# Вайна 1812 году

| Вайна 1812 году |
| --- |
| Напалеонаўскія войны |
| «Адступленьне Напалеона з Расеі», карціна А. Нортэна |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Дата: | 24 чэрвеня — 14 сьнежня 1812 г. |
| Месца: | Расейская імпэрыя |
| Вынік: | Амаль суцэльнае зьнішчэньне арміі Напалеона |

 |
| Супернікі |
|  Француская імпэрыя **Саюзьнікі:**  Аўстрыя,  Прусія,  Швайцарыя
**Васалы:** Райнскі саюз, Італія, Варшаўскае герцагства Гішпанія |  Расея **Саюзьнікі:** Ангельшчына і Швэцыя |
| Камандуючыя |
|  **Напалеон I**,  Э. Макдональд,  Жэром Банапарт,  К.-Ф. Шварцэнбэрг, Я. Багарнэ,  Удзіно,  К.-В. Пэрэн,  Л.-Н. Даву,  М. Нэй |  **Аляксандар I**,  М. Кутузаў,  М. Б. Барклай-дэ-Толі,  П. І. Багратыён †,  А. П. Тармасаў,  П. В. Чычагаў,  П. Х. Вітгенштайн |
| Колькасьць |
| 610 тыс. салдатаў, 1370 гарматаў | 650 тыс. салдатаў, 1600 гарматаў 400 тыс. апалчэнцаў |
| Страты |
| 200 тысяч, 1200 гарматаў | 210 тысяч салдатаў |
|  |

**Вайна́ 1812 го́ду** (па-расейску: *Отечественная война 1812 года*, па-француску: *Campagne de Russie*) — вайсковыя дзеяньні ў 1812 годзе паміж Расейскай імпэрыяй і арміяй Напалеона Банапарта, якая ўварвалася на яе тэрыторыю. У напалеоназнаўстве таксама выкарыстоўваецца тэрмін «Расейская кампанія 1812 году» (франц. *campagne de Russie pendant l 'année 1812*).

Скончылася амаль суцэльным зьнішчэньнем напалеонаўскага войска і пераносам вайсковых дзеяньняў на тэрыторыю Польшчы і Нямеччыны ў 1813 годзе.

Напалеон першапачаткова называў гэтую вайну «другой польскай», бо адной з абвешчаных ім мэтаў кампаніі было адраджэньне ў супрацьвагу Расейскай імпэрыі Польскай незалежнай дзяржавы з улучэньнем у яе тэрыторыяў Літвы (сучасных Беларусі й Летувы).

## Удзел беларусаў

У склад арміяў Барклая-дэ-Толі і Багратыёна ўваходзілі 3—7, 11, 12, 14—18, 21, 23 і 27-я пяхотныя дывізіі, якія прынялі на сябе галоўны цяжар ваенных дзеянняў і Барадзінскай бітвы і дзе служылі рэкруты, набраныя ў 1788 годзе на анэксаванай тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага.

1 ліпеня 1812 году Напалеон падпісаў указ аб утварэньні Вялікага Княства Літоўскага у складзе Віленскага, Гарадзенскага, Менскага і Беластоцкага дэпартамэнтаў і прызначыў Часовы ўрад з прадстаўнікоў мясцовай шляхты. Галоўнымі ягонымі задачамі былі: мабілізацыя насельніцтва ў францускую армію, яе матэрыяльнае забесьпячэньне, ахова камунікацыў, падтрыманьне парадкаў у тыле і г. д. Мелася на мэце стварыць 100-тысячнае войска, але рэальна пасьпелі выставіць 5 палкоў пяхоты (нумары з 18-га да 22-га) і 4 уланскія палкі (з 17-га да 20-га). Апроч таго, сфармаваўся лёгкаконны полк пад камандаю генэрала Яна Канопкі, да якога далучыўся эскадрон беларускіх татараў на чале з Мустафой Ахматовічам. Да корпуса Юзэфа Панятоўскага далучылася беларуская артылерыйская батарэя. Асобны полк уланаў у 3 тысячы шабляў выставіў сваім коштам князь Дамінік Радзівіл. На Палесьсі фармаваўся 6-ты пяхотны полк. Пад канец вайны ў сьнежні на заклік да паспалітага рушаньня сабраліся конныя харугвы шляхты. Агулам на баку Напалеона былі 24 тысячы беларускіх жаўнераў, якіх здолеў абмундзіраваць і ўзброіць Часовы ўрад.

## Глядзіце таксама

* Камісія часовага ўраду Вялікага Княства Літоўскага
* Вайна 1812 году на Беларусі

## Заўвагі

## Крыніцы