Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Біялагічная класіфікацыя

**Біялагічная класіфікацыя** — навуковая дысцыпліна, у задачы якой уваходзіць распрацоўка прынцыпаў класіфікацыі жывых арганізмаў і практычнае прыкладанне гэтых прынцыпаў да пабудовы сістэмы. Пад класіфікацыяй тут разумеецца апісанне і разьмяшчэнне ў сістэме ўсіх існых і вымерлых арганізмаў.

Асноўныя мэты класіфікацыі:

* найменне (у тым ліку і апісанне) таксонаў,
* дыягностыка (вызначэнне, знаходжанне месца ў сістэме),
* экстрапаляцыя, гэта азначае прадказанне прыкметаў аб'екта, якое засноўваецца на тым, што ён адносіцца да таго ці іншага таксона.

Сучасныя класіфікацыі жывых арганізмаў пабудаваны па іерархічным прынцыпе. Розныя ўзроўні іерархіі (рангі) маюць уласныя назвы (ад вышэйшых да ніжэйшых): царства, тып, клас, атрад, сямейства, род і, уласна, від.

Прынята, што любы пэўны арганізм павінен паслядоўна належыць да ўсіх сямі катэгорыяў. У складаных сістэмах часта вылучаюць дадатковыя катэгорыі, напрыклад, выкарыстоўваючы для гэтага прыстаўкі над- і пад- (надклас, падтып і іншыя). Кожны таксон павінен мець вызначаны ранг, гэта значыць адносіцца да якой-небудзь таксанамічнай катэгорыі.

Такі прынцып пабудовы сістэмы атрымаў назву Лінееўскай герархіі, у гонар шведскага натураліста Карла Лінея, працы якога былі пакладзены ў аснову традыцыі сучаснай навуковай класіфікацыі.

## Спасылкі

* На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Біялагічная класіфікацыя
# Царства (біялогія)

Класіфікацыйная дыяграма
**Царства** (лац.: regnum) — іерархічная ступень навуковай класіфікацыі біялагічных відаў. Таксон самага высокага ўзроўню сярод асноўных.

Гістарычна выдзялялася 5 царстваў жывых арганізмаў: жывёлы, расліны, грыбы, бактэрыі, вірусы. З 1997 года да іх далучаюць яшчэ 2 царствы: пратысты і археі. З 1998 выдзяляюць царства храмісты.

У 1969 годзе прапанавана класіфікацыя з пяццю царствамі, якая карыстаецца папулярнасцю і цяпер. Яна засноўваецца на адрозненнях арганізмаў у жыўленні — прадстаўнікі царства раслін шматклетачныя аўтатрофы, жывёлы — шматклетачныя гетэратрофы, грыбы — шматклетачныя сапратрофы. Царствы пратыстаў і бактэрый складаюцца з аднаклетачных і прасцейшых арганізмаў. Усе пяць царстваў падзелены на надцарства эукарыёты і пракарыёты, у залежнасці ад таго, ці маюць клеткі гэтых арганізмаў ядро.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| арганізмы |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Пракарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Царства Бактэрыі |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Царства Пратысты |
|  |
|  |
Царства Расліны |
|  |
|  |
Царства Грыбы |
|  |
|  |
Царства Жывёлы |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
|  |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Вірусы |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Царства Вірусы |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
# Тып (біялогія)

Класіфікацыйная дыяграма
**Тып** — найвышэйшая таксанамічная катэгорыя ў сістэматыцы жывёл, якая аб'ядноўвае роднасныя класы. У сістэматыцы раслін адпаведна найвышэйшаяй таксанамічнай катэгорыяй з'яўляецца **аддзел**.

Некаторыя тыпы падзяляюцца на падтыпы.

## Спасылкі

* International codes of Botanical Nomenclature: Saint-Louis Code, 2000 Архівавана 12 снежня 2002., Vienna Code, 2006 (англ.)
# Падтып (біялогія)

**Падтып** — таксанамічная катэгорыя ў заалогіі. У таксанамічнай іерархіі знаходзіцца ніжэй за тып і вышэй за надклас. У батаніцы падтыпу адпавядае пададзел, які адпаведна знаходзіцца ніжэй за аддзел і вышэй за надклас.

Не ўсе тыпы падзяляюцца на падтыпы. Падтыпы маюць:

* Членістаногія: падзяляюцца на Трылабітападобныя, Хеліцэравыя, Mandibulata, Непаўнавусыя,
* Плечаногія: падзяляюцца на Linguliformea, Craniforma і Rhychonelliformea,
* Хордавыя: падзяляюцца на Абалоннікі, Галавахордавыя і Пазваночныя.
# Клас (біялогія)

**Клас** (ад лац.: classis — разрад, група) — іерархічная ступень біялагічнай сістэматыкі, прыродная таксанамічная група, якая аб'ядноўвае сваяцкія атрады жывёл ці парадкі раслін. Паняцце класу уведзена французскім батанікам Ж. Турнефорам (фр.: Joseph Pitton de Tournefort).

Некаторыя класы падзяляюцца на падкласы. Класы аб'ядноўваюцца ў аддзелы (раслін) і тыпы (жывёл). Прадстаўнікі класу падобныя будовай і паходзяць ад агульных продкаў.

## Літаратура

* *Марозаў Я. І.* Клас // Энцыклапедыя прыроды Беларусі. У 5-і т. Т.3 / Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 3. — 599 с. — 10 000 экз.
# Звяры

|  |
| --- |
| Звяры |
|  |
| Навуковая класіфікацыя |
| прамежныя рангі[паказаць]

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Жывёлы |

|  |  |
| --- | --- |
| Падцарства:  | Эўметазоі |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Двухбакова-сіметрычныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Другаснаротыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Тып:  | Хордавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падтып:  | Пазваночныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Інфратып:  | Сківічнаротыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Надклас:  | Чацвераногія |

|  |  |
| --- | --- |
| Клас:  | Млекакормячыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падклас:  | **Звяры** |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Theria Parker & Haswell, 1897 |
| Інфракласы |
| * Eutheria — Плацэнтарныя
* Metatheria — Сумчатыя
 |
| Геахраналогія

[паказаць]

|  | млн. гадоў | Перыяд | Эра | Эон |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2,588 | Чац-ны |  |
|  | Ка | Ф а н е р а з о й |
| 23,03 | Неаген |
| 65,5 | Палеаген |
| 145,5 | Мел | М е з а з о й |
| 199,6 | Юра |
| 251 | Трыяс |
| 299 | Перм | П а л е а з о й |
| 359,2 | Карбон |
| 416 | Дэвон |
| 443,7 | Сілур |
| 488,3 | Ардовік |
| 542 | Кембрый |
| **4570** | Дакембрый |

◄Наш час
◄Мел-палеагенавае выміранне
◄Трыясавае выміранне
◄Масавае пермскае выміранне
◄Дэвонскае выміранне
◄Ардовік-сілурскае выміранне
◄Кембрыйскі выбух |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 179916 |
| NCBI   | 32525 |
| EOL   | 57446 |
| FW   | 39860 |

 |

 |

**Звяры** (*Theria*) — падклас сысуноў, які аб'ядноўвае ўсіх сучасных жывародзячых сысуноў, якія нараджаюць без адкладання яек, як плацэнтарных, так і сумчатых. Звярамі з'яўляюцца амаль усе сучасныя сысуны, падкласу звяроў сярод сысуноў супрацьпастаўлены падклас яканосных першазвяроў.

## Класіфікацыя

**Інфраклас Сумчатыя**, або **Ніжэйшыя звяры** (*Metatheria* ці *Marsupialia*)

Надатрад *Ameridelphia* (амерыканскія)
Атрад Апосумы (*Didelphimorphia*)
Атрад *Paucituberculata*
Надатрад *Australidelphia* (аўстралійскія)
Атрад *Microbiotheria*
Атрад *Notoryctemorphia*
Атрад Драпежныя сумчатыя (*Dasyuromorphia*)
Атрад *Peramelemorphia*
Атрад Двухразцовыя (*Diprotodontia*)
**Інфраклас Плацэнтарныя**, або **Вышэйшыя звяры** (*Placentalia*, або *Eutheria*)

Атрад Трубказубыя (*Tubulidentata*)
Атрад Непаўназубыя (*Edentata*)
Атрад Скакунчыкі (*Macroscelidea*)
Атрад Даманы (*Hyracoidea*)
Атрад Хобатныя (*Proboscidea*)
Атрад Сірэны (*Sirenia*)
Атрад Непарнакапытныя (*Perissodactyla*)
Атрад Парнакапытныя (*Artiodactyla*)
Атрад Кітападобныя (*Cetacea*)
Атрад Мазоленогія (*Tylopoda*)
Атрад Насякомаедныя (*Insectivora*)
Атрад Рукакрылыя (*Chiroptera*)
Атрад Пангаліны (*Pholidota*)
Атрад Драпежныя (*Carnivora*)
Атрад Грызуны (*Rodentia*)
Атрад Зайцападобныя (*Lagomorpha*)
Атрад Шэрстакрылы (*Dermoptera*)
Атрад Прыматы (*Primates*)
# Атрад (біялогія)

Класіфікацыйная дыяграма
**Атрад** (лац.: ordo) — адзін з асноўных рангаў у сістэматыцы жывёл, які аб’ядноўвае роднасныя сямействы. Больш агульная ступень сістэматыкі — клас. Адпаведнік у сістэматыцы раслін — **парадак**.

## Спасылкі

* International codes of Botanical Nomenclature: Saint-Louis Code, 2000 Архівавана 12 снежня 2002., Vienna Code, 2006 (англ.)Праверана 18 жніўня 2008 г.
* International Code of the Zoological Nomenclature (4-е выданне, 2000) Архівавана 22 жніўня 2006. (англ.)Праверана 18 жніўня 2008 г.
* International Code of Nomenclature of Bacteria (1990) (англ.)Праверана 18 жніўня 2008 г.
* The International Code of Virus Classification and Nomenclature (2002) Архівавана 16 верасня 2011. (англ.)Праверана 18 жніўня 2008 г.
# Падсямейства

**Падсямейства** (лац.: subfamilia) — адзін з вытворных рангаў іерархічнай класіфікацыі ў біялагічнай сістэматыцы.

У іерархіі сістэматычных катэгорый падсямейства знаходзіцца ніжэй за сямейства і вышэй за трыбу і род.
# Пясчанкі

|  |
| --- |
| Пясчанкі |
|
*Rhombomys opimus* |
| Навуковая класіфікацыя |
| прамежныя рангі[паказаць]

|  |  |
| --- | --- |
| Дамен:  | Эўкарыёты |

|  |  |
| --- | --- |
| Царства:  | Жывёлы |

|  |  |
| --- | --- |
| Падцарства:  | Эўметазоі |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Двухбакова-сіметрычныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Без рангу:  | Другаснаротыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Тып:  | Хордавыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падтып:  | Пазваночныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Інфратып:  | Сківічнаротыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Надклас:  | Чацвераногія |

|  |  |
| --- | --- |
| Клас:  | Млекакормячыя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падклас:  | Звяры |

|  |  |
| --- | --- |
| Інфраклас:  | Плацэнтарныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Надатрад:  | *Euarchontoglires* |

|  |  |
| --- | --- |
| Грандатрад:  | *Glires* |

|  |  |
| --- | --- |
| Атрад:  | Грызуны |

|  |  |
| --- | --- |
| Сямейства:  | Мышыныя |

|  |  |
| --- | --- |
| Падсямейства:  | Gerbillinae |

 |
| Міжнародная навуковая назва |
| Gerbillinae J. E. Gray, 1825 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Сістэматыка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 632553 |
| NCBI   | 10045 |
| EOL   | 2848704 |
| FW   | 91466 |

 |

 |

**Псча́нкі**, **пясча́нкавыя** (*Gerbillinae*) — падсямейства грызуноў сямейства Мышыныя (*Muridae*).

Уключае каля 110 відаў, распаўсюджаных у Афрыцы, цёплых раёнах Азіі, паўднёвым усходзе Еўропы.

## Апісанне і спосаб жыцця

Большасць відаў вядзе дзённы спосаб жыцця, усяедныя. Жывуць 3—4 гады. Вага каля 70—120 грамаў, даўжыня 150—300 мм. Самцы буйней самак. Сілкуюцца насеннем траў і зялёнымі часткамі раслін, хоць не адмовяцца і ад дробнага насякомага. Капаюць норы. Жывуць сямейнымі калоніямі — бацька, маці і некалькі вывадкаў. Сямейныя пары ўтвараюць на ўсё жыццё. Тэрмін цяжарнасці — каля 25 дзён. Самца ад самкі не адсаджваюць таму, што ён дапамагае ёй выхоўваць дзіцянят. Лёгка прыручаюцца, ад іх амаль няма непрыемнага паху і яны вельмі рухомыя.

## Трыбы і роды

**Ammodillini Ammodillus

**Desmodilliscini Desmodilliscus
* Pachyuromys

**Gerbillini Gerbillus
* Microdillus
* Brachiones
* Meriones
* Psammomys
* Rhombomys
* Sekeetamys

**Gerbillurini Desmodillus
* Gerbilliscus
* Tatera

**Taterillini Taterillus

## Крыніцы

## Літаратура

* *Самусенка Э. Р.* Пясча́нкі, пясча́нкавыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 163. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0216-4 (т. 13).
* Песча́нки, песчанковые // Т. 19. Отоми — Пластырь. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — С. 467. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)
# Олдфілд Томас

| Олдфілд Томас |
| --- |
| англ.: Oldfield Thomas |
|  |
| Дата нараджэння | 21 лютага 1858(1858-02-21) |
| Месца нараджэння | * Мілбрук[d], Цэнтральны Бедфардшыр[d], Бедфардшыр, Англія, Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі
 |
| Дата смерці | 16 чэрвеня 1929(1929-06-16) (71 год) |
| Месца смерці | * Лондан, Лонданскае графства, Англія, Вялікабрытанія
 |
| Грамадзянства | * Вялікабрытанія
 |
| Жонка | Mary Kane Clark[d] |
| Род дзейнасці | біёлаг, заолаг, тэрыёлаг, навуковы калекцыянер, натураліст |
| Навуковая сфера | Заалогія |
| Месца працы | * Natural History Museum[d]
* Брытанскі музей
 |
| Член у | * Лонданскае каралеўскае таварыства
* Заалагічнае таварыства Лондана[d]
 |
| Узнагароды | член Лонданскага каралеўскага таварыства член Заалагічнага таварыства[d] |
|  Медыяфайлы на Вікісховішчы |

| Сістэматык жывой прыроды |
| --- |
|
Даследчык, які апісаў шэраг заалагічных таксонаў. Для ўказання аўтарства, назвы гэтых таксонаў суправаджаюць абазначэннем **«Thomas»**.

|  |  |
| --- | --- |
|  Старонка на Віківідах |  Выявы на Вікісховішчы |

 |

**Олдфілд Томас** (англ.: Oldfield Thomas, 21 лютага 1858, Мілбрук, Бедфардшыр — 16 чэрвеня 1929) — брытанскі заолаг.

## Біяграфія

Томас працаваў у Лонданскім музеі прыродазнаўства ў аддзеле сысуноў, з якіх ён прыкладна 2 000 відаў і падвідаў апісаў упершыню.

Ён пачаў працаваць у музеі ў 1876 годзе і змяніў яго ў 1878 годзе на заалагічнае аддзяленне. У 1891 годзе ён ажаніўся з заможнай спадчынніцай. Яе фінансавыя сродкі дазволілі Томасу набыць для музейнай калекцыі вялікую колькасць экзэмпляраў сысуноў, якіх ён паступова апісаў. Томас скончыў самагубства ва ўзросце 71 года пасля смерці сваёй жонкі ў 1929 годзе.

## Зноскі

## Літаратура

* William Thomas Stearn: *The Natural History Museum at South Kensington*. ISBN 0434736007
# 1904

|  |  |
| --- | --- |
| Тысячагоддзе: | 2 тысячагоддзе |
| Стагоддзі: | * XIX стагоддзе
* **XX стагоддзе XXI стагоддзе
 |
| Дзесяцігоддзі: | * 1880-я
* 1890-я
* **1900-я 1910-я
* 1920-я
 |
| Гады: | * 1901
* 1902
* 1903
* **1904 1905
* 1906
* 1907
 |

|  |
| --- |
| **1904 год паводле тэм:** |
| З’явіліся  · Зніклі  · Нарадзіліся  · Памерлі |
| Культура і мастацтва |
| Навука і тэхналогія |
| Палітыка |

## Падзеі

* 9 лютага: Японская эскадра адмірала Тога атакавала рускую эскадру на ўнутраным рэйдзе Порт-Артура, пачатак руска-японскай вайны. Бой крэйсера «Вараг» і кананерскай лодкі «Карэец» супраць японскай эскадры. Пачалася Руска-японская вайна.
* 17 лютага: Прэм’ера оперы Джакама Пучыні «Мадам Батэрфляй» адбылася ў міланскім тэатры «Ла Скала».
* 7 мая: Адменена забарона літоўскага друку ў Расійскай імперыі.
* 14 мая: У Сент-Луісе (ЗША) пачаліся Трэція Алімпійскія гульні.
* 27 кастрычніка: Адкрыты першыя падземныя ўчасткі Нью-Ёркскага метрапалітэна.

## Нарадзіліся

* 1 студзеня: Мечыслаў Багаткевіч, каталіцкі рэлігійны дзеяч. Расстраляны гестапаўцамі, пазней беатыфікаваны
* 17 студзеня: Аляксандр Якімовіч, беларускі дзіцячы пісьменнік
* 18 студзеня: Кэры Грант, англа-амерыканскі акцёр
* 16 лютага: Джордж Фрост Кенан, амерыканскі дыпламат і гісторык
* 14 красавіка: Джон Гілгуд, англійскі акцёр
* 22 красавіка: Роберт Опенгеймер, амерыканскі фізік, кіраўнік амерыканскага атамнага праекту
* 11 мая: Сальвадор Далі, іспанскі мастак
* 17 мая: Жан Габэн, французскі акцёр тэатра і кіно
* 2 чэрвеня: Джоні Вайсмюлер, амерыканскі плывец, алімпійскі чэмпіён
* 4 жніўня: Вітольд Гамбровіч, польскі пісьменнік
* 22 жніўня: Дэн Сяапін, кітайскі палітык і рэфарматар
* 29 жніўня: Вернер Форсман, нямецкі хірург, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1956)
* 30 снежня: Зэлік Аксельрод, беларускі яўрэйскі паэт, перакладчык беларускай паэзіі на ідыш (пам. 26.6.1941)

## Памерлі

Генры Мортан Стэнлі
* 10 студзеня: Жан-Леон Жэром, французскі мастак (нар. 11.5.1824)
* 19 красавіка: Ізабела II, каралева Іспаніі ў 1833—1868 гг. (нар. 10.10.1830)
* 1 мая: Антанін Леапольд Дворжак, чэшскі кампазітар (нар. 8.9.1841)
* 10 мая: Генры Мортан Стэнлі, журналіст, падарожнік, даследчык Афрыкі (нар. 28.1.1841)
* 24 верасня: Нільс Фінзен, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1903) (нар.15.12.1860)
# Міжнародны саюз аховы прыроды

| Міжнародны саюз аховы прыроды |
| --- |
|  |
|  |
| Тып | association[d] |
| Дата заснавання | 5 кастрычніка 1948 |
| Размяшчэнне | * Глан[d]
 |
| Старшыня | Разана Мубарак[d] |
| Сфера дзейнасці | ахова жывёлаў[d] |
| Прыбытак | * ▲197 млн Fr (2024)
 |
| Колькасць супрацоўнікаў | * 1 089 чал. (2024)
 |
| Даччыныя арганізацыі | Пачынанне Вялікі драпежнік для Еўропы[d] |
| Вэб-сайт | iucn.org |

**Міжнародны саюз аховы прыроды** (МСАП, фр.: Union internationale pour la conservation de la nature, IUCN) — міжнародная некамерцыйная арганізацыя, якая займаецца асвятленнем праблем захавання біяразнастайнасці планеты, прадстаўляе навіны, кангрэсы, якія праходзяць у розных краінах, спісы відаў, якія маюць патрэбу ў асаблівай ахове ў розных рэгіёнах планеты. Арганізацыя мае статус назіральніка пры Генеральнай Асамблеі ААН.

Арганізацыя заснаваная ў 1948 годзе, яе штаб-кватэра размешчаная ў горадзе Гландэ (Швейцарыя). Саюз аб’ядноўвае 82 дзяржавы, 111 ўрадавых устаноў, больш за 800 няўрадавых арганізацый і каля 10 000 навукоўцаў і экспертаў з 181 краіны свету.

У 1978 годзе ў Ашгабадзе на XIV Генеральнай асамблеі МСАП адобрана і 5 сакавіка 1980 года прынята Сусветная стратэгія аховы прыроды — праграма мер, якая абагульняе вопыт краін у шматгадовай дзейнасці па ахове прыроды.

## Гл. таксама

* Асабліва ахоўныя прыродныя тэрыторыі і аб’екты

## Зноскі

## Спасылкі

* Афіцыйны сайт арганізацыі
* Чырвоны спіс МСАП
* Міжнародныя канвенцыі па атмасферы і клімату і інтарэсы Расіі
* Катэгорыі і крытэрыі Чырвонага спісу МСАП Архівавана 4 мая 2007.
# Віды пад найменшай пагрозай

| Ахоўны статус |
| --- |
| Рызыка знікнення |
| Зніклыя |
|
Вымерлыя (EX)
Зніклыя ў дзікай прыродзе (EW)  |
| Пад пагрозай |
|
На грані знікнення (CR)
Пад пагрозай знікнення (EN)
У рызыкоўным стане (VU)  |
| Рызыка малая |
|
Залежаць ад намаганняў па захаванню (CD)
Стан, блізкі да пагрозлівага (NT)
Найменшая рызыка (LC)  |
| Гл. таксама |
|
Міжнародны саюз аховы прыроды
Чырвоная кніга МСАП
Чырвоная кніга РБ  |

**Віды, якія знаходзяцца пад найменшай пагрозай знікнення** (англ.: Least concern, LC) - ахоўны статус, які Міжнародны Саюз Аховы Прыроды прысвойвае біялагічным відам або таксонам, якія не ўваходзяць у якую-небудзь іншую катэгорыю і, такім чынам, не адчуваюць пагроз свайму існаванню. Да іх ставяцца найбольш распаўсюджаныя і квітнеючыя віды, такія, як меданосная пчала, шэры пацук, шызы голуб. Яны, як правіла, не занесены ў Чырвоныя кнігі, аднак асобныя папуляцыі і падвіды могуць знаходзіцца пад пагрозай - так, да прыкладу, распаўсюджаная па абодвум Амерыкам пума мае статус «Знаходзіцца пад найменшай пагрозай», у той час як нешматлікая флорыдзкая пума - выміраючы падвід.

Па дадзеным 2006 года ў гэтую катэгорыю ўваходзіць 15636 таксонаў. Агульная колькасць відаў жывёл у гэтай катэгорыі - 14033. Таксама ў спісе значыцца 102 падвіды жывёл і 1500 таксонаў царства раслін (1410 відаў, 55 падвідаў, 35 разнавіднасцяў). У 2008 годзе да гэтай катэгорыі былі афіцыйна аднесены людзі.

Катэгорыі МСАП

## Зноскі

## Спасылкі

* Спіс відаў, якія маюць статус «Знаходзяцца пад найменшай пагрозай»
# Аб’яднаная таксанамічная інфармацыйная служба

| Аб'яднаная таксанамічная інфармацыйная служба |
| --- |
|  |
| URL | www.itis.gov |
| Тып сайта | База дадзеных па біялагічных відах |
| Мова(-ы) | англійская |
| Пачатак працы | 27 лютага 1996 |
| Бягучы статус |
Актыўны |

**Аб'яднаная таксанамічная інфармацыйная служба** (англ. *Integrated Taxonomic Information System*, ITIS) — міжурадавае партнёрства з удзелам ЗША, Канады і Мексікі, а таксама іншых арганізацый і спецыялістаў, якое мае мэтай стварэнне і падтрыманне поўнай і ўсебаковай адкрытай таксанамічнай базы дадзеных па ўсіх біялагічных відах.

## Спасылкі

* Цэнтральны афіцыйны сайт арганізацыі (англ.) Праверана 18 лістапада 2008 г.
* Канадскі сайт (ITIS\*CA) (англ.)  (фр.) Праверана 18 лістапада 2008 г.
* Мексіканскі сайт (SIIT\*MX) Архівавана 13 чэрвеня 2007. (ісп.) Праверана 18 лістапада 2008 г.
* Бразільскі сайт (SIIT\*Brasil) (парт.) Праверана 18 лістапада 2008 г.