# Гана

|  |
| --- |
| **Гана** лац. **Hana** Republic of Ghana |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| **Нацыянальны дэвіз**: *«Freedom and Justice» («Свабода і справядлівасьць»)* |
| **Дзяржаўны гімн**: «*God Bless Our Homeland Ghana*» |
|  |
| **Афіцыйная мова** | ангельская |
| **Сталіца** | Акра |
| **Найбуйнейшы горад** | Акра |
| **Форма кіраваньня** прэзыдэнт віцэ-прэзыдэнт | рэспубліка Нана Акуфа-Ада Джон Драмані Магама |
| **Плошча**  • агульная  • адсотак вады | 81-е месца ў сьвеце 238 535 км² 3,5 |
| **Насельніцтва**  • агульнае (2009)  • шчыльнасьць | 48-е месца ў сьвеце 23 837 000 99,9/км² |
| **СУП**  • агульны (2009)  • на душу насельніцтва | 55 месца ў сьвеце $34,214 млрд $1571 |
| **Валюта** | Ганскі сэдзі (GHS) |
| **Часавы пас** | GMT (UTC+0) |
| **Незалежнасьць** — ад Вялікабрытаніі |  6 сакавіка 1957 |
| **Аўтамабільны знак** | GH |
| **Дамэн верхняга ўзроўню** | .gh |
| **Тэлефонны код** | +233 |
| Мапа Ганы |

**Га́на, Рэспубліка Гана** (па-ангельску: *Republic of Ghana*) — краіна ў Заходняй Афрыцы, мае выхад да Атлянтычнага акіяна (Гвінэйскай затокі). Мяжуе з Тога, Буркіна-Фасо і Кот д’Івуарам. Уваходзіць у брытанскую Садружнасьць нацыяў.

## Гісторыя

На тэрыторыі сучаснай Ганы першыя эўрапейцы зьявіліся ў XV стагодзьдзі. У той час тут існавалі некалькі племянных і дзяржаўных утварэньняў, самым вялікім зь якіх было Ашанці. У 1482 годзе на ўзьбярэжжы першымі высадзіліся партугальцы, а ў 1631 годзе — англічане.

За тэрыторыю Ганы вялася даволі жорсткая барацьба, якая да 1901 году скончылася ўсталяваньнем поўнага брытанскага кантроля над гэтай тэрыторыяй.

У 1940-х гадах пачалася вызваленчая барацьба ўзначаленая Квамэ Нкрумэ, якая скончылася абвяшчэньнем незалежнасьці 6 сакавіка 1957 году. Квамэ Нкрумэ пачаў праводзіць у краіне рэформы накіраваныя на павялічэньне дзяржаўнага сэктара эканомікі, зьнешняя палітыка кіравалася на СССР і Кітай.

У 1966 годзе Нкрума быў зьвергнуты ў выніку вайсковага перавароту. Пасьля гэтага зьмянілася некалькі вайсковых хунтаў і грамацкіх урадаў. У 1979 годзе да ўлады прыйшоў Джэры Раўлінг, які змог стабілізаваць эканамічнае становішча краіны і пабудаваць дэмакратычную сыстэму дзяржаўнай улады.

## Палітыка

Гана зьяўляецца рэспублікай, якую ўзначальвае прэзыдэнт. Яму належыць уся выканаўчая ўлада. Парлямэнт краіны аднапалатны і ў наш час ў ім прадстаўлены дзьве партыі: Новая Патрыятычная Партыя і Народны Дэмакратычны Кангрэс.

Былы сакратар ААН Кофі Анан паходзіць з Ганы.

## Адміністрацыйны падзел

Гана падзелена на 10 рэгіёнаў, якія ў сваю чаргу падзелены на 138 акругаў:

Адміністрацыйны падзел Ганы

| Вобласьць | Вобласьць (па-ангельску) | Цэнтар | Плошча, км² | Насельніцтва, тыс. чал. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ашанці | Ashanti | Кумасі | 24 535 | 3600,358 |
| Вялікая Акра | Greater Accra | Акра | 3685 | 2903,753 |
| Бронг-Агафа | Brong Ahafo | Суньяні | 39 557 | 1798,058 |
| Верхняя Ўсходняя | Upper East | Балгатанга | 8842 | 919,549 |
| Верхняя Заходняя | Upper West | Ва | 20 814 | 575,579 |
| Вольта | Volta | Хо | 20 572 | 1630,254 |
| Усходняя | Eastern | Кафарыдуа | 19 977 | 2101,650 |
| Заходняя | Western | Такарадзі | 24 292 | 1916,748 |
| Паўночная | Northern | Тамале | 70 383 | 1805,428 |
| Цэнтральная | Central | Кэйп-Кост | 9826 | 1593,888 |

## Геаграфія

Гана мае выхад да Гвінэйскай затокі на некалькі градусаў паўночней экватара. Клімат краіны экватарыяльны. Самая высокая кропка краіны — Маўнт Афаджата (880 м). У Гане знаходзіцца возера Вольта — самае вялікае па плошчы штучнае возера ў сьвеце. Самая вялікая рака краіны — Вольта.

## Эканоміка

Сельская гаспадарка не атрымала значнага разьвіцьця. Асноўнай сельскагаспадарчай культураў зьяўляецца какава бабы, экспарт якіх складае 35% агульнага экспарту краіны. Гана зьяўляецца асноўным вытворцам гэтай сыравіны ў сьвеце. Для ўнутраных патрэбаў вырошчваюцца таксама: цытрусы, рыс, тытунь, кукуруза, бавоўна, проса, цукровы трысьнёг, гародніна.

Прамысловасьць зьвязана ў асноўным зь лесанарыхтоўкамі (35% тэрыторыі краіны займаюць трапічныя лясы).

Цяжкая прамысловасьць накіравана на забесьпячэньне патрэбаў здабываючай галіны. Існуюць радовішчы: золата, баксытаў, магнію і дыямэнтаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Гана** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў