Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Правінцыя

**Праві́нцыя** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў некаторых дзяржавах. Тэрмін паходзіць ад старажытнарымскага слова *provincia*, якая была галоўнай тэрытарыяльнай і адміністрацыйнай адзінкай тэрытарыяльных уладаньняў Рымскай імпэрыі па-за межамі Італіі. Імаверна, гэтая слоа паходзіць ад лацінскага выразу *pro vincere Romanis*, то бок «ад імя рымлянаў, каб валадарыць». З тых часоў тэрмін «правінцыя» быў узяты многімі краінамі.

## Глядзіце таксама

* Правінцыі Гішпаніі
* Правінцыі Эквадору
* Правінцыя (часопіс)
# Пэрсанальны кампутар

Падставовыя кампанэнты пэрсанальнага кампутара:

1) манітор

2) матчына плята

3) цэнтральны працэсар (CPU)

4) памяць з адвольным доступам (RAM)

5) карта пашырэньня

6) блёк сілкаваньня

7) CD/DVD-ROM

8) цьвёрды дыск (HDD)

9) кампутарная мыш

10) клявіятура

11) графічная карта
**Пэрсанальны кампутар** (personal computer), **дэсктоп** (desktop) — мікракампутар, прызначаны перадусім для пэрсанальнага выкарыстаньня.
# Бінг

|  |
| --- |
|  |
|
Выява карціны  |
|  Слоган  |  |
|  Тып  | вэб-сайт, пошукавы рухавік і very large online platform[d] |
|  Даступныя мовы  | 40 моваў ангельская (асноўная) і іншыя беларуская (з 2020 году) |
|  Уладальнік  | Майкрасофт |
|  Аўтар  | Майкрасофт |
|  Пачатак працы  | 3 чэрвеня 2009 (17 гадоў таму) |
|  Камэрцыйны?  |  так
  |
|  Рэгістрацыя  |  дабраахвотная
  |
|  Актуальны стан  |  дзейны
  |
|  Рэйтынг Alexa  | 28 |
|  Мова праграмаваньня  | ASP.NET |
| bing.com |

**Бінг** (па-ангельску: *Bing*) — пошукавая сыстэма, распрацаваная прадпрыемтсвам Майкрасофт. Даступная па адрасу * Раней мела наступныя найменьні і адрасы:

* **MSN Search( — з моманту зьяўленьня ў 1998 годзе і да 11 верасьня 2006 году;
* **Windows Live Search( — да 21 сакавіка 2007 году;
* **Live Search( — да 1 чэрвеня 2009 году.

У наш час Бінг займае 2-е месца ў сьпісе самых папулярных пошукавых сыстэм, у адрозьненьне ад якіх мае шэраг асобных магчымасьцяў, такіх як прагляд вынікаў пошуку на адной старонцы (замест прагортваньня шматлікіх старонак вынікаў пошуку), а таксама дынамічнае карэктаваньне аб’ёму інфармацыі, якая паказваецца для кожнага выніку пошуку (напрыклад, толькі назва, кароткая ці вялікая зводка).

## Гісторыя

Увосень 1998 году зьявілася старонка Майкрасофт пошук у сеціве (скарочана па ангельску: *MSN Search*), які ўяўляў сабой пошукавую сыстэму Майкрасофт, якая ўтрымлівала пошукавую машыну, індэкс, а таксама вэб-сканар.

Пазьней, 8 сакавіка 2006 году была прадстаўлена бэта-вэрсыя сэрвіса Windows Live Search, а 12 верасьня 2006 году адбыўся яе канчатковы выпуск, які замяніў састарэлую сістэму MSN Search.

Новы пошукавы мэханізм дазваляў карыстальнікам шукаць сярод даных канкрэтнага тыпу, у вэб-інтэрфэйсе выбіраемага пры дапамозе ўкладак: па вэб-старонкам, навінам, выявам, музыцы, на працоўным стале, у каталогах і ў Microsoft Encarta. MSN Search імкнулася зрабіць так, каб у іх пошукавай сыстэмы было больш за 2,5 млрд запытаў па ўсім сьвеце за кожны месяц і «быць больш карыснай, падаючы карыстальнікам палепшаны доступ да інфармацыі і больш дакладныя адказы на пытаньні». У меню настройкі Internet Explorer можна зьмяніць пошукавую сыстэму зададзеную па змоўчаньні.

21 сакавіка 2007 году кампанія Майкрасофт абвясьціла, што пошукавая сыстэма Live Search перастане быць часткай комплексу прадуктаў Windows Live. Live Search была злучаная ў Live Search and Ad Platform узначаленых Satya Nadella, якая зьяўлялася часткай Майкрасофт. У рамках гэтай зьмены, Live Search была аб’яднана з Microsoft adCenter.

Напачатку 2009 году ў кампаніі Майкрасофт пачалося ўнутранае тэставаньне новага пошукавага рухавічка з кодавым імем Кума, які з 1 чэрвеня 2009 году стаў асноваю новае пасьля Live Search пошукавае сыстэмы Бінг.

У 2011 годзе Майкрасофт атрымалася дасягнуць пагадненьня з канадзкай кампаніяй Рызэч-ін-моўшан на падаваньне пошуку на мабільных тэлефонах канадзкага вытворцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Бінг** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Bing, галоўная старонка пошукавай сістэмы
* Блог распрацоўшчыкаў Live Search
# Вялікая кітайская сьцяна

|  |
| --- |
| Вялікая кітайская сьцянаанг. *萬里長城* |
| **Сусьветная спадчына ЮНЭСКО** |
| Вялікая сьцяна дынастыі Мін у Цьзіньшаньлін  |
|  Краіна  |  Кітай
 |
|  Тып  |  фартыфікацыя
  |
|  Крытэры  |  i, ii, iii, iv, vi
  |
|  ID  |  438
 |
|  Рэгіён  |  Азія і Ціхаакіянскі рэгіён
  |
|  Каардынаты  | **Каардынаты: хвіліны шыраты >= 60**  |
|  Гісторыя ўключэньня  |
|  Уключэньне  |  1987 (11-я)
  |
|  |

**Вялі́кая кіта́йская сьцяна́** (па-кітайску: 萬里長城) — найбуйнейшы помнік архітэктуры. Праходзіць па паўночным Кітаі на працягу 6350 км. Акрамя абароны, да іншых мэтаў Вялікай сьцяны адносяцца памежны кантроль, які дазваляў спаганяць пошліны на тавары, якія перамяшчаліся па Вялікаму шоўкаваму шляху, рэглямэнтаваць або стымуляваць гандаль, а таксама кантраляваць іміграцыю і эміграцыю. Акрамя таго, абарончыя характарыстыкі Вялікай сьцяны ўзмацняліся будаўніцтвам вежаў, казармаў, гарнізонавых станцыяў, сыстэмамі сыгналізацыі, зарганізаванымі пры дапамозе дыму ці агню. Шлях да Вялікай сьцяны таксама служыў транспартным калідорам.

## Гісторыя

Будаўніцтва першай сьцяны пачалося ў III стагодзьдзі да н. э. падчас кіраваньня імпэратара Цынь Шыхуандзі (дынастыя Цынь), у пэрыяд «Ваюючых дзяржаваў» (475—221 гг. да н. э.) для абароны дзяржавы ад набегаў качавога народу хуну. У будаўніцтве ўдзельнічала пятая частка тагачаснага насельніцтва краіны, г. зн., каля мільёну чалавек.

Сьцяна павінна была служыць крайняй паўночнай лініяй магчымай экспансіі саміх кітайцаў, яна павінна была перадухіліць пераход падданых «Сярэдняй імпэрыі» да паўкачавога ладу жыцьця, ад зьмяшаньня з барбарамі. Сьцяна павінна была выразна зафіксаваць межы кітайскай цывілізацыі, спрыяць кансалідацыі адзінай імпэрыі, толькі што створанай з заваяваных царстваў.

