Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сутачнае вярчэнне Зямлі

Нахіл зямной восі ў адносінах да плоскасці экліптыкі (плоскасці арбіты Зямлі)
**Сутачнае вярчэнне Зямлі** — кручэнне Зямлі вакол сваёй восі з перыядам у адны зорныя суткі, непасрэдна назіранай праявай чаго з'яўляецца сутачнае вярчэнне нябеснай сферы. Вярчэнне Зямлі адбываецца з захаду на ўсход. Пры назіранні з Палярнай зоркі або паўночнага полюса экліптыкі вярчэнне Зямлі адбываецца супраць гадзіннай стрэлкі.

## Перыяд і хуткасць вярчэння

Сутачнае вярчэнне нябеснай сферы
* Зямля круціцца з захаду на ўсход.
* Поўны абарот (у інерцыяльнай сістэме адліку) Зямля робіць за зорныя суткі (86164,090530833 с ≈ 23 гадзіны 56 хвілін 4 секунды).
* Вуглавая хуткасць вярчэння Зямлі WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 с-1.
* Лінейная хуткасць вярчэння Зямлі (на экватары) — 465,1013 м/с (1674,365 км/г).
* Лінейная хуткасць вярчэння Зямлі на адвольнай шыраце WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 і вышыні WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 над узроўнем мора:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 , дзе WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 = 6378,1 км — экватарыяльны радыус, WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 = 6356,8 км — палярны радыус.