# 2014

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 3 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XX стагоддзе
* **XXI стагоддзе XXII стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1990-я
* 2000-я
* **2010-я 2020-я
* 2030-я
 |
| Гады: | * 2011
* 2012
* 2013
* **2014 2015
* 2016
* 2017
 |

|  |
| --- |
| **2014 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

**2014** — невысакосны год, пачынаецца ў сераду па Грыгарыянскім календары.

* «Год гасціннасці» ў Беларусі
* «Год культуры» у Расіі.
* Гарады Рыга (Латвія) і Умеа (Швецыя) сталі культурнымі сталіцамі Еўропы на 2014 год.
* Міжнародны год крышталаграфіі (ЮНЕСКА).
* Гродна — культурная сталіца Беларусі.

## Падзеі

### Студзень

Заняткі курсаў «Мова нанова» ў Мінску, 20 студзеня.
* 1 студзеня:
	+ Латвія, Румынія і Харватыя далучаюцца да зоны Еўра.
	+ Новым Прэзідэнтам Швейцарыі стаў Дыдзе Буркхальтэр.
* 3 студзеня: Прэзідэнтам Мадагаскара абраны Раджаанарымампіяніна.
* 5 студзеня: Парламенцкія выбары ў Бангладэш.
* 13 студзеня:
	+ У Мінску стартавалі моўныя курсы «Мова ці кава» і «Мова нанова».
	+ Крышціяну Раналду, прызнаны найлепшым футбалістам 2013, атрымаў «Залаты мяч» ФІФА на ўрачыстай цырымоніі ў Цюрыху.
* 15 студзеня: Прэм’ера спектакля «Пан Тадэвуш» у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы.
* 21 студзеня: Урад Грэнады зрабіў наведванне гэтай краіны безвізавым для грамадзян Беларусі.
* 28 студзеня: Мікалай Азараў падаў у адстаўку з пасады прэм’ер-міністра Украіны.

### Люты

Дзін Цзюньхуэй з трафеем «German Masters», 2 лютага.
Талісманы Зімовых Алімпійскіх гульняў 2014.
* 2 лютага: У фінале «German Masters» па снукеры перамогу атрымаў кітаец Дзін Цзюньхуэй.
* 7 лютага: Пачаліся Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 у Сочы.
* 18 лютага: Украінскія сілавікі пачалі штурм Майдана, абвясціўшы контртэрарыстычную аперацыю.
* 22 лютага: Вярхоўная Рада Украіны прыняла пастанову пра адхіленне Віктара Януковіча з пасады прэзідэнта.
* 23 лютага: Завяршыліся Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 у Сочы.

### Сакавік

Расійскія вайскоўцы без знакаў адрознення са зброяй ля будынку Вярхоўнай Рады Аўтаномнай Рэспублікі Крым, 1 сакавіка.
* 8 сакавіка: Прапаў самалёт Boeing 777 кампаніі Malaysian Airlines, які ляцеў рэйсам Куала-Лумпур: Пекін. На борце самалёта знаходзілася 239 чалавек.
* 11 сакавіка: Вярхоўнай Радай Аўтаномнай Рэспублікі Крым прынята Дэкларацыя незалежнасці Крыма
* 16 сакавіка:
	+ Завяршыўся прафесійны турнір World Open па снукеры ў Хайкоу (Кітай), пераможцам стаў англічанін Шон Мёрфі.
	+ Пад расійскім кантролем праведзены рэферэндум ад статусе Крыма.
* 29 сакавіка: Стартавала Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2014.

### Красавік

Захоп будынку Данецкай абласной дзяржадміністрацыі, 7 красавіка.
«Чарнобыльскі шлях» у Мінску, 26 красавіка.
* 4 красавіка: Кампанія Microsoft скончвае выпуск праграм падтрымкі і абнаўленняў для Windows XP (акрамя версіі для ўбудаваных сістэм).
* 7 красавіка: Абвешчана Данецкая Народная Рэспубліка.
* 26 красавіка:
	+ Здарыўся выбух у порце Шахід Раджаі ў Іране.
	+ «Чарнобыльскі шлях» прайшоў у Мінску.
* 29 красавіка: Частковае сонечнае зацьменне.