У пэрыяд кіраваньня дынастыі Хань (206 г. да н. э. — 220 н. э.) сьцяна была працягнутая на захад да Дуньхуану. Таксама была збудаваная лінія вартавых вежаў, якая заходзіла ўглыб пустыні, для абароны гандлёвых караванаў ад набегаў качэўнікаў. Тыя ўчасткі Вялікай сьцяны, якія захаваліся да нашага часу, былі пабудаваныя, у асноўным, пры дынастыі Мін (1368—1644). У гэтую эпоху асноўнымі будаўнічымі матэрыяламі былі цэгла і каменныя блёкі, якія рабілі канструкцыю больш надзейнай. За часы кіраваньня Мін сьцяна працягнулася з усходу на захад ад заставы Шаньхайгуань на беразе Бахайскай затокі Жоўтага мора да заставы Юймэньгуань на стыку сучасных правінцыяў Ганьсу і Сіньцьзян-Уйгурскага аўтаномнага раёну.

Мапа сьцяны
## Дадатковыя зьвесткі

* Насуперак распаўсюджанай чутцы, з космасу сьцяна ня бачная няўзброеным вокам, хоць на спадарожнікавых фатаграфіях яе відаць.
* Штогод праводзіцца папулярны лёгкаатлетычны маратон «Вялікая сьцяна», у якім частку дыстанцыі спартоўцы пераадольваюць па грэбні сьцяны.

## Глядзіце таксама

* Ахоўныя помнікі Кітаю

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Новыя 7 цудаў свету. Вялікая кітайская сьцяна
# 907

|  |
| --- |
| Гады |
| 904 · 905 · 906 — **907** — 908 · 909 · 910 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 880‑я · 890‑я — **900‑я** — 910‑я · 920‑я |
| Стагодзьдзі |
| IX ст. — **X стагодзьдзе** — XI ст. |

| 907 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 907 *CMVII* |
| Ад заснаваньня Рыму | 1660 |
| Армянскі каляндар | 356 ԹՎ ՅԾԶ |
| Каляндар Багаі | -937 — -936 |
| Бізантыйскі каляндар | 6415 — 6416 |
| Бірманскі каляндар | 269 |
| Будысцкі каляндар | 1451 |
| Каляндар бэрбэраў | 1857 |
| Габрэйскі каляндар | 4667 — 4668 |
| Галяцэнскі каляндар | 10907 |
| Іранскі каляндар | 285 — 286 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 962 — 963 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 829 — 830 |
|  · *Калі-юга* | 4008 — 4009 |
| Карэйскі каляндар | 3240 |
| Кітайскі каляндар | 3603 — 3604 |
| Копцкі каляндар | 623 — 624 |
| Мусульманскі каляндар | 294 — 295 |
| Тайскі сонечны каляндар | 1450 |
| Этыёпскі каляндар | 899 — 900 |

## Падзеі

* Удзел крывічаў і радзімічаў у паходзе кіеўскага князя Алега на сталіцу Бізантыйскай імпэрыі Царград (Бізантыя, Канстантынопаль)
* Канец дынастыі Тан у Кітаі, пачатак эпохі Пяці Дынастыяў
* Заснаваны ўкраінскі горад Чарнігаў

## Нараджэньні

## Сьмерці
# 1949

|  |
| --- |
| Гады |
| 1946 · 1947 · 1948 — **1949** — 1950 · 1951 · 1952 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1920‑я · 1930‑я — **1940‑я** — 1950‑я · 1960‑я |
| Стагодзьдзі |
| XIX ст. — **XX стагодзьдзе** — XXI ст. |

| 1949 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1949 *MCMXLIX* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2702 |
| Армянскі каляндар | 1398 ԹՎ ՌՅՂԸ |
| Каляндар Багаі | 105 — 106 |
| Бізантыйскі каляндар | 7457 — 7458 |
| Бірманскі каляндар | 1311 |
| Будысцкі каляндар | 2493 |
| Каляндар бэрбэраў | 2899 |
| Габрэйскі каляндар | 5709 — 5710 |
| Галяцэнскі каляндар | 11949 |
| Іранскі каляндар | 1327 — 1328 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 2004 — 2005 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1871 — 1872 |
|  · *Калі-юга* | 5050 — 5051 |
| Карэйскі каляндар | 4282 |
| Кітайскі каляндар | 4645 — 4646 |
| Копцкі каляндар | 1665 — 1666 |
| Мусульманскі каляндар | 1368 — 1369 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2492 |
| Этыёпскі каляндар | 1941 — 1942 |

**1949** (MCMXLIX) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў суботу; 1949-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 949-ы год II тысячагодзьдзя, 49-ы год XX стагодзьдзя і 10-ы і апошні год 1940-га дзесяцігодзьдзя.

## Падзеі

* 25 сакавіка — пачалася апэрацыя «Прыбой» па дэпартацыі жыхароў Балтыйскі краін
* 28 сакавіка — скончылася апэрацыя «Прыбой» па дэпартацыі жыхароў Балтыйскі краін
* 19 ліпеня дзень незалежнасьці Лаосу

* 1 кастрычніка — заснаваная Кітайская Народная Рэспубліка (КНР)

## Нараджэньні

* 12 студзеня — Харукі Муракамі, японскі пісьменьнік
* 11 лютага — Тацьцяна Паплаўская, беларуская мовазнаўца
* 24 лютага — Валянціна Старыкава, савецкая й расейская піяністка
* 15 сакавіка — Сьвятаслаў Карповіч, беларускі мэханік-вынаходнік і ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі
* 25 сакавіка — Кляменці Бялявін, распрацоўнік спосабу электраімпульснай апрацоўкі парашковых матэрыялаў
* 26 сакавіка — Мікалай Казаравец, беларускі сэлекцыянэр і палітык
* 25 красавіка — Ядвіга Паплаўская, беларуская сьпявачка
* 20 траўня — Мікалай Паўлавіч Круцько, беларускі хімік-вынаходнік і акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
* 3 чэрвеня — Ніна Богдан, беларуская эканамістка і былая дэканка факультэту банкаўскай справы БДЭУ
* 18 чэрвеня — Лех Качынскі, прэзыдэнт Польшчы
* 18 чэрвеня — Яраслаў Качынскі, польскі палітык
* 24 чэрвеня — Уладзімер Тоўсьцік, беларускі мастак
* 9 верасьня — Сусіла Бамбанг Юдхаёна, прэзыдэнт Інданэзіі ад 2004 году
* 17 верасьня — Генадзь Карпенка, беларускі навуковец і палітык

## Сьмерці

* 14 красавіка — Васіль Сыдар-Шэлест, украінскі вайсковы дзеяч, адзін з кіраўнікоў УПА
* 15 лістапада — Джон Нэвіль Кэйнс, ангельскі эканаміст
# Чанчунь

|  |
| --- |
| Чанчунь |
| Населены пункт |
|  |
|  Краіна  |  Кітай
 |
|  Дата заснаваньня  | 1889 |
|  Кіраўніцтва і ўлада  |
|  Заканадаўчы орган  | Q106035800? |
|  Геаграфія  |
|  Плошча  | * 24 734,13 км²
 |
|  Вышыня НУМ  | 222 ± 1 м |
|  Часавы пас  | UTC+8 |
|  Каардынаты  | 43°53′49″ пн. ш. 125°19′34″ у. д. |
|  Насельніцтва  |
|  Колькасьць  | * ▲9 066 906 чал. (2020)
 |
|  Лічбавыя ідэнтыфікатары  |
|  Тэлефонны код  | 431 |
|  Паштовы індэкс  | 130000 |
|  Нумарны знак  | 吉A |
|  |
|  Сайт  | changchun.gov.cn en.changchun.gov.cn (анг.) jp.changchun.gov.cn (яп.) kr.changchun.gov.cn (кар.) ru.changchun.gov.cn (рас.) |
| Чанчунь на мапе Кітаю
Чанчунь
 |

**Чанчу́нь** (па-кітайску: 長春) — горад у паўночна-ўсходнім Кітаі, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Цзілінь.

## Гарады-пабрацімы

* Менск, Беларусь (1992)
* Квэбэк, Канада
* Уінсар, Канада
* Вольфсбург, Нямеччына
* Сэндай, Японія
* Мастэртон, Новая Зэляндыя
* Чалябінск, Расея
* Новасібірск, Расея
* Санкт-Пецярбург, Расея
* Улан-Удэ, Расея
* Нові-Сад, Сэрбія
* Жыліна, Славаччына
* Ульсан, Рэспубліка Карэя
* Бірмінггэм, Вялікабрытанія
* Флінт, ЗША
* Стонінгтон, Канэктыкут, ЗША
* Нуўк, Данія

## Крыніцы
# Камэнтатар

**Камэнта́тар** — пасада ў сродках масавай інфармацыі. Чалавек на гэтай пасадзе зьяўляецца аўтарам камэнтараў на падзеі пэўнай сфэры чалавечага жыцьця (напрыклад, грамадзкай, палітычнай, спартовай). Гэтую пасаду звычайна займаюць прафэсійныя журналісты, для якіх адпаведная сфэра зьяўляецца спэцыялізацыяй.
# Опэра

**Опэра** (па-італьянску: *opera* — «справа, праца, работа», ад лац. *opera* — «праца, выраб, твор») — жанр тэатральных прадстаўленьняў, у якім тэкст (які называецца лібрэта) спалучаеца з музыкай (сьпевы і акампанэмэнт) і сцэнічным дзеяньнем з выкарыстаньнем касьцюмаў і дэкарацыяў. Прадстаўленьні звычайна даюцца ў опэрным тэатры з удзелам аркестру ці меншага музычнага ансамбля.

## Гісторыя

Опэра ўзьнікла ў канцы XVI стагодзьдзя ў Італіі, як спроба групы навукоўцаў-гуманістаў, літаратараў і музыкантаў адрадзіць старажытнагрэцкую трагедыю ў выглядзе *dramma per musica*, рэалізаванай у творчасьці К. Мантэвэрдзі («Арфэй», «Арыядна» і іншыя) у пачатку 17 стагодзьдзя. У 18 стагодзьдзі опэра набыла прыкметы клясыцызму, а кампазытары нэапалітанскай опэрнай школы (Алесандра Скарлаці) пачалі опэру-сэрыю. У Францыі ўзьнікла лірычная трагедыя (Ж.-Б. Люлі, Ж.-Ф. Рама). У Ангельшчыне опэры ствараў Генры Пёрсэл, у Нямеччыне — Р. Кайзэр. У Гішпаніі фармаваўся жанр народнай опэры — сарсуэлы.

Імкненьне наблізіць опэру да ідэяў асьветнікаў стала асновай опэрнай рэформы Х.-В. Глюка, прывяло да фармаваньня камічнай опэры, баляднай опэры (Ангельшчына), опэры-буф (Італія), опэры-комік (Францыя), зінгшпілю і інш. Вяршыняй разьвіцьця опэры ў XVIII стагодзьдзі стала творчасьць Вольфганга Амадэя Моцарта.

Працэс абнаўленьня опэры ажывіўся пад уплывам ідэяў рамантызму ў Італіі (Л. Керубіні, Д. Расіні, Гаэтана Даніцэці і, асабліва, Джузэпэ Вэрдзі), Нямеччыне (К. М. Вэбэр, пазьней — Рыхард Вагнэр), Францыі (Д. Мэербэр).

У другой палове 19 стагодзьдзя пачалося ўзмацненьне тэндэнцыяў рэалізму ў францускай лірычнай опэры (Ш. Гуно, Ж. Маснэ), італьянскаму вэрызьме (П. Р. Леанкавала, збольшага Джакама Пуччыні і Дж. Вэрдзі), у творчасьці расейскіх кампазытараў (М. Глінка, А. Даргамыскі, А. Барадзін, Ц. Кюі, А. Рубінштэйн, М. Рымскі-Корсакаў, М. Мусарскі, Пётар Чайкоўскі, Сяргей Рахманінаў і іншыя), прадстаўнікоў польскай (С. Манюшкі), украінскай (С. Гулак-Арцёмаўскі, М. Лысенка), чэскай (А. Дворжак, Б. Сьмятана, Л. Яначэк) і іншых музычных культураў.

У XX стагодзьдзі зьяўляюцца новыя аўтары опэраў — імпрэсіяністаў (К. Дэбюсі, К. Шыманоўскі, экспрэсіяністы (А. Бэрг, А. Шэнбэрг часткова — Р. Штраўс), нэаклясыцысты (Ф. Бузоні, Ігар Стравінскі, Паўль Гіндэміт). Важкі ўклад у разьвіцьцё жанру опэры зрабілі Джордж Гершвін, Сяргей Пракоф’еў, Дзьмітры Шастаковіч, Кшыштаф Пэндэрэцкі і іншыя.

## Літаратура

* Юцевич Ю. Є. Музика. Словник-довідник. — Тернопіль: «Навчальна книга — Богдан» 2003 р. ISBN 966-7924-10-6
* Музыкальный энциклопедический словарь. М., «Советская энциклопедия», 1990
# De facto

**Дэ-фа́кта** (па-лацінску: *de facto*, літаральна — «на практыцы», «фактычна») — лацінскі выраз. Звычайна выкарыстоўваецца як антонім да лацінскага тэрміну дэ-юрэ ў заканадаўчай, тэхнічнай (у дачыненьні стандартаў) сфэрах і сфэры кіраваньня, калі ў звычайную практыку ўводзяцца элемэнты без адпаведнай афіцыйнай падтрымкі. Напрыклад, пры разборы прававой сытуацыі «дэ-юрэ» азначае патрабаваньні закона, тады як «дэ-факта» гаворыць аб тым, што адбываецца насамрэч (законна гэта або не).

Тэрмін «Урад дэ-факта» ўжываецца ў дачыненьні да органаў улады, якія трымаюць уладу ў пэўнай краіне, пасьпяхова зрынуўшы (хоць бы і часова) законна абраныя інстытуты ўлады і ўсталяваўшы на іх месца свае.

Таксама ўжываецца ў міжнародным праве для апісаньня праўдзівых узаемаадносін бакоў, у той час як афіцыйныя ўзаемаадносіны звычайна вызначаюцца як «дэ-юрэ».

## Глядзіце таксама

* Статут-кво
* Дэ-юрэ
# Масачусэцкі тэхналягічны інстытут

|  |
| --- |
| Масачусэцкі тэхналягічны інстытут |
| Massachusetts Institute of Technology |
| Адзін з будынкаў МІТ  |
|
Лягатып  |
|  Дэвіз  |  Mens et Manus
  |
|  Дэвіз па-беларуску  |  Галавой і рукамі
  |
|  Заснаваны  | 1861 |
|  Тып  | прыватны |
|  Велічыня фонду  |  $ 8,3 млрд (2010)
  |
|  Прэзыдэнт  |  Леа Рафаэль Рэйф
  |
|  Колькасьць пэрсаналу  | * 14 032 чал. (верасень 2020)
 |
|  Колькасьць студэнтаў  |  10 566
 |
|  Месцазнаходжаньне  |
|  Геаграфічныя каардынаты  | 42°21′35,35″ пн. ш. 71°05′31,60″ з. д. |
|  Горад  | Кембрыдж |
|  Штат  |  Масачусэтс
 |
|  Краіна  |  ЗША
 |
|  Кампус  |  гарадзкі, 68 га
 |
|  Талісман  |  бабёр
 |
|  Знаходзіцца ў складзе  | Фэдэрацыя лічбавых бібліятэк[d], Альянс DDI[d], Навуковае супрацоўніцтва LIGO[d], Кансорцыюм асацыяцыяў сацыяльных навук[d], Shibboleth Consortium[d], ArXiv.org[d], Northeast University Semiconductor Network[d], ORCID[d], Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў[d], Амэрыканская рада адукацыі[d], Нацыянальны гуманітарны альянс[d], Higher Education Leadership Initiative for Open Scholarship[d], Кааліцыя сеткавай інфармацыі[d], Асацыяцыя дзяржаўных і штатных унівэрсытэтаў[d], Open Education Global[d], Кааліцыя выдавецкіх і акадэмічных рэсурсаў[d] і Council on Governmental Relations[d] |
|  Вэб-сайт  | web.mit.edu |
| **Масачусэцкі тэхналягічны інстытут** у Вікісховішчы
 |
| Масачусэцкі тэхналягічны інстытут на мапе ЗША
Масачусэцкі тэхналягічны інстытут |

**Масачусэцкі тэхналягічны інстытут** (па-ангельску: *Massachusetts Institute of Technology*, **MIT**) — унівэрсытэт і дасьледніцкі цэнтар, разьмешчаны ў Кембрыджы (Масачусэтс, ЗША). Часам таксама згадваецца як *Масачусэцкі інстытут тэхналёгіяў* і *Масачусэцкі тэхналягічны ўнівэрсытэт*. Адна з самых прэстыжных тэхнічных навучальных установаў ЗША і сьвету. У 1956 годзе пры MIT быў створаны камітэт садзеяньня вывучэньню фізыкі (па-ангельску: *Physical Science Study Committee*).

## Факультэты (праграмы)

* Архітэктуры
* Астраноміі
* Аэранаўтыкі
* Біялёгіі
* Гуманітарных навук
* Аховы здароўя
* Інжынэрнай справы
* Інфармацыйных тэхналёгіяў
* Матэматыкі
* Мэнэджмэнту
* Фізыкі
* Хіміі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт MIT
* Вольнадаступныя навучальныя матэрыялы
# Вікінавіны

|  |
| --- |
| Вікінавіны Wikinews |
|  |
|  |
|  Тып  | зьмястоўны праект Вікімэдыі[d] і інтэрнэт-газэта[d] |
|  Даступныя мовы  | шматмоўны |
|  Уладальнік  | Фундацыя Вікімэдыя |
|  Аўтар  | грамада Вікімэдыі |
|  Пачатак працы  | 8 лістапада 2004 |
|  Канец працы  | 4 траўня 2026 |
|  Камэрцыйны?  |  Не
  |
|  Рэгістрацыя  |  апцыянальна
  |
|  Рэйтынг Alexa  | 65 929 |
|  Ліцэнзія  | CC BY 2.5[d] |
| wikinews.org |

**Вікінаві́ны** (па-ангельску: *Wikinews*) — адчыненае навінавае інтэрнэт-выданьне, якое вядзецца неаплачанымі добраахвотнікамі. Тэхналёгія і прынцыпы напісаньня навінавых артыкулаў у Вікінавінах такія жа, як у іншых выданьнях фунацыі «Вікімэдыя», — некамэрцыйнай арганізацыі, якая падтрымлівае Вікінавіны.

## Гісторыя

У лістападзе 2004 году была запушчаная выпрабавальная вэрсія. У сьнежні 2004 году скончылася бэта-тэставаньне. У гэты жа час быў запушчаны нямецкі разьдзел Вікінавінаў. Са студзеня па сакавік 2005 году былі запушчаныя францускі, гішпанскі, швэдзкі, баўгарскі, польскі, партугальскі, румынскі і украінскі разьдзелы. 1 лістапада 2005 году зьявілася і расейская вэрсія.

## Глядзіце таксама

* Digg
* News 2.0
* Pligg

## Вонкавыя спасылкі

 **Вікінавіны** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Зіма

Зіма 2009 году, Менск
**Зіма** — адзін з чатырох сэзонаў у сярэдніх шыротах. Астранамічна яна пачынаецца зь зімовага сонцавароту (каля 21 сьнежня ў паўночным паўшар’і і 21 чэрвеня ў паўднёвым), а скончваецца зь вясновым роўнадзеньнем (каля 21 сакавіка ў паўночным паўшар’і і 23 верасьня ў паўднёвым). У мэтэаралёгіі зімой звычаёва лічыцца пасьлядоўная сукупнасьць месяцаў: чэрвень, ліпень і жнівень для паўднёвага паўшар’я і сьнежань, студзень і люты для паўночнага.

## Беларусь

Зялёная трава на падворках вёскі Рыкі ў Магілёўскім раёне (15 лютага 2020 году).
Сярэдняя тэмпэратура зімы 2019–2020 гадоў у Беларусі склала +1,5 °C, што было на 5,5 °C вышэй за кліматычную норму. У выніку тая зіма стала найцяплейшай за ўвесь час агульнакраёвага назіраньня цягам 140 гадоў. Ва ўсе зімовыя месяцы сярэдняя тэмпэратура засталася вышэйшай за 0 °C, таму кліматычная зіма абмінула Беларусь. Сьнежнае покрыва адсутнічала, што адпавядала сярэднеэўрапейскай зіме. Ападкі былі ў выглядзе дажджу і мокрага сьнегу. Папярэднім прыкладам настолькі цёплай зімы ў Эўропе быў сьнежань 1819 году, калі назіралася квітненьне садоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Зіма** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Дзяржаўны сакратар ЗША

**Дзяржа́ўны сакрата́р ЗША** (па-ангельску: *United States Secretary of State*) узначальвае **Дзяржаўны дэпартамэнт** — ведамства зьнешняй палітыкі ЗША, заснаванае ў 1789 годзе. Пост дзяржаўнага сакратара ЗША аналягічны пасадзе міністра замежных справаў у большасьці іншых дзяржаваў. Дзяржаўны сакратар зьяўляецца чацьвертай паводле парадку замяшчэньня прэзыдэнцкай улады асобай.

Кандыдатура на пост дзяржсакратара прызначаецца прэзыдэнтам і зацьвярджаецца сэнатам.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Дэпартаменту  (анг.)
# Яндэкс

|  |
| --- |
| Яндэкс |
|  |
|  |
|  Тып  | Таварыства з абмежаванай адказнасьцю |
|  Лістынг на біржы  | NASDAQ: **YNDX** |
|  Дэвіз  | Знойдзецца ўсё |
|  Заснаваная  | 23 верасьня 1997 (28 гадоў таму) |
|  Заснавальнікі  |  Ілья Сегаловіч
 |
|  Уласьнікі  | Yandex IJSC[d] |
|  Краіна  | * Расея
 |
|  Разьмяшчэньне  | Масква (Расея) |
|  Ключавыя фігуры  |  Аркадзь Волаж
 |
|  Галіна  | Сеціўная рэкляма |
|  Прадукцыя  | Сеціўная пошукавая сыстэма, сеціўныя плацяжы, электронная пошта |
|  Абарачэньне  | ▲28,8 млрд расейскіх рублёў (2012; $947,1 млн)
  |
|  Апэрацыйны прыбытак  | ▲9,5 млрд руб ($311,2 млн) |
|  Чысты прыбытак  | ▲8,2 млрд руб ($270,7 млн) |
|  Лік супрацоўнікаў  | 5 тыс. (2013) |
|  Матчына кампанія  | Yandex IJSC[d] |
|  Даччыныя кампаніі  | КиноПоиск[d], Yandex Taxi[d] і Yandex.Drive[d] |
| **www.yandex.by** |
|  **Яндэкс** у Вікісховішчы |

**Яндэкс** (анг. Y**et **an**other in**dex**er* — яшчэ адзін індэксатар) — расейскае прадпрыемства сеціўнай рэклямы, што валодае найбуйнейшымі ў Расеі пошукавікам і паслугачом сеціўных плацяжоў.

## Беларусь

14 красавіка 2010 г. адбыўся запуск беларускага партала, які штотыдзень наведвалі 1,2 млн. чалавек, і які зьмяшчаў зьвесткі аб 24 тыс. бачынах у дамэне .by. У 2013 г. Яндэкс адкрыў сваё падразьдзяленьне ў Беларускім парку высокіх тэхналёгіяў (БПВТ). У сьнежані 2013 году на «Яндэкс» прыпадала 50 % пошукавых запытаў у Беларусі.

## Глядзіце таксама

* Яндэкс.Мапы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Яндэкс** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Статыстыка(недаступная спасылка)
* Xml-пошук(недаступная спасылка)
* Пошта
* Надвор'е
* Яндэкс.Маркет
* Пытаньні па кантэкстнай рэкляме ў Яндэкс.Дырэкце(недаступная спасылка)