Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Могілкі

уваход на могілкі Росы ў Вільні
**Могілкі** — участак тэрыторыі, адмыслова прызначаны для пахаваньня памерлых або іх праху пасьля крэмацыі. Пахаваньне ў зямлі — старажытны і найбольш распаўсюджаны спосаб пахаваньня.

## Беларусь

У 2001 годзе набыў моц Закон Беларусі «Аб пахаваньні і пахавальнай справе». На красавік 2014 году ў Менскім раёне налічвалася 119 могілак, якія даглядала прадпрыемства «Рытуальныя паслугі Менскага раёну». У Менску сярод 23-х могілак хаваць дазвалялі толькі на трох — Заходніх, Калодзішчанскіх і Паўночных. Аднаразовая плата на ўтрыманьне могілак складала 5 базавых велічыняў, а для месьцічаў пры пахаваньні на вясковых могілках — 20 БВ.

## Крыніцы
# Крэдытны каапэратыў

**Крэды́тны каапэраты́ў** (спажывецкі каапэратыў фінансавай узаемадапамогі, СКФУ) — аб’яднаньне прыватных асобаў і дробных крэдытных установаў, што прадае сваім чальцам акцыі, прымае ад іх уклады і дае ім крэдыты. Ствараецца згуртаваньнем фізычных асобаў паводле прафэсійнай і тэрытарыяльнай прыкметы, таксама і пазыковымі таварыствамі (пазыкова-ашчаднае, узаемнай пазыкі). Устойлівасьць дасягаецца стварэньнем запасу грошай. Капітал утвараецца за кошт пэрыядычных унёскаў, паю і выпуску пазык. Займаецца таксама ўлікам вэксэляў, гандлёвым пасярэдніцтвам, камісійнымі апэрацыямі, дарадніцтвам і аўдытам.

Крэдытныя каапэратывы ўзьніклі ў ХІХ стагодзьдзі ў Эўропе з прафэсійных саюзаў. На 1999 год у разьвітых паводле ААН краінах у іх удзельнічала да 15% насельніцтва. На 2010 г. захоўвалі $1,1 трыльёна. Сусьветная рада пазыковых саюзаў (СРПС; Мэдысан, штат Вісконсін, ЗША) налічвала амаль 50 тыс. саюзаў у 98 краінах, што слугавалі каля 186 мільёнам пайнікаў. На дзель пазыковых саюзаў прыпадала каля 8% сусьветнага грашовага абарачэньня.

Віды: 1) каапэратыў грамадзянаў, 2) таварыства ўзаемнага пазычаньня для прадпрыемстваў, 3) мяшаны каапэратыў з удзелам фізычных і юрыдычных асобаў, 4) аб’яднаньне 2-га ўзроўню для пераразьмеркаваньня сродкаў між каапэратывамі.

## Беларусь

Першы пазыковы саюз у краіне ўтварылі ў 2002 годзе юрыдычныя асобы. У 2004 г. узьнік першы крэдытны каапэратыў грамадзянаў. На 2010 г. такія арганізацыі складалі большасьць. Толькі тры працавалі зь юрыдычнымі асобамі. У 2008 г. крэдытныя каапэратывы Беларусі ўтварылі Рэспубліканскую асацыяцыю спажывецкіх каапэратываў фінансавай узаемадапамогі (РАСКФУ), што на 2010 г. налічвала 19 крэдытных каапэратываў і з пачатку году ўступіла ў СРПС.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Рэспубліканская асацыяцыя спажывецкіх каапэратываў фінансавай узаемадапамогі (рас.)
* Сусьветная рада пазыковых саюзаў (анг.)
# Выбары

Галасуюць жанчыны.
**Выбары** — афіцыйны працэс прыняцьця рашэньня, паводле якога насельніцтва абірае асобу на кіраўніцтва дзяржаўнай ці грамадзкай установай. Выбары зьяўляюцца звычайным мэханізмам, паводле якога сучасная прадстаўнічая дэмакратыя ажыцьцяўляе свае функцыі з XVII стагодзьдзя. Пасродкам выбараў грамадзяне могуць прызначаць асобаў у органы заканадаўчай, часам у органы выканаўчай і судовай уладаў, таксама, як і ў органы рэгіянальнага і мясцовага самакіраваньня. Дадзены працэс шырока выкарыстоўваецца ў прыватных фінансавых арганізацыях (ад бізнэс-клюбаў да некамэрцыйных партнэрстваў і карпарацыяў).

## Глядзіце таксама

* Выбары ў розных краінах сьвету
* Выбарчы фонд
* Выбарчы ўчастак
* Тэрытарыяльная камісія
* Выбарчы кодэкс Рэспублікі Беларусь

## Крыніцы
# Лабізм

**Лабі́зм** (засьценны ўплыў; анг. *lobby* — «кулюары») — узьдзеяньне зацікаўленага згуртаваньня на ход ухваленьня пастановы парлямэнтам, што ажыцьцяўляецца праз завядзеньне знаёмства з заканадаўцам, выклад справы пры дапамозе дакладных зьвестак, падрыхтоўку законапраекту, напісаньне прамовы і збор подпісаў пад зваротам да ўраду. Выкарыстоўваецца пры вызначэньні каштарысных выдаткаў і грашовай дапамогі ды прызначэньні на кіраўнічую пасаду ў парлямэнцкі камітэт. Першае заканадаўства аб адпаведнай дзейнасьці ўзьнікла ў 1946 годзе ў ЗША. На 1992 год больш за 2 тыс. улічаных у ЗША ўстановаў дадзенай галіны наймалі больш за 50 тыс. чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Лабізм** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* *Сяргей Лісічонак.* Інстытут лябізму ў Эўрапейскім Саюзе // *Шырэйшы агляд Эўропы* : часопіс. — Зіма 2008. — Т. 5. — № 1 (15).
# Вікікрыніцы

|  |
| --- |
| Вікікрыніцы Wikisource |
|  |
|  |
|  Слоган  | Вольная бібліятэка |
|  Тып  | Бібліятэка вольных тэкстаў |
|  Даступныя мовы  | некалькі моваў[d] |
|  Уладальнік  | Фундацыя Вікімэдыя |
|  Аўтар  | грамада Вікімэдыі |
|  Пачатак працы  | 24 лістапада 2003 |
|  Камэрцыйны?  |  Не
  |
|  Рэгістрацыя  |  апцыянальна
  |
|  Рэйтынг Alexa  | 3824, 4009, 4976 і 4630 |
| wikisource.org |

**Вікікрыніцы** (па-ангельску: *Wikisource*) — адзін з праектаў Фундацыі «Вікімэдыя», накіраваны на стварэньне бібліятэкі вольна распаўсюджваных тэкстаў. Такімі могуць быць раней выдадзеныя даведкавыя зьвесткі, кнігі, кіраўніцтвы, *напісанае кімсьці іншым* (чым самімі наведвальнікамі сайта) і ўяўлялае карысьць. Мяркуецца, што выкладзеныя тэксты ўжо ня будуць рэдагавацца (ня лічачы выпраўленьні памылак друку і афармленьня).

## Канцэпцыя

Вікікрыніцы прызначаныя для захоўваньня:

1. Тэкстаў, раней ужо апублікаваных аўтарамі.
2. Перакладаў арыгінальных тэкстаў, у тым ліку перакладаў, зробленых удзельнікамі Вікікрыніцы.
3. Гістарычных дакумантаў нацыянальнага і міжнароднага маштабу.
4. Камэнтароў да тэкстаў, у тым ліку, напісаных удзельнікамі Вікікрыніцы.
5. Кнігапісаў аўтараў, чые працы захоўваюцца ў Вікікрыніцы.

Вікікрыніцы не прызначаныя для захоўваньня:

1. Тэкстаў, створаных удзельнікамі Вікікрыніцы і не апублікаваныя дзе-альбо яшчэ.
2. Матэматычных зьвестак, формул і табліц, не якія выдаваліся раней.
3. Зыходных кодаў праграм.
4. Статыстычных зьвестак (напрыклад, вынікаў выбараў)

## Аўтарскія правы

Тэксты ў Вікікрыніцах або ўжо перайшлі ў грамадзкі набытак у сувязі з заканчэньнем тэрміна аховы аўтарскіх правоў, або першапачаткова былі дазволеныя да вольнага распаўсюджваньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Беларускія Вікікрыніцы
* Вікікрыніцы  (анг.)
# Прыбытак

**Прыбы́так** — перавышэньне выручкі ад продажу тавараў і паслугаў над выдаткамі на іх вытворчасьць і збыт. Ёсьць паказьнікам фінансавага выніку гаспадарчай дзейнасьці прадпрыемства. Вылічаецца адыманьнем ад выручкі ад збыту вырабу гаспадарчай дзейнасьці *сумы* выдаткаў чыньнікаў вытворчасьці на гэтую дзейнасьць у грашовым выяўленьні (выручка — выдаткі = прыбытак).

## Віды

* *Поўны* (агульны, валавы, балянсавы).
* *Чысты*. Пасьля выплаты падаткаў і адлічэньняў. Паступае ў распараджэньне прадпрыемства з утварэньнем запасу грошай для накапленьня і спажываньня, выплаты дывідэндаў і перадачы ва ўласнасьць супрацоўнікаў.
* *Бухгальтарскі*. Без уліку незадакумэнтаваных выдаткаў, у тым ліку ўпушчанай выгады.
* *Эканамічны*. Улічвае часовыя і альтэрнатыўныя выдаткі. Меншы за бухгальтарскі на велічыню некампэнсаваных і не ўлічаных у сабекошт выдаткаў, якія ўлучаюць упушчаныя магчымасьці.

## Глядзіце таксама

* Падатак на прыбытак

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Прыбытак // Slounik.org Праверана 24 чэрвеня 2014 г.
# Фінансавы год

**Фіна́нсавы год** — традыцыйны пэрыяд, на які ўстанаўліваецца бюджэт — схема прыбыткаў і выдаткаў вызначанай асобы (сям’і, бізнэсу, арганізацыі, дзяржавы й г. д.).

Таксама вядомы як бюджэтны год ці фіскальны год, ад па-лацінску: *fiscus* — дзяржаўная казна.

Звычайна фінансавы год не супадае з каляндарным. Напрыклад, у ЗША фінансавы год — з 1 кастрычніка па 30 верасьня, у Японіі — з 1 красавіка па 31 сакавіка, а ў Фінляндыі для акцыянэрных таварыстваў — вызначаецца ў статуце.

У Беларусі фінансавы год пачынаецца 1 студзеня і заканчваецца 31 сьнежня, то бок супадае з каляндарным

## Крыніцы
# Грамадзкія арганізацыі

**Грама́дзкія арганіза́цыі** — недзяржаўныя дабраахвотныя аб’яднаньні асобаў, утвораныя дзеля рэалізацыі актыўнасьці і задавальненьня агульных інтарэсаў.

## Глядзіце таксама

* Грамадзкае аб’яднаньне беларусаў Кыргыстану Сьвітанак
* Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны

## Крыніцы
# Бізнэс

**Бізнэс** (анг. *business* — «занятасьць») — прадпрыемніцкая, камэрцыйная або будзь-якая іншая дзейнасьць, якая не супярэчыць закону і накіраваная на атрыманьне прыбытку ці іншай выгады. Адзін з асноўных заняткаў ва ўмовах рынкавай эканомікі. Ахоплівае шырокую сфэру дзейнасьці: вытворчую, фінансавую, камэрцыйную, кансультацыйную і іншыя. Займаюцца бізнэсам ня толькі ўласьнікі прадпрыемстваў, а і нанятыя служачыя ў сфэры мэнэджмэнту, маркетынгу, фінансаў і г. д. Паводле колькасьці работнікаў, аб’ёме вытворчасьці прадукцыі і ўмовах дзейнасьці вылучаюць малы, сярэдні і буйны бізнэс. Малы бізнэс — самы масавы: як правіла, невялікія прадпрыемствы, што выпускаюць аднародную прадукцыю і займаюць невялікую ўдзельную вагу на рынку, задавальняюць шырокі паўсядзённы попыт насельніцтва. Таму ў некаторых краінах такому бізнэсу аказваецца дзяржаўная падтрымка: мэтавае бюджэтнае фінансаваньне, сыстэма крэдытных гарантыяў і страхаваньня, падатковыя ільготы для стымуляваньня пэўных відаў дзейнасьці. У разьвітых краінах высока каціруюцца маральна-этычныя прынцыпы бізнэсу: захаваньне дзелавой этыкі, сумленных мэтадаў канкурэнтнай барацьбы, выкананьне абавязальніцтваў і інш. Грамадзкі статус бізэсмэна залежыць ня толькі ад росту яго прыбытку, а і ад удзелу ў вырашэньні сацыяльных праблем — стварэньні рабочых месцаў, добраўпарадкаваньні населеных пунктаў, дапамозе маламаёмным і г. д.

## Глядзіце таксама

* Прадпрымальніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Бізнэс** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Давернае кіраваньне

**Даве́рнае кірава́ньне** — кіраваньне маёмасьцю ў зацікаўленасьцях даверніка за ўзнагароджаньне.

Прадугледжвае перадачу маёмасьці давернаму кіраўніку на вызначаны тэрмін безь пераходу права ўласнасьці. Угоды зь перададзенай маёмасьцю ажыцьцяўляюцца ад імя давернага кіраўніка з адпаведнай пазнакай «Д.К.». Прадметам давернага кіраваньня бываюць прадпрыемствы, нерухомасьць, каштоўныя паперы, выключныя правы і грошы.

## Віды

* *На загад*. Угода з маёмасьцю ажыцьцяўляецца на пісьмовае распараджэньне даверніка.
* *Па ўзгадненьні*. Даверны кіраўнік прапануе даверніку ўгоду на ўхваленьне.
* *Поўнае*. Даверны кіраўнік самастойна ажыцьцяўляе дзеяньні з маёмасьцю.

## Беларусь

Паводле 898-га артыкула Грамадзянскага кодэксу Рэспублікі Беларусь 1999 году: «даверным кіраўніком можа быць індывідуальны прадпрымальнік або камэрцыйная арганізацыя». Згодна з 899-м артыкулам Грамадзянскага кодэксу: «дамова давернага кіраваньня заключаецца на тэрмін, які не перавышае 5 гадоў». Аднак «пры адсутнасьці заявы аднаго з бакоў пра спыненьне дамовы па сканчэньні тэрміну яе дзеяньня яна лічыцца працягнутай на той самы тэрмін і на тых самых умовах, якія былі прадугледжаныя дамовай». Паводле 900-га артыкула Кодэксу: «дамова давернага кіраваньня маёмасьці мае быць заключанай у пісьмовым выглядзе» і «падлягае дзяржаўнаму ўліку» ў выпадку кіраваньня нерухомасьцю. Згодна з 901-м артыкулам: «маёмасьць, перададзеная ў давернае кіраваньне, …адлюстроўваецца ў давернага кіраўніка на асобным балянсе, і па ёй вядзецца самастойны ўлік. Для разьлікаў па дзейнасьці, зьвязанай з даверным кіраваньнем, адчыняецца асобны банкаўскі рахунак». Паводле 909-га артыкула Грамадзянскага кодэксу Беларусі: «давернае кіраваньне маёмасьці можа быць таксама ўсталявана: 1) з прычыны патрэбы ў пастаянным кіраваньні маёмасьцю апекаванага або маёмасьцю грамадзяніна, прызнанага адсутным бязь вестак»; 2) «на падставе запавету, у якім прызначаны выканаўца».

За 2017 год абсяг грошай у даверным кіраваньні камэрцыйных банкаў Беларусі вырас на 99,6% да 92,2 млн рублёў ($46,1 млн). Прычынай паслужыла падзеньне адсоткавых ставак па валютных укладах да ўзроўню, які перастаў пакрываць інфляцыю даляра ЗША. Прыбытковасьць разьмяшчэньня сродкаў у замежныя каштоўныя паперы праз давернае кіраваньне вымяралася ў некалькіх дзясятках адсоткаў гадавых. Аднак існавала пагроза страты ўкладаньняў у выпадку падзеньня вартасьці каштоўных папераў. На ліпень 2018 году найменшы памер укладаньняў у давернае кіраваньне банкам складаў ад $10 000 у «Беларусбанку» да $50 000 у «Прыёрбанку». Па закрытых у 2017 годзе дамовах давернага кіраваньня ў «Беларусбанку» сярэдняя прыбытковасьць перавышала 17% за год.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сыстэма «Давернае кіраваньне» // ТАА «Сыстэмныя тэхналёгіі», 2018 г. Праверана 19 ліпеня 2018 г.
# TikTok

|  |
| --- |
| «ТыкТок» |
|  |
|  Слоган  | Палепшыце ваш дзень |
|  Тып  | сацыяльная сетка |
|  Даступныя мовы  | 40, у тым ліку польская, расейская і ўкраінская (2024 год) |
|  Уладальнік  | ТАА «Байтдэнс» (Кайманавы астравы) |
|  Пачатак працы  | 1 верасьня 2016 (9 гадоў таму) |
|  Камэрцыйны?  |  так
  |
|  Рэгістрацыя  | *не* абавязковая (2024 год), задарма
  |
|  Актуальны стан  |  працуе
  |
|  Рэйтынг Alexa  | 795, 779 і 184 |
|  Ліцэнзія  | платная ліцэнзія[d] |
| tiktok.com |

«**ТыкТок**» (анг. *TikTok*) — сэрвіс для стварэньня і прагляду кароткіх відэа, што належыць пэкінскай кампаніі «ByteDance». Пачаў працаваць летам 2018 году. Хутка стаў галоўнай відэаплятформай кароткіх ролікаў у Кітаі і робіцца ўсё больш папулярнай у іншых краінах, стаўшы прыладай, якая часьцей за ўсё спамоўваецца і павялічвае сваіх карыстальнікаў.

У Кітаі вядомая як «Доўінь» (па-кітайску: 抖音). «TikTok» і «Доўінь» зьяўляюцца па сутнасьці аднолькавай прыладай, але працуюць на розных сэрвэрах згодна зь дзейным кітайскім заканадаўствам і цэнзурнымі абмежаваньнямі. Прадстаўніцтва «TikTok» знаходзіцца ў Лос-Анджэлесе, Нью-Ёрку, Лёндане, Парыжы, Бэрліне, Дубае, Мумбаі, Джакарце, Сэуле і Токіё.

У Кітаі, дзе прылада найбольш папулярная, 60% яе карыстальнікаў маюць узрост 25-44 гады, а за межамі Кітаю 43% карыстальнікаў старэйшыя за 24 гады.

## Забарона ў ЗША

Напрыканцы ліпеня 2020 году прэзыдэнт ЗША Дональд Трамп заявіў аб забароне кітайскай праграмы сацсеткі TikTok на тэрыторыі краіны. Дональд Трамп паабяцаў падпісаць дакумэнты 1 жніўня. Прэзыдэнт таксама не падтрымаў ідэю аб набыцьці TikTok амэрыканскай кампаніяй. Паводле зьвестак газэты The New York Times, купляй кітайскай праграмы цікавілася кампанія Microsoft. Вашынгтон лічаць, што зь ейнай дапамогай кітайскія ўлады зьбіраюць інфармацыю пра амэрыканскіх грамадзянаў. Аўдыторыя TikTok ў ЗША складае 80 мільёнаў чалавек штомесяц.

## Беларусь

На пачатку 2023 году «Тыкток» стаў найбольш шырока карыстанай сацыяльнай сеткай у Беларусі з 4,27 млн наведнікаў, лік якіх за год вырас на 39 % (+1,2 млн).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* **tiktok.com** — афіцыйны сайт «ТыкТок»
* **douyin.com** — афіцыйны сайт прылада ў Кітаі (кіт.)
* В США проверят сделку с участием «TikTok» на предмет угрозы безопасности
# Амэрыканская жэставая мова

|  |
| --- |
| Амэрыканская жэставая мова |
|  |
|  |
|  |
|  Дата стварэньня  | 1817 |
|  Ужываецца ў  | ЗША, Канада ды інш. |
|  Рэгіён  | Паўночная Амэрыка, Заходняя Афрыка, Цэнтральная Афрыка, Паўднёва-Ўсходняя Азія |
|  Колькасьць карыстальнікаў  | ад 250 да 500 тыс. у ЗША (1972) |
|  Клясыфікацыя  |  : Сям'я францускае жэставае мовы
Амэрыканская жэставая мова |
|  Афіцыйны статус  |
|  Дапаможная мова ў  |  : 40 штатах ЗША
прав. Антарыё, (Канада) |
|  Статус:  | 5 Разьвіваецца[d] |
|  Пісьмо  | SignWriting[d], Stokoe notation[d] і ASLwrite[d] |
|  Коды мовы  |
|  ISO 639-3  | ase |

**Амэрыка́нская жэставая мова, амслэн** (па-ангельску: Am**erican **S**ign **Lan**guage, ASL*) — адна з жэставых моваў, якую ўжывае большасьць нячуючае супольнасьці ЗША ды ангельскамоўнае Канады. Дыялекты гэтае мовы й заснаваныя на ёй крэолы выкарыстоўваюцца і ў іншых рэгіёнах сьвету: у Заходняй ды Цэнтральнай Афрыцы, часткова ў Паўднёва-Ўсходняе Азіі.

Існуе гіпотэза, што амслэн і сам зьяўляецца крэольскаю моваю, заснаванай на францускай жэставай мове. Але, нягледзячы на тое, што гэтыя дзьве мовы вельмі блізкія адна да адное, амслэн не зьяўляецца крэолам: некаторыя ягоныя рысы (напрыклад, аглютынацыйная марфалёгія), не характэрныя для моваў гэтага тыпу.

## Глядзіце таксама

Жэставыя мовы
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Амэрыканская жэставая мова** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Леон Жуо

Ліён Жуо**Леон Жуо** (фр. Léon Jouhaux) (1 ліпеня 1879, Парыж — 28 красавіка 1954, Парыж) — рэфармісцкі дзяяч францускага і міжнароднага прафсаюзнага руху.

## Нобэлеўская прэмія

* Нобэлеўская прэмія міру (1951).

 **Леон Жуо** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Сьвецкасьць

**Сьве́цкасьць** (*сэкуляры́зм*) — канцэпцыя, згодна зь якой дзяржава і грамадзтва павінныя існаваць асобна ад любога тыпу рэлігіяў і рэлігійнай веры.

Сучасная сьвецкасьць бярэ пачатак у сачыненьнях антычных філёзафаў, такіх як Эпікур і Марк Аўрэліюс, сярэднявечных ісламскіх мысьляроў (Ібн Рушд), філёзафаў эпохі Асьветніцтва (Дыдро, Вальтэр, Джэфэрсан і іншых).
# Пэдыятрыя

Пэдыятрыя
**Пэдыятры́я** (ад па-грэцку: *παιδίον* — дзіця і па-грэцку: *ιατρεία* — лячэньне) — разьдзел мэдыцыны, які займаецца вывучэньнем асаблівасьцяў фізіялёгіі дзіцяці, паталёгій, таксама дыягностыкай, прафіляктыкай, лячэньнем захворваньняў, уласьцівых дзецям.

Асобым разьдзелам пэдыятрыі зьяўляецца нэанаталёгія — навука, якая вывучае немаўлят і нованароджаных.