### Май

* 2 мая: Супрацьстаянне ў Адэсе прывяло да шматлікіх чалавечых ахвяр.
* 3 мая: Адкрыта Барысаў-Арэна, на якой прайшоў фінал Кубка Беларусі па футболе.
* 5 мая: У Шэфілдзе (Англія) скончыўся Чэмпіянат свету па снукеры 2014 (пач. 19 красавіка), у фінале Марк Сэлбі перамог Роні О'Салівана.
* 9 мая: У Мінску пачаўся 78-ы чэмпіянат свету па хакеі з шайбай (сконч. 25 мая).
* 10 мая: Фінал конкурсу песні «Еўрабачанне-2014» у Капенгагене.
* 22 мая: Адбыўся бой пад Валнавахай ва Украіне.
* 25 мая:
	+ Прэзідэнцкія выбары ва Украіне, перамогу атрымаў Пётр Парашэнка.
	+ Другі тур прэзідэнцкіх выбараў у Літве.

### Чэрвень

Пётр Парашэнка заступае на пасаду Прэзідэнта Украіны.
* 3 чэрвеня: Адкрыццё станцыі Мінскага метрапалітэна «Малінаўка».
* 7 чэрвеня: Пётр Парашэнка заступае на пасаду Прэзідэнта Украіны.
* 12 чэрвеня: У Бразіліі стартаваў Чэмпіянат свету па футболу 2014.
* 27 чэрвеня: Украіна, Грузія і Малдова падпісалі Пагадненне аб асацыяцыі з ЕС.

### Ліпень

Пераможны гол Марыа Гёцэ ў фінале чэмпіянату свету па футболе.
* 10 ліпеня: Адкрыццё XXIII Міжнароднага фестывалю мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску — 2014».
* 13 ліпеня: У Бразіліі завяршыўся Чэмпіянат свету па футболе 2014, перамогу ў фінале атрымала зборная Германіі.
* 17 ліпеня: Катастрофа Boeing 777 пад Данецкам.

### Жнівень

* 3 жніўня: Землетрасенне магнітудай 6,3 на паўднёвым захадзе Кітая.
* 28 жніўня: Завяршыліся Летнія Юнацкія Алімпійскія гульні 2014 у Кітаі.
* 30 жніўня: Дональд Туск абраны прэзідэнтам Рады ЕС.
* 31 жніўня: У Нью-Ёрку прайшла 31-я сустрэча беларусаў Паўночнай Амерыкі.

### Верасень

Дзень беларускага пісьменства ў Заслаўі.
* 4 верасня: Аляксандр Лукашэнка падпісаў указ, якім устанаўліваецца прыгранічная тэрыторыя ў раёнах Беларусі, што мяжуюць з Расіяй.
* 7 верасня: Свята Дзень беларускага пісьменства адзначана ў Заслаўі.
* 12 верасня: Выйшаў дэбютны студыйны альбом гурта «Brutto» «Underdog».
* 18 верасня: Рэферэндум аб незалежнасці Шатландыі, 55% удзельнікаў прагаласавала супраць.
* 19 верасня: У Віцебску адкрылася Ганаровае консульства Славакіі.
* 22 верасня: Прэм’ер-міністрам Польшчы стала Эва Копач.

### Кастрычнік

* 4 кастрычніка: Парламенцкія выбары ў Латвіі.
* 22 кастрычніка: Адкрыты помнік Вікіпедыі ў польскім горадзе Слубіцы
* 23 кастрычніка: Частковае сонечнае зацьменне.
* 26 кастрычніка:
	+ Парламенцкія выбары ва Украіне.
	+ Парламенцкія выбары ў Тунісе.
	+ Другі тур прэзідэнцкіх выбараў у Бразіліі.
* 30 кастрычніка: У Буркіна-Фасо пасля масавых пратэстаў і падпалу парламенту ўведзена надзвычайние становішча.

