# Сямейства (біялогія)

Error: Invalid title in link at line 3.

---

Іерархія біялагічнай сістэматыкі васьмі асноўных таксонамічных рангаў. Прамежкавыя катэгорыі не паказаны
**Сямейства** (лац.: familia, мн. ч. *familiae*) — адзін з асноўных рангаў іерархічнай класіфікацыі ў біялагічнай сістэматыцы.

У іерархіі сістэматычных катэгорый сямейства стаіць ніжэй атрада (парадку) і вышэй трыбы і роду.

*Прыклады:* матылёк-капусніца (*Pieris brassicae*) адносіцца да сямейства бялянак (*Pieridae*).

Партрэт П’ера Маньоля, упершыню ўвёў ва ўжытак катэгорыю сямейства
## Правілы ўтварэння назваў

Назвы сямействаў утвараюцца па правілах, якія рэгулююцца міжнароднымі кодэксам заалагічнай і батанічнай наменклатуры. У заалогіі назва сямейства ўтвараецца ад назвы тыпавога роду, на аснове якога дадаецца стандартны канчатак *-idae*, у батаніцы да аснове назвы тыпавога роду дадаецца стандартны канчатак *-aceae*.

*Прыклады:* род *Canis* (сабака) аснова *Can-* і канчатак *-idae* даюць назву *Canidae* (сабачыя). Род *Rosa* (ружа або шыпшыннік) аснова *Ros-* і канчатак *-aceae* даюць назва *Rosaceae* (ружовыя).

Часам выкарыстоўваюцца таксама вытворныя рангі: надсямейства і падсямейства.

## Гісторыя фарміравання паняцця

Сучаснае разуменне сям’і як рангу, размешчанага паміж атрадам (парадкам) і родам, датуецца пачаткам XX стагоддзя.

Упершыню катэгорыя сямейства была ўведзена ва ўжытак французскім батанікам П’ерам Маньолем у працы *Prodromus historiae generalis plantarum, in quo familiae plantarum per tabulas disponuntur* (1689). Пасля гэтага слова сямейства (лац.: familiafamilia або фр.: famillefamille) выкарыстоўвалася рознымі аўтарамі для абазначэння груп самага рознага характару. Карл Ліней у *Philosophia botanica* (1751) называў сямействамі буйныя групы (пальмы, папараць), на якія ён дзяліў расліны толькі для выгоды апісання іх будынка, не выкарыстоўваючы іх у сваіх класіфікацыях. У некаторых працах па заалогіі сямействамі называлі падраздзялення родаў. Нарэшце, з сярэдзіны XVIII ст. ва франкамоўнай батанічнай літаратуры сямейства (фр.: famillefamille) разглядалі як эквівалент лацінскага слова *ordo* (парадак). Гэтая практыка была спынена толькі ў 1906 г., калі былі прынятыя міжнародныя правілы батанічнай наменклатуры. Згодна з гэтым правілам, сям’я (familia) і парадак (ordo) сталі разглядацца як розныя катэгорыі. Сямействамі сталі называць тое, што раней называлі сямействамі па-французску і парадкамі па-лацінску, а парадкамі — тое, што ў канцы XIX стагоддзя нярэдка называлі *кагортамі* (*cohors* pl. *cohortes*).

У заалагічнай літаратуры сямейства як катэгорыя рангу, прамежкавага паміж атрадам і родам, упершыню была ўведзена П’ерам Андрэ Латрэйлем у яго працы *Précis des caractères génériques des канфігурацыі, disposés dans un ordre naturel* (1796). Ён выкарыстаў *сямейства* (некаторыя з гэтых груп атрымалі імя, некаторыя былі проста пранумараваны) у некаторых з атрадаў сваёй класіфікацыі «насякомых» (у той час казуркамі называлі ўсіх членістаногіх). Прапанова Латрейля замацавалася ў заалагічнай літаратуры ўжо ў пачатку XIX стагоддзя.

## Літаратура

* Сяме́йства // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 344. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
* Семе́йство // Т. 23. Сафлор — Соан. — М. : Советская энциклопедия, 1976. — С. 226. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред.  А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)
* Семе́йство // Краткий словарь ботанических терминов / Сост. М. В. Буланая и др.; Под ред. А. Г. Еленевского. — Саратов: Изд-во Сарат. пед. ин-та, 1993. — С. 116. — 151 с. — 10 000 экз. — ISBN 5-87077-064-5. (руск.)