Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Сырдар’я

Рака| Сырдар’я |
|  |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Выток  | зьліваньне рэк: Нарын і Карадар'я |
|  Вышыня вытоку  |  760 м
  |
|  Вусьце  | Малое Аральскае мора |
|  Краіны басэйну  | Кыргыстан, Казахстан, Узбэкістан, Таджыкістан |
|  Вобласьці  | Туркестанская вобласьць |
|  Даўжыня  | 2212 км |
|  Сярэднегадавы сьцёк  |  703 м³/с
  |
|  Плошча басэйну  | 219000 км² |
| **Месцазнаходжаньне**  |
|  |
|  **Галерэя здымкаў** у Вікісховішчы
 |

**Сырдар’я́** (па-казаску: *Сырдария*, па-ўзбэцку: *Sirdaryo*, па-таджыцку: *Сирдарё*, па-старажытнагрэцку: Ἰαξάρτης, *Якса́ртэс*) — рака ў Азіі. Даўжыня 3019 км. Плошча дэльты 100 тыс. км².

Вадазбор 211 тыс. км². Сярэднегадавы расход вады ў вусьці 0,446 тыс. м³/сек. З ракой Нарын злучаецца Вялікім Фэрганскім каналам.

## Літаратура

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 ас. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15)

## Крыніцы
# Мэрылэнд

**Мэрылэнд** (па-ангельску: *Maryland* [mɛrələnd]) — невялікі па тэрыторыі штат на ўсходзе ЗША, адзін з так званых Сярэднеатлянтычных штатаў і адзін з 13 штатаў, якія ўчынілі амэрыканскую рэвалюцыю. Насельніцтва — 5 773 552 чалавекі (19-е месца сярод штатаў; зьвесткі 2010 г.). Сталіца — Анапаліс, найбуйнейшы горад — Балтымар.

Афіцыйныя мянушкі:

* «Штат старой мяжы» (Old Line State)
* «Штат-кукарда» (Cockade State)
* «Свабодны штат» (Free State).

## Асобы

* Дэшыл Гэмэт

## Вонкавыя спасылкі

 **Мэрылэнд** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Стронц

**Стронц** (па-лацінску: *Strontium*), **Sr** — хімічны элемэнт II групы пэрыядычнай сыстэмы; атамны нумар 38. Серабрыста-белы мэтал.

16-е месца па распаўсюджанасьці ў зямной кары сярод элемэнтаў. Буйныя радовішчы — у Вялікабрытаніі, Нямеччыне, ЗША, Расеі, Таджыкістане.
# Ўілтшыр

|  |
| --- |
| Ўілтшыр |
| Герб  |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Краіна  | * Вялікабрытанія
 |
|  Статус  | цырыманіяльнае графства[d] |
|  Адміністрацыйны цэнтар  | Троўбрыдж[d] |
|  Насельніцтва  | * ▲726 951 чал. (2020)
 |
|  Плошча  | * 3485,4313 км² (2016)
 |
|  Месцазнаходжаньне  |
|  |
|  Мэдыя-зьвесткі  |
|  Афіцыйны сайт |
|    Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы  |

**Ўілтшыр** (па-ангельску: *Wiltshire*) — графства Ангельшчыны. Насельніцтва — 720 060 чалавек (2019), плошча — 3485 км².

## Крыніцы
# Сузор’е

Сузор’е Арыён — адно з найбольш бачных у начным небе
**Сузо́р’і** — участкі неба ў сучаснай астраноміі, на якія ўмоўна падзеленая нябесная сфэра для зручнасьці арыентаваньня па зорным небе. Гэтыя ўчасткі ўтвораныя вакол астэрызмаў — узораў на небе, складзеных зь яскравых зорак. У старажытнасьці сузор’ямі называлі фігуры, якія гэтыя яскравыя зоркі ўтваралі.

Ад 1922 году Міжнародны астранамічны зьвяз (IAU) вызначае 88 сузор’яў. Большасьць бярэ вытокі з 48 сузор’яў, вызначаных Пталемэем у «Альмагесьце». Астатнія сузор’і былі вызначаныя ў XVII—XVIII стагодзьдзях. Апошнія зь іх былі вылучаныя ў працы *«Coelum australe stelliferum»* Нікаля Люі дэ Лякайля (1763).

Існуюць таксама мноствы былых сузор’яў, якія не прызнае Міжнародны астранамічны зьвяз, або тыя, што зьяўляюцца часткай мясцовых астранамічных і астралягічных традыцыяў, напрыклад, кітайскай, індыйскай, або астраноміі аўстралійскіх тубыльцаў.

## Гісторыя

Сучасны сьпіс з 88 сузор’яў, якія прызнае Міжнародны астранамічны зьвяз, заснаваны на 48 сузор’ях Пталемэя, якія ён вызначыў у яго творы «Альмагесьце» ў II стагодзьдзі. Крыніцай пталемэеўскага твору былі веды Эўдокса Кнідзкага, грэцкага астранома IV стагодзьдзя да нашай эры, які прыўнёс Бабілёнскую астраномію ў эліністычную культуру. 30 з 48 пталемэеўскіх сузор’яў на самой справе маюць болей доўную гісторыю, якая сягае прынамсі позьняга Бронзавага веку. Гэта, у першую чаргу, задыякальныя сузор’і.

## Сузор’і паводле Міжнароднага астранамічнага зьвязу

У 1922 годзе Генры Норыс Расэл дапамагаў МАЗ у падзеле нябеснай сфэры на 88 афіцыйных сузор’яў. Дзе гэта было магчыма, новым сузор’ям давалі назвы старых грэка-рымскіх сузор’яў, такіх як Арыён, Леў, або Скарпіён. 36 з 88 сузор’яў знаходзяцца ў паўночнай частцы сфэры, астатнія 52 — у паўднёвай.

У 1930 годзе Эжэн Дэльпорт распрацаваў новыя граніцы паміж 88 сузор’ямі, якія пралягалі ўздоўж простага ўзьняцьця і схіленьня экватарыяльнай сыстэмы каардынат. Аднак зьвесткі, якімі карыстаўся Дэльпорт, былі актуальнымі для эпохі B1875.0, калі Бэнджамін Гулд упершыню прапанаваў вызначыць новыя межы сузор’яў на нябеснай сфэры. З-за прэцэсіі зямной восі граніцы за доўгі час ссунуліся, таму сучасныя зорныя мапы не супадаюць зь першапачатковымі ў граніцах.

## Глядзіце таксама

* Астэрызм (астраномія)
* Нябесная сфэра
* Скасаваныя сузор’і

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Сузор’е** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў