Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1961

|  |
| --- |
| Гады |
| 1958 · 1959 · 1960 — **1961** — 1962 · 1963 · 1964 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1940‑я · 1950‑я — **1960‑я** — 1970‑я · 1980‑я |
| Стагодзьдзі |
| XIX ст. — **XX стагодзьдзе** — XXI ст. |

| 1961 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1961 *MCMLXI* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2714 |
| Армянскі каляндар | 1410 ԹՎ ՌՆԺ |
| Каляндар Багаі | 117 — 118 |
| Бізантыйскі каляндар | 7469 — 7470 |
| Бірманскі каляндар | 1323 |
| Будысцкі каляндар | 2505 |
| Каляндар бэрбэраў | 2911 |
| Габрэйскі каляндар | 5721 — 5722 |
| Галяцэнскі каляндар | 11961 |
| Іранскі каляндар | 1339 — 1340 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 2016 — 2017 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1883 — 1884 |
|  · *Калі-юга* | 5062 — 5063 |
| Карэйскі каляндар | 4294 |
| Кітайскі каляндар | 4657 — 4658 |
| Копцкі каляндар | 1677 — 1678 |
| Мусульманскі каляндар | 1380 — 1381 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2504 |
| Этыёпскі каляндар | 1953 — 1954 |

**1961** (MCMLXI) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў нядзелю; 1961-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 961-ы год II тысячагодзьдзя, 61-ы год XX стагодзьдзя і 2-і год 1960-га дзесяцігодзьдзя.

## Падзеі

* 12 красавіка — Юры Гагарын стаў першым чалавекам, які пабываў у космасе
* 29 лістапада — быў узарваны Гарадзенскі фарны касьцёл прачыстай Маці Божай

## Нараджэньні

* 1 студзеня — Ігар Гермянчук, беларускі журналіст, выдавец, грамадзкі дзяяч
* 13 студзеня — Генадзь Сагановіч, беларускі гісторык, архэоляг
* 20 студзеня — Сяргей Тарасаў, беларускі архэоляг
* 24 лютага — Фіруза Абдуліна, расейская і башкірская пісьменьніца
* 27 лютага — Вольга Бабкова, беларуская гісторык-архівіст, літаратарка
* 29 красавіка — Сяргей Вераціла, беларускі літаратар
* 27 чэрвеня — Анатоль Лябедзька, беларускі палітык
* 8 чэрвеня — Уладзімер Навумаў, расейскі пісьменьнік
* 8 ліпеня — Эндру Флэтчар, ангельскі музыка, удзельнік гурту Depeche Mode
* 13 ліпеня — Галіна Савіцкая, беларуская баскетбалістка
* 23 ліпеня — Марцін Гор, ангельскі музыка, удзельнік гурту Depeche Mode
* 4 жніўня — Барак Абама, амэрыканскі дзяржаўны дзяяч, Прэзыдэнт ЗША
* 21 жніўня — Вітаўт Чаропка, беларускі гісторык, пісьменьнік
* 28 жніўня — Георгі Літвінюк, беларускі геоляг
* 9 верасьня — Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў, заснавальнік і кіраўнік INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF BELARUS
* 7 лістапада — Сяргей Алейнікаў, выбітны беларускі футбаліст
* 15 сьнежня — Сяргей Навумчык, беларускі журналіст і дзяржаўны дзяяч
* 28 сьнежня — Мікола Папека, беларускі паэт, пчаляр

## Сьмерці

* 4 студзеня — Эрвін Шродынгер, нямецкі фізык, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі (нар. у 1887)
* 1 ліпеня — Люі-Фэрдынанд Сэлін, францускі пісьменьнік (нар. у 1894)
* 2 ліпеня — Эрнэст Гэмінгўэй, амэрыканскі пісьменьнік (нар. у 1899)
* 2 верасьня — Іаан Наўродзкі, беларускі праваслаўны сьвятар
# Раман

**Рама́н** (франц. *roman*, ням. *Roman*, ад лац. *romanus* — *рымскі*; у позьнім сярэднявеччы — твор, напісаны на раманскай мове) — эпічны літаратурны жанр, як правіла празаічны, але можа быць вершаваным. Раман грунтуецца на аповедзе пра прыватны лёс чалавека ў грамадзтве й сьвеце.

Тэрмін «раман» паходзіць ад францускага *romanz* альбо *roman*, што зьяўляецца скаротам лацінскага выразу *romanice loqui* — «гаварыць па-раманску», то бок на нэалацінскай мове. Паняткам «*conte roman*» пачалі называцца творы, напісаныя на народнай мове (замест агульнапрынятай лаціны).

Раман адрозьніваецца ад навэлі, аповесьці й апавяданьня сваёй працягласьцю й большай складанасьцю, больш дэтальнай распрацоўкай дзеяньня й абставінаў, большай колькасьцю герояў. Аднак існуюць і кароткія раманы, таксама як і доўгія апавяданьні.

## Гісторыя

### Перадгісторыя

Раман, як апавядальны празаічны твор, быў вядомы яшчэ ў антычнай літаратуры, то бок прадстаўнікамі аўтараў такіх твораў ёсьць Лёнг («Дафніс і Хлёя»), Харытон («Херэй і Каліроя»), Геліядор («Этыёпіка») у старажытнагрэцкай і Пэтроніюс («Сатырыкон»), Апулей («Мэтамарфозы ці Залаты асёл») у старажытнарымскай і старажытна-ўсходняй літаратуры, як то Чатыры клясычныя раманы або «Аповесьць пра Гэндзі». Аднак у сучасным літаратуразнаўстве прынята аддзяляць гэтыя літаратурныя формы ад сучаснага рамана.

### Зараджэньне раману

У сваёй сучаснай форме раман пачаў зараджацца ў сярэдзіне XII стагодзьдзя на хвалі імкненьняў азнаёміць эўрапейскае грамадзтва (перш за ўсё францускае) з антычнымі мітамі, творамі антычных аўтараў. Эпічныя жэсты зь іхнымі разгалінаванымі сюжэтамі й шматлікімі пэрсанажамі таксама паспрыялі фармаваньню раманнага жанру. Гэтак зьявіліся першыя раманы: «Раман пра Аляксандра», « Раман пра Тыбы», «Раман пра Трою», «Раман пра Энэя» — кампіляцыі, вечнае перабіраньне антычных аўтараў. Тады раманам называлі апавядальны твор, напісаны нейкай з раманскіх моваў. У Сярэднявеччы таксама атрымалі пашырэньне рыцарскія раманы, як то цыкль артураўскіх раманаў Крэт’ена дэ Труа. Рыцарскія раманы часьцяком выкарыстоўвалі сюжэты такіх эпасаў, як то «Песьня пра Ралянда» або «Песьня пра Гіёма Оранскага» ды іншых твораў падобнага тыпу. Гэтыя творы часьцяком былі блізкія да эпічнага жанру паэзіі й стылістычна істотна адрозьніваліся ад рамана ў ягоным сучасным выглядзе, таму некаторымі дасьледчыкамі прынята разглядаць гэтыя жанры разам з антычным раманам, асобна ад сучаснага .

У эпоху Адраджэньня зьявіліся пародыі на рыцарскі сярэднявечны раман («Гарганцюа і Пантагруэль» аўтарства Франсуа Рабле) — раман з элемэнтамі рэалізму, у форме казкі ці сатыры, запазычанай з фальклёру, «Дон Кіхот» Мігеля Сэрвантэса ёсьць правобразам рэалістычнага рамана.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама

* Літаратура
* Літаратурны жанр

## Вонкавыя спасылкі

* Рыцарскі раман у беларускай літаратуры. Сяргей Кавалёў
# Бэтон

**Бэто́н** (ад франц. *béton*) — штучны каменны будаўнічы матэрыял, які атрымліваецца ў выніку фармаваньня й зацьвярдзеньня рацыянальна падабранай і ўшчыльненай сумесі, якая складаецца са вяжучага рэчыва (цэмэнт ці інш.), буйных і дробных запаўняльнікаў, вады. У шэрагу выпадкаў можа ўтрымліваць адмысловыя дабаўкі, а таксама адсутнічаць вада (напрыклад у асфальтабэтоне).

## Тыпы бэтону

Па прызначэньні адрозьніваюць:

* бэтоны звычайныя (для прамысловых і грамадзянскіх будынкаў)
* адмысловыя — гідратэхнічныя, дарожныя, цеплаізаляцыйныя, дэкаратыўныя, а таксама бэтоны адмысловага прызначэньня (хімічна ўстойлівыя, цеплатрывалыя, гукапаглынальныя, для абароны ад ядзерных выпрамяненьняў і інш.).

Па тыпе зьвязальнага рэчыва адрозьніваюць цэмэнтавыя, сылікатныя, гіпсавыя, шлакашчолачныя, асфальтабэтон, пластабэтон (палімербэтон) і інш.

Па тыпе запаўняльнікаў адрозьніваюць бэтоны на шчыльных, сітаватых ці адмысловых запаўняльніках.

Па структуры адрозьніваюць бэтоны шчыльнай, сітавістай, вачкаватай ці буйнасітаватай структуры.

Па ўмовах цьвярдзеньня бэтоны дзеляць на якія цьвярдзеюць у натуральных умовах, ва ўмовах цёплавільготнасьцевай апрацоўкі пры атмасфэрным ціску ці ва ўмовах цёплавільготнасьцевай апрацоўкі пры ціску вышэй атмасфэрнага (аўтаклаўнага цьвярдзеньня).

Па сярэдняй шчыльнасьці бэтоны дзеляць на:

* адменна цяжкі (шчыльнасьць звыш 2500 кг/м³) — барытавы, магнетытавы, ліманітавы;
* цяжкі (шчыльнасьць 2200—2500 кг/м³);
* палегчаныя (шчыльнасьць 1800—2200 кг/м³);
* лёгкі (шчыльнасьць 500—1800 кг/м³) — керамзітабэтон, пенабэтон, газабэтон, пемзабэтон, арбаліт, вэрмікулітавы, перлітавы;
* адменна лёгкі (шчыльнасьць менш за 500 кг/м³).

Па зьмесьце зьвязальнага рэчыва й запаўняльнікаў бэтоны дзеляць на:

* бедныя (са зьніжаным зьместам зьвязальнага рэчыва й падвышаным зьместам буйнага запаўняльніка);
* тлустыя (з падвышаным зьместам зьвязальнага рэчыва й зьніжаным зьместам буйнага запаўняльніка);
* таварныя (c суадносінамі запаўняльнікаў і зьвязальнага рэчыва па стандартнай рэцэптуры).

Назвы асноўных тыпаў бэтонаў:

* Канструкцыйныя бэтоны:
	+ на цэмэнтавых зьвязальных і шчыльных запаўняльніках, шчыльнай структур;
	+ на цэмэнтавым зьвязальным і шчыльных запаўняльніках, буйнасітаватыя;
	+ на цэмэнтавых зьвязальных і сітаватых запаўняльніках;
	+ на вапнавым зьвязальным, шчыльнай структуры;
	+ на цэмэнтавым, шлакавым ці вапнавым зьвязальным, вачкаватай структуры;
	+ на шлакавым зьвязальным;
	+ на гіпсавым зьвязальным.
* Бэтоны цеплаізаляцыйныя;
* Бэтоны цеплатрывалыя;
* Бэтоны хімічна ўстойлівыя;
* Бэтоны, якія напружваюць;
* Бэтоны дэкаратыўныя;
* Бэтоны радыяцыйна-ахоўныя;
* Бэтоны для дарожных і аэрадромных пакрыцьцяў;
* Бэтоны гідратэхнічныя.

