Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Вышэйшыя расліны

|  |
| --- |
| Вышэйшыя расліны |
|
*Psilotum* |
| Навуковая класіфікацыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Расліны |

|  |  |
| --- | --- |
| Падцарства:  | **Вышэйшыя расліны** |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Streptophyta Bremer, 1985 |
| Аддзелы, аб'яднаныя ў групы |
| * **Мохападобныя (*Bryophyta sensu lato*)**
	+ Пячоначныя імхі (*Marchantiophyta*)
	+ Антацэротавыя імхі (*Anthocerotophyta*)
	+ Лістасцябловыя імхі (*Bryophyta*)
* Tracheophyta
	+ *Pteridophyta*
		- Псілотавыя (*Psilotophyta*)
		- Папарацепадобныя (*Polypodiophyta*)
		- Дзеразападобныя (*Lycopodiophyta*)
		- *Ophioglossophyta*
		- Хвошчападобныя (*Equisetophyta*)
	+ Spermatophyta
		- *Pteridospermatophyta* †
		- Гінкгавыя (*Ginkgophyta*)
		- Гнетавыя (*Gnetophyta*)
		- Хвойныя (*Pinophyta*)
		- Сагаўнікавыя (*Cycadophyta*)
		- Кветкавыя (*Magnoliophyta*)
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 954900 |
| NCBI   | 3193 |
| EOL   | 47170524 |
| FW   | 250231 |

 |

 |

**Вышэйшыя расліны**, ці **Наземныя расліны**, ці **Эмбрыяфіты** (*Streptophyta*), уключаюць групу без рангу *Embryophyta*) — тып зялёных раслін, якім уласцівая дыферэнцыяцыя тканак, у адрозненне ад ніжэйшых раслін — водарасцей.

Вышэйшыя расліны ў некаторых сістэмах класіфікацыі разглядаюць як таксон рангу Падцарства.

Эвалюцыя вышэйшых раслін цесна звязана з выхадам на сушу і заваяваннем наземных ніш.

## Зноскі

## Літаратура

* *Еленевский А. Г.* Ботаника. Систематика высших, или наземных, растений: учеб. для студ. высш. пед. учеб. заведений / А. Г. Еленевский, М. П. Соловьёва, В. Н. Тихомиров. — Изд. 4-е, испр. — М.: Издательский центр «Академия», 2006. — 464 с. — 3 000 экз. — ISBN 5-7695-2141-4. — УДК 596(075.8)
# Сасудзістыя расліны

|  |
| --- |
| Сасудзістыя расліны |
|
Рэканструкцыя спарафіта аглаафітона (*Aglaophyton*) з аддзелу *Rhyniophyta* |
| Навуковая класіфікацыя |
| прамежныя рангі

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Расліны |

|  |  |
| --- | --- |
| Падцарства:  | Вышэйшыя расліны |

|  |  |
| --- | --- |
| Падцарства:  | *Embryophyta* |

|  |  |
| --- | --- |
| Группа:  | Tracheophyta |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Tracheophyta Sinnott ex Cavalier-Smith, 1998 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 846496 |
| NCBI   | 58023 |
| EOL   | 4077 |
| FW   | 196405 |

 |

 |

**Сасудзістыя расліны** (лац.: Tracheophyta, Plantae Vasculares, Tracheobionta) — падцарства раслін, тканкі якіх пранізаны сасудзіста-валакністымі пучкамі. Да гэтай групы адносяцца ўсё вышэйшыя расліны за выключэннем мохападобных.

Астатнія расліны, якія не маюць ў сабе сасудзістых пучкоў, называюцца клетачнымі (лац.: Plantae Cellulares). Гэты падзел прапанаваны Агюстэнам Пірамам Дэкандолем у 1813 годзе. Да сасудзістых раслін адносяцца як вышэйшыя споравыя (Псілотападобныя, Папарацепадобныя, Дзеразападобныя, Вужоўнікападобныя і Хвошчападобныя), так і ўсё насенныя расліны.

## Гл. таксама

* Трохлітарныя абазначэнні сямействаў сасудзістых раслін

## Зноскі

## Літаратура

* Сасу́дзістыя раслі́ны // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т. 4. Недалька — Стаўраліт / Рэдкал. І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ імя Петруся Броўкі, 1985. — С. 458. — 599 с., іл. — 10 000 экз.
* *Черепанов С. К.* Сосудистые растения России и сопредельных государств. — СПб., 1995.
* Сосу́дистые расте́ния // Краткий словарь ботанических терминов / Сост. М. В. Буланая и др.; Под ред. А. Г. Еленевского. — Саратов: Изд-во Сарат. пед. ин-та, 1993. — С. 123. — 151 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-87077-064-5. (руск.)

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Сасудзістыя расліны
* Renzaglia, KS. 2000 Архівавана 16 ліпеня 2020.
* Палеонтологи уточнили время и место появления сосудистых растений. «Элементы». 18.04.2009

Пры напісанні артыкула выкарыстаны матэрыял з Энцыклапедычнага слоўніка Бракгаўза і Эфрона (1890—1907).
# Насенныя расліны

| Група раслін |
| --- |
|  Расліна з самым буйным насеннем — *Lodoicea maldivica* (сейшэльская пальма, ці «марскі какос»): плод, які змяшчае адзінае насенне, вырастае да 50 см у папярочніку і важыць да 30 кг |
| Назва |
|
Насенныя расліны |
| Статус назвы |
|
Састарэлы таксанамічны |
| Лацінская назва |
|
Spermatophyta |
| Бацькоўскі таксон |
|
Падцарства Spermatophytes |
| Прадстаўнікі |
| **Аддзелы: † *Pteridospermatophyta*;
* Гінкгападобныя (*Ginkgophyta*);
* Гнетападобныя (*Gnetophyta*);
* Сагаўнікападобныя (*Cycadophyta*);
* Хвойныя (*Pinophyta*);
* Кветкавыя (*Magnoliophyta*).
 |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Выявы на Вікісховішчы |

 |

**Насе́нныя раслі́ны**, або **сперматафіты** (лац.: Spermatóphyta) — вышэйшыя (сасудзістыя) расліны, што утвараюць насенне. Да насенных раслін адносяць голанасенныя і пакрытанасенныя, або кветкавыя расліны. Іншыя вышэйшыя расліны: дзеразападобныя, мохападобныя, папараці, хвошчападобныя, псілотавыя і рыніяфіты насення не утвараюць. У насенных раслін гаметафіт рэдукаваны і развіваецца на спарафіце. Размнажэнне насеннем — прагрэсіўнае прыстасаванне ў параўнанні з размнажэннем спорамі. Адыгрываюць важную ролю ва утварэнні расліннага покрыва Зямлі і ў гаспадарчай дзейнасці чалавека.

## Літаратура

* Насенныя расліны. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11).

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Насенныя расліны
* *Семенные растения (руск.)* — артыкул з Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Семенные растения // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб., 1890—1907.
* Фанерогамы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.). — СПб., 1890—1907.