# 22 верасьня

|  |
| --- |
| ← **верасень** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| 2026 год Усе дні |

**22 ве́расьня** — 265-ы дзень году (266-ы ў высакосным годзе) паводле Грыгарыянскага календару. Да канца году застаецца 100 дзён.

## Падзеі

* 530 — Баніфацы II абраны папам рымскім
* 967 — бітва Мешкі I з Віхманам Малодшым і валінянамі(pl) скончылася перамогаю палянаў
* 1236 — перамога летувісаў і зямгалаў над крыжакамі ордэну мечаносцаў у бітве пад Саўле
* 1307 — каралеўская рада Францыі прыняла рашэньне арыштаваць усіх тампліераў, што знаходзіліся на ейнай тэрыторыі
* 1499 — па Базэльскай дамове Швайцарыя атрымала незалежнасьць ад Сьвятой Рымскай імпэрыі
* 1503 — Пій III абраны Папам рымскім
* 1626 — пачалася бітва пад Гневам у часе вайны Рэчы Паспалітай са Швэцыяй
* 1692 — апошнія 8 «вядзьмарак» павешаныя ў ЗША (Салем, Масачусэтс)
* 1708 — перамога швэдаў пад Смаленскам над расейцамі ў часе III паўночнай вайны
* 1780 — першы апісаны выпадак лінчаваньня
* 1784 — расейцы заснавалі першае сталае паселішча на Алясцы
* 1789 — разгром турэцкага войску Аляксандрам Суворавым у бітве пры Рымніку
* 1792 — абвяшчэньне Францускай рэспублікі, пачатак адліку францускага рэспубліканскага календару
* 1862:
	+ прэзыдэнт ЗША Абрагам Лінкальн (па-ангельску: *Abraham Lincoln*) абвясьціў пра вызваленьне з прыгнёту нэграў-рабоў
	+ Ота фон Бісмарк стаў канцлерам Прусіі
* 1866 — бітва пад Курупайты ў часе Парагвайскае вайны
* 1908 — абвяшчэньне сувэрэнітэту Баўгарскага княства ў Вялікім Тырнаве. Да гэтага часу Баўгарскае княства фармальна залежала ад Асманскай імпэрыі
* 1921 — Латвія, Летува і Эстонія прынятыя ў Лігу Нацый
* 1937 — ва Ўкраіне створаныя Жытомірская, Палтаўская ды Мікалаеўская вобласьці
* 1939:
	+ СССР і Нямеччына папярэдне ўсталявалі мяжу між сабой у Польшчы па рацэ Вісьле
	+ супольны парад нямецкага і савецкага войскаў у Берасьці-Літоўскім
	+ капітуляваў Львоў
	+ параза Польшчы ў бітве пад Ламянкамі
	+ скончылася абарона Горадні перад Чырвонай Арміяй
* 1941 — на юдэйскі Новы Год войскі СС замардавалі 6000 жыдоў у Віньніцы (Украіна)
* 1942 — распачалася ліквідацыя чанстахоўскага гета
* 1943 — забіты гаўляйтэр Беларусі Вільгельм Кубэ. Тэракт зьдзейсьніла Алена Мазанік, што працавала ў Кубэ пакаёўкай
* 1944 — Чырвоная армія заняла Талін
* 1951 — у Швэцыі забароненыя пацалункі ў грамадзкіх мясьцінах
* 1960 — Малі атрымала незалежнасьць ад Францыі
* 1974 — на Генэральнай Асамблеі ААН у нараду дня ўпершыню быў уключаны як самастойны пункт пра «Палестынскае пытаньне», што фактычна азначала прызнаньне Арганізацыі вызваленьня Палестыны і ейнага лідэра Ясіра Арафата (па-ангельску: *Mohammed Abdel-Raouf Arafat al-Qudwa al-Husseini*) паўнамоцнымі прадстаўнікамі палестынскага народу
* 1975 — зьдзейсьнены няўдалы замах на прэзыдэнта ЗША Джэральда Форда ў Сан-Францыска
* 1980 — нападам Іраку на Іран пачаталася васьмігадовая вайна
* 1989 — казаская мова абвешчаная дзяржаўнай мовай Казахстану
* 1991 — у Таджыкістане забароненая камуністычная партыя
* 1992 — Прэзыдыюм Савету Міністраў разгледзеў пытаньне аб барацьбе з карупцыяй
* 1993 — абхаскія паўстанцы зьбілі ракетай самалёт «Ту-154» грузінскіх авіялініяў, які заходзіў на пасадку ў Сухумі; загінулі 106 чалавек
* 1995 — ВПС Шры-Ланкі скінулі бомбы на школу ў Джафне. Загінулі ад 34 да 71 чалавека, большасьць зь якіх — тамільскія дзеці
* 2001 — ЗША узмоцнілі санкцыі супраць Індыі і Пакістану, уведзеныя ў 1998 годзе пасьля таго, як гэтыя краіны правялі выпрабаваньні ядзернае зброі. У 2002 гэтыя краіны апынуліся на мяжы ядзернай вайны

## Нараджэньні

* 1791 — Майкл Фарадэй, брытанскі фізык і хімік
* 1875 — Мікалоюс Чурлёніс, літоўскі мастак і кампазытар
* 1893 — Аляксей Лосеў, расейскі філёзаф і філёляг
* 1900 — Сяргей Ожагаў, складальнік тлумачальнага слоўніку расейскае мовы
* 1903 — Хвядос Шынклер, беларускі пісьменьнік
* 1925 — Алесь Траяноўскі, беларускі пісьменьнік, перакладнік, крытык, публіцыст
* 1931 — Філіп Рутберг, расейскі электрафізык, ляўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1982)
* 1931 — Францішак Яноўх, чэскі і швэдзкі ядзерны фізык
* 1932 — Альгірдас Бразаўскас, летувіскі палітык
* 1938 — Дын Рыд, амэрыканскі актор і сьпявак
* 1957 — Нік Кэйв, аўстралійскі музыка, пісьменьнік, актор, які жыве ў Брытаніі
* 1969 — Яўген Шастакоў, беларускі дыплямат
* 1976 — Раналда, бразыльскі футбаліст

## Сьмерці

* 1850 — Францішак Дзеружынскі, беларускі рэлігійны дзяяч, адзін з пачынальнікаў адукацыйнай сыстэмы каталіцкай царквы ў ЗША
* 1872 — Уладзімер Даль, расейскі доктар, вядомы лексыкограф, аўтар «Тлумачальнага слоўніку жывое вялікарасейскае мовы»
* 1903 — Мэноцьці Гарыбальдзі, італійскі й польскі вайсковец
* 1939 — Юзэф Альшына-Вільчынскі, польскі вайсковец
* 1975 — Павал Крынчык, беларускі палітычны дзяяч міжваеннага часу, дэпутат сойму Другой Рэчы Паспалітай
* 1989 — Ірвінг Бэрлін, кампазытар і паэт-песеньнік, адзін зь «вялікай пяцёркі» амэрыканскіх кампазытараў ХХ стагодзьдзя

## Сьвяты

* Баўгарыя — Дзень незалежнасьці (1908)
* Ірак — Дзень рашучага адказу
* Казахстан — Дзень моваў народаў
* Латвія, Летува — Дзень адзінства балтаў
* Малі — Дзень незалежнасьці
* Нарвэгія — Дзень нараджэньня прынцэсы Мэрты Люізы
* Сусьветны Дзень без аўтамабіля