# Прастора ў фізіцы

|  |
| --- |
| **Класічная механіка** |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 Другі закон Ньютана |
| Гісторыя…

| Фундаментальныя паняцці |
| --- |
| Прастора · Час · Маса · Сіла Энергія · Імпульс  |

| Фармулёўкі |
| --- |
| Ньютанаўская механіка Лагранжава механіка Гамільтанава механіка Фармалізм Гамільтана — Якобі |

| Раздзелы |
| --- |
| Прыкладная механіка Нябесная механіка Механіка суцэльных асяроддзяў Геаметрычная оптыка Статыстычная механіка |

| Вучоныя |
| --- |
| Галілей · Кеплер · Ньютан Эйлер · Лаплас · Д’Аламбер Лагранж · Гамільтан · Кашы |

 |
| * глядзець
* размовы
* правіць
 |

У фізіцы тэрмін **прастора** разумеюць, у асноўным, у двух сэнсах:

1) так званая звычайная прастора, якая называецца таксама фізічнай прасторай — трохмерная прастора нашага штодзённага свету і/або прамое развіццё гэтага паняцця ў фізіцы (развіццё, магчыма, часам дастаткова дасканалае, але прамое, так што можна сказаць: наша звычайная прастора на самай справе такая). Гэта прастора, у якой вызначаецца становішча фізічных цел, у якім адбываецца механічны рух, геаметрычнае перасоўванне розных фізічных цел і аб’ектаў.

2) розныя абстрактныя прасторы ў тым сэнсе, як яны разумеюцца ў матэматыцы, якія не маюць да звычайнай («фізічнай») прасторы ніякага дачынення, акрамя адносіны больш ці менш далёкай фармальнай аналогіі (часам, у асобных простых выпадках, праўда, праглядаецца і генетычная сувязь, напрыклад для прасторы скарасцей, імпульснай прасторы). Звычайна гэта тыя ці іншыя абстрактныя вектарныя або лінейныя прасторы, зрэшты, часта забяспечаныя разнастайнымі дадатковымі матэматычнымі структурамі. Як правіла, у фізіцы тэрмін прасторы ўжываецца ў гэтым сэнсе абавязкова з удакладняючым вызначэннем або дадаткам (прастора скарасцей, каляровая прастора, прастора станаў, гільбертава прастора, прастора спінараў), ці, у крайнім выпадку, у выглядзе непарыўнага словазлучэння *абстрактная прастора*. Такія прасторы выкарыстоўваюцца аднак для пастаноўкі і вырашэння цалкам «зямных» задач у звычайнай трохмернай прасторы.

Разглядаюцца ў фізіцы і шэраг прастор, якія займаюць як бы прамежкавае становішча ў гэтай простай класіфікацыі, гэта значыць такія, якія ў прыватным выпадку могуць супадаць са звычайнай фізічным прасторай, але ў агульным выпадку — адрознівацца ад яе (як, напрыклад, канфігурацыйная прастора) або ўтрымліваць звычайную прастору ў якасці падпрасторы (як фазавую прастору, прастору-час або прастору Калуцы).

У тэорыі адноснасці ў яе стандартнай інтэрпрэтацыі прастора аказваецца адным з праяўленняў адзінай прасторы-часу, і выбар каардынат у прасторы-часу, у тым ліку і падзел іх на прасторавыя і часавую, залежыць ад выбару канкрэтнай сістэмы адліку.

У большасці раздзелаў фізікі самі ўласцівасці фізічнай прасторы (размернасць, неабмежаванасць і г. д.) ніяк не залежаць ад прысутнасці ці адсутнасці матэрыяльных цел. У агульнай тэорыі адноснасці аказваецца, што матэрыяльныя целы мадыфікуюць уласцівасці прасторы, а дакладней, прасторы-часу, «скажаюць» прастору-час.

Адным з пастулатаў любой фізічнай тэорыі (Ньютана, АТА і г. д.) з’яўляецца пастулат аб рэальнасці тае ці іншай матэматычнай прасторы (напрыклад, еўклідавай у Ньютана).

## Гл. таксама

* Агульная тэорыя адноснасці

## Зноскі