# Род (біялогія)

Error: Invalid title in link at line 3.

---

Іерархія біялагічнай сістэматыкі васьмі асноўных таксонамічных рангаў. Прамежкавыя катэгорыі не паказаны
**Род** (лац.: genus, мн. л. *genera*, ад стар.-грэч.: γένος) — адзін з асноўных рангаў іерархічнай класіфікацыі ў біялагічнай сістэматыцы.

Род аб’ядноўвае роднасныя віды жывёл або раслін. Больш агульная ступень сістэматыкі — трыба і сямейства.

Напрыклад, род матылькоў Pieris (*Pieris*) — адзін з многіх родаў сямейства бялянак (*Pieridae*). У сваю чаргу, род Pieris (*Pieris*) складаецца з мноства відаў, адзін з іх — Капусніца, або Бялянка капусная (*Pieris brassicae*).

Па колькасці відаў, якія ў яго ўваходзяць, род можа быць:

* **політыпным** — якія змяшчае вялікую колькасць відаў,
* **алігатыпным** — якія змяшчае невялікую колькасць відаў,
* **монатыпным** — якія змяшчае адзін від.

## Навуковая назва роду

Навуковая назва роду ўнінаміяльная, то-бок складаецца з аднаго слова. Кодэксы біялагічнай наменклатуры патрабуюць, каб слова было па форме *лацінскім*, то-бок напісана літарамі лацінскага алфавіту і падпарадкоўвалася правілам лацінскай граматыкі. Назва роду разглядаецца як назоўнік адзіночнага ліку і пішацца з вялікай літары. Іншых абмежаванняў няма, таму назвай роду можа быць як слова, запазычанае з класічнай лаціны (напрыклад, назва роду ліс — *Vulpes*), так і лацінізаванае слова з кожнай мовы (найчасцей са старажытнагрэчаскай). Нярэдка назвай роду ёсць слова ўтворанае ад прозвішча або імя (напрыклад, назва роду кветкавых раслін *Linnaea* — ад аднаго з варыянтаў прозвішча Карла Лінея, *Linnaeus*).

Ад асновы радавой назвы ўтвараюцца назвы таксонаў групы сямейства (трыбы, сямейства і вытворныя ад іх рангі).

Утварэнне і ўжыванне родавых назваў вызначаны правіламі, зафіксаванымі ў міжнародных кодэксах батанічнай і заалагічнай наменклатуры і падобных ім кодэксах наменклатуры бактэрый і вірусаў.

Межы дзеяння кодэксаў склаліся гістарычна і не адлюстроўваюць сучасных уяўленняў пра класіфікацыю. Напрыклад, назвы грыбоў і лішайнікаў рэгулюе кодэкс батанічнай наменклатуры, хоць грыбы і лішайнікі цяпер не ўваходзяць у склад таксону Расліны.

## Гібрыдны род

Гібрыдны род — умоўнае назва, якое пазначае сукупнасць гібрыдаў, якія адносяцца да двух родаў (часам да большай колькасці родаў).

Назвы гібрыдных родаў павінны пачынацца са знака × (знака множання, знака гібрыднага паходжання). Гэтыя назвы могуць утварацца двума спосабамі:

* у выглядзе сціснутай формулы; напрыклад, *×Amarine* [= *Amaryllis* × *Nerine*]
* ад лацінізаваных прозвішч або імёнаў праз дадаванне да іх *-ara*; напрыклад, *×Vuylstekeara* [= *Cochlioda* × *Miltonia* × *Odontoglossum*]

## Аманімія

У межах юрысдыкцыі кожнага з біялагічных наменклатурных кодэксаў родавыя назвы не павінны паўтарацца (быць амонімамі). Гэта значыць, што назвы двух розных родаў раслін не могуць быць аднолькавымі, як і назвы двух розных родаў жывёл (але назва роду расліны і назва роду жывёлы могуць супадаць — і такіх супадзенняў налічваецца некалькі дзясяткаў).

Пры выяўленні таксанамічных амонімаў прымаюць меры да іх ліквідацыі, сутнасць якіх у тым, што сапраўднай назвай прызнаецца старэйшы амонім (той, які апублікаваны раней), а малодшыя амонімы замяняюць.

## Літаратура

* *Джеффри, Чарлз*. Биологическая номенклатура: Пер. с англ. — М.: Мир, 1980. — С. 16, 17, 25.
* Марков А. В. Возвращение Чёрной Королевы, или закон роста средней продолжительности существования родов в процессе эволюции Архівавана 14 кастрычніка 2012. // Журнал общей биологии, 2000, 61/4: 357—370.
* *Сытин А. К.* О категории рода в ботанике XVIII века: Линней и его оппоненты // *Труды зоологического института РАН. Приложение №1*. — 2009. — С. 79—86.

## Спасылкі

* International codes of Botanical Nomenclature: Saint-Louis Code, 2000 Архівавана 12 снежня 2002., Vienna Code, 2006(англ.) Праверана 18 жніўня 2008 г.
* International Code of the Zoological Nomenclature (4-е выданне, 2000) Архівавана 22 жніўня 2006.(англ.) Праверана 18 жніўня 2008 г.
* International Code of Nomenclature of Бактэрыі (1990)(англ.) Праверана 18 жніўня 2008 г.
* The International Code of Virus and Classification Nomenclature (2002) Архівавана 16 верасня 2011.(англ.) Праверана 18 жніўня 2008 г.

## Гл. таксама

* Бінамінальная наменклатура
* Абазначэнні, якія выкарыстоўваюць у назвах таксонаў
* Рангі паміж родам і відам
* Роды раслін, названыя ў гонар людзей