Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Міжземнае мора

|  |
| --- |
| Міжземнае мора |
| Спадарожнікавы здымак Міжземнамор’я  |
|
Мапа Міжземнага мора  |
|  Тып вадаёма |  Мора
 |
| Паступленьне вады | Атлянтычны акіян, Мармуровае мора |
|  Асноўныя рэкі  |  Эбра, Рона, Тыбр, По, Ніл, Шэліф
 |
|  Краіны вадазбору  | **каля 60 Альбанія
* Альжыр
* Андора
* Аўстрыя
* Баўгарыя
* Беларусь
* Босьнія і Герцагавіна
* Бурундзі
* Ватыкан
* Вугоршчына
* Гібральтар
* Гішпанія
* Грузія
* Грэцыя
* Дэмакратычная рэспубліка Конга
* Ізраіль
* Італія
* Кенія
* Кіпр
* Лібан
* Лібія
* Ліхтэнштайн
* Малдова
* Мальта
* Манака
* Марока
* Нігер
* Палестына
* Паўднёвы Судан
* Паўночная Македонія
* Польшча
* Расея
* Руанда
* Румынія
* Сан Марына
* Славаччына
* Славенія
* Судан
* Сырыя
* Сэрбія
* Танзанія
* Туніс
* Турэччына
* Уганда
* Украіна
* Францыя
* Харватыя
* Чад
* Чарнагорыя
* Чэхія
* Швайцарыя
* Эгіпет
* Эрытрэя
* Этыёпія
 |
|  Плошча паверхні  | 2500000 км² |
|  Сяр. глыбіня  |  1500 м
  |
|  Найб. глыбіня  | 5267 м |
|  Аб’ём вады  |  3750000 км³
  |
|  Хуткасьць водаабмену  |  80—100 гадоў
  |
|  Салонасьць  | 37,75 ± 1,75 ‰ |
|  Вышыня над узроўнем мора  | 0 м |
|  Астравы  |  >3300
 |
|  Населеныя пункты  |  Александрыя, Альжыр, Атэны, Барсэлёна, Бэйрут, Дуброўнік, Ізьмір, Картаген, Рым, Спліт, Танжэр, Трыпалі, Туніс, Тэль-Авіў
 |
|  **Міжземнае мора** ў Вікісховішчы
 |

**Міжзе́мнае мо́ра** — міжмацерыковае мора Атлянтычнага акіяна, злучанае зь ім праз Гібральтарскі праліў, палягае паміж паўднёваю Эўропай, заходняй Азіяй і паўночнай Афрыкай і амаль цалкам зачыненае. Мора лічыцца часткай Атлянтычнага акіяна, хоць яго часьцяком атаясамляюць як цалкам асобны вадаём. Мора ахоплівае плошчу ў 2,5 млн км², але ягонае злучэньне з Атлянтыкай праз Гібральтарскі праліў складае ўсяго 14 км у шырыню. Міжземнае мора мае сярэднюю глыбіню ў 1500 м, а самым глыбокім месцам ёсьць яміна Каліпса ў Іянічным моры, ейная глыбіна складае 5267 м.

Мора было важным маршрутам для купцоў і падарожнікаў старажытнасьці, што дало магчымасьць гандляваньню й культурнаму абмену паміж народамі рэгіёну — мэсапатамскай, пэрсыдзкай, эгіпецкай, фінікійскай, картагенскай, ібэрыйскай, грэцкай і бізантыйскай, рымскай і італьянскай, ілірыйскай, тракійскай, левантыйскай, гальскай, армянскай, арабскай, бэрбэрскай, габрэйскай, арагонскай, нубійскай, асырыйскай, славянскай і турэцкай культурамі. Гісторыя Міжземнаморскага рэгіёну мае вырашальнае значэньне для разуменьня паходжаньня й разьвіцьця шматлікіх сучасных грамадзтваў. «Тры чвэрці зямнога шара было аб’яднана паміж сабой празь Міжземнае мора, якое было цэнтрам сусьветнай гісторыі».

## Галоўныя порты

* Валенсія, Гішпанія
* Барсэлёна, Гішпанія
* Марсэль, Францыя
* Генуя, Італія
* Вэнэцыя, Італія
* Трыест, Італія
* Ізьмір, Турэччына
* Бэйрут, Лібан
* Александрыя, Эгіпет

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Краіны Міжземнага мора
* Міжземнае мора. Кругосвет.
# Арабійскі паўвостраў

Арабійская паўвыспа. Выгляд з космасу **Арабійскі паўвостраў** (па-арабску: شبه الجزيرة العربية‎, *Шібх аль-джазӣра аль-Арабійя*), таксама **Ара́бія** — паўвостраў у Паўднёва-Заходняй Азіі. Зьяўляецца найбуйнейшым паўвостравам у сьвеце.

На ўсходзе абмежаваны Пэрсыдзкім і Аманскім залівамі. З поўдня абмываецца Арабійскім морам і Адэнскім залівам, з захаду — Чырвоным морам.

Назву атрымаў ад гістарычнай вобласьці **Арабія**, якая ў старазапаветныя часы ахоплівала ўвесь Арабійскі паўвостраў і паўднёвую частку сучаснага Іраку і была населеная рознымі качавымі плямёнамі.
# Чырвонае мора

Чырвонае мора. Фатаздымак, зроблены з космасу
**Чырвонае мора** (па-арабску: البحر الأحمر‎ *Bahr el-Ahmar*, па-габрэйску: *ים סוף‎* *Yam Suf*, па-француску: *mer Rouge*) — нутранае мора Індыйскага акіяна, разьмешчанае паміж Арабійскай паўвыспай і Афрыкай у тэктанічнай упадзіне.

## Глядзіце таксама

* Хургада