# Дзяржава Палестына

|  |
| --- |
| **Дзяржава Палестына** السلطة الوطنية الفلسطينية *Ас-Су́льта Аль-Ватані́я Аль-Філястыні́я* |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| **Нацыянальны дэвіз**: *«Biladi, Biladi…»* |
| **Дзяржаўны гімн**: «*Biladi*» |
|  |
| **Афіцыйная мова** | арабская |
| **Сталіца** | Рамала, Газа (дэ-факта) Усходні Ерусалім (дэ-юрэ) |
| **Найбуйнейшы горад** | Усходні Ерусалім, Газа |
| **Форма кіраваньня** Прэзыдэнт Прэм’ер-міністар | Парлямэнцкая дэмакратыя Махмуд Абас Мухамэд Штае |
| **Плошча**  • агульная |  6020 км² |
| **Насельніцтва**  • агульнае (2023)  • шчыльнасьць | 125-е месца ў сьвеце 5 483 450 910,87/км² |
| **СУП**  • агульны (2020)  • на душу насельніцтва | 139 месца ў сьвеце $27,486 млрд $2900 |
| **Валюта** | Новы шэкель |
| **Незалежнасьць** — Заснаваная |  4 траўня 1994 |
| **Дамэн верхняга ўзроўню** | .ps |
| **Тэлефонны код** | +970 |

**Палесты́нская аўтано́мія** (**ПА**) — назва, прынятая ў беларускай мове дзеля азначэньня **Палесты́нскай нацыяна́льнай адміністра́цыі** (السلطة الوطنية الفلسطينية}} — *Ас-Су́льта Аль-Ватані́я Аль-Філястыні́я*, літаральны пераклад — *Палестынская нацыянальная ўлада*). Была створаная ў 1994 годзе ў адпаведнасьці з дамовамі ад 13 верасьня 1993 году ў якасьці часовай формы самакіраваньня арабскага народу Палестыны на частцы тэрыторыі Заходняга берагу ракі Ярдан з цэнтрам у Ерыхоне. Тэрыторыя, кантралюемая ПА, за мінулы час пашырылася — на цяперашні момант уключае вялікую частку Заходняга берагу ракі Ярдан і Сэктара Газа.

## Органы ўлады

Органы ўлады ПА прадстаўляюць правы каля 3,7 млн жыхароў палестынскіх тэрыторыяў, тады як агульны лік палестынцаў, уключаючы ўцекачоў за мяжой, перавышае 9 млн (ад іх імя выступае Палестынская нацыянальная рада). Выбары ў Палестынскую заканадаўчую раду (ПЗР) 25 студзеня 2006 году праводзіліся таксама на тэрыторыі Ўсходняга Ерусаліму.

## Афіцыйныя асобы ПА

### Прэзыдэнты

* Ясір Арафат: 5 ліпеня 1994 — 11 лістапада 2004
* в. а. Раўхі Фатух: 11 лістапада 2004 — 15 студзеня 2005
* Махмуд Абас: 15 студзеня 2005 — па гэты час

### Старшыні ПЗР

* Ахмэд Курэі: студзень 1996—2003
* Раўхі Фатух: 10 сакавіка 2004 — 18 лютага 2006
* Абдэль Азіз: 18 лютага 2006 — па гэты час

### Старшыні Палестынскай рады міністраў

* Махмуд Абас: 19 сакавіка 2003 — 6 верасьня 2003
* Ахмэд Курэі: 7 кастрычніка 2003 — 15 сьнежня 2005
* в. а. Набіль Шаат: 15 сьнежня 2005 — 24 сьнежня 2005
* Ахмэд Курэі: 24 сьнежня 2005 — 29 сакавіка 2006
* Ісмаіл Ханія: 29 сакавіка 2006 — 15 чэрвеня 2007
* Салям Фаяд: 15 чэрвеня 2007 — 6 студзеня 2013

Прэм’ер-міністры Дзяржавы Палестына
* Салям Фаяд: 6 студзеня 2007 — 3 чэрвеня 2013
* Рамі Гамдаля: 3 чэрвеня 2013 — 14 красавіка 2019
* Мухамэд Штае: 14 красавіка 2019 — па гэты час

Другой па значнасьці асобай ПА зьяўляецца старшыня парлямэнта — ён выконвае абавязкі прэзыдэнта ў выпадку сьмерці або адстаўкі апошняга.