## Літаратура

* Большая российская энциклопедия : [у 35 т.] / гл. рэд. Ю. С. Асіпцоў. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.
* Шабалов Н. П. Детские болезни: Учебник для вузов. В двух томах. — 3-е выд., перапрац. і дап. — СПб : Издательский дом «Питер», 2012. — Т. 1. — 928 с. — ISBN 978-5-459-00726-8.
# Спавіваньне

Спавіваньне

дзейнасьць| Падкляса ад | дзіцячая апека  |
| Выкарыстоўвае | пялёнка  |

**Спавіваньне** — заварочваньне немаўля ў тканіну дзеля абмежаваньня руху.

Ажыцьцяўляецца цягам першага году жыцьця дзіцяці. Пялёнкі для гэтага шыюць зь бялізны для ложка. Пры хрышчэньні выкарыстоўваюць пялёнкі з новай, белай тканіны, аздобленай карункамі і вышыўкай. Пры гэтым хросная маці прыносіць у царкву чырвоны (або сіні для хлопчыка) пояс спавівач. Надалей хрэсьбінныя пялёнку і спавівач кладуць у калыску. Пасьля прасаваньня хрэсьбінныя пялёнкі захоўваюць для спавіваньня наступнага дзіцяці дзеля ўзаемнага клопату між патомствам. Тугое спавіваньне робяць для наданьня дзіцяці стройнасьці фігуры і спрыяньня яго росту. Першыя 9 дзён немаўля спавівае бабка-павітуха. Пялёнкі служаць падарункам для бацькоў немаўля ад жанчынаў, якія прыходзяць у адведкі. Першыя 40 дзён пасьля народзінаў дзіцяці пялёнкі сушаць унутры жытла. Мыюць і сушаць пялёнкі зранку і прыбіраюць да заходу сонца. Дзеля захаваньня чысьціні і здароўя пялёнкі выкарыстоўваюць толькі для спавіваньня.

## Крыніцы
# Хатняе навучаньне

**Ха́тняе навуча́ньне** — навучаньне дзяцей дома. Пераважала да ўвядзеньня абавязковага школьнага навучаньня. Чыньнікі выбару хатняга навучаньня бацькамі: 1) трывожны стан школьнага асяродзьдзя, 2) наданьне маральна-рэлігійнага настаўленьня, 3) незадаволенасьць якасьцю школьнага навучаньня. У 1985 годзе ў ЗША дома навучаліся 50 тыс. дзяцей, у 1992 годзе — 300 тыс., у 1999 годзе — 850 тысячаў. На 2010 год на хатнім навучаньні знаходзілася 2,4% школьнікаў.

Падчас апытаньня 1999 г. паўночнаамэрыканскія бацькі, якія навучалі сваіх дзяцей дома, акрэсьлілі наступныя пабуджэньні да свайго выбару: 1) закладаньне ў дзяцей сваіх каштоўнасьцяў; 2) лепшыя вынікі навучаньня; 3) шчыльныя і моцныя сувязі зь дзецьмі; 4) вышэйшы ровень стасункаў дзяцей з дарослымі і іншымі дзецьмі; 5) пазбаўленьне ўплыву алькаголю, раньніх любошчаў і наркотыкаў праз кіраваныя станоўчыя сувязі з аднагодкамі; 6) цялесна спрыяльнейшыя ўмовы навучаньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Хатняе навучаньне** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Хатняе навучаньне // Нашыя дзеткі Праверана 2 красавіка 2014 г.
* *Алена Дзядзюля.* Альтэрнатыва школе // *Чырвоная зьмена*. — 10 лістапада 2010. — № 42 (15645). — С. 1-2.
# Брытанская Калумбія

|  |
| --- |
| Брытанская Калумбія |
| Герб  |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Краіна  | * Канада
 |
|  Статус  | правінцыя Канады[d] |
|  Адміністрацыйны цэнтар  | Вікторыя[d] |
|  Дата ўтварэньня  | 1871 |
|  Кіраўнік  | David Eby[d] |
|  Афіцыйныя мовы  | ангельская |
|  Насельніцтва  | * ▲5 000 879 чал. (2021)
 |
|  Плошча  | * 944 735 км²
 |
|  Месцазнаходжаньне  |
|  |
|  Мэдыя-зьвесткі  |
|  Часавы пас  |  UTC-7
  |
|  Код ISO 3166-2  | CA-BC |
|  Тэлефонны код  | 236, 778, 250 і 604 |
|  Паштовыя індэксы  | V |
|  Афіцыйны сайт |
|    Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы  |

**Брыта́нская Калю́мбія** (па-ангельску: *British Columbia*, ІРА: /ˌbrɪtɨʃ kəˈlʌmbiə/; па-француску: *Colombie-Britannique*) — адна з правінцыяў Канады. Мяжуе з ЗША на паўночным захадзе, з тэрыторыяй Юкан на поўначы, з Паўночна-Заходнімі тэрыторыямі на паўночным усходзе, з правінцыяй Албэрта на ўсходзе і з ЗША на поўдні.

## Крыніцы
# Шаманізм

Самскі шаман з бубнам
**Шамані́зм** — вера ў асобна-магутныя надпрыродныя магчымасьці старажытных адмысловых служыцеляў культу.

Найбольш тыповая асаблівасьць шаманізму — выкарыстаньне сродкаў экстатычных зносінаў з надпрыроднымі сіламі і ў сувязі з гэтым вылучэньне асобных індывідуўмаў, якім прыпісваецца здольнасьць гэтакіх зносінаў.
# Агнастыцызм

**Агнастыцы́зм** (ад стар.-грэц. ἄγνωστος — «непазнавальны», «непазнаны») — пазыцыя ў філязофіі, тэорыі пазнаньня і тэалёгіі, якая палагае прынцыпова магчымым пазнаньне толькі праз досьвед (пазнаньне аб’ектыўнай рэчаіснасьці), і немагчымым пазнаньне любых гранічных і абсалютных асноваў рэальнасьці. Таксама адмаўляецца магчымасьць доказу або аспрэчаньня ідэяў і сьцьверджаньняў, заснаваных цалкам на суб’ектыўных пасылках. Часам агнастыцызм вызначаецца як філязофскае вучэньне, якое сьцьвярджае прынцыповую неспазнавальнасьць сьвету.

## Беларусь

Падчас агульнакраёвага апытаньня Незалежным інстытутам сацыяльна-эканамічных і палітычных дасьледаваньняў (НІСЭПД) у верасьні 2002 году агностыкамі назвалі сябе 1% апытаных.

## Крыніцы
# Фэстываль

Фэстываль
**Фэстыва́ль** (па-француску: *festival*, ад лац. *festivus* — «сьвяточны») — масавае сьвята, паказ (агляд) дасягненьняў музычнага, тэатральнага, эстраднага, цыркавога або кінамастацтва.

## Гісторыя

* Першыя фэстывалі, якія зьявіліся ў Вялікабрытаніі, былі музычнымі.
* З XX стагодзьдзя становяцца папулярнымі міжнародныя фэстывалі.
* Некаторыя фэстывалі моладзі і студэнтаў праходзілі пад лёзунгамі «За мір і дружбу» і «За салідарнасьць, мір і дружбу».
* Адным зь першых фэстываляў у незалежнай Беларусі адкрыўся 18 ліпеня 1992 году — «Славянскі базар у Віцебску».
# Паўночная Афрыка

**Паўно́чная А́фрыка** — рэґіён Афрыкі, які знаходзіцца на поўначы кантынэнту. Да Паўночнай Афрыкі адносяцца наступныя краіны:

* Альжыр
* Заходняя Сахара
* Лібія
* Марока
* Маўрытанія (часам адносіцца да Заходняй Афрыкі)
* Судан
* Туніс
* Эґіпет

Часам да рэґіёну адносяць Этыёпію, Эрытрэю, Джыбуці, Канарскія выспы і Мадэйру.

Большую частку рэґіёну займае пустэльня Сахара, якая цягнецца ўздоўж узьбярэжжа Міжземнага мора. Самым пладародным раёнам Паўночнай Афрыкі зьяўляецца даліна Нілу.

## Вонкавыя спасылкі

 **Паўночная Афрыка** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Інфармацыйны партал Паўночнай Афрыкі  (анг.)