Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Турніры Вялікага шлема (тэніс)

**Турніры Вялікага шлема** (па-ангельску: *Grand Slam tournaments*) у сучасным тэнісе — чатыры самыя буйныя штогадовыя турніры (у парадку правядзеньня цягам сэзону):

* Адкрыты чэмпіянат Аўстраліі
* Адкрыты чэмпіянат Францыі
* Ўімблдонскі турнір
* Адкрыты чэмпіянат ЗША

## Гісторыя

Тэрмін «Вялікі шлем» запазычаны з картачнай гульні брыдж. *Выйграць Вялікі шлем*, значыць перамагчы ва ўсіх чатырох турнірах на працягу аднаго сэзону, зьяўляецца вышэйшай мэтай для тэнісістаў.

Гісторыя ўзьнікненьня тэрміну ўзыходзіць да 1933 году, калі аўстраліец Джэк Кроўфард быў блізкі да мэты выйграць усе чатыры турніры. Ён ужо перамог у трох турнірах на працягу году й выйшаў у фінал Адкрытага чэмпіянату ЗША ў Нью-Ёрку. Джон Кіран, які працаваў спартовым камэнтатарам у газэце Нью-Ёрк Таймс і быў здольным картачнымі гульцом, прывёў у сваёй калёнцы аналёгію зь Вялікім шлемам у брыджы: «Калі Кроўфард выйграе сёньня ў Пэры, гэта будзе ўсё адно як што выйграць Вялікі шлем на корце». Кроўфард усё ж такі прайграў, але фраза замацавалася.

Паводле іншае вэрсіі, назва ўзьнікла ў 1938 годзе, калі Дональд Бадж выйграў на працягу году гэтыя чатыры турніры, і вядомы амэрыканскі пісьменьнік Элісан Данцыг сказаў, што «як пасьпяховы гулец у брыдж, Бадж склаў Вялікі шлем зь перамог у чатырох найбуйнейшых тэнісных турнірах цягам каляндарнага году».

## Чэмпіёны Вялікага шлема

З часу зьяўлення тэрміну вельмі мала хто здолеў дасягнуць мэты – выйграць Вялікі шлем на працягу сэзону. Сярод мужчын гэтага дасягнулі Дональд Бадж (1938) і Род Лэйвэр (1962 і 1969). Сярод жанчын — Маргарэт Корт (1970), Мора Канолі (1953) і Штэфі Граф (1988). Штэфі Граф, акрамя таго, перамагла ў тым жа годзе на алімпійскім турніры ў Сэуле, выйграўшы, такім чынам, «Залаты Вялікі шлем».

Пазьней задача значна ўскладнілася, калі розныя турніры Вялікага шлема сталі праводзіцца на розных пакрыцьцях: грунт — у Францыі, трава — на Ўімблдоне, цьвёрдае пакрыцьцё — у ЗША і Аўстраліі.

Найбольшую колькасьць турніраў Вялікага шлема выйграў амэрыканец Піт Сампрас. У ягоным актыве — 14 перамог: 7 на Ўімблдоне, 5 на Адкрытым чэмпіянаце ЗША і 2 на Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі. Сярод жанчын найбольшая колькасьць перамог у Маргарэт Корт: 11 у Аўстраліі, 5 у Францыі, 5 у ЗША і 3 на Ўімблдоне — усяго 24 тытула.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама

* Турніры Вялікага шлема
# Грамадзянская вайна ў Емэне

**Грамадзянская вайна ў Емэне** — узброены канфлікт у Емэне паміж урадавымі войскамі ды хусытамі.

## Перадгісторыя й прычыны

У пачатку 2004 року адбылося паўстаньне шыітаў на поўначы краіны з мэтаю аднаўленьня тэакратычнай манархіі, якая была ў Паўночным Емэне да вайсковага перавароту 1962 року, а таксама супраць палітычнага хаўрусу Емэну са Злучанымі Штатамі.

У 2009 року распачаліся баявая дзеяньні паміж шыітамі ды ўрадавымі войскамі Емэну ды Саудаўскай Арабіі. Кіраўніцтва Емэну абгрунтавала ўварваньне Саудаўскай Арабіі сьмерцю двух памежнікаў, забітых паўстанцамі.

У 2010 року было заключана замірэньне.

Але ж у 2011 року сытуацыя пачала пагаршацца: сутыкненьні паміж шыітамі й сунітамі аднавіліся. На тэрыторыі Емэну чынна распачала дзеяньні «Аль-Каіда».

## Храналёгія падзеяў

2 лютага — 9 ліпеня 2014 ішла бітва за Амран, якая скончалася перамогаю хусытаў. з 16 па 21 верасьня 2014 рокуішла бітва за Сану (Сталіцу Емэну). Бітва скончалася перамогаю паўстанцаў.

15 лютага 2015 року хусыты распачалі аблогу Адэну.

З прычыны пасьпяховых дзеяньняў паўстанцаў 26 лютага 2015 року кааліцыя арабскіх дзяржаваў на чале з Саудаўскай Арабіяй распачало інтэрванцыю ў Емэн.

з 25 сакавіка па 22 ліпеня 2015 року ішла бітва за Адэн паміж хусытамі й сіламі арабскай кааліцыі. 22 ліпеня хусыты былі канчаткова вытулены з Адэну.

8 верасьня 2015 року да вайны на баку емэнскага ўраду супраць хусытаў далучыўся Кувэйт.

16 ліпеня 2016 року ААЭ распачалі вывад сваіх вайскоўцаў зь Емэну.

5 чэрвеня 2017 року Катар спыніў усялякія баявыя дзеяньні на тэрыторыі Емэну з прычыны абвінавачваньні Катару ў падтрымцы тэрарызму.

## Крыніцы