# 1 ліпеня

|  |
| --- |
| ← **ліпень** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |
| 2026 год Усе дні |

**1 лі́пеня** — 182-і дзень году (183-і ў высакосным годзе) паводле Грыгарыянскага календару. Да канца году застаецца 183 дні.

## Падзеі

* 251 — імпэратар Дэцый Траян загінуў у бітве пры Абрытусе супраць готаў; яго наступнікам стаў Трэбоніян Гал
* 1535 — пачаўся суд над Томасам Морам, ангельскім палітыкам і пісьменьнікам
* 1569 — падпісаная Люблінская унія, паводле якой адбылося аб’яднаньне дзьвюх краінаў Вялікага Княства Літоўскага і Польскага каралеўства ў адно дзяржаўнае ўтварэньне Рэч Паспалітую
* 1812 — Напалеон абвясьціў узнаўленьне Вялікага Княства Літоўскага і стварыў часовы ўрад ВКЛ
* 1858 — упершыню агучаная тэорыя эвалюцыі Дарвіна
* 1863 — пачалася бітва пры Гетысбэргу, адна з вырашальных бітваў Грамадзянскай вайны ў ЗША, у якой паўночнікі разьбілі паўднёвікаў
* 1867 — абвешчаная незалежнасьць Канады
* 1903 — мэрыя Вены ўтварыла «Венскія лініі» для кіраваньня гарадзкімі перавозкамі
* 1916 — пачалася бітва на Соме ў час Першай сусьветнай вайны
* 1921 — зацьверджаны статут Таварыства беларускай школы, створанага ў Вільні
* 1932 — заснаваны «Гомельскі маргарынавы завод»
* 1944 — у Брэтан-Вудсе пачалася канфэрэнцыя, на якой былі ўтвораныя Міжнародны валютны фонд і Сусьветны банк
* 1962 — атрыманьне незалежнасьці Руандай і Бурундзі
* 1963 — брытанскі ўрад прызнае, што Кім Філбі працаваў як савецкі агент
* 1966 — Францыя выйшла з вайсковай арганізацыі НАТО, застаўшыся ў палітычнай
* 1974 — прэзыдэнт ЗША Рычард Ніксан падчас свайго візыту ў СССР наведаў Беларусь
* 1989 — у Кіеве створаны «Народны рух Украіны».
* 1991 — скончылася гісторыя ўсходняга суперніка NATO — Арганізацыі Варшаўскай дамовы. Пратакол аб спыненьні дзейнасьці гэтай арганізацыі ў Празе падпісалі Баўгарыя, Вугоршчына, Польшча, Румынія, СССР і Чэхаславаччына
* 1992 — у беларускай дзяржаўнай прэсе надрукавалі тэксты варыянтаў гімну, у тым ліку Багдановіча «Пагоня», Краўцова «Мы выйдзем шчыльнымі радамі», Арсеньневай «Магутны Божа»
* 1997 — Ганконг ізноў стаў часткай Кітаю
* 1999 — набылі моц Грамадзянскі кодэкс Рэспублікі Беларусь і Грамадзянскі працэсуальны кодэкс Рэспублікі Беларусь
* 2002 — уступіў у дзеяньне статут Міжнароднага крымінальнага суду
* 2003 — у Таліне адчынены Музэй акупацый
* 2013 — Харватыя ўступіла ў Эўрапейскі Зьвяз