## Глядзіце таксама

* Менскжалезабэтон

## Крыніцы
# The Walt Disney Company

|  |
| --- |
| The Walt Disney Company |
|  |
|  |
|  Тып  | дэлавэрская карпарацыя[d] |
|  Лістынг на біржы  | NYSE: **DIS** і Такійская фондавая біржа |
|  Заснаваная  | 16 кастрычніка 1923 |
|  Уласьнікі  | The Vanguard Group[d] і BlackRock[d] |
|  Краіна  | * ЗША
 |
|  Разьмяшчэньне  | * Бэрбанк[d], акруга Лос-Анджэлес[d], Каліфорнія, ЗША
 |
|  Галіна  | індустрыя мэдыя[d], турыстычная галіна[d], кінаіндустрыя[d], індустрыя забаваў[d], мультыплікацыя, парк забаваў[d] і паркавая забаўляльная індустрыя[d] |
|  Прадукцыя  | праграмнае забесьпячэньне, тэлерадыёвяшчаньне[d], музыка і відэагульня |
|  Апэрацыйны прыбытак  | * 15,7 млрд $ (2018)
 |
|  Чысты прыбытак  | * ▲3,15 млрд $ (2022)
 |
|  Лік супрацоўнікаў  | * ▲223 000 чал. (28 верасьня 2019)
 |
|  Даччыныя кампаніі  | National Geographic Partners[d] |
| **  |
|  **The Walt Disney Company**  у Вікісховішчы |

**Кампанія Ўолта Дыснэя** (па-ангельску: *The Walt Disney Company*) — адна з найбуйнейшых карпарацыяў індустрыі забаў у сьвеце. Заснаваная 16 кастрычніка 1923 году братамі Ўолтам і Роем Дыснэямі як невялікая анімацыйная студыя. Па стане на чэрвень 2015 году — адна з найбуйнейшых галівудзкіх студый, уладальнік 11-ці тэматычных паркаў і двух аквапаркаў, а таксама некалькіх сетак тэлерадыёвяшчаньня, да ліку якіх адносіцца Амэрыканская тэлерадыёвяшчальная кампанія (Эй-Бі-Сі).

Штаб-кватэра кампаніі Ўолта Дыснэя і асноўныя вытворчыя магутнасьці сканцэнтраваны на Студыі Ўолта Дыснэя (*Walt Disney Studios*) у горадзе Бэрбанк, штат Каліфорнія, ЗША.

Кампанія Ўолта Дыснэя ўваходзіць у прамысловы індэкс Доў-Джонза. Рынкавая капіталізацыя на 16 траўня 2013 — каля 122 млрд даляраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт кампаніі(недаступная спасылка)
# Эва Пэрон

|  |
| --- |
| Эва Пэрон |
| па-гішпанску: *María Eva Duarte de Perón* |
|  |
|  |
| прэзыдэнт |
| 8 ліпеня 1948 — 26 ліпеня 1952 |
| Наступнік | Хуан-Дамінга Пэрон |
|  Асабістыя зьвесткі  |
| Нарадзілася | 7 траўня 1919 Лёс-Тольдас |
| Памерла | 26 ліпеня 1952 (33 гады) Буэнас-Айрэс |
| Партыя | * Female Peronist Party[d]
 |
|  Сужэнец  | Хуан-Дамінга Пэрон |
|  Узнагароды  |               |
|  Подпіс  |  |

Эва Перон
Эва Перон
**Марыя Эва Дуартэ дэ Пэрон** (па-гішпанску: *María Eva Duarte de Perón*), таксама вядомая пад імем **Эвіта** (Evita); 7 траўня 1919, Лёс-Тольдас — 26 ліпеня 1952, Буэнас-Айрэс) — першая лэдзі Аргентыны, другая жонка 29-га і 41-га прэзыдэнта Хуана Пэрона.

## Вонкавыя спасылкі

 **Эва Пэрон** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# 11 кастрычніка

|  |
| --- |
| ← **кастрычнік** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 год Усе дні |

**11 кастры́чніка** — 284-ы дзень году (285-ы ў высакосным годзе) паводле Грыгарыянскага календару. Да канца году застаецца 81 дзень.

## Падзеі

* 1918 — Зацьверджана Часовая канстытуцыя Беларускай Народнай Рэспублікі
* 1919 — аднавіў працу Віленскі ўнівэрсытэт
* 1922 — распачала працу Дзяржаўная калегія БНР
* 1938 — У Вугоршчыне у Падкарпацкай Русі было дазволена аднаўленьне самакіраваньня
* 1944 — у склад СССР увайшла Тувінская Народная Рэспубліка
* 1967 — пачаліся масавыя хваляваньні каля слуцкага суду, якія пазьней выліліся ў крывавую бойку з сілавікамі
* 1986 — Дзяржаўная камісія СССР прыняла «Вывад аб надзейнасьці і даўгавечнасьці канструкцыяў пакрыцьця, а таксама радыяцыйную бясьпеку рэактарнага аддзяленьня блёка № 4 Чарнобыльскай АЭС»
* 2000 — беларускі ўрад замарозіў рахунак друкарні «Мэджык» за друк газэты «Рабочы»
* 2011 — украінскі палітык Юлія Цімашэнка была абвінавачаная ў перавышэньні службовых паўнамоцтваў і асуджаная на 7 год пазбаўленьня волі

