных садах». Засваенне корму (клятчаткі) адбываецца з дапамогай сімбіятычных кішэчных прасцейшых (жгуцікавых).

Ператварэнне няпоўнае.

## Зноскі

## Літаратура

* *Петрыкаў А.* Тэрміты // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).