# Сэрбская мова

|  |
| --- |
| Сэрбская |
| српски језик, srpski jezik |
|  |
|  Ужываецца ў  | Сэрбіі, Босьніі і Герцагавіне, Чарнагорыі, Харватыі і іншых краінах |
|  Рэгіён  | Цэнтральная Эўропа, Паўднёвая Эўропа |
|  Колькасьць карыстальнікаў  | больш за 12 мільёнаў |
|  Клясыфікацыя  |  Індаэўрапейская
 Славянская
  Паўднёваславянскія
    **Сэрбская** |
|  Афіцыйны статус  |
|  Афіцыйная мова ў  |  Сэрбіі, Босьніі і Герцагавіне, Чарнагорыі, на Косаве і некаторых муніцыпалітэтах Паўночнай Македоніі
 |
|  Рэгулюецца  | Кіраваньне па стандартызацыі сэрбскай мовы |
|  Статус:  | 1 дзяржаўная[d] |
|  Пісьмо  | сэрбскі кірылічны альфабэт і гаевіца[d] |
|  Коды мовы  |
|  ISO 639-1  | sr |
|  ISO 639-2(Б)  |  scc
  |
|  ISO 639-2(Т)  |  scc
  |
|  ISO 639-3  | srp |
|  SIL  |  scc
 |

Сэрбская мова (2006)
**Сэ́рбская мо́ва** (*српски језик*/*srpski jezik*) — адна з паўднёваславянскіх моваў. Распаўсюджаная ў Сэрбіі, Босьніі і Герцагавіне, Чарнагорыі, Харватыі, Паўночнай Македоніі, а таксама ў ЗША ды Аўстраліі. Да 90-х гадоў XX стагодзьдзя сэрбская мова (разам з харвацкай) зьяўлялася адным з варыянтаў сэрбскахарвацкай.

## Асаблівасьці

Мове ўласьцівыя доўгія і кароткія галосныя ды танічны (музычны) націск, што адрозьнівае яе ад іншых славянскіх моваў. Існуе складаўтваральны санант [r].

Назоўнікі, прыметнікі і займеньнікі зьмяняюцца па склонах.

Дзеяслоў мае дасканалую сыстэму спражэньня: чатыры шэрагі простых ды складаных формаў мінулага часу, два шэрагі формаў будучага часу. Інфінітыў можа замяняць канструкцыя з злучнікам «да» і формай цяперашняга часу.

## Гісторыя

«Міраслаўлева евангеле», рукапіс (1192 г.)
Літаратурная мова (сэрбскахарвацкая) была створаная ў першай палове XIX стагодзьдзя на аснове штокаўскіх гаворак. У яе фармаваньні выбітную роль адыграў Вук Караджыч, які рэфармаваў правапіс і выдаў слоўнік сэрбскае мовы (першае выданьне — 1818). Аб’яднаньне ў літаратурнай мове асаблівасьцяў розных дыялектаў дало вялікую варыятыўнасьць літаратурнай мовы як у лексыцы, так у фанэтыцы і марфалёгіі. Артаэпічная норма вымаўленьня — падвоеная: на месцы старога «яця» (Ѣ) дапускаецца вымова [e] (збольшага ў Сэрбіі) або [je] (збольшага ў Чарнагорыі), што адпаведна называецца **э'*каўскай і* ’іе**каўскай нормамі.

Старажытнейшыя пісьмовыя помнікі датуюцца XII стагодзьдзем: Грамата Куліна, напісаная кірыліцай 1189 г. і Міраслаўлева эвангельле (1192 г.). У сучаснай мове выкарыстоўваецца як лацінскі альфабэт (у Харватыі, Босьніі і Чарнагорыі) так і кірыліца (збольшага ў Сэрбіі, Босьніі і паўночных раёнах Чарнагорыі).

**Альфабэт Кірыліца (альбо *азбука*): А Б В Г Д Ђ Е Ж З И Ј К Л Љ М Н Њ О П Р С Т Ћ У Ф Х Ц Ч Џ Ш
* Лацінка (альбо *abeceda*): A B C Č Ć D Dž Đ E F G H I J K L Lj M N Nj O P R S Š T U V Z Ž

## Прыклад

«Тамо далеко» (народная песьня)

*Тамо далеко, далеко од мора,*
*Тамо је село моје, тамо је Србија*
*Тамо је село моје, тамо је Србија*
*О зар је морала доћ, та тужна несрећна ноћ*
*Када си драгане мој, отишао у крвави бој.*
*Тамо далеко, где цвета лимун жут,*
*Тамо је српској војсци једини био пут*
*Тамо је српској војсци једини био пут*
*О зар је морала доћ, та тужна несрећна ноћ*
*Када си драгане мој, отишао у крвави бој.*
*Тамо далеко где цвета бели крин,*
*Тамо су животе дали заједно отац и син*
*Тамо су животе дали заједно отац и син*
*О зар је морала доћ, та тужна несрећна ноћ*
*Када си драгане мој, отишао у крвави бој.*
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Сэрбская мова** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў