# Аднадольныя

|  |
| --- |
| Аднадольныя |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Венерын чаравічак сапраўдны |  Пшаніца цвёрдая |
|  Пандан карысны |  Капытнік |

 |
| Навуковая класіфікацыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Расліны |

|  |  |
| --- | --- |
| Аддзел:  | Кветкавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Клас:  | **Аднадольныя** |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Liliopsida Batsch (1802) |
| Парадкі |
| *Гл. тэкст* |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 38881 |
| NCBI   | 4447 |
| EOL   | 4074 |

 |

 |

**Аднадольныя**, аднасемядольныя, лілеопсіды (*Liliopsida*) — клас кветкавых раслін, зародак якіх мае адну, у адрозненне ад двухдольных, семядолю.

## Апісанне

Пераважна травяністыя расліны. Дравяністыя віды трапляюцца ў тропіках, радзей у субтропіках. У траў сцябло ў таўшчыню не расце.

Каля 20 парадкаў, больш за 60 тыс. відаў. Пашыраны ва ўмераным поясе, складаюць значную частку травастою лугоў, стэпаў, саваннаў. На Беларусі 11 парадкаў: асакакветныя, ароннікакветныя, жабнікакветныя, касачакветныя, лілеякветныя, метлюжкакветныя, наядакветныя, рагозакветныя, сітакветныя, шальнікакветныя, ятрышнікакветныя; больш за 350 відаў. Галоўны кампанент расліннага покрыва балот, лугоў і лясоў. Сярод аднадольных: меч-трава звычайная, пуханос альпійскі, ладдзян трохнадрэзны, асака заліўная, гайнік цёмна-чырвоны, асака Хоста і нш.

Зародак насення мае адну семядолю. Лісце з паралельным або дугавым жылкаваннем, звычайна без чаранка і прылісткаў, з похвамі. Праводзячая сістэма сцябла з многіх асобных праводзячых пучкоў закрытага (без камбію) тыпу, раскіданых на папярочным разрэзе. Кветкі пераважна трохчленныя, радзей чатырох- ці двухчленныя; пылок монакальпатны (з адной разоркай ці порай). Першасны карэньчык рана адмірае, другасная каранёвая сістэма валасніковістая, часта бывае змена падземных парасткаў (карэнішча, клубні, цыбуліны).

Харчовыя, кармавыя, тэхнічныя, дэкаратыўныя, лекавыя і прыпраўныя расліны.

## Класіфікацыя

### Сістэма Кронквіста

Традыцыйнай класіфікацыяй з'яўляецца сістэма Кронквіста (1981), паводле якой усе аднадольныя былі падзелены на пяць падкласаў з наступнымі парадкамі:

Алісматыды (*Alismatidae*)
* Парадак Шальнікакветныя (*Alismatales*)
* Парадак Жабнікакветныя (*Hydrocharitales*)
* Парадак Наядакветныя (*Najadales*)
* Парадак Трыўрыдакветныя (*Triuridales*)

Арэцыды (*Arecidae*)
* Парадак Пальмакветныя (*Arecales*)
* Парадак *Cyclanthales*
* Парадак Панданакветныя (*Pandanales*)
* Парадак Ароннікакветныя (*Arales*)

Камелініды (*Commelinidae*)
* Парадак Камелінакветныя (*Commelinales*)
* Парадак *Eriocaulales*
* Парадак *Restionales*
* Парадак Сітнікакветныя (*Juncales*)
* Парадак Асакакветныя (*Cyperales*)
* Парадак *Hydatellales*
* Парадак Пухоўкакветныя (*Typhales*)

*Zingiberidae*
* Парадак *Bromeliales*
* Парадак Імбіракветныя (*Zingiberales*)

Лілеіды (*Liliidae*)
* Парадак Лілеякветныя (*Liliales*)
* Парадак Ятрышнікакветныя (*Orchidales*)

## Зноскі

## Літаратура

* *Сапегін Л. М.* Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6