Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Калімантан

|  |
| --- |
| Калімантан |
| Выспа Калімантан (Барнэа)  |
| Плошча  |  748 168 квадратны кілямэтар
  |
| Найвышэйшы пункт  |  4095 мэтар, 113 мэтар
  |
| Краіна  |  Інданэзія
 |
| Каардынаты  | 1° пн. ш. 114° у. д. |
| Калімантан на мапе Інданэзіі
Калімантан
 |

**Каліманта́н** (па-інданэзійску: *Kalimantan*), таксама **Барнэ́о** (па-малайску: *Borneo*) — трэці паводле велічыні востраў ў сьвеце. Знаходзіцца ў цэнтры Малайскага архіпэлягу, уваходзіць у склад Вялікіх Зондзкіх астравоў. Плошча — 743 330 км².

Адзіны востраў, падзелены адразу паміж трымы дзяржавамі: Інданэзіяй, Малайзіяй і Брунэем.
# Блез Кампаорэ

|  |
| --- |
| Блез Кампаорэ |
| па-француску: *Blaise Compaoré*[…] |
|  |
|  |
| старшыня Арганізацыі Афрыканскага Адзінства[d] |
| 8 чэрвеня 1998 — 12 ліпеня 1999 |
| Папярэднік | Робэрт Мугабэ |
| Наступнік | Абдэль Азыз Бутэфліка |
| прэзыдэнт Буркіна-Фасо[d] |
| 15 кастрычніка 1987 — 31 кастрычніка 2014 |
| Папярэднік | Тама Санкара[d] |
| Наступнік | Honoré Traoré[d] |
| Minister of National Defence of Bukina Faso[d] |
| 21 красавіка 2011 — 23 лістапада 2014 |
| Папярэднік | Yéro Boly[d] |
| Наступнік | Yacouba Isaac Zida[d] |
| Chairperson of ECOWAS[d] |
| 19 студзеня 2007 — 19 сьнежня 2008 |
| Папярэднік | Mamadou Tandja[d] |
| Наступнік | Умару Яр-Адуа[d] |
| Chairperson of ECOWAS[d] |
| 1990 — 1991 |
| Папярэднік | Даўда Джавара[d] |
| Наступнік | Даўда Джавара[d] |
|  Асабістыя зьвесткі  |
| Нарадзіўся | 3 лютага 1951(1951-02-03) (75 гадоў)* Уагадугу, Францыя
 |
| Партыя | * Кангрэс за дэмакратыю і прагрэс[d]
* Унія камуністаў Буркіна-Фасо[d] (1989)
* Арганізацыя за народную дэмакратыю — Працоўны рух[d] (1996)
 |
|  Сужэнец  | Шанталь Кампаорэ[d] |
|  Узнагароды  |    |

**Блез Кампаорэ** (па-француску: *Blaise Compaoré*; нар. 3 лютага 1951, Уагадугу, Верхняя Вольта) — палітычны дзяяч Буркіна-Фасо. Па нацыянальнасьці — мосі, сын правадыра племені. Прэзыдэнт Буркіна-Фасо з 1987 году.

## Крыніцы
# Ваяводзіна

|  |
| --- |
| Аўтаномная вобласьць Ваяводзіна |
| Аутономна Покрајина Војводина Autonomna Pokrajina Vojvodina |
| Герб  |
Сьцяг  |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Краіна  | Сэрбія |
|  Статус  | аўтаномны край Сэрбіі[d] |
|  Адміністрацыйны цэнтар  |  Нові Сад
 |
|  Дата ўтварэньня  | 28 верасьня 1990 |
|  Прэзыдэнт  | Ігар Міравіч |
|  Афіцыйныя мовы  | сэрбская, вугорская, славацкая, румынская, харвацкая, русінская |
|  Насельніцтва (2011)  | 1 931 809 |
|  Шчыльнасьць  |  90 чал./км²
 |
|  Нацыянальны склад  |  Сэрбы: *65.05%* Вугорцы: *14.28%* Славакі: *2.79%* Харваты: *2.78%* Югаславы: *2.45%* Чарнагорцы: *1.75%* Румыны: *1.5%* Цыганы: *1.43%* Іншыя: *7.97%* |
|  Плошча  |  21 506 км² км²
 |
|  Вышыня па-над узр. м.  **·** сярэдняя вышыня  |  99 м |
|  Месцазнаходжаньне аўтаномнай вобласьці Ваяводзіна  |
|  |
|  Мапа аўтаномнай вобласьці Ваяводзіна  |
|  |
|  Мэдыя-зьвесткі  |
|  Часавы пас  |  CET, летні CEST
 |
|  Код ISO 3166-2  | CS-VO |
|  Код аўтам. нумароў  | SRB |
|  Афіцыйны сайт |
|    Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы  |

**Ваяводзіна** або **Вайвадзіна** (афіц. **Аўтаномная вобласьць Ваяводзіна**; па-сэрбску: *Војводина* ці афіцыйна *Аутономна Покрајина Војводина/Autonomna Pokrajina Vojvodina*, па-вугорску: *Vajdaság Autonóm Tartomány*, па-славацку: *Autonómna Pokrajina Vojvodina*, па-румынску: *Provincia Autonomă Voivodina*, па-харвацку: *Autonomna Pokrajina Vojvodina*, па-русінску: *Автономна Покраїна Войводина*) — аўтаномная вобласьць на поўначы Сэрбіі. Сталіца і найбуйнейшы горад Нові Сад, другі па велічыні горад Субаціца, потым Панчава і Зрэнянін.

Рэгіён займае плошчу каля 21 506 км² і налічвае 2 031 992 насельнікі. На поўначы аўтаномія мяжуе з Вугоршчынай, на ўсходзе з Румыніяй, на захадзе з Харватыяй, на паўднёвым захадзе з Босьніяй і Герцагавінай. На поўдні адміністрацыйную мяжу з Цэнтральнай Сэрбіяй утвараюць галоўным чынам рэкі Дунай і Сава.

Мапа Ваяводзіны
## Гаспадарка

На 2021 год у Новым Садзе месьцілася галаўная сядзіба прадпрыемства «Нафтавая індустрыя Сэрбіі», якое было найбольшым падаткаплатнікам Сэрбіі.

## Вонкавыя спасылкі

 **Ваяводзіна** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# 2001

|  |
| --- |
| Гады |
| 1998 · 1999 · 2000 — **2001** — 2002 · 2003 · 2004 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1980‑я · 1990‑я — **2000‑я** — 2010‑я · 2020‑я |
| Стагодзьдзі |
| XX ст. — **XXI стагодзьдзе** — XXII ст. |

| 2001 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 2001 *MMI* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2754 |
| Армянскі каляндар | 1450 ԹՎ ՌՆԾ |
| Каляндар Багаі | 157 — 158 |
| Бізантыйскі каляндар | 7509 — 7510 |
| Бірманскі каляндар | 1363 |
| Будысцкі каляндар | 2545 |
| Каляндар бэрбэраў | 2951 |
| Габрэйскі каляндар | 5761 — 5762 |
| Галяцэнскі каляндар | 12001 |
| Іранскі каляндар | 1379 — 1380 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 2056 — 2057 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1923 — 1924 |
|  · *Калі-юга* | 5102 — 5103 |
| Карэйскі каляндар | 4334 |
| Кітайскі каляндар | 4697 — 4698 |
| Копцкі каляндар | 1717 — 1718 |
| Мусульманскі каляндар | 1421 — 1422 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2544 |
| Час Unix | 2678400 — 2764799 |
| Этыёпскі каляндар | 1993 — 1994 |

**2001** (MMI) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў панядзелак; 2001-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 1-ы год III тысячагодзьдзя і XXI стагодзьдзя і 2-і год 2000-га дзесяцігодзьдзя.

## Падзеі

* 1 студзеня — набыў моц Крымінальна-выканаўчы кодэкс Рэспублікі Беларусь
* 13 лютага — заснаваная «Армянская фондавая біржа»
	+ Заснаваная «Новая пошта»
* 9 траўня — заснаваная «Банялуцкая біржа»
* 15 чэрвеня — заснаваная Шанхайская арганізацыя супрацы
* 26 жніўня — 3 верасьня — комплексныя апэратыўна-тактычныя вучэньні Ўзброеных Сіл Беларусі Нёман-2001
* 9 верасьня — Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2001 году
* 11 верасьня — тэрарыстычныя напады на Сусьветны гандлёвы цэнтар ды Пэнтагон
* 2 лістапада — заснаванае латвійскае прадпрыемства «Пасажырскі цягнік»

## Нараджэньні

## Сьмерці

* 19 студзеня — Ян Пятроўскі, беларускі пратэстанцкі дзяяч, публіцыст, перакладнік
* 24 лютага — Клёд Шэнан, амэрыканскі матэматык і інжынэр, стваральнік тэорыі інфармацыі
* 10 сакавіка — Уладзімер Варашылаў, стваральнік і кіраўнік перадачы «Што? Дзе? Калі?»
* 29 красавіка — Барэнд Бісьгёвэль, нідэрляндзкі палітычны й дзяржаўны дзяяч
* 11 траўня — Дуглас Адамз, брытанскі пісьменьнік-фантаст
* 21 чэрвеня —
	+ Джон Лі Гукер — амэрыканскі гітарыст і сьпявак
	+ Суад Хосьні — эгіпецкая акторка.
* 5 кастрычніка — Арон Салавейчык, артадаксальны юдаіст, вядомы дасьледнік Талмуду, Галахі і Рош ешывы
* 29 лістапада — Джордж Гарысан, брытанскі музыка і сьпявак, удзельнік гурта The Beatles
* 26 сьнежня — Міраслаў Масакоўскі, польскі лекар-нэўроляг і нэўрапатоляг
# Мора

Узьбярэжжа Чылі
**Мо́ра** — гэта частка акіяна, болей ці меней аддзеленая ад яго астатняй часткі кантынэнтамі, астравамі ці рэльефам дна. Моры могуць характарызавацца індывідуальнымі асаблівасьцямі складу сваіх водаў.

Таксама трэба зьвярнуць увагу на тое, што традыцыйна морамі называюць вялікія салёныя азёры, напрыклад Касьпійскае мора, Мёртвае мора, але фактычна яны морамі не зьяўляюцца, бо не злучаюцца з сусьветным акіянам.

## Падзел мораў

### Падзел па разьмяшчэньні

Адрозьніваюць прыбрэжныя моры, якія аддзеленыя ад акіяну ланцугом выспаў, ці ўзвышшам дна, і абмен водаў з акіянам не перашкоджаны, ды міжземныя моры, абкружаныя сушай, у якіх абмен водаў з акіянам адбываецца праз вузкія пралівы. Больш дакладна моры дзеляцца на:

* адкрытыя — маюць шырокія злучэньні з акіянам (Паўночнае мора)
* прыбрэжныя — аддзеленыя ад акіяну выспамі ці паўвыспамі (Японскае мора, Карскае мора)
* міжвыспавыя — разьмешчанае выключна паміж выспамі ці архіпэлягамі (Ірляндзкае мора)
* міжкантынэнтальныя — разьмешчаны паміж кантынэнтамі (Міжземнае мора, Чырвонае мора)
* унутранакантынэнтальныя — разьмешчаны ўнутры кантынэнта (Балтыйскае мора, Белае мора, Азоўскае мора).

Выключэньне — Саргасавае мора, якое зьяўляецца часткай Атлянтычнага акіяна. Гэта адзінае мора, якое ня мае фізычных межаў, яле яго вада мае вельмі выразныя індывідуальныя асаблівасьці.

### Падзел па акіянах

Па акіянах моры дзеляцца наступным чынам:

#### Ціхі акіян

* Ахоцкае мора
* Балійскае мора
* мора Банда
* Берынгава мора
* Мора Вісаян
* Жоўтае мора
* Мора Камотас
* Каралавае мора
* Мора Кора
* Малуцкае мора
* Мінданао мора
* Новагвінэйскае мора
* Паўднёва-кітайскае мора
* мора Саву
* Мора Самар
* Мора Сэрам
* Саламонава мора
* Мора Сулавэсі
* мора Сулу
* Мора Сыбуян
* Тасманава мора
* Унутранае Японскае мора
* Усходне-Кітайскае мора
* мора Фіджы
* Філіпінскае мора
* мора Флорэс
* Мора Хальмахэра
* Яванскае мора
* Японскае мора

#### Атлянтычны акіян

* Адрыятычнае мора
* Азоўскае мора
* мора Альбаран
* Балеарскае мора
* Балтыйскае мора
* Вадэнскае мора
* Ірляндзкае мора
* Мора Ірмінгера
* Іянічнае мора
* Карыбскае мора
* Кельцкае мора
* Кіпрскае мора
* Крыцкае мора
* мора Лабрадор
* Лігурыйскае мора
* Мармуровае мора
* Міжземнае мора
* Паўночнае мора
* Саргасавае мора
* Тырэнскае мора
* Эгейскае мора
* Чорнае мора

#### Індыйскі акіян

* Андаманскае мора
* Арабскае мора
* Арафурскае мора
* мора Касманаўтаў
* Чырвонае мора
* Лакадыўскае мора
* мора Моўсана
* мора Рысер-Ларсэна
* мора Садружнасьці
* Тыморскае мора

#### Арктычны акіян

* Баранцава мора
* Пячорскае мора
* мора Бафіна
* Белае мора
* мора Бафорта
* мора Вандэля
* Грэнляндзкае мора
* Карскае мора
* мора Лапцевых
* мора Лінкольна
* Нарвэскае мора
* Усходне-Сыбірскае мора
* Чукоцкае мора

#### Паўднёвы акіян

* мора Амудсэна
* мора Роса
* мора Уэдэла
* мора Скоша
* мора Лазарава
* мора Дэвіса
* мора Белінсгаўзэна

### Унутраныя моры

* Аральскае мора
* Касьпійскае мора
* Мёртвае мора

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
# Этнаграфія

Дасьледнік і шаман племені пігмэяў
**Этнаграфія** (ад стар.-грэц. ἔθνος — «этнас» (народ) і стар.-грэц. γράφω — «пішу») частка гістарычнай навукі, што вывучае народы-этнасы і іншыя этнічныя ўтварэньні, іх паходжаньне (этнагенэз), склад, расьсяленьне, культурна-побытавыя асаблівасьці, а таксама іх матэрыяльную і духоўную культуру.

Пад тэрмінам «этнаграфія» ў большасьці заходніх краінаў маюць на ўвазе апісальную дысцыпліну (напрыклад, музэязнаўства) — у адрозьненьне ад агульнай тэарэтычнай плыні, «этналёгіі», якая займаецца разьвязаньнем народазнаўчых праблемаў. Аднак у многіх выпадках гэтыя навуковыя галіны блізкія адна да адной і цесна павязаныя.

## Глядзіце таксама

* Фальклярыстыка

## Крыніцы

## Літаратура

* Народнае мастацтва / Я. М. Сахута. — Мн : Беларуская навука, 2015. — 180 с. : іл. — (Традыцыйны лад жыцця).
* «Ядраное жыта кліча...» каляндарны год у абрадах і звычаях / Т. В. Валодзіна, Т. І. Кухаронак. — Мн : Беларуская навука, 2015. — 356 с. : іл. — (Традыцыйны лад жыцця).
* Святыя крыніцы Беларусі / Уладзімір Лобан, Таццяна Валодзіна. — Мн : Беларуская навука, 2016. — 188 с. : іл. — (Традыцыйны лад жыцця).
* Радзіны і маленства ў традыцыйнай культуры беларусаў / Т. І. Кухаронак, — рэдактар Т. В. Лапцёнак, мастацкі рэдактар І. Т. Махнач, тэхнічны рэдактар В. А. Тоўстая, камп'ютарная вёрстка Л. І. Кудзерка. — Мн : Беларуская навука, 2017. — 140 с. : іл. — Традыцыйны лад жыцця — ISBN 978-985-08-2185-0.
# 1816

|  |
| --- |
| Гады |
| 1813 · 1814 · 1815 — **1816** — 1817 · 1818 · 1819 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1790‑я · 1800‑я — **1810‑я** — 1820‑я · 1830‑я |
| Стагодзьдзі |
| XVIII ст. — **XIX стагодзьдзе** — XX ст. |

| 1816 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1816 *MDCCCXVI* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2569 |
| Армянскі каляндар | 1265 ԹՎ ՌՄԿԵ |
| Каляндар Багаі | -28 — -27 |
| Бізантыйскі каляндар | 7324 — 7325 |
| Бірманскі каляндар | 1178 |
| Будысцкі каляндар | 2360 |
| Каляндар бэрбэраў | 2766 |
| Габрэйскі каляндар | 5576 — 5577 |
| Галяцэнскі каляндар | 11816 |
| Іранскі каляндар | 1194 — 1195 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 1871 — 1872 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1738 — 1739 |
|  · *Калі-юга* | 4917 — 4918 |
| Карэйскі каляндар | 4149 |
| Кітайскі каляндар | 4512 — 4513 |
| Копцкі каляндар | 1532 — 1533 |
| Мусульманскі каляндар | 1231 — 1232 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2359 |
| Этыёпскі каляндар | 1808 — 1809 |

## Падзеі

## Нараджэньні

* Францішак Генрык Духінскі, польскі этнограф і гісторык
* 25 лютага — Казімер Кабылінскі, удзельнік паўстаньня 1863—1864 рокаў
* 13 сьнежня — Эрнст фон Сымэнс, нямецкі вынаходнік і заснавальнік аднайменнай фірмы

## Сьмерці

* 20 ліпеня — Гаўрыіл Дзяржавін, расейскі паэт эпохі Асьветніцтва
# Рымскія лічбы

Рымскія лічбы ды іхнія арабскія адпаведнікі
**Ры́мскія лі́чбы** — сыстэма зьлічэньня, ужываная антычнымі рымлянамі для запісу натуральных лікаў. Аснову яе складаюць шэраг літараў лацінскай абэцэды:

* I = адзін
* V = пяць
* X = дзесяць
* L = пяцьдзясят
* C = сто (ад лацінскага *centum*)
* D = пяцьсот
* M = тысяча (ад лацінскага *mille*)

Іншыя лікі запісваюцца пры дапамозе паўтарэньня гэтых лічбаў. Пры гэтым значэньні лічбаў сумуюцца, акрамя выпадку, калі меншая лічба стаіць перад вялікай. У такім разе меншы лік адымаюць ад вялікага. Гэты *прынцып адыманьня* выкарыстоўваюць, каб пазьбегнуць чатырохразовага паўтарэньня адной і той жа лічбы.

Прыклады:

II = 2
IV = 4
VIII = 8
IX = 9
XVI = 16
XXXII = 32
LXIV = 64
CXXVIII = 128
CCLVI = 256
DXII = 512
DCLXVI = 666 (пералічаны ўсе літары, акрамя M — г. зв. лік зьвера)
MXXIV = 1024
MCMLXXIV = 1974
Часам прынцып адыманьня ўжываюць больш шырока: адымаць ад вялікай лічбы любую меншую. Гэтак зручна запісваць лікі як `1999 = MIM (1000 + 1000 - 1)` замест `MCMXCIX`.

Выкананьне арытмэтычных апэрацыяў пры дапамозе рымскіх лічбаў — вельмі складана. Рымляне ўжывалі абак.

У наш час рымскія літары ўжываюцца для абазначэньня дат (нумары месяцаў: 25-III-1918, стагодзьдзяў: XX стагодзьдзе), у імёнах (папа Леў X, кароль Карл IX), назвах глаў, разьдзелаў кніг, у дэкаратыўных мэтах (цыфэрблят гадзіньнікаў) і інш.

Юнікод мае адмысловыя сымбалі для прадстаўленьня рымскіх лічбаў, гэта шэраг ад U+2160 да U+2183. Там зьмешчаны знакі I—XII (каб паказваць гадзіны або месяцы) і астатнія лічбы. Напрыклад лік `1644 = MDCXLIV` можна запісаць пры дапамозе гэтых асобных знакаў як `ⅯⅮⅭⅩⅬⅠⅤ`. Аднак, каб ужываць гэтыя сымбалі, патрэбны праграмы, здольныя паказваць юнікодныя сымбалі і шрыфты, якія маюць гэтыя знакі. Таму пажадана ўжываць звычайныя лацінскія літары.