## Нараджэньні

* 1885 — Франсуа Марыяк, францускі пісьменьнік і паэт, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі 1952 году («Падлетак колішніх часоў», «Пустэльня каханьня»)
* 1902 — Аляксандар Мах, славацкі палітык нацыяналістычнай арыентацыі
* 1913 — Эдзі Агняцьвет, беларуская дзіцячая паэтка, перакладчыца.
* 1934 — Язэп Крупскі, беларускі мастак
* 1942 — Амітабг Бачан, індыйскі кінаактор, палітык, прадусар і тэлевядоўца
* 1978 — Павал Марозаў, беларускі грамадзкі дзяяч і дысыдэнт, беларускі лібэрал, лідэр новага пакаленьня беларускай дыяспары
* 1981 — Сэм Рыкетс, валійскі футбаліст абаронца ангельскага клюбу «Болтан Ўандэрэрз» і нацыянальнай зборнай Валіі
* 1984 — Еранімас Мілюс, летувіскі сьпявак, лідар гэві/паўэр-мэтал гурту «Soul Stealer»

## Сьмерці

* 1303 — Баніфацы VIII, папа рымскі
* 1531 — Ульрых Цьвінглі, дзеяч рэфармацыі ў Швайцарыі
* 1670 — Люі Лево, францускі архітэктар, адзін з заснавальнікаў францускага клясыцызму
* 1683 — Мікалай Уладзіслаў Пшазьдзецкі, вайсковы і палітычны дзеяч ВКЛ
* 1760 — Міхал Антоні Сапега, дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Лоўчы вялікі літоўскі (1739—1746), ваявода падляскі (1746—1752), падканцлер вялікі літоўскі (з 1752).
* 1889 — Джэймз Прэскат Джоўль, ангельскі фізык, броварнік
* 1896 — Антон Брукнэр, аўстрыйскі кампазытар, арганіст і музычны пэдагог, вядомы ў першую чаргу сваімі сымфоніямі, мэсамі і матэтамі
* 1915 — Поль Эйшэн, люксэмбурскі палітычны й дзяржаўны дзяяч. Восьмы прэм’ер-міністар Люксэмбургу
* 1963 — Жан Както, францускі пісьменьнік, мастак і рэжысэр

## Сьвяты

 **11 кастрычніка** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# 719

|  |
| --- |
| Гады |
| 716 · 717 · 718 — **719** — 720 · 721 · 722 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 690‑я · 700‑я — **710‑я** — 720‑я · 730‑я |
| Стагодзьдзі |
| VII ст. — **VIII стагодзьдзе** — IX ст. |

| 719 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 719 *DCCXIX* |
| Ад заснаваньня Рыму | 1472 |
| Армянскі каляндар | 168 ԹՎ ՃԿԸ |
| Каляндар Багаі | -1125 — -1124 |
| Бізантыйскі каляндар | 6227 — 6228 |
| Бірманскі каляндар | 81 |
| Будысцкі каляндар | 1263 |
| Каляндар бэрбэраў | 1669 |
| Габрэйскі каляндар | 4479 — 4480 |
| Галяцэнскі каляндар | 10719 |
| Іранскі каляндар | 97 — 98 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 774 — 775 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 641 — 642 |
|  · *Калі-юга* | 3820 — 3821 |
| Карэйскі каляндар | 3052 |
| Кітайскі каляндар | 3415 — 3416 |
| Копцкі каляндар | 435 — 436 |
| Мусульманскі каляндар | 100 — 101 |
| Тайскі сонечны каляндар | 1262 |
| Этыёпскі каляндар | 711 — 712 |

## Падзеі

* Нубійская праваслаўная царква стала падпарадкоўвацца Копцкай царкве

## Нараджэньні

## Сьмерці

## Вонкавыя спасылкі

 **719** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Валасы

**Валасы́** — складовая частка ахоўнага покрыва, галоўным чынам, у сысуноў, філягенэтычна зьяўляюцца вытворнымі эпідэрмісу скурных пакроваў. У жывёлаў густы валасяны полаг называецца мехам або поўсьцю. Так званыя «валасінкі» (трыхомы) таксама сустракаюцца на розных органах расьлінаў.