## Нараджэньні

* 1506 — Людвік II Ягелончык, вугорскі і чэскі кароль з дынастыі Ягайлавічаў
* 1534 — Фрыдрых II, кароль Даніі
* 1593 — Альбрэхт Станіслаў Радзівіл, дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай, пісьменьнік і гісторык. Канцлер вялікі літоўскі
* 1646 — Готфрыд Ляйбніц, знакаміты вучоны, вялікі матэматык, філёзаф-ідэаліст
* 1780 — Карл Кляўзэвіц, нямецкі генэрал і ваенны тэарэтык
* 1804 — Жорж Санд, француская пісьменьніца
* 1834 — Ядзьвіга Лушчэўская, польская паэтка і навэлістка
* 1886 — Іцхак Кацэнэльсан, габрэйскі паэт, драматург і пэдагог
* 1904 — Генрых Глябовіч, беларускі ксёндз
* 1909 — Хуан-Карлас Анэты, уруґвайскі пісьменьнік
* 1924 — Антоні Рамальетс, гішпанскі футбаліст (брамнік), а таксама мэнэджар і трэнэр гішпанскіх клюбаў
* 1927
	+ Леў Клейн, беларускі і расейскі археоляг
	+ Зора Кіпель, бібліёграф, літаратуразнаўца, публіцыстка, грамадзка-культурная дзяячка эміграцыі ў ЗША
* 1934 — Сыдні Полак, амэрыканскі кінарэжысэр, актор і прадусар
* 1936 — Георгі Шанько, беларускі дзіцячы нэўроляг-навуковец
* 1951 — Аляксандар Радзькоў, беларускі палітычны й грамадзкі дзяяч, пэдагог
* 1961 — Дыяна, прынцэса ўэйлзкая
* 1966 — Рафаэль Сіманкас, гішпанскі палітык
* 1967 — Памэла Андэрсан, амэрыканская акторка і фотамадэль канадзкага паходжаньня
* 1968 — Жорды Мальля, гішпанскі атор
* 1970 — Алена Макоўская, 4-я кіраўніца Згуртаваньня беларусаў сьвету «Бацькаўшчына» (зь 2009 году)
	+ Карэн Мюлдэр, нідэрляндзкая мадэль, вядомая як адна з Анёлаў Victoria’s Secret.
* 1971 — Алег Антоненка, беларускі хакеіст
* 1977 — Вэроніка Санчэс, гішпанская акторка
* 1986 — Агнэса Моніка, інданэзійская сьпявачка

## Сьмерці

* 1777 — Дай Чжэнь, кітайскі філёзаф-нэаканфуцыянец, лідэр аднаго з двух галоўных напрамкаў «ханьскага вучэньня», матэматык, астраном, лінгвіст, гісторык і географ
* 1782 — Чарлз Ўотсан-Ўэнтварт, 9-ы, 13-ы прэм’ер-міністар Вялікабрытаніі
* 1887:
	+ Апалін Гафмейстар, расейскі памешчык, дзяяч рэвалюцыйнага руху, мэмуарыст
	+ Юлія Разумейчык, беларуска рэвалюцыянэрка
* 1890 — Апалін Гафмейстар, дзяяч польскага і беларускага рэвалюцыйнага руху, адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў; мэмуарыст
* 1894 — Юліюс ван Зёлен ван Ніевэльт, нідэрляндзкі палітычны й дзяржаўны дзяяч. Прэм’ер-міністар Нідэрляндаў
* 1896:
	+ Гарыет Бічэр-Стоў, амэрыканская пісьменьніца, аўтар знакамітага раману «Хаціна дзядзькі Тома»
	+ Каятан Крашэўскі, польскі пісьменьнік, астронам-аматар, уладальнік бібліятэкі, што налічвала больш за 10 тысячаў тамоў
* 1937 — Міхаіл Брусьнёў, расейскі рэвалюцыянэр.
* 1938 — Іван Цьвікевіч, беларускі навуковец, кіраўнік мэдычнай сэкцыі Інстытуту беларускай культуры
* 1974 — Хуан-Дамінга Пэрон, арґентынскі палітык, прэзыдэнт Арґентыны
* 1982 — Уладзімер Мяжэвіч, беларускі пісьменьнік
* 1983 — Янка Хвораст, беларускі танцоўшчык, балетмайстар, зьбіральнік беларускага харэаграфічнага фальклёру
* 2004 — Марлон Брандо, выбітны амэрыканскі актор тэатра і кіно
* 2009 — Людміла Зыкіна, расейская народная і эстрадная сьпявачка
* 2022 — Сьцепаніда Сьцепанюк, легендарная беларуская ткачыха, народны майстар Беларусі

## Сьвяты