Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Бакаляўр

**Бакаля́ўр** (па-ангельску: *bachelor's degree*) — акадэмічная ступень ці кваліфікацыя, якая прысуджаецца асобам, засвоіўшым адпаведныя адукацыйныя праграмы. Завершаная вышэйшая адукацыя ў краінах, якія ўдзельнічаюць у Балёнскім працэсе.

## Крыніцы
# Порнашаншада

**Порначанчада** (па-партугальску: *Pornochanchada*) быў жанрам бразільскага кіно. Слова, якое ўтварылася ў выніку спалучэньня слоў «pornô» і «chanchada», служыў для назвы тыпу фільма, які пачаў выпускацца ў сярэдзіне 1970-х гадоў, які з-за супадзеньня эканамічных і культурных фактараў у прыватнасьці, з вызваленьнем звычаяў, спарадзіла новы рух у галіне кінематографа ў апытванні звычаяў і даследаванні эротыкі . Порначанчада бразільскі культурны прадукт, яна карысталася вялікім камэрцыйным посьпехам у краіне на працягу 1970-х гадоў, нягледзячы на нізкі кошт вытворчасьці, якая ў асноўным ажыццяўлялася ў Бока-ду-Ліксо.

Жанр знаходзіўся пад моцным уплывам папулярных італьянскіх камэдый, асабліва эратычнага зьместу, пераасэнсаваньня традыцый гарадзкой папулярнай камэдыі і праніклівай эротыкі ў фільмах Сан-Паўлу канца 1960-х. Нягледзячы на тое, што гэта быў ярлык, які выкарыстоўваўся без разбору, няхай гэта будзе для дрэнна завершаных або складаных твораў, у якасьці яркай асаблівасьці порнашаншада была распрацоўка сцэнарыяў з акцэнтам на эратычных сітуацыях, злосьці і жартах і прыярытэт, які аддаецца паказу жаночай анатоміі, кінематаграфічнай формуле, якая хутка заваявала значную частку бразільскага рынку. Спалучаючы загалоўкі з падвойным сэнсам, у сюжэтах звычайна выкарыстоўваліся такія тэмы, як некранутасьць, заваяваньне каханьня і пералюб, сярод іншых.

Для многіх іх крытыкаў порнашаншада былі прывабнымі, грубымі, і карысталіся вялікім кантролем над культурнай вытворчасьцю і інфармацыяй падчас бразільскай ваеннай дыктатуры. Больш кансэрватыўныя і маралізатарскія сэктары грамадзтва нават арганізоўвалі кампаніі супраць дэманстрацыі фільмаў, і сотні зь іх былі скарочаны бразільскаю цэнзураю. Іншыя абаранялі той факт, што гэты жанр узначаліў значную маркетынгавую фазу для бразільскага кіно ў сярэдзіне 1970-х . Сумна вядомым фільмам гэтага жанру зьяўляецца A Dama do Lotа, які зьяўляецца чацьвёртым самым касавым фільмам у гісторыі бразільскага кінематографа з 6,5 мільёнамі гледачоў. Гэты жанр (разам з эратычнай драмай) адказны за фразу «Бразільскі кінематограф — гэта проста блуд» .

Зьнікненьне порнашаншады адбылося ў пачатку наступнага дзесяцігодзьдзя як з-за яго тэматычнага вычарпаньня, так і з-за росту жорсткай парнаграфіі, што паклала канец больш-менш 15-гадоваму існаваньню сапраўды папулярнага бразільскага жанру.

## Глядзіце таксама

* Парнаграфія ў Бразыліі
# Фільм пра судовую справу

**Фільм пра судовую справу** — падвід жанру кіно, які можна яшчэ назваць драматычная стужка пра правасудзьдзе.

Галоўны зьмест стужак пра судовую справу — паказ судовага паседжаньня. Стужка перадае асноўныя падзеі суду. Месца здымкаў з большага пакой, дзе праводзіцца суд. Здымкі ідуць у замкнёнай прасторы.