## Глядзіце таксама

* «Пад гаршчок»
* Парык
# 727

|  |
| --- |
| Гады |
| 724 · 725 · 726 — **727** — 728 · 729 · 730 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 700‑я · 710‑я — **720‑я** — 730‑я · 740‑я |
| Стагодзьдзі |
| VII ст. — **VIII стагодзьдзе** — IX ст. |

| 727 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 727 *DCCXXVII* |
| Ад заснаваньня Рыму | 1480 |
| Армянскі каляндар | 176 ԹՎ ՃՀԶ |
| Каляндар Багаі | -1117 — -1116 |
| Бізантыйскі каляндар | 6235 — 6236 |
| Бірманскі каляндар | 89 |
| Будысцкі каляндар | 1271 |
| Каляндар бэрбэраў | 1677 |
| Габрэйскі каляндар | 4487 — 4488 |
| Галяцэнскі каляндар | 10727 |
| Іранскі каляндар | 105 — 106 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 782 — 783 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 649 — 650 |
|  · *Калі-юга* | 3828 — 3829 |
| Карэйскі каляндар | 3060 |
| Кітайскі каляндар | 3423 — 3424 |
| Копцкі каляндар | 443 — 444 |
| Мусульманскі каляндар | 108 — 109 |
| Тайскі сонечны каляндар | 1270 |
| Этыёпскі каляндар | 719 — 720 |

## Падзеі

## Нараджэньні

## Сьмерці

* Юі Ксінг, кітайскі астраном, інжэнэр і будыйскі мніх

## Вонкавыя спасылкі

 **727** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# 750

|  |
| --- |
| Гады |
| 747 · 748 · 749 — **750** — 751 · 752 · 753 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 730‑я · 740‑я — **750‑я** — 760‑я · 770‑я |
| Стагодзьдзі |
| VII ст. — **VIII стагодзьдзе** — IX ст. |

| 750 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 750 *DCCL* |
| Ад заснаваньня Рыму | 1503 |
| Армянскі каляндар | 199 ԹՎ ՃՂԹ |
| Каляндар Багаі | -1094 — -1093 |
| Бізантыйскі каляндар | 6258 — 6259 |
| Бірманскі каляндар | 112 |
| Будысцкі каляндар | 1294 |
| Каляндар бэрбэраў | 1700 |
| Габрэйскі каляндар | 4510 — 4511 |
| Галяцэнскі каляндар | 10750 |
| Іранскі каляндар | 128 — 129 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 805 — 806 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 672 — 673 |
|  · *Калі-юга* | 3851 — 3852 |
| Карэйскі каляндар | 3083 |
| Кітайскі каляндар | 3446 — 3447 |
| Копцкі каляндар | 466 — 467 |
| Мусульманскі каляндар | 132 — 133 |
| Тайскі сонечны каляндар | 1293 |
| Этыёпскі каляндар | 742 — 743 |

## Падзеі

## Нараджэньні

## Сьмерці
# Чанчунь

|  |
| --- |
| Чанчунь |
| Населены пункт |
|  |
|  Краіна  |  Кітай
 |
|  Дата заснаваньня  | 1889 |
|  Кіраўніцтва і ўлада  |
|  Заканадаўчы орган  | Q106035800? |
|  Геаграфія  |
|  Плошча  | * 24 734,13 км²
 |
|  Вышыня НУМ  | 222 ± 1 м |
|  Часавы пас  | UTC+8 |
|  Каардынаты  | 43°53′49″ пн. ш. 125°19′34″ у. д. |
|  Насельніцтва  |
|  Колькасьць  | * ▲9 066 906 чал. (2020)
 |
|  Лічбавыя ідэнтыфікатары  |
|  Тэлефонны код  | 431 |
|  Паштовы індэкс  | 130000 |
|  Нумарны знак  | 吉A |
|  |
|  Сайт  | changchun.gov.cn |
| Чанчунь на мапе Кітаю
Чанчунь
 |

**Чанчу́нь** (па-кітайску: 長春) — горад у паўночна-ўсходнім Кітаі, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Цзілінь.

## Гарады-пабрацімы

* Менск, Беларусь (1992)
* Квэбэк, Канада
* Уінсар, Канада
* Вольфсбург, Нямеччына
* Сэндай, Японія
* Мастэртон, Новая Зэляндыя
* Чалябінск, Расея
* Новасібірск, Расея
* Санкт-Пецярбург, Расея
* Улан-Удэ, Расея
* Нові-Сад, Сэрбія
* Жыліна, Славаччына
* Ульсан, Рэспубліка Карэя
* Бірмінггэм, Вялікабрытанія
* Флінт, ЗША
* Стонінгтон, Канэктыкут, ЗША
* Нуўк, Данія

## Крыніцы
# Моцныя сьпіртныя напоі

Моцныя сьпіртныя напоі
**Моцныя сьпіртныя напоі** — сьпіртныя напоі з параўнальна высокім утрыманьнем алькаголю, асновай якіх, як правіла, зьяўляецца дыстылят або бідыстылят (атрымліваецца мэтадам перагонкі) або рэктыфікат (які атрымліваецца мэтадам рэктыфікацыі) зброджанага сусла.

Як правіла, моцнымі сьпіртнымі напоямі лічацца напоі з утрыманьнем алькаголю ня менш за 20% аб’ёму гатовай прадукцыі. Ніжняя мяжа ўтрыманьня алькаголю для моцных сьпіртных напояў дакладна ня вызначаная, і можа вагацца ў залежнасьці ад нормаў асобна ўзятай краіны.

Да моцных сьпіртных напояў не адносяць алькагольныя напоі атрыманыя мэтадам фэрмэнтацыі: піва, віно, сідар.

## Глядзіце таксама

* Калмусоўка
# Хэнань

|  |
| --- |
| Хэнань |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Краіна  | * Кітайская народная рэспубліка
 |
|  Статус  | правінцыя КНР[d] |
|  Адміністрацыйны цэнтар  | Чжэнчжоў[d] |
|  Дата ўтварэньня  | 1949 |
|  Кіраўнік  | Wang Kai[d] |
|  Насельніцтва  | * ▲99 365 519 чал. (2020)
 |
|  Плошча  | * 167 000 км²
 |
|  Месцазнаходжаньне  |
|  |
|  Мэдыя-зьвесткі  |
|  Часавы пас  |  UTC+8
  |
|  Код ISO 3166-2  | CN-HA |
|  Афіцыйны сайт |
|    Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы  |

**Хэна́нь** (па-кітайску: 河南, піньінь:*Hénán*) — правінцыя ва ўсходняй частцы цэнтральнага Кітаю. Сталіца і самы буйны горад — Чжэнчжоў. Самая вялікая правінцыя Кітаю паводле колькасьці насельніцтва, паводле перапісу 2020 году ў Хэнані пражывала 99,365 млн чалавек.

На тэрыторыі правінцыі знаходзяцца дзьве гістарычныя сталіцы імпэратарскага Кітаю, Лаян і Кайфэн. У 1954 годзе сталіцу Хэнані перанесьлі са старога культурнага цэнтру Кайфэн у індустрыяльны горад Чжэнчжоў.

## Геаграфія

Займае плошчу 166 310 км² (18-е месца).

## Адміністрацыйны падзел

Да 2014 году правінцыя дзялілася на 17 гарадзкіх акругаў і адзін горад субакруговага ўзроўню (гарадзкі павет, падпарадкоўваюцца наўпрост уладам правінцыі). З 1 студзеня 2014 году ў прамое падпарадкаваньне ўладам правінцыі перайшлі яшчэ 6 паветаў і 4 гарадзкіх павета. У 2019 годзе павет Чан’ань стаў гарадзкім паветам, і таму цяпер правінцыя дзеліцца на 17 гарадзкіх акругаў, 6 гарадоў субакруговага ўзроўню і 5 паветаў правінцыйнага падпарадкаваньня.