## Вонкавыя спасылкі

* Канвэртар паміж рымскімі і арабскімі лічбамі  (анг.)
# Дубраўка Угрэшыч

|  |
| --- |
| Дубраўка Угрэшыч |
| Dubravka Ugrešić |
|  |
|  Асабістыя зьвесткі  |
|  Нарадзілася  | 27 сакавіка 1949(1949-03-27)[…]* Куціна[d], Сацыялістычная рэспубліка Харватыі, СФРЮ
 |
|  Памерла  | 17 сакавіка 2023(2023-03-17) (73 гады)* Амстэрдам, Нідэрлянды
 |
|  Літаратурная дзейнасьць  |
|  Род дзейнасьці  | перакладніца, навэлістка, дзіцячая пісьменьніца, пісьменьнік-дакумэнталіст, прафэсарка ўнівэрсытэту, пісьменьніца, змагар супраціву, сцэнарыстка, эсэістка, плястычны артыст, артыстка, літаратуразнаўца |
|  Жанр  |  раман, навэля, аповед, эсэ
  |
|  Мова  | харвацкая, сэрбскахарвацкая мова, нідэрляндзкая і ангельская |
|  Узнагароды  | Прэмія часопісу NIN[d] (1988) прэмія Мэшы Сэлімавіча[d] (1988) Ksaver Šandor Gjalski Award[d] (1988) прэмія горада Заграба[d] (1989) Prix Européen de l'Essai Charles Veillon[d] (1996) Verzetsprijs van de Stichting Kunstenaarsverzet[d] (1997) прэмія SWR „Сьпіс найлепшых пісьменьнікаў“[d] (1998) Аўстрыйская дзяржаўная прэмія па эўрапейскай літаратуры (1998) прэмія Генрыха Мана[d] (2000) прэмія Джэймса Тыптры-малодшага[d] (2010) Ivan Goran Kovačić Award[d] (2011) прэмія Жана Амэры[d] (2012) Нойштацкая літаратурная прэмія[d] (2016) прэмія Манеса Шпербера[d] (2019) |
| **Дубраўка Угрэшыч** у Вікісховішчы
 |
| Афіцыйны сайт (анг.) |

**Дубраўка Угрэшыч** (па-харвацку: *Dubravka Ugrešić*; 27 сакавіка 1949 — 17 сакавіка 2023) — харвацкая пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс

З палітычных прычынаў жыла ў эміграцыі. Пасьля распаду Югаславіі заняла нэўтральную пазыцыю паміж сэрбамі й харватамі, што было непрымальным для шмат каго з суайчыньнікаў. Нават знакаміты пісьменьнік Антун Шолян, вядомы сваёй стрыманасьцю ў этнічных пытаньнях, не прыняў пазыцыю Дубраўкі Угрэшыч. Шмат хто ўспрымаў гэта як нацыянальную здраду. Зьехаўшы ў 1993 годзе, жыла ў Нідэрляндах і ЗША. Да эміграцыі на працягу 20 гадоў выкладала расейскую мову й літаратуру на катэдры тэорыі літаратуры ва ўнівэрсытэце ў Заграбе. У 1988 годзе выдала зборнік альтэрнатыўнай расейскай прозы.

У літаратуры дэбютавала ў 1970-х гадах, яе творы перакладзены на амаль усе эўрапейскія мовы. Пісала раманы й эсэ.

Дубраўка Угрэшыч жыла ў Амстэрдаме. Мела шматлікія міжнародныя й югаслаўскія ўзнагароды.

## Бібліяграфія

* 1971 «Агеньчык» (*Mali plamen*) — аповеды й казкі для дзяцей
* 1978 «Поза для прозы» (*Poza za prozu*) — навэлы
* 1981 «Штэфіца Цвэк у пастцы жыцьця» (*Štefica Cvek u raljama života*) — экранізаваны ў 1988 годзе
* 1983 «Жыцьцё ёсьць казка» (*Život je bajka*) — навэлы
* 1984 «Амэрыканскія выдумкі» (*Amerićki fikcionar*) — эсэ
* 1988 «Фарсіраваньне рамана-ракі» (*Forsiranje romana-reke*)
* 1996 «Культура хлусьні» (*Kultura laži*)
* 1996 «Музэй безумоўнай капітуляцыі» (*Muzej bezuvjetne predaje*)
* 2000 «Чытаць забаронена» (*Zabranjeno čitanje*) — эсэ
* 2004 «Міністэрства болю» (*Ministarstvo boli*)
* 2005 «Нікога няма дома» (*Nikog nema doma*) — эсэ
* 2008 «Зьнесла Баба-Яга яечка» (*Baba Jaga je snijela jaje*)
* 2010 «Асновы для непісьменных» (*Pocetnica za nepismene*)
* 2010 «Напад на міні-бар» (*Napad na minibar*)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Дысыдэнты былой Югаславіі
# 1900

|  |
| --- |
| Гады |
| 1897 · 1898 · 1899 — **1900** — 1901 · 1902 · 1903 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1880‑я · 1890‑я — **1900‑я** — 1910‑я · 1920‑я |
| Стагодзьдзі |
| XVIII ст. — **XIX стагодзьдзе** — XX ст. |

| 1900 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1900 *MCM* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2653 |
| Армянскі каляндар | 1349 ԹՎ ՌՅԽԹ |
| Каляндар Багаі | 56 — 57 |
| Бізантыйскі каляндар | 7408 — 7409 |
| Бірманскі каляндар | 1262 |
| Будысцкі каляндар | 2444 |
| Каляндар бэрбэраў | 2850 |
| Габрэйскі каляндар | 5660 — 5661 |
| Галяцэнскі каляндар | 11900 |
| Іранскі каляндар | 1278 — 1279 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 1955 — 1956 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1822 — 1823 |
|  · *Калі-юга* | 5001 — 5002 |
| Карэйскі каляндар | 4233 |
| Кітайскі каляндар | 4596 — 4597 |
| Копцкі каляндар | 1616 — 1617 |
| Мусульманскі каляндар | 1317 — 1318 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2443 |
| Этыёпскі каляндар | 1892 — 1893 |

**1900** (MCM) — выключны звычайны год, які пачынаецца ў панядзелак, і высакосны год юліянскага календара, які пачынаецца ў суботу; 1900-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 900-ы год II тысячагодзьдзя, 100-ы і апошні год XIX стагодзьдзя і 1-ы год 1900-га дзесяцігодзьдзя. У пачатку 1900 году грыгарыянскі каляндар апярэджваў на 12 дзён юліянскі каляндар, якім дзе-нідзе працягвалі карыстацца да 1923.

## Падзеі

* 2 ліпеня:
	+ першы палёт дырыжабля над Бадэнскім возерам ля Фрыдрыхсгафэну, Нямеччына
	+ у Парыжы адкрыліся 2-я Алімпійскія гульні
* У Кішынёве выдадзена кніга ўраджэнца Беларусі А. Н. Шыманоўскага «Аляксандар Сяргеевіч Пушкін: Аб знаходжаньні яго ў Кішынёве ў сувязі з папярэднім і наступным жыцьцём».

## Нараджэньні

* 5 студзеня — Эдлі Стывэнсан, амэрыканскі палітык
* 15 студзеня — Павал Горын-Каляда, беларускі навуковец, дзяржаўны дзяяч
* 22 студзеня — Люіс Бунюэль, гішпанскі кінарэжысэр
* 22 лютага — Казімер Гечыс, летувіскі і польскі каталіцкі сьвятар, гісторык, доктар тэалягічных і філязофскіх навук
* 23 сакавіка — Эрых Фром, нямецка-амэрыканскі філёзаф, сацыяльны псыхоляг
* 27 сакавіка — Уладзімер Жылка, беларускі паэт
* 14 чэрвеня — Міхась Забэйда-Суміцкі, беларускі сьпявак
* 24 чэрвеня — Кузьма Чорны, беларускі пісьменьнік
* 29 чэрвеня — Антуан дэ Сэнт-Экзюпэры, францускі пісьменьнік і лётчык
* 3 верасьня — Эдуард ван Бэйнум, нідэрляндзкі дырыжор
* Іаан Наўродзкі, беларускі праваслаўны сьвятар
* Якуб Харэўскі, беларускі падпольнік, адзін з кіраўнікоў антысавецкага руху супраціву ў Беларусі

## Сьмерці

* 6 студзеня — Пётар Лаўроў, расейскі філёзаф і сацыёляг
* 27 красавіка — Францішак Багушэвіч, беларускі паэт
* 25 жніўня — Фрыдрых Ніцшэ, нямецкі паэт ды філёзаф
* 30 лістапада — Оскар Ўайлд, ірляндзкі літаратар