# Остын (Тэхас)

|  |
| --- |
| Остын |
| Населены пункт |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| * Кароткая назва: ATX
 |
|  Краіна  |  ЗША
 |
|  Штат  |  Тэхас
 |
|  Дата заснаваньня  | 1835 |
|  Кіраўніцтва і ўлада  |
| Mayor of Austin[d] | Кэрк Ўотсан[d] |
|  Геаграфія  |
|  Плошча  | * 827,51276 км²
* 790,107506 км² (1 красавіка 2010)
 |
|  Вышыня НУМ  | 149 ± 0 м |
|  Часавы пас  | CDT[d] |
|  Каардынаты  | 30°18′00″ пн. ш. 97°44′00″ з. д. |
|  Насельніцтва  |
|  Колькасьць  | * ▲961 855 чал. (1 красавіка 2020)
 |
|  Этнахаронімы  | austinès, austinesa і Austinite |
|  Лічбавыя ідэнтыфікатары  |
|  Тэлефонны код  | 512 |
|  Паштовы індэкс  | 73301, 73344, 78701, 78702, 78703, 78704, 78705, 78708, 78709, 78710, 78711, 78712, 78713, 78714, 78715, 78716, 78717, 78718, 78719, 78720, 78721, 78722, 78723, 78724, 78725, 78726, 78727, 78728, 78729, 78730, 78731, 78732, 78733, 78734, 78735, 78736, 78737, 78738, 78739, 78741, 78742, 78744, 78745, 78746, 78747, 78748, 78749, 78750, 78751, 78752, 78753, 78754, 78755, 78756, 78757, 78758, 78759, 78760, 78761, 78762, 78763, 78764, 78765, 78766, 78767, 78768, 78772, 78773, 78774, 78778, 78779, 78783 і 78799 |
|  |
|  Сайт  | austintexas.gov (анг.) |
| Остын на мапе ЗША ±
Остын
Остын
 |

**О́стын** (па-ангельску: *Austin*) — горад у ЗША, разьмешчаны ў паўднёва-цэнтральнай частцы штату Тэхас. Сталіца штату і адміністрацыйны цэнтар акругі Трэвіс. Маючы 961 855 жыхароў паводле зьвестак на 2020 год, Остын уважаецца за пяты паводле колькасьці насельніцтва горад Тэхасу і 13-ы ў ЗША. Гэта цэнтар палітычнай і адміністрацыйнай дзейнасьці. У Остыне разьмяшчаецца адзін з найбуйнейшых унівэрсытэтаў ЗША — Унівэрсытэт Тэхасу. Места было заснаванае ў 1835 годзе. Названы ў гонар Стывэна Остына, аднаго з заснавальнікаў незалежнага Тэхасу. У горадзе базуюцца Тэхаскія рэйнджэры.

Зыходзячы з моцнай эканамічнай арыентацыі на ўрад і адукацыю, Остын стаў цэнтрам тэхналёгіяў і прадпрымальніцтва з 1990-х гадоў. Карані гэтага былі закладзеныя да 1960-х гадоў, калі падрадчык абароннай электронікі Tracor (цяпер BAE Systems) пачаў сваю дзейнасьць у горадзе ў 1962 годзе. Тут жа працавала IBM у 1967 годзе, адкрыўшы завод па вытворчасьці сваіх друкарскіх машынак Selectric. Праз два гады ў Остыне была створаная кампанія Texas Instruments, а Motorola (цяпер NXP Semiconductors) пачала вытворчасьць паўправадніковых мікрасхемаў у 1974 годзе.

## Гісторыя

Тэрыторыя сучаснага Остыну была месцам жыцьця прынамсі з 9200 году да н. э. Найстаражытнейшыя вядомыя жыхары рэгіёну жылі ў позьнім плейстацэне, пра што сьведчаць знаходкі, у тым ліку на добра вывучанай стаянцы чалавека паміж Джорджтаўнам і Форт-Гудам.

Старая мапа Остыну ад 1873 году.
Калі ў рэгіён пачалі прыбываць эўрапейскія пасяленцы, тут жылі індзейцы танкава, а таксама былі шляхі міграцыі каманчаў і ліпанаў. Гішпанскія экспэдыцыі, у тым ліку Ісыдора дэ Эсьпіносы, Антоніё дэ Аліварэса і Пэдра дэ Агірэ, наведчаліся гэтыя месцы. У 1830-я гады пасяленцы пачалі засвойваць цэнтральную частку сучаснага Остыну ўздоўж ракі Каларада. Гішпанцы заклалі фартэцыі ў раёнах сучасных Бастрапу і Сан-Маркасу. Пасьля абвяшчэньня незалежнасьці Мэксыкі ў Цэнтральным Тэхасе ўзьніклі новыя пасяленьні. У 1835–1836 гадах тэхасцы змагаліся за незалежнасьць ад Мэксыкі і перамаглі, утварыўшы незалежную рэспубліку з уласным прэзыдэнтам, кангрэсам і валютай. У 1839 годзе Кангрэс Тэхасу стварыў камісію для абраньня новай сталіцы замест Г’юстану. Віцэ-прэзыдэнт Мірабо Ламар, які наведаў рэгіён у час паляваньня на бізонаў у 1837—1838 гадах, параіў абраць тэрыторыю на паўночным беразе ракі Каларада, адзначыўшы ейеыя ўзвышшы, вадаёмы і прыемны краявід. Месца ўважалася зручным вузлом гандлёвых шляхоў паміж Санта-Фэ і Галвэстанскай бухтай, а таксама паміж Паўночнай Мэксыкай і ракой Рэд-Рывэр. У 1839 годзе месца было абранае і кароткі час яно мела назву Ўатэрло. Неўзабаве яго перайменавалі ў Остын на знак пашаны да Стывэна Остына, які быў першым дзяржаўным сакратаром рэспублікі. У XIX стагодзьдзі горад хутка разьвіваўся і стаў цэнтрам дзяржаўнай улады і адукацыі, бо тут былі пабудаваныя Капітоліюм Тэхасу ды Тэхаскі ўнівэрсытэт.

Статуя Багіні Свабоды на тэрыторыі Капітоліюма штату Тэхас перад усталяваньнем на ратондзе.
Не зважаючы на пачатковы посьпех, Сэм Г’юстан выкарыстаў два ўварваньні мэксыканскага войска ў Сан-Антоніё як падставу для пераносу ўраду. Ён рашуча выступаў супраць разьмяшчэньня сталіцы ў «дзікай глушы». Да 1840 году насельніцтва Остыну дасягнула 856 чалавек, але амаль палова зьехала па заканчэньня сэсіі Кангрэсу. У студзені таго ж году афраамэрыканскае насельніцтва складала 176 чалавек. Страх праз блізкасьць пасяленьняў індзейцаў ды Мэксыкі, якая ўсё яшчэ ўважала Тэхас за сваю тэрыторыяй, стаў прычынай спробы Г’юстана перанесьці сталіцу ў 1841 годзе. Ён нават загадаў вывезьці дзяржаўныя архівы ў Г’юстан, але жыхары Остыну здолелі абараніць дакумэнты. Тым ня менш, сталіца ўсё ж такі часова пераехала ў Г’юстан. У 1845 годзе прэзыдэнт Энсан Джонз і Кангрэс Тэхасу, які зноў сабраліся ў Остыне, канчаткова замацаваўшы за горадам статус сталіцы, ды падтрымалі далучэньне Рэспублікі Тэхас да ЗША.

У 1861 годзе, з пачаткам грамадзянскай вайны, жыхары Остыну і Цэнтральнага Тэхасу агулам галасавалі супраць сэцэсіі, але пазьней горад накіраваў сотні мужчынаў у Канфэдэрацкую армію. Па вайне горад хутка павялічваўся. Адкрыцьцё чыгункі ў 1871 годзе зрабіла Остын галоўным гандлёвым цэнтрам рэгіёну, аднак такая перавага доўга не трымалася. У канцы XIX стагодзьдзя горад утрая пашырыў свае межы і пабудаваў першую гранітную плаціну на рацэ Каларада для трамвайнай лініі. Плаціна была зьнішчаная паводкай у 1900 годзе. У першай палове XX стагодзьдзя ў Остыне сфармавалася трохбаковая сыстэма сацыяльнай сэгрэгацыі, бо насельніцтва фармальна падзялілася на амэрыканцаў эўрапейскага паходжаньня, афраамэрыканцаў і мэксыканцаў. Дамовы часта ўтрымлівалі забароны на продаж зямлі афраамэрыканцам, што сталася чыньнікам узмацненьня расавай ізаляцыі і маргіналізацыі. Па Вялікай дэпрэсіі горад аднавіў рост і ў другой палове XX стагодзьдзя стаў адным з галоўных мэгаполісаў Тэхасу. У канцы XX стагодзьдзя Остын стаў важным цэнтрам разьвіцьця высокіх тэхналёгіяў, як то распрацоўка паўправаднікоў і праграмнага забесьпячэньня.

