# Кізіл

|  |
| --- |
| Кізіл |
|
*Cornus florida*. Агульны від расліны падчас цвіцення. Арбарэтум у Вале-о-Луп. |
| Навуковая класіфікацыя |
| прамежныя рангі

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Расліны |

|  |  |
| --- | --- |
| Аддзел:  | Кветкавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Клас:  | Двухдольныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Парадак:  | Кізілакветныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Сямейства:  | Кізілавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падсямейства:  | Кізілавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Род:  | **Кізіл** |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Cornus L., 1753 |
| Сінонімы |
| * Afrocrania (Harms) Hutch.
* Arctocrania Nakai
* Bothrocaryum (Koehne) Pojark.
* Macrocarpium (Spach) Nakai
* Thelycrania (Endl.) Fourr.
* Yinquania Z.Y.Zhu
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 27798 |
| NCBI   | 4281 |
| EOL   | 60422 |
| GRIN  |  g:2939 |
| IPNI  |  12064-1 |
| FW   | 54721 |

 |

 |

**Кізіл** (*Córnus*) — род раслін сямейства кізілавыя, які складаецца прыкладна з 30-50 відаў, уключае 4 падроды.

## Апісанне

У асноўным гэта драўняныя лістападныя расліны, жыццёвая форма якіх — дрэвы або кусты; некаторыя віды — травяністыя шматгадовыя расліны, некалькі відаў — драўняныя зімнезялёныя. Лістападныя дрэвы або кусты вышынёй 2,5—10 м. Лісце супраціўнае, яйцападобнае або эліпсоіднае. Кветкі даухполыя, дробныя, залаціста-жоўтыя, па 5—9 у парасоніках. Паяўляюцца да распускання лісця. Плод — цёмна-чырвоная мясістая падоўжаная касцянка. Драўніна цяжкая, цвёрдая, з прыгожай тэкстурай.

## Распаўсюджанне

Пашыраны ў Паўночнай Амерыцы, Паўднёвай і Усходняй Еўропе, на Каўказе, у Паўднёва-Усходняй Азіі; на Беларусі інтрадукаваны кізіл звычайны, або мужчынскі (*Cornus mas*).

## Віды

*Cornus sericea*
Паводле базы даных *The Plant List*, род уключае 51 від:

* Cornus × acadiensis Fernald
* Cornus alba L. — Свідзіна белая, ці Свідзіна татарская
* Cornus alternifolia L.f.
* Cornus amomum Mill.
* Cornus × arnoldiana Rehder
* Cornus asperifolia Michx.
* Cornus austrosinensis W.P.Fang & W.K.Hu
* Cornus bretschneideri L.Henry
* Cornus canadensis L.
* Cornus capitata Wall.
* Cornus chinensis Wangerin
* Cornus controversa Hemsl.
* Cornus darvasica (Pojark.) Pilip.
* Cornus disciflora Moc. & Sessé ex DC.
* Cornus drummondii C.A.Mey.
* Cornus excelsa Kunth
* Cornus eydeana Q.Y.Xiang & Y.M.Shui
* Cornus florida L.
* Cornus foemina Mill.
* Cornus × friedlanderi W.H.Wagner
* Cornus glabrata Benth.
* Cornus hemsleyi C.K.Schneid. & Wangerin
* Cornus hongkongensis Hemsl.
* Cornus iberica Woronow
* Cornus koehneana Wangerin
* Cornus kousa F.Buerger ex Hance
* Cornus macrophylla Wall.
* Cornus mas L. — Кізіл звычайны, ці Кізіл мужчынскі
* Cornus meyeri (Pojark.) Pilip.
* Cornus multinervosa (Pojark.) Q.Y.Xiang
* Cornus nuttallii Audubon ex Torr. & A.Gray
* Cornus oblonga Wall.
* Cornus officinalis Siebold & Zucc.
* Cornus oligophlebia Merr.
* Cornus papillosa W.P.Fang & W.K.Hu
* Cornus parviflora S.S.Chien
* Cornus peruviana J.F.Macbr.
* Cornus quinquinervis Franch.
* Cornus racemosa Lam.
* Cornus rugosa Lam.
* Cornus sanguinea L. — Свідзіна крывава-чырвоная
* Cornus schindleri Wangerin
* Cornus sericea L.
* Cornus sessilis Torr.
* Cornus × slavinii Rehder
* Cornus suecica L.
* Cornus ulotricha C.K.Schneid. & Wangerin
* Cornus × unalaschkensis Ledeb.
* Cornus volkensii Harms
* Cornus walteri Wangerin
* Cornus wilsoniana Wangerin

## Выкарыстанне

Выкарыстоўваецца ў жывых агароджах, для замацавання равоў, восыпаў. Пладовыя, дэкаратыўныя, лекавыя, меданосныя і таніданосныя расліны.

Драўніна ідзе на такарныя і сталярныя вырабы.

## Зноскі

## Літаратура

* Пярэднеў У. Кізіл // БЭ ў 18 т. Т 8. — Мн.: БелЭн, 1999.

## Спасылкі

* Кізіл на сайце USDA NRCS Архівавана 17 кастрычніка 2008.