# Тэрмінатар (фільм)

| Тэрмінатар  |
| --- |
| The Terminator |
|  |
|  Жанры
 | фантастыка баявік трылер |
| Рэжысёр | Джэймс Кэмеран |
| Прадзюсар | Гэйл Эн Хёрд |
| Сцэнарысты | Джэймс Кэмеран Гэйл Эн Хёрд Уільям Вішэр мал. |
| У галоўных ролях | Арнольд Шварцэнэгер Майкл Бін Лінда Хэмілтан Лэнс Хенрыксен |
| Аператар | Адам Грынберг |
| Кампазітар | Брэд Фідэль |
| Кінакампаніі | Cinema 84 Greenberg Brothers Hemdale Film Euro Film Funding Pacific Western |
| Працягласць | **Тэатральная версія:** 108 хвіл. **Рэжысёрская версія:** 116 хвіл. |
| Бюджэт | $ 6 400 000 |
| Зборы | $ 78 371 200 |
| Краіны | * ЗША
* Вялікабрытанія
 |
| Мова | англійская |
| Год | 26 кастрычніка 1984[…], 8 лютага 1985, 15 сакавіка 1985, 24 красавіка 1985 і 1 сакавіка 1987 |
| Наступны фільм | Тэрмінатар 2: Судны дзень |
| IMDb | ID 0088247 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**«Тэрмінатар»** (англ.: The Terminator) — культавы фантастычны фільм рэжысёра Джэймса Кэмерана 1984 года.

У цэнтры сюжэту — супрацьстаянне жывога салдата і робата-тэрмінатара, якія прыбылі ў 1984 год з постапакаліптычнага 2029 года. Мэта тэрмінатара — забіць Сару Конар — дзяўчыну, чый яшчэ ненароджаны сын вядзе вайну чалавецтва з машынамі. Закаханы ў Сару салдат Кайл Рыз спрабуе перашкодзіць тэрмінатару. У фільме падымаюцца праблемы падарожжаў у часе, пытанні лёсу, стварэння штучнага інтэлекту, паводзін людзей у экстрэмальных сітуацыях.

Дзякуючы фільму слова «*тэрмінатар*» ператварылася ў хадзячую назву, а каронная фраза Арнольда Шварцэнэгера «I’ll be back» («Я вярнуся») увайшла ў лік самых вядомых кінацытат.

## У ролях

| Акцёр | Роля |
| --- | --- |
| Арнольд Шварцэнэгер | Тэрмінатар  Тэрмінатар  |
| Майкл Бін | Кайлаў Рыз  Кайлаў Рыз  |
| Лінда Хэмілтан | Сара Конар  Сара Конар  |
| Пол Уінфілд | Эд Трэкслер лейтэнант паліцыі Эд Трэкслер  |
| Лэнс Хенрыксен | Хэл Вукавіч дэтэктыў Хэл Вукавіч  |
| Эрл Боэн | Пітэр Сільберман доктар Пітэр Сільберман  |
| Бес Мота | Джынджэр Вентура  Джынджэр Вентура  |
| Рык Росавіч | Мэт Б'юкенан  Мэт Б'юкенан  |
| Дзік Мілер | прадавец у зброевай краме  |
| Франка Каломба | Тэрмінатар з будучыні  |
| Біл Пэкстан | панк  |
| Браян Томпсан | панк  |

## Сюжэт

Створаны ў недалёкай будучыні ваенны камп'ютар «Скайнэт» са штучным інтэлектам, справакаваў ядзерную вайну, а затым заняволіў рэшткі чалавецтва. Аднак у людзей застаецца надзея — вялікі лідар Джон Конар, які арганізаваў Супраціўленне і здолеў да 2029 года выйграць Вайну ў машын. Зрынуты «Скайнет», чапляючыся за апошнюю магчымасць, адпраўляе ў мінулае, у 1984 год, робата-тэрмінатара з мэтай забіць маці Джона Конара — Сару Конар, каб не дапусціць нават нараджэнне Джона. Робат валодае інфармацыяй толькі пра імя маці Джона і па прыбыцці пачынае забіваць усіх жанчын з імем Сара Конар.