## Эканоміка

Бізнэсовы цэнтар Остыну.
Аглямэрацыя Остыну мела ВУП у памеры 248 млрд даляраў у 2023 годзе. Остын уважаецца за адзін з галоўных цэнтраў высокіх тэхналёгіяў. Штогод тысячы выпускнікоў інжынэрных і кампутарных спэцыяльнасьцяў Тэхаскага ўнівэрсытэту забясьпечваюць стабільную плыню кадраў, якія падтрымліваюць тэхналягічны і абаронны сэктары эканомікі. Высокая канцэнтрацыя тэхналягічных кампаніяў прывяла да таго, што горад моцна адчуў на сабе як рост дот-комаў у канцы 1990-х, гэтак і наступны крызіс. Найбуйнейшымі працадаўцамі ў рэгіёне як урадавыя структуры, установыя адукацыі, а таксама кампаніі Dell Technologies, NXP Semiconductors ды IBM.

Кампус кампаніі National Instruments у Остыне.
Сярод іншых высокатэхналягічных кампаніяў, якія маюць офісы або вытворчасьць у Остыне вылучаюцца 3M, Apple, Amazon, AMD, Applied Materials, Arm, Bigcommerce, BioWare, Blizzard Entertainment, Cirrus Logic, Cisco Systems, Cloudflare, CrowdStrike, Dropbox, eBay, Electronic Arts, Flextronics, Facebook, Google, Hewlett-Packard, HomeAway, HostGator, Indeed, Intel, Meta, National Instruments, Nintendo, Nvidia, Oracle, PayPal, Polycom, Qualcomm, Rackspace, RetailMeNot, Rooster Teeth, Samsung Group, Silicon Labs, Spansion, TikTok, United Devices, VMware, X (раней Twitter), Xerox, Zoho Corporation. Разьвіцьцё тэхналягічнага сэктару прывяло да таго, што рэгіён атрымаў мянушку Крамянёвыя пагоркі, а рост індустрыі істотна пашырыў горад.

Вытворца электрамабіляў і энэргетычных сыстэмаў Tesla Inc. трымае сваю сядзібу ў Остыне. Адзін з буйных заводаў кампаніі Гіга-Тэхас разьмешчаны ў месьце, даючы працу больш чым 20 тысячам чалавек. Остын таксама робіцца цэнтрам фармацэўтычнага сэктара і біятэхналёгіяў, то бок у горадзе працуюць каля 85 кампаніяў гэтага профілю. У 2004 годзе інстытут Мілкена ўлучыў Остын на 12-ы радок сваой сьпісу біятэхналягічных цэнтраў ЗША, а ў 2018 годзе CBRE Group назвала горад трэцім найбольш пэрспэктыўным кластарам прыродазнаўства. Тут разьмешчаныя кампаніі Hospira, Pharmaceutical Product Development, ArthroCare Corporation.

Міжнародная сетка крамаў Whole Foods Market, якая спэцыялізуецца на сьвежых і арганічных прадуктах, была заснаваная ў Остыне і мае тут сваю штаб-кватэру. Сярод іншых кампаніяў, што базуюцца ў Остыне, вылучаюцца NXP Semiconductors, GoodPop, Temple-Inland, Sweet Leaf Tea Company, Keller Williams Realty, National Western Life, GSD&M, Dimensional Fund Advisors, Golfsmith, Forestar Group, EZCorp, Outdoor Voices, Tito’s Vodka, Speak Social, YETI. У 2018 годзе ў кампаніі аглямэрацыі Остыну было інвэставана 1,33 млрд даляраў. На Остын прыпадала больш за 60% усіх вэнчурных інвэстыцыяў у Тэхасе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына.