Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Пісьменнік

Францішак Багушэвіч. Беларускі пісьменнік.
**Пісьме́ннік** або **літара́тар** — агульная назва асоб, якія займаюцца стварэннем твораў, звычайна для неакрэсленага кола чытачоў.

## Паходжанне

Слова «пісьменнік» аддзеяслоўнага паходжання, адбылося ад дзеяслова «пісаць». Раней тэкставыя творы сапраўды пісаліся «ад рукі». У XX павеку ў сувязі з развіццём навукі і тэхнікі ўмовы пісьменніцкай працы змяніліся, аднак, нягледзячы на тое, што большасць пісьменнікаў перайшло на набор тэкстаў на друкаванай машынцы, а затым і на камп'ютары, слова «пісьменнік» захавала сваё значэнне.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Пісьменнік
# 1977

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XIX стагоддзе
* **XX стагоддзе XXI стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1950-я
* 1960-я
* **1970-я 1980-я
* 1990-я
 |
| Гады: | * 1974
* 1975
* 1976
* **1977 1978
* 1979
* 1980
 |

|  |
| --- |
| **1977 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

Джымі Картэр — 39-ы Прэзідэнт ЗША.
Канстытуцыя СССР.
* 20 студзеня: Джымі Картэр заступае на пасаду Прэзідэнта ЗША.
* 29 студзеня: Заснаваны Беларускі навукова-даследчы інстытут кардыялогіі.
* 10 сакавіка: Адкрыты кольцы Урана.
* 27 сакавіка: На востраве Тэнэрыфэ здарылася сутыкненне двух самалётаў Boeing 747, загінулі 583 чалавекі.
* 2 мая: Трагедыя ў Крыжоўцы, сутыкненне пасажырскага цягніка «Гродна — Орша» з прыгарадным электрацягніком, у выніку якога загінулі 22 чалавекі.
* 26 чэрвеня: Адбыўся апошні канцэрт Элвіса Прэслі.
* 17 жніўня: Атамны ледакол «Арктыка» упершыню ў гісторыі арктычнага мараплавання дасягнуў геаграфічнага пункту Паўночнага полюса.
* 5 верасня: Запушчаны ў космас аўтаматычны міжпланетны зонд «Вояджэр-1».
* 27 верасня: Першы ток дала Чарнобыльская АЭС.
* 29 верасня: Выведзена на арбіту савецкая арбітальная станцыя «Салют-6».
* 7 кастрычніка: Новая Канстытуцыя СССР прынята Вярхоўным Саветам СССР.
* 4 снежня: Прэзідэнт Цэнтральнаафрыканскай Рэспублікі Жан-Бедэль Бакаса каранаваны як імператар Бакаса I.

## Нарадзіліся

* 13 студзеня: Арланда Блум, брытанскі кінаакцёр
* 19 лютага: Джанлука Дзамброта, італьянскі футбаліст
* 16 красавіка: Алек Век, англійская топ-мадэль
* 1 ліпеня: Вероніка Санчэс, іспанская актрыса
* 10 верасня: Віктар Ганчарэнка, беларускі футбаліст і трэнер па футболу

## Памерлі

* 18 сакавіка: Мэрыен Нгаабі, прэзідэнт Рэспублікі Конга
* 7 мая: Павел Паўлавіч Пурын, Герой Савецкага Саюза
* 10 мая: Джаан Кроўфард, амерыканская актрыса
* 26 мая: Янка Пачопка, беларускі паэт і фалькларыст
* 4 жніўня: Эдгар Дуглас Эдрыян, брытанскі электрафізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1932)
* 16 жніўня: Элвіс Прэслі, амерыканскі спявак, кароль рок-н-ролу (нар. 8.1.1935)
* 14 кастрычніка: Бінг Кросбі, амерыканскі спявак і акцёр
* 25 снежня: Чарлі Чаплін, брытанскі рэжысёр, акцёр і комік
# 451 градус па Фарэнгейце

| 451 градус па Фарэнгейце |
| --- |
| англ.: Fahrenheit 451 |
|  |
| Жанр | фантастыка антыўтопія |
| Аўтар | Рэй Брэдберы |
| Мова арыгінала | англійская |
| Дата напісання | 1951 |
| Дата першай публікацыі | 19 кастрычніка 1953 |
| Выдавецтва | Ballantine Books |
| Ілюстратар | Джозеф Альберс |
|
Электронная версія |
| Персанажы | Guy Montag[d] і Clarisse McClellan[d] |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**«451 градус па Фарэнгейце»** (англ.: Fahrenheit 451) — раман-антыўтопія Рэя Брэдберы, выданы ў 1953 годзе. У рамане апісваецца будучае амерыканскае грамадства, дзе кнігі забаронены, і «пажарныя» спальваюць любыя, якія былі знойдзены. Галоўны персанаж — «пажарны» Монтэг, які расчароўваецца ў ролі цэнзуравання работ і знішчэння ведаў, вырашае кінуць сваю працу і далучыцца да групы супраціўлення, якая завучвае тэксты кніг, каб выратаваць сваіх патомкаў.

Раман падзелены на тры часткі: агмень і саламандра, сіта і пясок, агонь гарыць ярка. У кнізе ёсць шмат цытат, у тым ліку некалькі цытат з Бібліі. 451 градус па Фарэнгейце — гэта тэмпература, пры якой папера пачынае гарэць.

У 1954 годзе твор атрымаў прэмію Амерыканскай акадэміі мастацтваў і літаратуры, прэмію «Х’юга» — у 2004 годзе.

## Крыніцы
# Ежа

Раслінная ежа
Мяса
**Е́жа**, таксама **яда́** — усё прыдатнае да яды і піцця чалавекам. Асноўнае прызначэнне ежы быць крыніцай энергіі для жыццядзейнасці арганізма, аднак немалаважным з'яўляецца атрыманне асалоды ад яе. Ежа складаецца з харчовых прадуктаў, а таксама з харчовых вырабаў і харчовых дабавак, якія перад спажываннем гатуюць, нават калі ядуць сырымі, ад чаго яны робяцца ежай. Сукупнасць спосабаў і метадаў гатавання гатавання ежы завуць кулінарыяй. Сукупнасці пэўных харчовых прадуктаў у спалучэнні з спосабамі і метадамі гатавання завуць стравамі або напоямі. Пэўныя сукупнасці страў завуць кухнямі, напрыклад нацыянальнымі або рэгіянальнымі.

Спажыўную каштоўнасць у ежы маюць бялкі, тлушчы, вугляводы, вітаміны і мікраэлементы. Людзі звычайна прымаюць ежу ад 1-го да 5-ці разоў на дзень. Асноўныя прыёмы ежы ў Беларусі – сняданак, абед, вячэра. Склад, час, месца і назвы прыёмаў ежы розняцца па народах, краінах і рэгіёнах.

Найбольш распаўсюджаныя метады гатавання ежы – абіранне, разбіранне, драбненне, тэрмічная апрацоўка, сушэнне, саленне, вяленне, марынаванне, кансерваванне, расфасоўка і пакаванне.

Некаторыя тыпы і віды страў і напояў – гарнір, салат, смажаніна, суп, соус, рагу, пюрэ, пудынг, віно, піва і інш.

## Глядзіце таксама

* Корм
* Харчовыя прадукты
* Харчовыя вырабы
* Харчовыя дабаўкі
* Кулінарыя
* Сталовыя прыборы
* Куханнае начынне
* Дыеталогія
* Вегетарыянства

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Ежа
# Лацінская Амерыка

|  |
| --- |
|  |
| Лацінская Амерыка |
|  |
|  Лацінская Амерыка на карце паўшар'я |
|  |
| Тэрыторыя | 20 197 000 км² |
|  |
| Насельніцтва | 661 012 393 чал. |
|  |
| Шчыльнасць | 32 чал./км² |
|  |
| Этнахаронім | лацінаамерыканцы  |
|  |
| Уключае | 20 дзяржаў  |
|  |
|  |
|  |
| Мовы | Іспанская, Партугальская, Кечуанскія, Маяскія, Гуарані, Французская, Аймара, Астэкскія, Італьянская  |
|  |
| Часавыя паясы | ад UTC-2 да UTC-8  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Лацінская Амерыка** — абагульняючая назва Паўднёвай Амерыкі і Цэнтральнай Амерыкі. Гэтая назва ўпершыню з'явілася ў 1856 годзе ў творах калумбійскага пісьменніка і публіцыста, які жыў і пісаў у эміграцыі ў Парыжы: Хасэ Марыі Торэса Каіцэда. Амаль адначасова гэту назву пачаў ужываць чылійскі пісьменнік Францыска Білбаа. Гэта назва мае гістарычную падставу — яна адносіцаа да той часткі Амерыкі, якая была каланізавана амаль цалкам дзвумя краінамі: Іспаніяй і Партугаліяй. Таму ва ўсіх лацінаамерыканскіх краінах існуюць падобныя грамадскія, гаспадарчыя, культурныя структуры; дзяржаўная мова (іспанская), за выключэннем Бразіліі, дзе дзяржаўнай мовай з'яўляецца партугальская).

Лацінская Амерыка займае каля 21 млн км², з насельніцтвам 549 млн чалавек (2006).

Краіны якія складаюць Лацінскую Амерыку:

* Аргенціна;
* Балівія;
* Беліз;
* Бразілія;
* Венесуэла;
* Гватэмала;
* Гандурас;
* Дамініканская Рэспубліка;
* Калумбія;
* Коста-Рыка;
* Куба;
* Мексіка;
* Нікарагуа;
* Панама;
* Парагвай;
* Перу;
* Пуэрта-Рыка;
* Сальвадор;
* Уругвай;
* Чылі;
* Эквадор.
# Сухі закон

**Сухі закон** — закон аб забароне вытворчасці і продажу спіртных напояў. Дзейнічаў у ЗША (1920—1933) і ў некаторых іншых дзяржавах. У ЗША, Ісландыі, Фінляндыі і іншых краінах «Сухі закон» не прывёў да жаданых вынікаў. У Бельгіі, Францыі, Нарвегіі і іншых краінах у розны час уводзіліся забараняльныя законы на напоі пэўнага мацунку. У Швецыі з 1865 года дзейнічала так званая Гатэнбургская сістэма, якая пазней з відазмяненнямі была ўведзена ў іншых скандынаўскіх краінах.

