# Габон

|  |
| --- |
| **Габон** République Gabonaise |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| **Нацыянальны дэвіз**: *«Union, Travail, Justice»* |
| **Дзяржаўны гімн**: «*La Concorde*» |
|  |
| **Афіцыйная мова** | француская |
| **Сталіца** | Лібрэвіль |
| **Найбуйнейшы горад** | Лібрэвіль |
| **Форма кіраваньня** прэзыдэнт прэм’ер-міністар | рэспубліка Алі Банго Андымба Поль Біёге Мба |
| **Плошча**  • агульная  • адсотак вады | 76-е месца ў сьвеце 267 745 км² 3,76 |
| **Насельніцтва**  • агульнае (2009)  • шчыльнасьць | 150-е месца ў сьвеце 1 475 000 5,5/км² |
| **СУП**  • агульны (2008)  • на душу насельніцтва | 136 месца ў сьвеце $14,535 млрд $9997 |
| **Валюта** | Франк КФА (XAF) |
| **Часавы пас** | CAT (UTC+1) |
| **Незалежнасьць** — ад Францыі |  17 жніўня 1960 |
| **Аўтамабільны знак** | GAB |
| **Дамэн верхняга ўзроўню** | .ga |
| **Тэлефонны код** | +241 |
| Мапа Габону |

**Габо́н**, **Ґабо́н**; афіцыйна – **Габо́нская Рэспу́бліка**, **Ґабо́нская рэспу́бліка** (па-француску: *République Gabonaise*) — краіна разьмешчаная ў Цэнтральнай Афрыцы, мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Мяжуе з Экватарыяльнай Гвінэяй, Камэрунам і Рэспублікай Конга.

## Гісторыя

Першыя людзі зьявіліся тут у час палеаліту і нэаліту. У пазьнейшыя часы гэтыя землі былі заселеныя бантумоўнымі плямёнамі. Першымі эўрапейцамі на тэрыторыі Габону сталі партугальскія купцы, якія высадзіліся на ўзьбярэжжы ў 1471 годзе. У XVIII стагодзьдзі на тэрыторыі Габону пачалі сяліцца францускія каляністы, якія ў 1839 годзе абвясьцілі тут сваю калёнію. Да 1890 году, пасьля падарожжаў П’ера дэ Браза, апанавалі ўсёй краінай. У 1889 годзе Габон быў далучаны да Францускага Конга, а ў 1910 годзе Францускай Экватарыяльнай Афрыкі. У 1946 годзе атрымала статут францускай заморскай тэрыторыі, а ў 1958 годзе пасьля рэфэрэндуму стала рэспублікай з абмежаванай аўтаноміяй. Незалежнасьць Габон атрымаў 17 жніўня 1960 году. З 1963 году мае аднапартыйную палітычную будову. Легалізацыя апазыцыі адбылася ў 1989 годзе ў Лібрэвілі і зрабіла мажлівым правядзеньне выбараў 1990 году.

## Палітыка

## Адміністрацыйны падзел

Габон падзелены на 9 правінцыяў, якія ў сваю чаргу падзелены на 37 дэпартамэнтаў.

Адміністрацыйны падзел Габону

| № | Правінцыя | Правінцыя (па-француску) | Цэнтар | Плошча, км² | Насельніцтва (2007), чал. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Эстуарэ | Estuaire | Лібрэвіль | 20 740 | 667 041 |
| 2 | Хаўт-Аговэ | Haut-Ogooué | Масуку | 36 547 | 150 205 |
| 3 | Моен-Аговэ | Moyen-Ogooué | Ламбарэнэ | 18 535 | 60 940 |
| 4 | Нгунье | Ngounié | Муіла | 37 750 | 112 013 |
| 5 | Ньянга | Nyanga | Чыбанга | 21 285 | 56 784 |
| 6 | Аговэ-Івінда | Ogooué-Ivindo | Макоку | 46 075 | 70 367 |
| 7 | Аговэ-Лоло | Ogooué-Lolo | Куламуту | 25 380 | 63 243 |
| 8 | Аговэ-Марыцімэ | Ogooué-Maritime | Порт-Жантыль | 22 890 | 141 006 |
| 9 | Волью-Нтэм | Woleu-Ntem | Оем | 38 465 | 140 080 |

## Геаграфія

Габон знаходзіцца ў Цэнтральнай Афрыцы, на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяна. Даўжыня берагавой лініі складае 880 км. Даўжыня мяжы з Экватарыяльнай Гвінэяй складае 350 км, Камэрунам — 300 км, Рэспублікай Конга — 1903 км.

Агульная плошча краіны складае 267 668 км². Праз тэрыторыю краіны праходзіць экватар. Галоўная рака краіны — Аговэ. 78% плошчы краіны — гэта вільготныя трапічныя лясы. Суадносіны плошчы нацыянальных паркаў да агульнай плошчы ўсёй краіны самыя вялікія ў сьвеце.

Самая высокая кропка краіны — гара Монт Ібаўндзі (1575 м).

Назва краіны мае паходжаньне ад партугальскага «*Rio de Gaboa*».

У Габоне існуюць радовішчы нафты, урану, золата, жалезнай руды, марганцу.

## Эканоміка

Габон — гэта сельскагаспадарча-прамысловая краіна. Асноўня сельскагаспадарчыя культуры краіны гэта: спэцыі, кукуруза, цукровы трысьнёг, кава, какава, пальмавы алей. Вельмі разьвіта здабыча карысных выкапняў (у асноўным нафты), экспарт нафты забясьпервае 80% нацыянальнага прыбытку. Тым ня менш 40% працаздольнага насельніцтва занята ў сельскай гаспадарцы і лесанарыхтоўках.

Эканоміка Габону атрымала разьвіцьцё ў большай ступені, чым у суседніх краінах, што выклікала значную працоўную міграцыю. Нацыянальны прыбытак у пераліку на аднаго жыхара краіны адзін з самых вялікіх у Афрыцы.

Габон зьяўляўся ўдзельнікам АПЭК з 1975 да 1995 году.

## Дэмаграфія

Насельніцтва краіны налічвае 1 155 749 чалавек (1995), і складаецца зь вялікай колькасьці этнічных групаў, самыя вялікія зь якіх — фанг (25%), бапунон (10%), тэке, пуна, мбэтэ. У краіне жывуць і эўрапейцы, у асноўным французы. Афіцыйная мова — француская, але ў штодзённым жыцьці распаўсюджаны мясцовыя мовы (групы банту). Большасьць насельніцтва (74%) — хрысьціяне, 3% — мусульмане, паганства прытрымліваецца 23% насельніцтва.

Нараджальнасьць — 28,34 немаўлятаў на 1000 чалавек (1995). Сьмяротнасьць — 13,72 на 1000 чалавек, дзіцячая сьмяротнасьць — 92,4 сьмерці на 1000 немаўлятаў. Сярэдняя працягласьць жыцьця: мужчынаў — 55 гадоў, жанчынаў — 52 гады.

## Спорт

## Вонкавыя спасылкі

 **Габон** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў