# 1914

|  |
| --- |
| Гады |
| 1911 · 1912 · 1913 — **1914** — 1915 · 1916 · 1917 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1890‑я · 1900‑я — **1910‑я** — 1920‑я · 1930‑я |
| Стагодзьдзі |
| XIX ст. — **XX стагодзьдзе** — XXI ст. |

| 1914 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1914 *MCMXIV* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2667 |
| Армянскі каляндар | 1363 ԹՎ ՌՅԿԳ |
| Каляндар Багаі | 70 — 71 |
| Бізантыйскі каляндар | 7422 — 7423 |
| Бірманскі каляндар | 1276 |
| Будысцкі каляндар | 2458 |
| Каляндар бэрбэраў | 2864 |
| Габрэйскі каляндар | 5674 — 5675 |
| Галяцэнскі каляндар | 11914 |
| Іранскі каляндар | 1292 — 1293 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 1969 — 1970 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1836 — 1837 |
|  · *Калі-юга* | 5015 — 5016 |
| Карэйскі каляндар | 4247 |
| Кітайскі каляндар | 4610 — 4611 |
| Копцкі каляндар | 1630 — 1631 |
| Мусульманскі каляндар | 1332 — 1333 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2457 |
| Этыёпскі каляндар | 1906 — 1907 |

**1914** (MCMXIV) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў чацьвер, і звычайны год юліянскага календара, які пачынаецца ў сераду; 1914-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 914-ы год II тысячагодзьдзя, 14-ы год XX стагодзьдзя і 5-ы год 1910-га дзесяцігодзьдзя. У пачатку 1914 году грыгарыянскі каляндар апярэджваў на 13 дзён юліянскі каляндар, якім дзе-нідзе працягвалі карыстацца да 1923.

## Падзеі

* 7 сакавіка — газэта «Наша Ніва» пачынае выхадзіць за подпісам Янкі Купалы як рэдактара
* 28 ліпеня — пачалася Першая сусьветная вайна
* 26 жніўня:
	+ нямецкае войска перамагло расейскае ў бітве ля Танэнбэрґу і Грунвальду
	+ пачатак Бітвы пры Ле-Като на Заходнім фронце
* 31 жніўня — Санкт-Пецярбург перайменаваны ў Петраград загадам імпэратара Мікалая II
* 18 кастрычніка — на Заходнім фронце пачалася Фляндрская бітва
* 22 лістапада — на Заходнім фронце скончылася Фляндрская бітва
* 24 сьнежня — Каляднае замірэньне у Першай сусьветнай вайне

## Нараджэньні

* 6 студзеня — Мікола Чураба, беларускі мастак (пам. у 1998)
* 6 лютага — Аркадзь Куляшоў, Народны паэт БССР (пам. у 1978)
* 12 лютага [ст. ст. 30 студзеня]  — Міхаіл Бакланаў, заслужаны дойлід Беларусі
* 26 лютага — Васіль Гарустовіч, беларускіхірург, правёў больш за 20 000 апэрацыяў (пам. у 1987)
* 25 сакавіка — Норман Эрнэст Барлоўг, амэрыканскі аграном, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру (пам. у 2009)
* 5 красавіка — Даніла Райцаў, арганізатар беларускага савецкага партызанскага руху ў Віцебскай вобласьці
* 7 красавіка — Кірыла Мазураў, савецкі партыйны і дзяржаўны дзяяч, ад 1956 да 1965 першы сакратар ЦК КПБ (пам. у 1989)
* 20 красавіка — Арцём Цэгэльскі, грэка-каталіцкі сьвятар, грамадзкі дзяяч
* 15 траўня — Тэнцынг Норгэй, нэпальскі альпініст (пам. у 1986)
* 28 чэрвеня — Арыбэрт Гайм, аўстрыйскі і нямецкі лекар, ваенны злачынец, вядомы пад мянушкай «Доктар Сьмерць» (пам. у 1992)
* 10 ліпеня — Яфрэм Карпачоў, беларускі гісторык, доктар гістарычных навук (пам. у 1988)
* 9 жніўня — Тувэ Янсан, фінская швэцкамоўная пісьменьніца й мастачка (пам. у 2001)
* 26 жніўня — Хуліё Картасар, аргентынскі пісьменьнік (пам. у 1984)
* 2 верасьня — Том Глэйзар, амэрыканскі кампазытар і сьпявак у напрамку фольк (пам. у 2003)
* 6 верасьня — Міхаіл Мінковіч, Міністар культуры БССР (пам. у 1971)
* 15 верасьня — Адольфа Біёй Казарэс, аргентынскі пісьменьнік (пам. у 1999)
* 23 верасьня — Сяргей Астраханцаў, Герой Савецкага Саюзу (загінуў у 1944)
* 3 кастрычніка — Ян Новак-Езяранскі, польскі журналіст, стваральнік польскай службы Радыё Свабода (пам. у 2005)
* 6 кастрычніка — Тур Хэердал, нарвэскі падарожнік ды навуковец
* 21 кастрычніка — Казімер Сьвёнтак, кардынал, арцыбіскуп, мітрапаліт Менска-Магілёўскі (пам. у 2011)
* 3 лістапада — Юліюш Бардах, польскі гісторык дзяржавы і права (пам. у 2010)
* 10 лістапада — Станіслаў Патапчук, польскі вайсковец, дзяржаўны дзяяч
* 16 лістапада — Язэп Семяжон, беларускі перакладнік і паэт (пам. у 1990)
* 8 сьнежня — Часлаў Сіповіч, грэка-каталіцкі сьвятар, біскуп (пам. у 1981)

## Сьмерці

* 25 сакавіка — Фрэдэрык Містраль, францускі паэт ды лексыкограф (нар. у 1830)
* 21 чэрвеня — Бэрта фон Зутнэр, аўстрыйская пісьменьніца, дзеяч міжнароднага пацыфісцкага руху, першая жанчына-ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру (нар. у 1843)
* 14 ліпеня — Ёан Роэль, нідэрляндзкі палітычны й дзяржаўны дзяяч, ад 1894 да 1897 Прэм’ер-міністар Нідэрляндаў (нар. у 1844)
* 31 ліпеня — Жан Жарэс, дзяяч францускага і міжнароднага сацыялістычнага руху, гісторык (нар. у 1859)
* 20 жніўня — Піюс X, папа рымскі ад 1903 (нар. у 1835)
* 10 кастрычніка — Гэйсбэрт ван Тынговэн нідэрляндзкі палітычны й дзяржаўны дзяяч, ад 1891 да 1894 Прэм’ер-міністар Нідэрляндаў (нар. у 1841)
* 3 лістапада — Георг Тракль, аўстрыйскі паэт (нар. у 1887)
* 30 лістапада — Вацлаў Мікалай Радзівіл, шляхціч і вайсковец (нар. у 1879)

## Нобэлеўская прэмія

* фізыка — Макс фон Ляўэ
* хімія — Тэадор Ўільям Рычардс
* фізыялёгія ці мэдыцына — Робэрт Барані
* Нобэлеўская прэмія ў галіне літаратуры ды міру не прысуджаліся