# Вайна за Чорныя Узгоркі

| Вайна за Чорныя Узгоркі |
| --- |
| Асноўны канфлікт: Войны сіу, Індзейскія войны |
| «Апошняя пазіцыя Кастэра» |
| Дата |
люты 1876 — снежань 1877 |
| Месца |
Паўночны захад ЗША |
| Вынік |
Перамога ЗША |
| Праціўнікі |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  ЗША Усходнія шашоны Кроу Паўні Арыкара
 | Лакота Санці Янктанаі Шаены Паўночныя арапаха
 |

 |
| Камандуючыя |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Нэльсан Майлз Джордж Кастэр † Альфрэд Тэры Джордж Крук Рэналд Мак-Кензі
 | Сядзячы Бык # Апантаны Конь # Маленькі Воўк Ранішняя Зорка
 |

 |
| Страты |
|

|  |  |
| --- | --- |
| больш за 478
  | 500—1000
  |

 |
|  |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

**Вайна за Чорныя Узгоркі** (англ.: Black Hills War), таксама вядомая як **Вялікая вайна сіу** (англ.: Great Sioux War) — вайна ЗША супраць індзейцаў сіу і шаенаў, якія пражывалі на паўночным захадзе Вялікіх раўнін, у 1876—1877 гг. Скончылася паланеннем індзейцаў з наступнай перапраўкай у рэзервацыі.

## Гісторыя

Пасля заканчэння грамадзянскай вайны паскорылася каланізацыя Захаду ЗША. Перамяшчэнні пасяленцаў і пракладка транскантынентальнай чыгункі выклікалі негатыўную рэакцыю індзейцаў, якія пражывалі там, што вылілася ў адкрытае ўзброенае супрацьстаянне. Вайна скончылася ў 1868 г. падпісаннем дагавора, паводле якога дарогі пасяленцаў і фарты ўздоўж іх знішчаліся.

Акрыяўшы ад знясілення пасля вайны з Поўднем, урад ЗША 6 снежня 1875 года прад'явіў індзейцам ультыматум, паводле якога тыя павінны былі да 1 лютага 1876 г. прыйсці ў спецыяльныя агенцтвы, да якіх яны прыпісаны (для перапраўкі ў рэзервацыі). Ультыматум быў праігнараваны, тым больш што зімовыя вандраванні былі для індзейцаў вельмі рэдкімі. 18 студзеня была выпушчана забарона на продаж індзейцам зброі і боепрыпасаў. 8 лютага генералы Тэры і Крук атрымалі загады на падрыхтоўку да паходу.

Вайна на ўсім сваім працягу характарызавалася праследаваннем войскамі ЗША індзейскіх плямёнаў, якія перамяшчаліся разам з жанчынамі, дзецьмі і пажыткамі. Спачатку амерыканцы нападалі на невялікія стойбішчы, не грэбуючы забойствам жанчын і дзяцей, чым выклікалі мабілізацыю іншых плямёнаў. У маі на поўдні Мантаны сабралася вялікае качэўе з прадстаўнікоў розных індзейскіх народнасцей пад правадырствам Сядзячага Быка. Некалькі калон амерыканскіх войскаў спрабавала дагнаць іх, што ў выніку ўдалося Кастэру з мабільнай часткай калоны Тэры. Ён быў разгромлены ў Літл-Бігхарн, дзе загінуў разам з 267-ю падпарадкаванымі. Гэтыя страты ў некалькі разоў перавысілі страты за ўсю астатнюю вайну. Сядзячы Бык падзяліў качэўе, якое адыходзіла далей невялікімі групамі. Увосень 1876 г. у палон патрапілі некаторыя вядомыя правадыры, далей вайна праходзіла меней бурна, таму што большасць індзейцаў скарыліся патрабаванням ЗША. Вялікая вайна сіу была апошнім буйным канфліктам паміж карэннымі жыхарамі Паўночнай Амерыкі і ЗША.

## Літаратура

* *Котенко Ю. В.* Индейцы Великих равнин. Оружия, воинская магия, боевое искусство, битвы. — М.: Техника-молодёжи, 1997. — 160 с. — ISBN 5-88573-005-9.
* *Стукалин Ю.* На просторах прерий. Трубка мира и топор войны. — М.: ЭНАС, 2009. — 304 с. — ISBN 978-5-93196-937-4.
* *Стукалин Ю.* Энциклопедия военного искусства индейцев Дикого Запада. — М.: Яуза; Эксмо, 2008. — 688 с. — ISBN 978-5-699-26209-0.
* *Стукалин Ю.* Хороший день для смерти. — М.: Гелеос, 2005. — 384 с. — ISBN 5-8189-0323-0.

## Спасылкі

* American Military History — Заваяванне Захаду ў Індзейскіх войнах, 1865—1890 Архівавана 19 лютага 2010.