## Літаратура

* *Маслыка Г. А.* «Сухі́ зако́н» // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 297. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Sober thoughts: Myths and Realities of National Prohibition after fifty year.-D.E. Kyvig.//Law, alcohol and order. Perspectives on National \*Prohibition.- ed. D.E. Kyvig.-Greenwood Press.-Westport-London.:1985.-219p.-p. 3-21.
* James H. Timberlake.-Prohibition and the progressive movement.-ed. Harvard University Press.-Cambridge-Massachusetts.; 1963.-237p.-p. 5-28.
* Keepers of the spirits. The Judicial Response to Prohibition Enforcement in Florida 1885—1935.-John J. Guthrie, Jr.-Greenwood Press.-Westport.: 1998.-160 p.
* Ann Marie E. Szymanski.-Pathways to Prohibition.-ed. Duke University Press.-Durham, Oklahoma.: 2003.-325p.
* Lewis T. Gould.-America in the Progressive Era.-ed. Pearson Education ltd.-London.:2001.-132p.
* Amy Mittleman. — Brewing Battles. A history of American beer.- ed. Algora Publishing.- NY.:2008.-229p.
# 1860

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XVIII стагоддзе
* **XIX стагоддзе XX стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1840-я
* 1850-я
* **1860-я 1870-я
* 1880-я
 |
| Гады: | * 1857
* 1858
* 1859
* **1860 1861
* 1862
* 1863
 |

|  |
| --- |
| **1860 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

* 14 верасня: Падчас сумеснай працы ў Берлінскай абсерваторыі Оскара Лесера і Вільгельма Фёрстэра адкрыты астэроід (62) Эрато.
* 26 верасня: Прыняты сцяг Эквадора.
* 26 кастрычніка: Заснаваны Яскі ўніверсітэт.
* 6 лістапада: Аўраам Лінкальн выбраны Прэзідэнтам ЗША.

## Нарадзіліся

* 29 студзеня: Антон Чэхаў, рускі пісьменнік (пам. 2.7.1904)
* 20 мая: Эдуард Бухнер, нямецкі хімік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па хіміі
* 20 жніўня: Раймон Пуанкарэ, французскі дзяржаўны дзеяч
* 15 снежня: Нільс Фінзен, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1903) (пам. 24.9.1904)

## Памерлі

* 27 студзеня: Томас Макдугал Брысбен, брытанскі ваенны
* 1 лютага: Іосіф Ярашэвіч, беларускі гісторык, этнограф, прафесар Віленскага ўніверсітэта (нар. 1793)
* 21 жніўня: Канут Русецкі, беларускі жывапісец (нар. 20.1.1801)
* 22 жніўня: Аляксандр-Габрыэль Дэкан, французскі мастак
* 3 верасня: Марцін Генрых Ратке, нямецкі анатам і эбрыёлаг
* 12 снежня: Хендрык ван дэ Сандэ Бакхёйзен, нідэрландскі мастак
# Джодзі Фостэр

| Джодзі Фостэр |
| --- |
| Jodie Foster |
|  |
| Імя пры нараджэнні | Алісія Крысціян Фостэр |
| Дата нараджэння | 19 лістапада 1962(1962-11-19)[…] (63 гады) |
| Месца нараджэння | * Лос-Анджэлес, Каліфорнія
 |
| Грамадзянства | * ЗША
 |
| Бацька | Lucius Fisher Foster[d] |
| Маці | Brandy Almond[d] |
| Муж | Alexandra Hedison[d] |
| Адукацыя | * Ельскі ўніверсітэт (1985)
* Ельскі каледж
* Lycée Français de Los Angeles[d]
* The Center for Early Education[d]
* Grace Hopper College[d]
* Ельскі ўніверсітэт
 |
| Прафесія |

актрыса
, кінарэжысёр |
| Кар’ера |
1968 — цяпер. час |
| Узнагароды | «Оскар» (1989, 1992) BAFTA (1977, 1992) |
| IMDb | 0000149 |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Алісія Крысціян «Джодзі» Фостэр** (англ.: Alicia Christian «Jodie» Foster; нар. 19 лістапада 1962, Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія) — амерыканская актрыса і рэжысёр, двухразовая ўладальніца прэміі «Оскар» за лепшую жаночую ролю — у фільмах «Абвінавачаныя» (1988) і «Маўчанне ягнят» (1991).

## Зноскі

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме **Джодзі Фостэр Джодзі Фостэр на сайце «Internet Movie Database» (англ.)
* Jodie-Online.net Архівавана 17 верасня 2017. (англ.)
* TV and Movie Trivia Tribute: Jodie Foster (англ.)