# Элвіс Прэсьлі

|  |
| --- |
| Элвіс Прэсьлі |
| Elvis Aaron Presley |
| Элвіс Прэсльлі ў 1970 годзе  |
|  Дата нараджэньня  | 8 студзеня 1935 |
|  Месца нараджэньня  | Т’юпэла, Місысыпі, ЗША |
|  Дата сьмерці  | 16 жніўня 1977 (42 гады) |
|  Месца сьмерці  | Мэмфіс, Тэнэсі, ЗША |
|  Прычына сьмерці  | інфаркт міякарда |
|  Месца пахаваньня  | * Грэйслэнд[d]
 |
|  Грамадзянства  |  ЗША
 |
|  Месца вучобы  | * Humes Preparatory Academy Middle School[d] (чэрвень 1953)
 |
|  Прафэсія  | сьпявак, актор |
|  Гады дзейнасьці  | 1954—1977 |
|  Жанры  | госпэл, рок-н-рол, кантры, рытм-энд-блюз |
|  Вакал  | барытон |
|  Інструмэнты  | вакал, гітара, фартэпіяна |
|  Псэўданімы  | кароль рок-н-ролу |
|  Лэйблы  | Sun Records[d] і RCA Victor[d] |
|  Бацька  | Вэрнан Элвіс Прэсьлі[d] |
|  Маці  | Глэдыс Прэсьлі[d] |
|  Дзеці  | Ліза Марыя Прэсьлі[d] |
|  Узнагароды  |     Заля славы госпэл-музыкі[d] Заля славы рок-н-ролу (1986) ганаровы грамадзянін Будапэшту[d] (2011) зорка на галівудзкай «Алеі славы»[d] |
|  Сайт  | elvis.com |
|  Подпіс  |  |
| **Элвіс Прэсьлі** ў Вікісховішчы |

**Элвіс Аарон Прэсьлі** (па-ангельску: *Elvis Aaron Presley*; 8 студзеня 1935 году ў Т’юпэла, Місысыпі — 16 жніўня 1977 году ў Мэмфісе, Тэнэсі) — амэрыканскі пясьняр і актор. Элвіс Прэсьлі стаў адным з найвыбітнейшых выканаўцаў музычнага жанру рок-н-рол, а таксама культавай постацьцю масавай культуры ХХ стагодзьдзя. З Элвісам Прэсьлі асацыюецца ўстойлівае словазлучэньне «Кароль рок-н-ролу».

## Біяграфія

### Дзяцінства

Элвіс Прэсьлі нарадзіўся ў небагатай сям’і ў Т’юпэла ў штаце Місысыпі. Яго бацькамі былі *Глэдзіс Лав Прэсьлі* (1912—1958) і *Вэрнан Прэсьлі* (1912—1979). У 1948 годзе сям’я пераехала ў горад Мэмфіс. У дзяцінстве Элвіс сьпяваў у царкоўным хоры.

### Пачатак кар’еры

У 1954 годзе ў студыі гуказапісу «Sun Records» была запісана першая песьня «That’s All Right Mama», якая стала хітом мясцовых радыёстанцыяў. Хутка папулярнасьць Прэсьлі значна вырасла. У 1955 годзе на адным зь яго канцэртаў зьявіўся палкоўнік *Том Паркер*, які, убачыўшы хуткі рост папулярнасьці сьпевака, падпісаў з ім кантракт. Хутка Элвіс стаў пісаць свае песьні ў студыі «RCA». Адной зь першых песьняў запісаных тут была «Heartbreak Hotel». У 1956 годзе пачалася яшчэ і акторская карь’ера Элвіса, пасьля здымкаў у вэстэрне «Love Me Tender». У гэтым жа годзе Прэсльі атрымаў нефармальную мянушку «кароль рок-н-ролу», якой яго называюць і ў нашы дні. У пэрыяд 1956—1958 гадоў было створана шмат хітоў. Акрамя ўзгаданай песьні «Heartbreak Hotel», былі яшчэ і «I Got a Woman», «Hound Dog», «Don’t Be Cruel», «Jailhouse Rock», «Teddy Bear», «One Night», «An American Trilogy» і «Burning Love».

### Войска

24 сакавіка 1958 году Элвіс зьвярнуўся ў прызыўную камісію і быў прызваны ў войска ЗША. У гэтым жа годзе памерла яго маці Глэдзіс. Два гады Прэсьлі праслужыў на амэрыканскіх вайсковых базах у Заходняй Нямеччыне. Двухгадовая адсутнасьць не адбілася на яго папулярнасьці, запісаныя матэрыялы дазвалялі выпускаць яго альбомы і безь яго прысутнасьці. Служба ў войску надала Элвісу Прэсьлі яшчэ большую папулярнасьць, асабліва сярод кансэрватыўнага старэйшага асяродзьдзя. Пасьля вяртаньня з войска (у званьні сяржанта) Элвіс працягваў музычную і акторскую кар’ёру.

### Вяртаньне

Пасьля перапынку Элвіс вярнуўся да канцэртаў са спэцыяльнай тэлевізійнай праграмай «Elvis Comeback Special», якая пачала выходзіць у сьнежні 1968 году. У 1969 годзе, у студыі «American Sound» у Мэмфісе былі запісаныя песьні якія злучалі стылі госпэл, блюз і рок-н-рол. У жніўні 1969 году Элвіс, з новымі песьнямі вярнуўся на сцэну ў Лас-Вэгасе. Пасьля гэтага адбыўся тур па ўсёй Амэрыцы, а так сама запісваліся новыя музычныя альбомы. Былі зьнятыя дакумэнтальныя фільмы зь яго канцэртаў у Лас-Вэгасе зь верасьня 1970 году («That’s the way it is»), а так сама зь яго канцэртаў ў красавіку 1972 году («Elvis on Tour»).

У 1960-х гадах ён здымаўся, у асноўным, у музычных камэдыях. Менавіта ў гэты час утварыўся яго імідж, які адбіўся на ўсёй масавай амэрыканскай культуры. Элвіс стаў адным з самых вядомых і аплачваемых актораў Галівуду.

У гэты ж час Прэсьлі стаў самым папулярным амэрыканскім сьпеваком, яго вядомасьць не зьнізілася нават пад час «вялікай брытанскай інвазіі», калі на амэрыкаснкі музычны рынак прыйшлі шматлікія брытанскія рок-н-рольныя а потым і рок музыкі. З посьпехам Прэсьлі сьпяваў музыку стыляў кантры, рытм-энд-блюз, поп, рок а так сама госпэл, за што атрымаў тры ўзнагароды Грэмі. Увогуле быў намінаваны на ўзнагароду Грэмі 14 разоў. Акрамя гэтага ён атрымаў узнагароду «Grammy Lifetime Achievement Award» у 1971 годзе.

1 траўня 1967 году Элвіс Прэсьлі ажаніўся ў Лас-Вэгасе з *Прысцылай Булье*, зь якой пазнаёміўся падчас вайсковай службы ў Нямеччыне ў 1959 годзе. 1 лютага 1968 году нарадзілася дачка Элвіса — *Ліза Мары Прэсьлі*.

### Апошнія гады

14 студзеня 1973 году Элвіс Прэсьлі даў дабрачынны канцэрт на Гаваях, які атрымаў назву «Aloha from Hawaii», і гэта быў першы канцэрт, які, праз спадарожнік, перадаваўся на ўвесь сьвет. Ён сабраў перад тэлевізарамі каля 1,5 млрд чалавек. У лютым 1973 году студыя «RCA Records» выпусьціла альбом з матэрыяламі гэтага міжнароднага канцэрту. Элвіс займаўся канцэртнай дзейнасьцю да канца жыцьця. З 1974 да 1977 году ён атрымаў дадатковую папулярнасьць, у 1974 годзе атрымаў яшчэ адну ўзнагароду Грэмі за песьню «How great thou art». Апошні канцэрт Элвіс даў у Індыянапалісе 26 чэрвеня 1977 году. Пасьля вяртаньня на сцэну з 31 ліпеня 1969 году Прэсьлі даў 1156 канцэртаў, зьдзейсьніў 52 канцэртныя туры і прадаў міл’ёны плытаў. Яго апошняя плыта «Elvis in Concert» была выдана 3 кастрычніка 1977 году.

Элвіс Прэсьлі памёр 16 жніўня 1977 году ва ўласным доме ў Мэмфісе, за дзень перад пачаткам заплянаваным новым канцэртным турам. Афіцыйнай прычынай сьмерці была абвешчана спыненьне дзейнасьці сэрца. Яго пахаваньне адбылася 18 жніўня 1977 году.

## Крыніцы