Першапачаткова органы ўлады аўтаноміі былі сфармаваныя кіраўніцтвам Арганізацыя вызваленьня Палестыны (АВП): 20-я сэсія Цэнтральнай рады Палестыны, якая праходзіла ў Тунісе 10—12 кастрычніка 1993 году, даручыла выканкаму АВП сфармаваць Раду ПА на пераходны пэрыяд і абрала Ясіра Арафата прэзыдэнтам ПА

18 траўня 1994 году ў сэктар Газа прыбылі першыя падпадзяленьні палестынскай паліцыі. 1 ліпеня 1994 году Ясір Арафат прыбыў у Газа. 5 ліпеня кіраўнікі ПА прынесьлі прысягу ў Ерыхоне.

Першыя прамыя выбары прэзыдэнта ПА і ПЗР адбыліся 20 студзеня 1996 на тэрмін «пераходнага пэрыяду» (да плянаванай у 2000 годзе незалежнасьці). Другія прэзыдэнцкія выбары — пасьля сьмерці Ясіра Арафата, 9 студзеня 2005 году. Другія выбары ў ПЗР — 25 студзеня 2006 году. Тэрмін паўнамоцтваў органаў улады, абраных у 2005—2006 — 4 гады.

## Заканадаўства і межы

У ПА дзейнічае Асноўны закон, прыняты ПЗР у кастрычніку 1997 году і падпісаны Ясірам Арафатам 29 траўня 2002 году. Гэтым законам Ерусалім абвешчаны сталіцай Палестынскай аўтаноміі. Папраўкамі, прынятымі 10 сакавіка 2003 году і падпісанымі 18 сакавіка 2003 году, у ПА ўведзены пост прэм’ер-міністра, адказнага перад парлямэнтам.

Папраўкамі, прынятымі ПЗР 27 ліпеня 2005 году і падпісанымі прэзыдэнтам Махмудам Абасам 13 жніўня 2005, усталяваныя: 4-гадовы тэрмін паўнамоцтваў прэзыдэнта; забарона абірацца прэзыдэнтам ПА больш чым на 2 тэрміна запар; 4-гадовы тэрмін паўнамоцтваў ПЗР.

Палестына на цяперашні час ня мае рэальнага сувэрэнітэту. Дзяржаўныя структуры сфармаваныя толькі часткова (напрыклад, няма войска, хоць ёсьць шматлікая паліцыя і пры гэтым актыўна дзейнічаюць разнастайныя напаўвайсковыя і фактычна тэрарыстычныя арганізацыі. Значная частка тэрыторыі Заходняга берагу ракі Ярдан і Ўсходні Ерусалім кантралюецца ізраільскімі войскамі. Сэктар Газа і Заходні бераг ракі Ярдан уяўляюць сабою два анклявы, падзеленыя тэрыторыяй Ізраіля.

Тэрыторыя Палестынскай аўтаноміі афіцыйна падзеленая на 16 мухафаз — правінцыяў:

11 на Заходнім беразе ракі Ярдан: Усходні Ерусалім, Джанін, Тулькарм, Тубас, Наблус, Калькілія, Сальфіт, Рамала і Эль-Біра, Ерыхон, Батлеем, Хеўрон (Эль-Халіль);

5 у Сэктары Газа: Паўночная Газа, Газа, Дзір эль-Балях, Хан-Юніс, Рафах.

### Сьпіс гарадоў Палестынскай аўтаноміі

#### Заходні бераг ракі Ярдан

* Батліем
* Бэйт-Джала
* Бэйт-Сахур
* Джанін
* Ерыхон (Арыха, Ерыхо)
* Калькілія
* Наблус (Шхем)
* Рамала (Рамаллах)
* Тулькарэм
* Хеўрон (Эль-Халіль, Хеброн)

#### Спрэчныя тэрыторыі

* Усходні Ерусалім (Эль-Кудс, Ерушалаім)

#### Сэктар Газа

* Абасан
* Лязьні-Сухейля
* Бэйт-Ляхія
* Бэйт-Ханун
* Бурэйдж
* Газа (Аза)
* Дыр-эль-Балях (Дэйр-эль-Балях, Дэйр-аль-Балях, Дыр-аль-Балях)
* Муайджы
* Рафіях (Рафах)
* Хан-Юнэс (Хан-Юніс)
* Джабалія

## Праект Канстытуцыі Дзяржавы Палестына

Распрацаваны ў 2003 годзе Канстытуцыйнай камісіяй Набіля Шаата, абвяшчае непарушнасьць межаў Палестыны паводле стану на 4 чэрвеня 1967 году.

## Глядзіце таксама

* Палестына

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Палестынская нацыянальная адміністрацыя
* Урад
* Парлямэнт
* Палестынскі інфармацыйны цэнтар (рас.)