У 1984 годзе Сары 19 гадоў. Яна вучыцца ва ўніверсітэце і падзарабляе афіцыянткай, не падазраючы пра сваю вялікую місію. На яе абарону людзі пасылаюць чалавека — сяржанта Супраціўлення Кайла Рыза. Сілы праціўнікаў няроўныя. Рызу супрацьстаіць надзвычай магутная баявая машына, амаль непаражальная для агнястрэльнай зброі — тэрмінатар серыі 800, мадэль 101. Неадрозны ад чалавека, ён спецыяльна прызначаны для ўкаранення ў чалавечае грамадства і знішчэння людзей. Рызу даводзіцца не толькі змагацца з робатам, але і пераконваць паверыць яму шакаваную Сару. Пасля недоўгачасовай пагоні іх захоплівае паліцыя, якая прымае Рыза за вар'ята-тэрарыста. Тэрмінатар урываецца наўпрост ў паліцэйскі пастарунак, у якім знаходзяцца Сара і Кайл, і забівае ўсіх паліцэйскіх, але Сары і Рызу атрымалася зноў збегчы. У цяжкіх выпрабаваннях недавер, які Сара мела да Рыза, змяняецца сімпатыяй. Калі яны адрываюцца ад тэрмінатара, ім удаецца пагутарыць, і яны разумеюць, што ім прыйдзецца пражыць усё астатняе жыццё разам — на ўцёках. Сара распытвае Кайла пра жанчын яго часу, і ён кажа, што ў яго ніколі не было дзяўчыны. У парыве шчырасці ён прызнаецца Сары, што быў закаханы ў яе ўжо па фатаграфіі, якую даў яму Джон Конар. Рыз кажа Сары, што адзінай прычынай, па якой ён пагадзіўся на перасоўванне ў мінулае, было яго каханне да яе. Яны праводзяць ноч разам, і такім чынам менавіта Кайл Рыз становіцца бацькам Джона Конара.

Тым часам Тэрмінатар даведаўся пра іх укрыцце і пачынае пагоню на матацыкле, даганяючы Сару і Кайла, якія ўкралі машыну. Кайл спрабуе падарваць Тэрмінатара самаробнай выбухоўкай, але безвынікова. Тэрмінатар раніць Кайла, і чарговая бомба ўзрываецца побач. Сара, бачачы, што Кайла кантузіла, здзяйсняе манеўр і падразае матацыкл Тэрмінатара. Тэрмінатар злятае з матацыкла і апыняецца на шляху грузавіка-бензавоза, які яго збівае. Машына Кайла і Сары таксама перакульваецца. Тэрмінатар атрымаў лёгкія пашкоджанні і, выбраўшыся з-пад колаў грузавіка, раскідвае кіроўцаў, садзіцца за руль і зноў пачынае пераследваць Сару і параненага Кайла. Падчас пагоні Кайлу ўдаецца падарваць бензавоз выбухоўкай. Кайл і Сара думаюць, што перамаглі, і раптам Тэрмінатар падымаецца з абломкаў грузавіка, пазбаўлены згарэлага скурнага покрыва, і працягвае пераслед. Уцякаючы ад яго, яны спрабуюць схавацца на заводзе кампаніі «Кібердайн Сістэмс» (англ.: Cyberdyne Systems), які знаходзіўся побач, дзе робат неўзабаве наганяе іх. Падчас бітвы з Тэрмінатарам Кайл узрывае яго, аднак пры гэтым гіне сам, а Сара атрымлівае сур'ёзнае раненне ў нагу. Але Тэрмінатар апыняецца не пераможаны і гэтым разам: пазбаўлены выбухам ног і адной рукі, ён працягвае функцыянаваць і паўзком гоніцца за Сарай. Дзяўчыне ўдаецца заманіць робата пад гідраўлічны прэс і раздавіць яго. Пры гэтым рэшткі працэсара і частка металічнай рукі Тэрмінатара трапляюць да супрацоўнікаў кампаніі «Кібердайн Сістэмс» — будучай стваральніцы «Скайнета». Такім чынам, узнікае часавая петля: спроба карэкцыі будучыні прыводзіць да процілеглага выніку — усё становіцца на свае месцы, на шлях да катастрофы.

Сара Конар прымае рашэнне кардынальна змяніць сваё жыццё, прысвяціўшы яго выхаванню і абароне сына. Яна адпраўляецца падарожнічаць на машыне, па шляху запісваючы на дыктафон усё, пра што павінен ведаць Джон. На аўтазапраўцы яе фатаграфуе хлопчык і прадае ёй фота — тое самае, якое Джон Конар у будучыні пакажа Кайлу Рызу.

## Саўндтрэк

Музычнае суправаджэнне да фільма «*Тэрмінатар*» напісаў амерыканскі кампазітар Брэд Фідэль.

## Зборы

Карціна выйшла ў пракат 26 кастрычніка. Пры сціплым бюджэце ў 6,4 млн долараў фільм мнагакратна акупіўся. У ЗША ён сабраў 38,4 млн $ і заняў 9-е месца ў пракаце 1984 года. Зборы ў свеце — 42 млн $. Фільм аказаўся больш папулярным за мяжой, чым у ЗША.

## Узнагароды

Атрымаў Гран-Пры Міжнароднага фестывалю фантастычных фільмаў у Аварыязе (Францыя) і 3 узнагароды амерыканскай Акадэміі навукова-фантастычных фільмаў і фільмаў жахаў (у тым ліку «лепшы навукова-фантастычны фільм»). У рэйтынгу лепшых фільмаў усіх часоў і народаў на сайце IMDb «Тэрмінатар» займае 184-е месца (50-е сярод баявікоў і 27-е сярод навукова-фантастычных фільмаў).
У 2008 годзе быў уключаны Бібліятэкай Кангрэсу ЗША ў спіс фільмаў, прызнаных культурным здабыткам ЗША.

## Працягі

У 1984 годзе выйшла аднайменная кніга, напісаная сцэнарыстам Уільямам Вішэрам у суаўтарстве з Рэндэлам Фрэйксам. Існуе яшчэ адна навелізацыя, напісаная брытанскім пісьменнікам Шонам Хатсанам у 1984 годзе.

У 1991 годзе Джэймс Кэмеран зняў не меней культавы і на парадак больш маштабны працяг «Тэрмінатар 2: Судны дзень». У 1996 пры ўдзеле Кэмерана і каманды стваральнікаў першых фільмаў у Лос-Анджэлесе быў запушчаны 3D-атракцыён «Тэрмінатар: Бітва скрозь час», для якога Арнольд Шварцэнэгер, Эдвард Фёрланг і Роберт Патрык (акцёры, якія ігралі ў «Тэрмінатары 2») спецыяльна зняліся ў міні-фільме, які апавядае пра вайну ў будучыні.

Сусвету «Тэрмінатара» бясспрэчна пашанцавала ў тым, што ён, у адрозненне ад іншых культавых фантастычных блокбастараў 80-х, пазбег шматлікіх нізкаякасных працягаў. Адной з прычын такога становішча, апроч добрасумленнасці Кэмерана, была заблытаная сітуацыя з аўтарскімі правамі. Калі гэта праблема была вырашана, у 2003 годзе на экраны выйшаў трэці фільм сагі — «Тэрмінатар 3: Паўстанне машын», створаны зусім іншай камандай, але па-ранейшаму са Шварцэнэгерам у галоўнай ролі (з арыгінальнага акцёрскага складу ў фільме таксама прыняў удзел Эрл Боэн у камеа доктара Сільбермана). У 2009 годзе адбылася прэм'ера фільма «Тэрмінатар: Выратаванне» з Крысціянам Бэйлам у ролі Джона Конара і Антонам Яльчынам у ролі маладога Кайла Рыза. Твар Шварцэнэгера ў якасці аблічча Тэрмінатара быў узноўлена з дапамогай камп'ютарных тэхналогій. Акрамя таго, у 2008 годзе быў зняты тэлевізійны серыял «Тэрмінатар: Хронікі Сары Конар» (або «Тэрмінатар: Бітва за будучыню»). Яго сюжэт уяўляе сабой самастойны працяг другой часткі, які ігнаруе падзеі трэцяга фільма. Серыял быў закрыты пасля другога сезону з-за нізкіх рэйтынгаў падчас паказу.

## Тэхнічныя даныя

Арыгінальны негатыў фільма зняты на 35-мм кінастужцы сферычнай оптыкай у кашатаваным фармаце з суадносінамі бакоў кадра 1,85:1. Пракатныя фільмакопіі аддрукаваны кантактным спосабам у тым жа фармаце. Даўжыня фільма 2935 метраў у звычайнай версіі і 2924 у скарочанай. Арыгінальная фанаграма — аптычная аднаканальная па сістэме Dolby.

## Гл. таксама

* I’ll be back

## Зноскі

## Спасылкі

* Тэрмінаторыум — энцыклапедыя кінатрылогіі
* The Terminator Архівавана 12 студзеня 2012. на Allrovi
* Terminator на Rotten Tomatoes
* Terminator на Box Office Mojo
* The Terminator на Metacritic