# Цукровы дыябэт

|  |
| --- |
| Цукровы дыябэт |
| Сьмяротнасьць на млн жыхароў (2012 г.): ад 28 жоўтым да 1879 чырвоным  |
|  Спэцыяльнасьць  |  эндакрыналёгія
 |
|  Сымптомы  |  смага, павышанае брулевыдзяленьне, пераяданьне
  |
|  Ускладненьні  |  ныркавая недастатковасьць, інсульт
 |
|  Віды  |  1-ы, 2-і, цяжарных
  |
|  Прычыны  | перакормліваньне, траўмы галавы і жывата |
|  Фактары рызыкі  | maternal smoking[d] |
|  Мэтад дыягностыкі  |  проба крыві на ўтрыманьне цукру
  |
|  Прафіляктыка  |  пазьбяганьне атлусьценьня, штодзённыя разьмінаньні
  |
|  Лячэньне  |  ужыцьцё крупаў і хлеба грубага памолу, заняткі рухавымі гульнямі
  |
|  Лекі  | інсулін, мэтфармін |
|  Сьмяротнасьць  |  1,5 млн (2015 г.)
  |
|  Клясыфікацыі  |
|  МКХ-10-КМ  | E08-E13, E10.E14 і E11 |
|  МКХ-9-КМ  | 250 |
|  MedlinePlus  | 001214 |
|  MeSH  | D003920 |
| **Цукровы дыябэт** у Вікісховішчы |

**Цукровы дыябэт** (лац. *diabetes mellītus*) — група эндакрынных захворваньняў, якія разьвіваюцца з прычыны адноснага ці абсалютнага недахопу гармона інсуліна ці парушэньня яго ўзаемадзеяньня з вузамі арганізму, у выніку чаго разьвіваецца гіпэрглікемія — стойкае павялічэньне ўтрыманьня глюкозы ў крыві.

Захворваньне характарызуецца хранічным цячэньнем і парушэньнем усіх відаў абмена рэчываў: вугляводнага, тлушчавага, бялковага, мінэральнага і водна-солевага. Акрамя чалавека, дадзенаму захворваньню падвергнутыя таксама і некаторыя іншыя жывёлы, напрыклад, кошкі. Віды: 1-га тыпу — узьнікае ў дзяцінстве і юнацтве ад спыненьня выпрацоўкі інсуліну, пагражае звышглікемічнай кетакіслотнай комай; 2-га тыпу — узьнікае ў дарослых пераважна пасьля 45 гадоў праз неадчувальнасьць да інсуліну.

## Папярэджаньне

Пазнака дыябэту ў ААН
Хвароба прадухіляецца праз пазьбяганьне атлусьценьня, ужыцьцё крупаў і хлеба грубага памолу, выключэньне зь ежы маргарына і вырабаў з транстлушчамі, штодзённыя разьмінаньні, заняткі плаваньнем і рухавымі гульнямі. Паленьне тытуню таксама зьвязанае з павышанай рызыкай дыябэту і ягоных ускладненьняў, таму адмова ад курэньня таксама можа быць важным прафіляктычным захадам. Узаемасувязь паміж цукровым дыябэтам 2-га тыпу і асноўнымі фактарамі рызыкі, як то залішняя вага, нездаровае харчаваньне, недастатковая фізычная актыўнасьць і паленьне тытуню, падобная ва ўсіх рэгіёнах сьвету.

## Чыньнікі

Разьвіцьцю хваробы спрыяюць перакормліваньне, траўмы галавы і жывата, спалох і заразныя хваробы (адзёр, ветраная воспа, гепатыт А, грып, паратыт і шкарлятына). Таксама шкодзяць недаход агародніны і садавіны ў харчаваньні, лішняя вага звыш індэкса масы цела, маларухавасьць, хранічны стрэс, тытунепаленьне і злоўжываньнем алькаголем.

## Праявы

Хвароба напачатку выяўляецца праз смагу, павелічэньне брулевыдзяленьня, павышаны апэтыт і пераяданьне пры адначасным худзеньні, сухасьць скуры. Ускладненьне вядзе да цыроза печані, полінэўрыта, катаракты, рэцыніта і дыстрафіі касьцявой тканкі.

## Беларусь

На пачатак 2011 году ў Беларусі было 210 тыс. 742 улічаныя хворыя на цукровы дыябэт (2,2% насельніцтва Беларусі). На 2012 год працягласьць жыцьця хворых на цукровы дыябэт мужчынаў складала ў сярэднім 67 гадоў, што на 3 гады перавышала працягласьць жыцьця мужчынаў у Беларусі агулам. Такая акалічнасьць вынікала з прытрымліваньня хворымі парадаў лекара датычна ладу жыцьця і лекавай падтрымкі. На лістапад 2013 году Рэспубліканскі рэгістар захваральнасьці на цукровы дыябэт зьмяшчаў зьвесткі пра 240 000 пацыентаў, зь якіх 93% хварэлі на цукровы дыябэт 2-га тыпу. За год іх лік вырас на 20 000. У краіне дзейнічала 227 школ цукровага дыябэту і 13 кабінэтаў «Дыябэтычная ступня».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* *Сьвятлана Барысенка.* Як харчавацца хворым на цукровы дыябэт // *Зьвязда* : газэта. — 30 жніўня 2013. — № 162 (27527). — С. 6. — ISSN 1990-763x.
* *Сьвятлана Барысенка.* Цукар у парадку // *Зьвязда*. — 11 лістапада 2014. — № 213 (27823). — С. 8.