Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# J-pop

|  |
| --- |
| J-pop |
| Стылістычнае паходжаньне | поп, электронная танцавальная музыка, сынці-поп, еўрабіт, новая хваля, рок, J-rock
 |
| Паходжаньне | позьнія 1980-я ў Японіі
 |
| Тыповыя інструмэнты | вакал, электрагітара, бас, драм-машына, сэмплер, сынтэзатар
 |
| Папулярнасьць | вельмі папулярная ў Японіі
 |
| Паджанры |
| J-rock
 |
|  J-pop ў Вікісховішчы |

**J-pop** (/ʤeɪ pɔp/, джэй-поп) — тэрмін, які абазначае сучасную японскую поп-музыку, што сягае каранямі ў заходнюю поп- і рок-музыку. Літара «J» — скарачэньне ад слова «японскі». Тэрмін зьявіўся ў канцы 1980-х гадоў на радыёстанцыі J-WAVE. J-pop можна разглядаць як адзіны музычны жанр, які падразьдзяляецца на мноства розных жанраў, у тым ліку J-rock (японскай рок).

Японскія музычныя крамы звычайна дзеляць музыку на 4 паліцы: J-pop, энка (традыцыйная японская баляда), клясыка і заходняя поп-музыка.

## Гісторыя

Тэрмін J-POP ўпершыню зьявіўся ў 1988 годзе на сустрэчы, якую Хідэо Сайто, адміністрацыйны дырэктар радыёстанцыі J-WAVE, праводзіў з прадстаўнікамі японскіх лэйблаў гукапісу.

## Вядомыя J-pop-групы і музыкі

* AKB48
* Momoiro Clover Z

## Галерэя

* Momoiro Clover Z
* AKB48
* Berryz Kobo
* Morning Musume

## album

St. Loco

## Глядзіце таксама

* K-pop

## Крыніцы
# Кампазытар

Паштовая марка Беларусі да 200-рочча Станіслава Манюшкі
**Кампазы́тар** (ад лац. *componere* — складаць ў цэлае) — аўтар музычных твораў; чалавек, які займаецца стварэньнем музыкі.

Тэрмін «кампазытар» атрымаў распаўсюджваньне ў XVI стагодзьдзі ў Італіі. Прафэсія кампазытара прадугледжвае наяўнасьць музычна-творчых здольнасьцяў і патрабуе спэцыяльнага вывучэньня кампазыцыі. Падрыхтоўцы і выхаваньні кампазытараў адводзіцца спэцыяльнае месца ў сыстэме адукацыі, у кансэрваторыях ёсьць спэцыялізаваныя факультэты кампазыцыі. Таксама ў розных краінах, у тым ліку ў Беларусі існуюць саюзы кампазытараў (гл. Саюз кампазытараў Беларусі), якія спрыяюць правядзеньню фэстываляў, конкурсаў, майстар-клясаў і іншых формаў творчага ўзаемадзеяньня.

## Літаратура

* Композитор // Музыкальная энциклопедия, 1981  (рас.)
# Ідал (японская поп-культура)

Momoiro Clover Z, дзявочая поп-група (ідал-група)..
AKB48, дзявочая поп-група (ідал-група).
Саюмі Міцісігэ, лідэр групы Morning Musume.
Лога групы °C-ute.
**Ідал** (па-японску: アイドル *айдору*, ад ангельскага слова «idol») — у японскай поп-культуры маладая мэдыя-пэрсона (сьпявак, актор, мадэль і г.д.) зь мілым і нявінным іміджам, звычайна падлеткавага ўзросту. Ідалы зьяўляюцца асобнай катэгорыяй японскіх артыстаў.

Тэрмін камэрцыялізаваны японскімі агенцтвамі па пошуку талентаў, некаторыя зь якіх спэцыялізуюцца на ідалах. Агенцтва набіраюць дзяцей і падлеткаў, якія міла сябе вядуць, і робяць зь іх зорак. Ідалы зьяўляюцца аб’ектам любові фанатычных прыхільнікаў. Існуе таксама меркаваньне, што японцы бачаць ідалаў як сёстраў ці звычайных мілых суседзкіх дзяўчынак.

Можна сказаць, што ў японскай папулярнай музыцы сьпевакі-ідалы ўтвараюць пэўны жанр. Яны выконваюць адмысловы выгляд сэнтымэнтальных песень, якія не вымагаюць асаблівага вакальнага майстэрства, але артыст павінен быць мілым і абаяльным. У сваёй паўсядзённым жыцьці ідалы таксама павінны адпавядаць сваім песьням, так каб мець ідэальна чысты публічны імідж і быць прыкладам для маладога пакаленьня.

## Гісторыя

Зьява паўстала ў пачатку 1970-х гадоў як рэакцыя на бум папулярнасьці маладой францускай актрысы Сыльві Вартан ў фільме «Cherchez l'idole» («Шукайце ідала»; выйшаў на экраны японскіх кінатэатраў у лістападзе 1964 году і па-японску называўся «Aidoru o Sagase»). «Ідаламі» сталі называць дзяўчынак-сьпявачак, у асноўным ад 14 да 16 гадоў, якія толькі пачыналі свой шлях да славы або вельмі маладых новых зорак.

## Выбарачны сьпіс японскіх ідал-груп

Гэта выбарачны сьпіс японскіх ідал-груп (музычных гуртоў), арганізаваны па праектам або агенцтвам па пошуку талентаў.

* AKB48
* Stardust Promotion (агенцтва па пошуку талентаў)
	+ Momoiro Clover Z
	+ Shiritsu Ebisu Chugaku
	+ Takoyaki Rainbow
* Hello! Project (праект)
	+ Morning Musume
	+ °C-ute
	+ Berryz Kobo
	+ S/mileage
	+ Juice=Juice
	+ Buono!
* Fairies
* 9nine
* Sakura Gakuin

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Ідал (японская поп-культура)** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Грамады Францыі

Мапа з абазначэньнем межаў усіх 36 568 камунаў Францыі
**Камуна** (па-француску: *commune* ад па-лацінску: *communia* — супольнасьць) у Францыі — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка самага ніжняга структурнага ўзроўню (за выключэньнем такіх камун, як Парыж, Марсэль і Ліён). У шэрагу іншых краінаў францускай камуне адпавядаюць муніцыпалітэты, прыходы і г. д. Камуны могуць значна адрозьнівацца адна ад адной па колькасьці насельніцтва. Гэтак, камуны — гэта й шматмільённы Парыж, і вёска зь дзесяцьцю жыхарамі.

Да Вялікай францускай рэвалюцыі камунаў не існавала, іхную ролю збольшага выконвалі царкоўныя прыходы, лік якіх складаў парадку 60 000. На пачатак 2004 году ў Францыі налічвалася 36 782 камуны, у тым ліку 36 568 — у мэтраполіі і 214 — на заморскіх тэрыторыях. Сярэдняя плошча камуны ў мэтраполіі складае 14,88 км, сярэдняе мэдыяннае значэньне — 10,73 км. Сярэдняе мэдыяннае насельніцтва камуны складе 380 чалавек.

У кожнай камуне ёсьць мэр і муніцыпальны савет. Паўнамоцтвы гэтых суб’ектаў не залежаць ад колькасьці насельніцтва камуны. У Парыжы, Марсэлі й Ліёне камуны падпадзяляюцца на муніцыпальныя акругі.

## Глядзіце таксама

* Сьпісы камун Францыі
* Мясцовае самакіраваньне ў Францыі
# Тур (горад)

|  |
| --- |
| Тур |
| Населены пункт |
| Від на Базыліку Сьвятога Мартына і Вежу Карла Вялікага  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
|  Краіна  |  Францыя
 |
|  Рэгіён  |  Цэнтар-Валь дэ Люар
 |
|  Дэпартамэнт  |  Эндр і Люара
 |
|  Кіраўніцтва і ўлада  |
| Мэр горада Тур[d] | Эманюэль Дэні[d] |
|  Геаграфія  |
|  Плошча  |  34,67 км²
 |
|  Вышыня НУМ  | 56 м, 44 м, 109 м і 70 м |
|  Часавы пас  | * UTC+1
 |
|  Каардынаты  | 47°23′37″ пн. ш. 0°41′21″ у. д. |
|  Насельніцтва  |
|  Колькасьць  |  136 565 чал. (2016)

  |
|  Лічбавыя ідэнтыфікатары  |
|  Тэлефонны код  | 247 |
|  Паштовы індэкс  | 37000, 37100 і 37200 |
|  |
|  Сайт  | tours.fr |
| Тур на мапе Францыі
Тур
 |

**Тур** (па-француску: *Tours*, па-лацінску: *Turones, Caesarodunum Turonum, Augusta Turonum*) — горад у Францыі, цэнтар дэпартамэнту Эндр і Люара ў рэгіёне Цэнтар-Валь дэ Люар на рацэ Люары, частка даліны якой уключана ў Сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО. Насельніцтва на 2016 год — 136 565 чалавек, з прадмесьцямі — 347 600. Цэнтар вінаробства. Транспартны вузел, прамысловы цэнтар.

## Славутасьці

* Базыліка Сьвятога Мартына зь яго мошчамі
* Вежа Карла Вялікага (XI—XIII стст.), названая так таму, што яна была ўзьведзеная на месцы пахаваньня чацьвертай жонкі імпэратара — Люітгарды.
* Катэдральны сабор Сэн-Гатыен (XII—XVI стагодзьдзі)
* Замак (XI стагодзьдзе), у якім месьцяцца выставы сучаснага мастацтва
* Пляц Плюмро

## Асобы

* Анарэ дэ Бальзак — францускі пісьменьнік
* Гары Разэльмак — францускі журналіст і тэлевядоўца

## Вонкавыя спасылкі

 **Тур (горад)** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Эндр і Люара

|  |
| --- |
| Эндр і Люара |
| Indre-et-Loire |
| Герб  |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Краіна  | Францыя |
|  Рэгіён  |  Цэнтар
 |
|  Статус  | Дэпартамэнт |
|  Прэфэктура  |  Тур
 |
|  Супрэфэктуры  |  Шынон, Лёш
 |
|  Дата ўтварэньня  | 4 сакавіка 1790 |
|  Старшыня генэральнай рады  | Marisol Touraine[d] |
|  Насельніцтва (2010)  | 605 819 |
|  Шчыльнасьць  |  99 чал./км²
 |
|  Плошча  |  6 127 км²
 |
|  Нумар дэпартамэнту  |  37
  |
|  Колькасьць акругаў  |  3
 |
|  Колькасьць кантонаў  |  37
 |
|  Колькасьць камунаў  |  277
 |
|  Дэпартамэнт на мапе Францыі  |
|  |
|  Мэдыя-зьвесткі  |
|  Часавы пас  |  +1
  |
|  Летні час  |  +2
  |
|  Код ISO 3166-2  | FR-37 |
|  Афіцыйны сайт |
|    Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы  |

**Эндр і Люа́ра** (па-француску: *Indre-et-Loire*) — дэпартамэнт на захадзе цэнтральнай часткі Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Цэнтар. Парадкавы нумар 37. Адміністрацыйны цэнтар — Тур. Насельніцтва складае 605 819 чалавек (2010 г.).

Эндр і Люара знаходзіцца на крайнім поўдні Парыскага басэйну. Па тэрыторыі дэпартамэнту працякаюць рэкі Люара, Эндр, Шэр, Віена. Дэпартамэнт уключае 3 акругі, 37 кантонаў і 277 камунаў.

## Крыніцы
# Уступленьне Малдовы ў Эўрапейскі Зьвяз

Уступленьне Малдовы ў Эўрапейскі Зьвяз|  |
|  |  |
|  Эўрапейскі Зьвяз |  Малдова |

**Рэспубліка Малдовападала заяўку на сяброўства** ў **Эўрапэйскім Зьвязе** 3 сакавіка 2022 году, у адзін дзень з Грузіяй і тры дня пасьля Украіны. Гэтую кандыдатуру аб’явіла прэзыдэнтка краіны Мая Санду.

17 чэрвеня 2022 году Эўрапэйская Камісія афіцыйна рэкамэндавала Эўрапэйскаму Савету прадаставіць Рэспубліцы Малдова эўрапэйскую пэрспэктыву й статус кандыдата на ўступленьне ў Эўрапэйскі Зьвяз, з шэрагам умоў адносна пачатку перамоваў аб уступленьні.

## Гісторыя

### Кантэкст

У кантэксьце расейскага ўварваньня ва Ўкраіну дзяржавы Асацыаванага трыё абмеркавалі ўступ ў Эўрапэйскі Зьвяз. Пасьля звароту прэзыдэнта Ўкраіны Ўладзімера Зяленскага аб уступленьні ў Эўрапэйскі Зьвяз 28 лютага 2022 году Грузія й Малдова афіцыйна падалі свае кандыдатуры 3 сакавіка 2022 году.

## Глядзіце таксама

* Уступленьне Грузіі ў Эўрапейскі Зьвяз
* Уступленьне Ўкраіны ў Эўрапейскі Зьвяз

## Крыніцы
# Леў XIV

Яго сьвятасьць[d]
Леў XIV | па-лацінску: *Leo PP. XIV* |
|  |
| Пасьвечаньні |
| Кансэкрацыя |  Джэймз Грын[d], Хэсус Маліне-Лябарта[d] і Сальвадор Піньейра[d] |
| Асабістыя зьвесткі |
| Імя пры нараджэньні | па-ангельску: *Robert Francis Prevost* |
| Нарадзіўся | 14 верасьня 1955(1955-09-14) (70 гадоў)* Чыкага, Іліной, ЗША
 |
| Дэнамінацыя | каталіцтва |
| Бацькі | Люі Марыюс Прэво[d] Мілдрэд Прэво[d] |
| Адукацыя | * сярэдняя школа сэмінарыі сьвятога Аўгустына[d] (1973)
* Унівэрсытэт Віляновы[d] (1977)
* Каталіцкі багаслоўскі зьвяз[d] (1982)
* Папскі ўнівэрсітэт сьвятога Тамаша Аквінскага (1984)
* Папскі ўнівэрсітэт сьвятога Тамаша Аквінскага (1987)
 |
| Заняткі | каталіцкі сьвятар, каталіцкі біскуп, манах жабрацкага ордэна, архібіскуп, рэлігійны сьвятар, кардынал-прэфэкт, каталіцкі місіянэр, матэматык, Praefectus, каталіцкі тэоляг |
| Дэвіз | In illo uno unum |
| Подпіс |  |
| Герб |  |
|  **Леў XIV** у Вікісховішчы
 |
| **      |

**Леў XIV** (лац. *Leo XIV PP.*, сьвецкае імя *Робэрт Фрэнсіс Прэво*, анг. *Robert Francis Prevost*; 14 верасьня 1955 году, Чыкага, ЗША) — 267-ы папа рымскі і кіраўнік Ватыкану.

Быў абраны папам на канкляве 8 траўня 2025 году па сьмерці папы Францішка.

## Жыцьцяпіс

Паходзіць з ЗША. Быў пасьвечаны ў сьвятары ордэна сьвятога Аўгустына ў 1982 годзе. З 1985 па 1986 гады і з 1988 па 1998 гады быў у Пэру, дзе выконваў розныя абавязкі, то бок быў пробашчам парафіі, выкладнікам сэмінарыі і гэтак далей. Абраны генэральным прыёрам ордэну сьвятога Аўгустына, займаючы пасаду з 2001 па 2013 гады, пазьней вярнуўся ў Пэру ў якасьці біскупа Чыкляё. Прабыў у Паўднёвай Амэрыцы з 2015 па 2023 гады. У 2023 годзе папа Францішак прызначыў яго прэфэктам Дыкастэрыі па справах біскупаў і старшынём Папскай камісіі па Лацінскай Амэрыцы, а ў тым жа годзе зрабіў яго кардыналам. 8 траўня 2025 году быў абраны папам. Ён стаў першым грамадзянінам ЗША, які заняў стаў пантыфікам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Леў XIV** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Жыцьцяпіс на Каталікбай
* Жыцьцяпіс.
* Леў XIV стаў 267-м Наступнікам Святога Пятра на Каталікнавіны
*  Папа Леў XIV у сваім першым звароце заклікаў да міру ў свеце]
* Папа Леў XIV: праграма першых дзён пантыфікату на Каталікбай
* Незвычайны шлях Папы Льва XIV на Каталікменскбай
* Папа Леў XIV на Наша ніва
* Папа Леў XIV. Мір - ключавое слова яго пантыфікату - Polskie Radio
# 7 чэрвеня

|  |
| --- |
| ← **чэрвень** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |   |   |   |   |
| 2026 год Усе дні |

**7 чэ́рвеня** — 158-ы дзень году (159-ы ў высакосным годзе) паводле Грыгарыянскага календару. Да канца году застаецца 207 дзён.

## Падзеі

* 1099 — войскі крыжакоў у часе іхнае першае выправы распачалі аблогу Ерусаліму
* 1340 — Заснаваны горад Ратэрдам
* 1494 — Гішпанія ды Партугалія падзялілі Новы сьвет паводле Тардэсільляскае дамовы
* 1501 — першы пісьмовы ўспамін пра Бярэзань
* 1563 — Жыгімонт Аўгуст выдаў Віленскі прывілей , які ўраўнаваў у правах каталікоў ды праваслаўных
* 1958 — пачалося будаўніцтва гораду Наваполацку
* 1775 — Злучаныя Калёніі зьмянілі сваю назву на Злучаныя Штаты
* 1903 — П'ер Кюры абвясьціў пра адкрыцьцё палёну, названага ў гонар радзімы ягонае жонкі Марыі
* 1927 — у Варшаве супрацоўнік «Беларускага слова» Барыс Кавэрда забіў савецкага амбасадара Пятра Войкава.
* 1929 — узьнікла дзяржава Ватыкан
* 1946 — утварэньне Беларускага тэатральнага аб’яднаньня (з 1987 году — Саюз тэатральных дзеячоў Беларусі)
* 1992 — на прэзыдэнцкіх выбарах у Азэрбайджане перамог лідэр Народнага фронту Абульфаз Эльчыбэй
* 1995 — па выніках рэфэрэндуму 14 траўня 1995 году Аляксандар Лукашэнка зацьвердзіў палажэньні аб дзяржаўным гербе і сьцягу. На зьмену бел-чырвона-беламу сьцягу і гербу «Пагоня» афіцыйна вярнуліся амаль ня зьмененыя сьцяг і герб БССР.
* 1998 — у Бельчыцы (цяпер у межах Полацку) адбылося асьвячэньне памятнага крыжа ахвярам савецкага сталінскага рэжыму
* 2023 — адбыўся выбух на Сьветлагорскім цэлюлёзна-кардонным камбінаце