Прыкладам могуць наступныя стужкі:

* Сьцежка славы
* 12 разьюшаных мужчынаў
* Сацыяльная сетка
# Культавае кіно

**Культава кіно** — стужка, якая стала аб'ектам шанаваньня ў вузкай, але згуртаванай групы прыхільнікаў, утвараючы падабенства рэлігійнага культу. Хоць культавым можа стаць і мэйнстрымны фільм, часьцей да іх адносяць фільмы незалежнага кінэматографа, арт-хаус, якія не дасягнулі посьпеху ў шырокім пракаце і атрымалі папулярнасьць у маргінальных сацыяльных групах і субкультурах. Пакланеньне можа праяўляцца ў рэгулярных праглядах, рытуалах пры сумесным праглядзе («Браты Блюз», «Шоу жахаў Рокі Хорара») і аж да стварэньня субкультуры і нават рэлігіі на аснове выдуманага сьвету («Зорныя войны»).

Ёсць «культавыя» рэжысэры, чые работы рэдка маюць касавы посьпех, але вылучаюцца індывідуалістычным почыркам, іх паважаюць прыхільнікі «кінэматографа ня дзеля ўсіх»: Дэвід Лінч, Эмір Кустурыца, Ян Шванкмайер, Ральф Бакшы, браты Коены і іншыя.

## Крыніцы
# Карнатака

|  |
| --- |
| Карнатака |
| Герб  |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Краіна  | * Індыя
 |
|  Статус  | штат Індыі[d] |
|  Уваходзіць у  | Паўднёвая Індыя[d] |
|  Адміністрацыйны цэнтар  | Бангалор і Белгаан[d] |
|  Дата ўтварэньня  | 1 лістапада 1956 |
|  Кіраўнік  | Сыдарамаяг[d] |
|  Афіцыйныя мовы  | канадзкая мова |
|  Насельніцтва  | * ▼61 095 297 чал. (2011)
 |
|  Плошча  | * 191 791 ± 1 км²
 |
|  Месцазнаходжаньне  |
|  |
|  Мэдыя-зьвесткі  |
|  Код ISO 3166-2  | IN-KA |
|   Афіцыйны сайт |
|    Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы  |

**Карнатака** (па-ангельску: *Karnataka*) — штат на поўдні Індыі. Мяжуе са штатамі Гоа на паўночным захадзе, Махараштра на поўначы, Андхра-Прадэш на ўсходзе, Тамілнад на паўднёвым усходзе, Керала на паўднёвым захадзе, абмываецца Арабскім морам на захадзе. Займае 8-е месца сярод штатаў па плошчы (192 000 км², 5,8% плошчы краіны) і 9-е паводле насельніцтва (52,8 млн чалавек, 2001). Адміністрацыйны цэнтар — Бангалёр.

## Адукацыя

Ад траўня 1909 году ў Бангалоры дзейнічае Індыйскі навуковы інстытут.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Урад штата
# Мінангкабаў (мова)

|  |
| --- |
| Мова Мінангкабаў |
| Bahasa Minangkabau |
| Мапа мовы мінангкабаў на Суматры паказана светла- і цёмна-аліўкавым колерам  |
|  |
|  Ужываецца ў  | Інданэзія, Малайзія |
|  Рэгіён  | Правінцыя Бенгкулу[d], Правінцыя Заходняя Суматра[d], Суматра, Mukomuko[d], Tapak Tuan[d], Пеканбару[d], Правінцыя Рыау[d], Негеры-Сембілан[d], Jambi[d], Сынгапур, Селангор[d] і Куала Лумпур |
|  Колькасьць карыстальнікаў  | 5,5 млн ў Інданэзіі, 901 000 у Малайзіі (2016) (2000) |
|  Клясыфікацыя  |  Аўстранэзійскія
Малайска-палінэзійскія
Заходні арэал
Заходнезонзкі арэал
Малайска-чамская галіна
Парамалайская група |
|  Афіцыйны статус  |
|  Афіцыйная мова ў  |  Заходняя Суматра
 Нэгеры-Сэмбілан
 |
|  Статус:  | 5 Разьвіваецца[d] |
|  Пісьмо  | лацінскае пісьмо і джаві[d] |
|  Коды мовы  |
|  ISO 639-1  | min |
|  ISO 639-2(Б)  |  min
  |
|  ISO 639-3  | min |

**Мінангкабаў** (саманазва: *Baso Minang (kabau)*; па-інданэзійску: *Bahasa Minangkabau*) — мова аўстранэзійскай сям’і, распаўсюджаная сярод народа мінангкабаў на Заходняй Суматры, у заходняй частцы Рыаў, а таксама — у некалькіх супольнасьцях народу мінангкабаў ў розных гарадах Інданэзіі. Таксама распаўсюджаны ў некаторых рэгіёнах Малайзіі сярод мігрантаў з рэгіёну Мінанг на Суматры, і ў правінцыі Ачэх, дзе ён называецца *Aneuk jamee*.

З-за вялікага граматычнага падабенства і ўзаемапранікненьня лексыкі паміж мінангкабаў і малайскай мовы ў Малайзіі мінангкабаў часам разглядаецца як дыялект малайскай мовы, нягледзячы на ​​тое, што ён належыць да іншай падгрупы заходнезондзкіх моваў.

## Дыялекты

Мова мінангкабаў складаецца зь некалькіх дыялектаў, якія часам розьняцца нават у суседніх вёсках, аддзеленых адна ад аднае, напрыклад, ракой. У зносінах паміж прадстаўнікамі розных рэгіёнаў пераважае падангзкі дыялект.

## Прыклады

|  |  |
| --- | --- |
| Мінангкабаў: | **Sarang kayu di rimbo tak samo tinggi, kok kunun manusia** |
| Інданэзійская: | *Pohon di rimba tidak sama tinggi, apalagi manusia* |
| Беларуская: | Дрэвы ў джунглях ня ўсе аднолькава высокія, а тым больш людзі. |
|  |
| Мінангкабаў: | **Co a koncek baranang co itu inyo** |
| Інданэзійская: | *Dia berenang seperti katak* |
| Беларуская: | Ён плавае як жаба (= марнатравіць час) |
|  |
| Мінангкабаў: | **Indak buliah mambuang sarok disiko!** |
| Інданэзійская: | *Tidak boleh membuang sampah di sini!* |
| Беларуская: | Выкідаць тут сьмецьце забаронена! |

## Крыніцы

## Літаратура

* *Tata Bahasa Minangkabau*, Gerard Moussay (original title *La Langue Minangkabau*, translated from French by Rahayu S. Hidayat), ISBN 979-9023-16-5.
* Зарбалиев Х. М. Язык минангкабау. — М.: Наука, 1987. — 78 с — (Языки народов Азии и Африки).
* Sabariah Hj. Md. Rashid, Media Sandra Kasih. «The Minangkabau Terms of Address for Children, Teenagers and Adults: A Sociolinguistic Perspective». — «Jurnal Bahasa Jendela Alam». Kuala Lumpur: Persatuan Bahasa Moden Malaysia, 2006, Jilid/Volume 4, 590—601.

## Вонкавыя спасылкі

* Rosetta Project: Minangkabau Swadesh List
# Трагікамэдыя

Трагікамічныя маскі старажытнагрэцкага тэатру на мазаіцы ў віле Адрыяна (Тывалі(en), вобласьць Ляцыё, Італія)
**Трагікамэдыя** (грэц. *τράγος + κωμῳδία* — «казёл» + «вясёлая песьня») — заснаваная на разнастайных сьветаадчуваньнях драма, што выяўляе адноснасьць мерак адзнакі аўтарам і дзейнымі асобамі жыцьцёвых абставінаў. Часьцей сустракаецца ў народнай творчасьці, чым у прафэсійным пісьменстве. У старажытнасьці лічылася парушэньнем жанравай чысьціні камэдыі і трагедыі. На мяжы XVI—XVII стагодзьдзяў сталася жанрам эўрапейскай літаратуры з вызначанымі ўласьцівасьцямі: 1) спалучэньне ў межах аднаго твору сьмешнасьці і паважнасьці пры шчасьлівай разьвязцы супярэчнасьці, 2) перапляценьне ўзвышанага рэлігійнага сюжэту з побытавай камічнасьцю яго асэнсаваньня, 3) двайны зыход становішча з узнагародай дабрачыннасьці і пакараньнем зла, 4) зьмешваньне ўзвышаных і пацешных характараў. У 2-й палове XVII ст. амаль зьнікла ў выніку разьмежаваньня на камэдыю і трагедыю эстэтыкай клясыцызму. Адрадзілася пры канцы XIX ст. (Гэнрык Ібсэн «Гэда Габлер»(en) і «Дзікая качка»(en), Аўгуст Стрындбэрг «Крэдыторы»(en) і «Саната прывідаў»(en)). У XX ст. пачала ўлучаць разгляд супярэчнасьцяў, што дагэтуль распрацоўваліся ў трагедыі (Фрыдрых Дурэнмат, Эжэн Янэска і Тэнэсі Ўільямз).

У Беларусі трагікамэдыя атрымала вядомасьць у сярэдзіне XVIII ст. у прамежкавым выглядзе (Георгі Каніскі «Уваскрасеньне мёртвых»). Больш глыбока выявілася ў творах пачатку XX стагодзьдзя (Альбэрт Паўловіч «Васількі», Максім Гарэцкі «Жартаўлівы Пісарэвіч» і Янка Купала «Тутэйшыя»). Вялікі ўклад у распрацоўку жанру ў беларускай драматургіі зрабіў Андрэй Макаёнак, які дапоўніў свае творы сатырай і гратэскам («Зацюканы апостал», «Пагарэльцы» і «Дыхайце эканомна»).

## Глядзіце таксама

* «Вялікі продаж без пакрыцьця»

## Крыніцы
# Судзьдзя

Рымскі судзьдзя. V ст. да н. э.
**Судзьдзя́** — дзяржаўная службовая асоба ў судовай сыстэме («прававога поля» нацыянальнай дзяржавы), прадстаўнік судовай улады, абраны або прызначаны ў склад судовага органа.

## Вонкавыя спасылкі

 **Судзьдзя** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Вішванатан Ананд

|  |
| --- |
| Вішванатан Ананд |
|  |
| Краіна | * Індыя
 |
| Нарадзіўся | 11 сьнежня 1969(1969-12-11) (56 гадоў)* Чэнаі, Тамілнад, Індыя
 |
| Званьне | майстар ФІДЭ[d], міжнародны майстар[d] і гросмайстар |
| Рэйтынг ФІДЭ | 2754
 |
|  **Вішванатан Ананд** у Вікісховішчы |

**Вішванатан Ананд** (па-тамільску: விசுவநாதன் ஆனந்த்) — індыйскі шахматыст, гросмайстар, пяціразовы чэмпіён сьвету. Нарадзіўся 11 сьнежня 1969 року ў горадзе Маілдутурай, штат Тамілнад, Індыя.

## Шахматная кар’ера

Першай вялікай перамогай Ананда стала перамога на юнацкім чэмпіянаце Азіі з лікам 9/9 балаў ў 1983 годзе ў 14-гадовым веку. У 1984 годзе перамог на Азіяцкім чэмпіянаце сярод юніёраў, выканаўшы норму міжнароднага майстара. Неўзабаве ён дэбютаваў ад нацыянальнай каманды Індыі на шахматнай алімпіядзе 1984 г. у горадзе Тэсалёнікі (Грэцыя). Там Ананд набраў 7½ балаў з 11, выканаўшы другую норму міжнароднага майстра. У 1985 годзе стаў наймаладзейшым індусам, які атрымаў статус міжнароднага майстра ў 15 гадоў, калі другі раз запар перамог на юніёрскім чэмпіянаце. У 16 стаў нацыянальным чэмпіёнам па шахматах; атрымліваў гэты тытул яшчэ двойчы. У 1987 годзе стаў першым індыйскім ґрасмайстарам пасьля перамогі ў міжнародным турніры «Shakti Finance» у Каімбаторы, Індыя. У 18 гадоў быў ўзнагароджаны мэдалём «Падма Шры».

У сусьветным шахматным чэмпіянаце 1993 року ўпершыню кваліфікаваўся на турнір кандыдатаў.

## Крыніцы