## Славутасьці

Тут знаходзяцца манастыр Шаалінь і пячорныя храмы Лунмэнь. Каля Лаяну знаходзіцца самы старажытны будыйскі храм Кітая — Баймасы (Храм Белага Каня). Другім старажытным храмам зьяўляецца манастыр Фавансы, які знаходзіцца паблізу Дэнфэну.

Хэнаньская опэра зьяўляецца адным з традыцыйных жанраў кітайскага тэатру.

## Вядомыя асобы

* Лю Фанпін

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт кіраўніцтва Хэнань (кіт.)
# Ангельская рэвалюцыя

| Ангельская рэвалюцыя |
| --- |
| Частка Войнаў трох каралеўстваў |
| Перамога парлямэнтарысцкай арміі пад кіраўніцтвам сэра Томаса Фэірфакса і Олівэра Кромўэла над арміяй раялістаў пад кіраўніцтвам Прынца Рупэрта ў бітве пры Нэсьбі (14 чэрвеня 1645) адначыла пераломны момант у Ангельскай рэвалюцыі. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Дата: | 22 жніўня 1642 — 3 верасьня 1651 (9 гадоў, 1 тыдзень і 5 дзён) |
| Месца: | Каралеўства Ангельшчызна |
| Вынік: | Перамога парлямэнтарыстаў, пакараньне сьмерцю караля Карла I, усталяваньне Ангельскай рэспублікі пад кіраўніцтвам Олівэра Кромўэла. |

 |
| Супернікі |
| Раялісты | Парлямэнтарысты |
| Камандуючыя |
| Карл І | Олівэр Кромўэл |
|  |

**Ангельская рэвалюцыя XVII стагодзьдзя** (Ангельская грамадзянская вайна; анг. *English Civil War*; у савецкай гістарыяграфіі Ангельская буржуазная рэвалюцыя) — працэс пераходу ў Англіі ад абсалютнай манархіі да канстытуцыйнай, пры якой улада караля абмежаваная ўладай парлямэнта, а таксама гарантаваныя грамадзянскія свабоды, які цягнуўся з 1642 па 1651 год.

Рэвалюцыя прыняла форму канфлікту выканаўчай і заканадаўчай уладаў (кароль супраць парлямэнту), што перарасло ў грамадзянскую вайну, а таксама ў форму рэлігійнай вайны паміж англіканамі і пурытанамі. У Ангельскай рэвалюцыі быў заўважаны, хоць гуляў і другарадную ролю, таксама элемэнт нацыянальнай барацьбы (паміж ангельцамі, шатляндцамі і ірляндцамі).

## Вонкавыя спасылкі

 **Ангельская рэвалюцыя** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Сястра

**Сястра́** (таксама родная сястра) — дзяўчынка (жанчына) ў адносінах да іншага дзіцяці (дзяцей) сваіх бацькоў.

* Старэйшая сястра — у адносінах да больш малодшага дзіцяці (дзяцей) сваіх бацькоў.
* Малодшая сястра — у адносінах да больш старэйшага дзіцяці (дзецей) сваіх бацькоў.
* Прывенчанная сястра (састар.) — народжаная да шлюбу бацькоў і імі прызнаная.
* Адзінаўтробная сястра — у адносінах да іншага дзіцяці сваёй маці, ад іншага бацькі.
* Адзінакроўная сястра — ад аднаго бацькі, але розных маці.
* Зводная сястра — пры ўступленьні двух бацькоў у паўторны для кожнага зь іх абодвух шлюб, паміж іх дзецьмі ад папярэдніх шлюбаў. Іншымі словамі, у зводных братоў / сясьцёр няма агульных бацькоў і іх зьвязвае сямейныя адносіны, але ня кроўнае сваяцтва.
* Стрыечная сястра (дваюрадная сястра) — у адносінах да дзіцяці дзядзькі альбо цёткі (дачка дзядзькі альбо цёткі).
* Стрыечка (састар.) — стрыечная сястра па бацьку (дачка дзядзькі, брата бацькі).
* Уечка (вуечка) (састар.) — стрыечная сястра па маці, дачка цёткі.

## Крыніцы