### Лістапад

* 4 лістапада — Выбары ў кангрэс ЗША.
* 9 лістапада: Апытанне аб незалежнасці Каталоніі.
* 12 лістапада: Касмічны апарат «Філы» здзейсніў пасадку на камету Чурумава — Герасіменка.
* 30 лістапада: Парламенцкія выбары ў Малдове.

### Снежань

* 5 снежня: У Мядзелі адбылося ўрачыстае адкрыццё помніка Максіму Танку.
* 17 снежня: Адноўлены дыпламатычныя адносіны ЗША і Кубы.

## Памерлі

* 5 студзеня: Эйсебіа, партугальскі футбаліст (нар. 25.1.1942)
* 11 студзеня: Арыэль Шарон, ізраільскі ваенны, палітычны і дзяржаўны дзеяч (нар. 27.2.1928)
* 15 студзеня: Роджэр Лойд-Пак, англійскі акцёр (нар.8.2.1944)
* 20 студзеня: Клаўдзіа Абада, італьянскі дырыжор і піяніст (нар. 26.6.1933)
* 22 студзеня: Мікола Прускі, дзеяч беларускай эміграцыі ў ЗША (нар. 1.1.1928)
* 1 сакавіка: Леанід Левін, беларускі скульптар (нар. 25.7.1936)
* 2 сакавіка: Рыгор Барадулін, беларускі паэт, эсэіст, перакладчык, народны паэт Беларусі (нар. 24.2.1935)
* 23 сакавіка: Адольфа Суарэс, прэм’ер-міністр Іспаніі (нар. 25.9.1932)
* 17 красавіка: Габрыэль Гарсія Маркес, калумбійскі пісьменнік (нар. 6.3.1928)
* 24 красавіка: Тадэвуш Ружэвіч, польскі паэт, пісьменнік, драматург (нар. 9.10.1921)
* 4 мая: Таццяна Самойлава, народная артыстка Расіі (нар. 4.5.1934)
* 9 мая: Давід Сімановіч, беларускі паэт, перакладчык (нар. 26.6.1932)
* 30 мая: Генадзь Бураўкін, беларускі паэт, дзяржаўны дзеяч (нар. 28.9.1936)
* 30 чэрвеня: Сяргей Краўчанка, беларускі акцёр (нар. 13.5.1949)
* 7 ліпеня: Эдуард Шэварднадзэ, савецкі і грузінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч (нар. 25.12.1928)
* 12 ліпеня: Валерыя Навадворская, расійскі палітычны дзеяч, дысідэнтка, праваабаронца (нар. 17.5.1950)
* 13 ліпеня: Надзін Гордымер, паўднёваафрыканская пісьменніца (нар. 20.11.1923)
* 17 ліпеня: Джозеф Ланге, галандскі даследчык у галіне медыцыны, адзін з піянераў даследавання ВІЧ (нар. 25.9.1954)
* 25 ліпеня: Карла Бергонцы, італьянскі оперны спявак (нар. 13.7.1924)
* 1 жніўня: Валянцін Бялькевіч, беларускі футбаліст (нар. 27.1.1973)
* 29 жніўня: Канстанцін Шаранговіч, беларускі мастак (нар. 4.1.1956)
* 4 верасня: Данатас Баніёніс, літоўскі акцёр і рэжысёр
* 20 верасня: Анатоль Беразавой, савецкі касманаўт
* 25 верасня: Яак Ёала, эстонскі спявак
* 17 кастрычніка: Міхаіл Марыніч, дзяржаўны дзея Беларусі, дыпламат (нар. 13.1.1940)
* 9 лістапада: Анатоль Мікалаевіч Маразевіч, беларускі вучоны
* 9 лістапада: Валерый Дзмітрыевіч Фралоў, беларускі палітычны дзеяч
* 22 снежня: Джо Кокер, англійскі спявак (нар. 20.5.1944)

## Зноскі