Герб Наваполацку
## Нараджэньні

* 1794 — Пётар Чаадаеў, расейскі рэлігійны філёзаф, прыхільнік каталіцтва. За крытыку праваслаўя і самаўладзтва быў абвешчаны вар’ятам
* 1848 — Поль Гаген, францускі мастак, графік, скульптар, кераміст і пост-імпрэсіяніст (пам. 1903)
* 1880 — Вацлаў Іваноўскі, беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч, прафэсар хіміі.
* 1932 — Міхаіл Герчык, расейскі савецкі пісьменьнік і паэт
* 1952 — Архан Памук, турэцкі пісьменьнік-постмадэрніст, ляўрэат турэцкіх літаратурных прэміяў, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры
* 1953 — Лібушэ Шафранкава, чэская акторка

## Сьмерці

* 1492 — Казімір Ягелончык, вялікі князь Літоўскі
* 1843 — Ёган Хрысціян Фрыдрых Гёльдэрлін, нямецкі паэт
* 1911 — Караль Недзялкоўскі, рымска-каталіцкі дзеяч, луцкі біскуп
* 1927 — Іосіф Апанскі, супрацоўнік савецкіх спэцслужбаў
* 1976 — Міхась Машара, беларускі паэт, празаік, драматург, перакладчык

## Сьвяты
# Каралеўства Нідэрляндаў

**Каралеўства Нідэрляндаў** складаецца зь 7 тэрыторыяў. Апроч уласна Нідэрляндаў, якія знаходзяцца ў Заходняй Эўропе, да Каралеўства належыць 6 валоданьняў у Карыбскім моры. Аруба, Кюрасао й Сінт-Мартэн зьяўляюцца *вольна асацыяванымі дзяржавамі* ў складзе Каралеўства, Банэйр, Сінт-Эстатыюс ды Саба — *асаблівыя супольнасьці* (па-нідэрляндзку: *bijzondere gemeenten*), якія не ўваходзяць у ніводную зь нідэрляндзкіх правінцыяў. Агульнадзяржаўнай канстытуцыяй краіны ад 1954 году зьяўляецца Хартыя Каралеўства Нідэрляндаў.

Плошча Каралеўства Нідэрляндаў складае 42 519 км², ягонае насельніцтва — 16 801 000 чал. Плошча карыбскай часткі Каралеўства — 993 км², насельніцтва 301 000 чал.

| Сьцяг | Герб | Тэрыторыя | Рэгіён | Плошча км² | Насельніцтва | Сталіца | Статус | Валюта |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  | Нідэрлянды | Заходняя Эўропа | 41 526 | 16 500 000 | Амстэрдам | Сувэрэнная дзяржава | Эўра |
|  |  | Аруба | Карыбскае мора | 193 | 105 000 | Араньестад | Складовая краіна | Арубскі флёрын |
|  |  | Кюрасао | Карыбскае мора | 444 | 142 000 | Вілемстад | Складовая краіна | Нідэрляндзкі антыльскі гульдэн |
|  |  | Сінт-Мартэн | Карыбскае мора | 34 | 35 000 | Філіпсбург | Складовая краіна | Нідэрляндзкі антыльскі гульдэн |
|  |  | Банэйр | Карыбскае мора | 288 | 14 000 | Кралендэйк | Асаблівая супольнасьць | Даляр ЗША |
|  |  | Сінт-Эстатыюс | Карыбскае мора | 21 | 3 000 | Араньестад | Асаблівая супольнасьць | Даляр ЗША |
|  |  | Саба | Карыбскае мора | 13 | 2 000 | Ботам | Асаблівая супольнасьць | Даляр ЗША |
|  |  | Агулам |  | 42 519 | 16 801 000 |  |  |