# Кандэнсатар

Кандэнсатары
**Кандэнсатар** — двухполюсьнік, якому ўласьцівыя даволі вялікія ёмістасьць і амічны супор; прылада для захаваньня зараду і энэргіі электрычнага поля. Звычайна складаецца з двух электродаў у форме пласткоў (абкладак), падзеленых дыэлектрыкам, таўшчыня якога малая ў параўнаньні з памерам абкладак. Выкарыстоўваецца таксама як частка вагальнага ланцугу.

## Мінуўшчына

У 1745 року ў Лейдэне нямецкі фізык Эвальд Юрген фон Кляйст і галяндзкі фізык Пітэр ван Мушэнбрук выпадкова стварылі канструкцыю-прататып электралітычнага кандэнсатара — «лейдэнскі слоік». Першыя кандэнсатары, якія складаліся з двух праваднікоў, разьдзеленых неправадніком, звычайна згадваныя як кандэнсатар Эпінуса або электрычны аркуш, былі створаныя яшчэ раней.

Назву «кандэнсатар» даў Алесандра Вольта ў 1782 годзе (ад італьянскага *condensatore*), падкрэсьліўшы здольнасьць прылады назапашваць большы электрычны зарад у параўнаньні са звычайным ізаляваным правадніком. І хоць у ангельскай мове назва *condensor* лічыцца архаічнай (сучасная назва — *capacitor*), у большасьці эўрапейскіх моваў ужываюцца вытворныя ад *condensatore* назвы.

## Пазначэньне на электрычных схемах

| Абазначэньне | Апісаньне |
| --- | --- |
|  | Кандэнсатар пастаяннай ёмістасьці |
|  | Палярызаваны кандэнсатар |
|  | Падстроечны кандэнсатар пераменнай ёмістасьці |
|  | Варыкап |

На электрычных прынцыповых схемах намінальная ёмістасьць кандэнсатараў звычайна падаецца ў мікрафарадах (1 мкФ = 106 пФ) і пікафарадах, але нярэдка і ў нанафарадах. Пры ёмістасьці ня больш за 0,01 мкФ ёмістасьць кандэнсатара падаюць у пікафарадах, пры гэтым дапушчальна не пазначаць адзінку вымярэньня. Пры абазначэньні намінальнай ёмістасьці ў іншых адзінках адзінку вымярэньня падаваць абавязкова.

Для электралітычных кандэнсатараў, а таксама для высокавольтных кандэнсатараў на схемах, пасьля пазначэньня наміналу ёмістасьці пазначаюць іхняе максымальнае працоўнае напружаньне ў вольтах (В) або кілявольтах (кВ). Для пераменных кандэнсатараў пазначаюць дыяпазон зьмяненьня ёмістасьці.

## Клясыфікацыя

Лушчаковы плёнкавы кандэнсатар тыпу «СГМ» для навяснога мантажу
Па віду дыэлектрыка адрозьніваюць:

* *Кандэнсатары вакуўмныя* (вокладкі без дыэлектрыка ў вакуўме).
* *Кандэнсатары з газападобным дыэлектрыкам.*
* *Кандэнсатары з вадкім дыэлектрыкам*.
* *Кандэнсатары зь цьвёрдым неарганічным дыэлектрыкам:*  шкляныя, лушчаковыя, керамічныя, тонкаслойныя зь неарганічных плёнак.
* *Кандэнсатары зь цьвёрдым арганічным дыэлектрыкам:* папяровыя, мэталапапяровыя, плёнкавыя, камбінаваныя (папяроваплёнкавыя, тонкаслойныя з арганічных сынтэтычных плёнак.
* *Электралітычныя і аксыдна-паўправадніковыя кандэнсатары.* У якасьці дыэлектрыка — аксыдны слой на мэталічным анодзе.

Керамічны падстроечны кандэнсатар
Па магчымасьці зьмяненьня ёмістасьці:

* *Пастаянныя* — асноўная кляса кандэнсатараў, якія не зьмяняюць ёмістасьці (хіба што ў працэсе службы).
* *Пераменныя* — кандэнсатары, якія дапускаюць зьмяненьне ёмістасьці ў працэсе функцыянаваньня апаратуры. Кіраваньне ёмістасьцю можа зьдзяйсьняцца мэханічна, электрычным напружаньнем (варыконды, варыкапы) і тэмпэратурай (тэрмакандэнсатары).
* *Падстроечныя кандэнсатары* — кандэнсатары, ёмістасьць якіх зьмяняецца пры аднаразовай або пэрыядычнай регуліроўцы і не зьмяняецца ў працэсе функцыянаваньня апаратуры.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

 **Кандэнсатар** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў