# Вук Караджыч

|  |
| --- |
| Вук Караджыч |
| па-сэрбску (кірыліцай): *Вук Стефановић Караџић* па-сэрбску (лацінкай): *Vuk Stefanović Karadžić* |
|  |
|  Дата нараджэньня  | 26 кастрычніка (6 лістапада) 1787 |
|  Месца нараджэньня  | * Тршыч[d], Асманская імпэрыя
 |
|  Дата сьмерці  | 26 студзеня 1864(1864-01-26) (76 гадоў) або 7 лютага 1864(1864-02-07) (76 гадоў) |
|  Месца сьмерці  | * Вена, Аўстрыйская імпэрыя
 |
|  Месца пахаваньня  | * Сабор Сьвятога Міхаіла[d]
 |
|  Месца вучобы  | * Карлавацкая гімназія[d]
 |
|  Занятак  | мовазнавец, гісторык, перакладнік, пісьменьнік, перакладнік Бібліі, дыплямат, зьбіральнік казак, філёляг, этнограф, фальклярыст |
|  Навуковая сфэра  | мовазнаўства, фальклярыстыка і этнаграфія |
|  Месца працы  | * Бялградзкі ўнівэрсытэт
 |
|  Сябра ў  | Таварыства сэрбскай пісьменнасьці[d], Расейская акадэмія навук, Пруская акадэмія навук[d], Кракаўскае навуковае таварыства[d] і Гётынгенская акадэмія навук[d] |
|  Дзеці  | Міна Караджыч[d] і Dimitrije Karadžić[d] |
| **Вук Караджыч** у Вікісховішчы |

**Вук Стэфанавіч Караджыч** (па-сэрбску: *Вук Стефановић Караџић*; 7 лістапада 1787 — 7 лютага 1864) — сэрбскі мовазнаўца, рэфарматар сэрбскай мовы.

## Біяграфія

Нарадзіўся ў Тршычы. Адукацыю атрымліваў у Лозьніцы, а пасьля ў кляштары. Але бацька хутка вярнуў яго дадому, бо ў кляштары ён болей займаўся гаспадаркай, чым вучыўся. Вучыцца ў гімназіі ў Пэтрыне. Пазьней вучыцца ў Бялградзе. У хуткім часе захворвае і ад’язджае на лекаваньне ў Пэшт. Падчас знаходжаньня ў Вене знаёміцца зь Ернэем Капітарам, які дапамагае яму ажыцьцяўляць заплянаванае. Там Караджыч пачаў працу па рэфармаваньні мовы і правапісу і ўвядзеньні народнай мовы ў мастацкую творчасьць. Праз забарону друкавацца ў Сэрбіі і Аўстрыйскай імпэрыі зьяжджае ў Расею, дзе мае магчымасьць працаваць. Пахаваны ў Вене, прах перавезены ў Белград.

## Філялягічныя працы

У першай палове 19 стагодзьдзя Вук Караджыч з дапамогай вядучых тагачасных філёлягаў (у тым ліку братоў Грым) і аўстрыйскай улады, якую прадстаўляў Ернэй Капітар, рэфармаваў сэрбскі правапіс. Працы Караджыча, сярод якіх першае (1818) і другое пашыранае (1852) выданьні сэрбскага слоўніка, пераклад Новага запавету (1847), заклалі падмурак сучаснай стандартнай сэрбскай мовы, а таксама значна паўплывалі на фармаваньне сучаснай стандратнай харвацкай мовы.

Вук Караджыч намагаўся наблізіць літаратурную мову да народнай, настойваў на прыманьні ў літаратурную мову народных элемэнтаў. Прапанаваў перарваць традыцыю пісьмовага маўленьня, якое ня мае апірышча ў народнай гаворцы, заснаваць новую літаратурную норму на базе жывой мовы. Намагаўся ачысьціць сэрбскую мову ад царкоўнаславянізмаў як ненатуральных элемэнтаў, а базай зрабіць новаштокаўскія дыялекты.

## Рэформа кірыліцы

З стараславянскай азбукі Караджыч пераняў 24 літары:

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **А а** | **Б б** | **В в** | **Г г** | **Д д** | **Е е** | **Ж ж** | **З з** |
| **И и** | **К к** | **Л л** | **М м** | **Н н** | **О о** | **П п** | **Р р** |
| **С с** | **Т т** | **У у** | **Ф ф** | **Х х** | **Ц ц** | **Ч ч** | **Ш ш** |

Да іх дадаў: **Ј ј**, **Љ љ**, **Њ њ**, **Ћ ћ**, **Ђ ђ** і **Џ џ**

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Вук Караджыч** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў