# Малайзія

|  |
| --- |
| **Малайзія** Malaysia |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| **Нацыянальны дэвіз**: *Bersekutu Bertambah Mutu («Адзінства — гэта моц»)* |
| **Дзяржаўны гімн**: «*Negaraku*» |
|  |
| **Афіцыйная мова** | малайская |
| **Сталіца** | Куала Лумпур |
| **Найбуйнейшы горад** | Куала Лумпур |
| **Форма кіраваньня** кароль | канстытуцыйная манархія Мухамад V |
| **Плошча**  • агульная  • адсотак вады | 66-е месца ў сьвеце 330 803 км² 0,3% |
| **Насельніцтва**  • агульнае (2024)  • шчыльнасьць | 43-е месца ў сьвеце 34 564 810 85,8/км² |
| **СУП**  • агульны (2024)  • на душу насельніцтва | 30 месца ў сьвеце $384,388 млрд $14 081 |
| **Валюта** | Рынгіт (MYR) |
| **Часавы пас** | MST (UTC+8) |
| **Незалежнасьць** — ад Вялікабрытаніі |  31 жніўня 1957 |
| **Аўтамабільны знак** | MYS |
| **Дамэн верхняга ўзроўню** | .my |
| **Тэлефонны код** | +60 |
|  |

**Мала́йзія** (па-малайску: *Malaysia*) — краіна ў паўднёва-ўсходняй Азіі, на Малацкім паўвостраве і востраве Барнэо; плошча 330 803 км², насельніцтва 31,5 млн чал. (2017), сталіца — Куала-Лумпур (каля 1 500 000 жыхароў). Мяжуе з Тайляндам, Брунэем і Інданэзіяй.

## Палітыка

Малайзія — канстытуцыйная манархія. Краінай кіруе кароль, які выбіраецца на 5 гадоў Сходам Уладароў (уладальнікі і губэрнатары штатаў — султаны). Заканадаўчая ўлада належыць да дзьвюхпалатнага парлямэнту (Палата Прадстаўнікоў (219 дэпутатаў) зь пяцігадовым тэрмінам дзеяньня і Сэнат (70 сэнатараў) з трохгадовым тэрмінам дзеяньня). Выканаўчую ўладу прадстаўляе ўрад, а прэм’ер-міністра назначае кароль. Штаты Малайзіі маюць унутраную аўтаномію, з уласнай канстытуцыяй і органамі ўлады, але замежныя справы, абарона, фінансы і асьвета падпарадкаваны цэнтральнаму ўраду.

## Адміністрацыйны падзел

Малайзія — гэта фэдэрацыя 13 штатаў. Адзінаццаць зь іх разьмешчаныя на Малацкім паўвостраве, а дзьве на востраве Барнэо.

### Заходняя Малайзія

* Султанат Джахор (сталіца Джахор-Бахру), код JH
* Султанат Кедах (сталіца Алор-Стар), код KH
* Султанат Келантан (сталіца Кота-Бару), код KN
* Губэрнатарства Малака (сталіца Малака), код MK
* Штат Нігеры-Сембелан (сталіца Серэмбан), код NS
* Султанат Паханг (сталіца Куантан), код PH
* Султанат Перак (сталіца Іпо), код PK
* Каралеўства Перліс (сталіца Кангар), код PS
* Губэрнатарства Пулаў-Пінанг (сталіца Джарадтаўн), код PP ці PN
* Султанат Селангор (сталіца Шах-Алам), код SL
* Султанат Трэнгану (сталіца Куала-Трэнгану), код TR
* Фэдэральныя тэрыторыі:
	+ Путраджая (новая адміністрацыйная сталіца), код PTJ
	+ Куала-Лумпур (былая сталіца), код KL

### Усходняя Малайзія

* Губэрнатарства Сабах (сталіца Кота-Кінабалу), код SBH
* Губэрнатарства Саравак (сталіца Кучынг), код SWK
* Фэдэральныя тэрыторыі
	+ Лабуан (сталіца Вікторыя), код LB

З 16 верасьня 1963 году Сынгапур быў яшчэ адным штатам, пакуль не атрымаў незалежнасьць 9 жніўня 1965 году.

## Геаграфія

Краіна разьмешчаная на тэрыторыях, падзеленых Паўднёвакітайскім морам: паўднёвая частка Малацкага паўвострава і паўночная частка вострава Барнэо. Характар тэрыторыяў падобны ў абедзьвюх частках — прыморскія раўніны, якія паступова пераходзяць у лясістыя ўзгор’і. Самым высокім пунктам Малайзіі зьяўляецца гара Кунабалу (4101 м), разьмешчаная на Барнэо.

Вежы Пэтронас у Куала Лумпуры. Адны з самых вялікіх хмарачосаў у сьвеце.
Паверхня краіны ў асноўным раўнінная. На клімат Малайзіі актыўна ўзьдзейнічаюць мусоны.