Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Рэпартэры бязь межаў

|  |
| --- |
| Рэпартэры бязь межаў |
|  |
| Дата ўтварэньня |
1985 |
| Тып |
Навукова-дасьледчы інстытут, аналітычны цэнтар |
| Штаб-кватэра |
Парыж, Францыя |
| Генэральны сакратар |
Жан-Франсуа Жуяр |
| Колькасьць супрацоўнікаў |
каля 120 |
| Сайт |
rsf.org |

**Рэпартэры бязь межаў** (па-француску: *Reporters sans frontières, RSF*) — міжнародная няўрадавая арганізацыя, якая займаецца абаронай свабоды прэсы. Заснаваная ў 1985 годзе Рабэрам Мэнарам, Роні Браўманам і журналістам Жан-Клёдам Гіебо, месьціцца ў Францыі. З 2008 году генэральным сакратаром арганізацыі зьяўляецца Жан-Франсуа Жуяр.

## Свабода прэсы

«Рэпартэры бязь межаў» паўсталі ў 1985 годзе ў Манпэлье, Францыя. Спачатку мэтай асацыяцыі было абвешчанае стымуляваньне альтэрнатыўнае журналістыкі, але неўзабаве праект быў спынены з-за рознагалосьсяў між заснавальнікамі, і двое зь іх пакінулі яго. Robert Ménard, зрабіўшыся генэральным сакратаром, скіраваў мэты НДА на свабоду прэсы.

«Рэпартэры бязь межаў» — адна з арганізацыяў-заснавальніцаў International Freedom of Expression Exchange, віртуальнае сеткі няўрадавых арганізацыяў, якая адсочвае парушэньні свабоды выказваньняў па ўсім сьвеце і абараняе журналістаў, пісьменьнікаў і іншых людзей, перасьледваных за выказваньне сваіх перакананьняў.

У 2005 годзе «Рэпартэры бязь межаў» сталі адным з трох атрымальнікаў прэміі імя Андрэя Сахарава, якая ўручаецца Эўрапейскім парлямэнтам.

## Глядзіце таксама

* Камітэт па абароне журналістаў
* Свабода слова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
# Крытыка Гугла

Крытыка Гугла

Wikimedia criticisms article| Частка ад | criticisms of corporations  |
| Частка больш агульнага | Гугл  |

**«Гугл»** — амэрыканская карпарацыя, якая зьбірае інфармацыю ў Сеціве і робіць яе адшукваемай.

Хоць заяўленая «Гугл» місія «*упарадкаваць усю інфармацыю і зрабіць яе лёгка дасяжнай і карыснай*» выконваецца, але дзеяньні, прынятыя для дасягненьня гэтае мэты, уздымаюць вельмі спрэчныя дыскусіі, як на сеціўнай прасторы, гэтак і па-за яе межамі. «Гугл» неаднаразова крытыкавалася за парушэньне аўтарскіх правоў, права на прыватнае жыцьцё, а таксама за цэнзураваньне пошукавых вынікаў. Большасьць крытыкі «Гугл» не была аднесеная да кіберправа.

Зьвесткі пра карыстальніка выдаляюцца «Гугл» праз 9 месяцаў (IP-адрасы, кукі — праз 18 месяцаў).

## Крыніцы
# Google Desktop

|  |
| --- |
| Працоўны стол «Гугла» |
|  |
|  |
| Апошняя вэрсія | [+/−] |
| АС |
Windows, Mac OS X, Linux |
| Тып |
кампутарны пошук |
| Ліцэнзія |
прапрыетарная |
| Афіцыйная старонка |
desktop.google.com |

**Працоўны стол «Гугла»** (анг. *Google Desktop*) — былое апраграмаваньне, распрацаванае Google для плятфорамаў Windows, Mac OS X і Linux.

Праграма зьяўляецца пошукавым рухавіком, які індэксуе зьмесьціва кампутара і прымае тэкставыя запыты, адшукваючы дакумэнты, фатаздымкі, электронныя лісты, гутаркі і гэтак далей. Акрамя гэтага з праграмай ідзе прылада Google Gadgets.

## Мажлівасьці

### Індэксацыя

Галоўнай мэтай праграмы зьяўляецца індэксацыя файлаў, якія існуюць ці зьяўляюцца ў кампутары. Пасьля ўсталёўкі праграмы на кампутар пачынаецца пачатковая індэксацыя — *ініцыялізацыя*, якая стварае індэкс усіх існых файлаў, па якіх магчымы тэкставы пошук. Адначасова з гэтым карыстальнік ужо можа шукаць па тым, што знойдзена. Вынікі запытаў адлюстроўваюцца на адмысловай старонцы ў браўзэры, згенэраванай лякальна самой праграмай. Выгляд старонкі аднолькавы, як і ў сеціўнага пошуку Google.

Google Desktop шукае па тэкставых дакумэнтах розных кшталтаў (фарматаў OpenDocument, Microsoft Office і звычайных), браўзэрнай гісторыі (Internet Explorer і Firefox), гутарках з розных прыладаў-камунікатараў (Google, Skype, MSN і іншых) і некалькіх тыпах мультымэдыя-файлаў. Іншыя фарматы дадаюцца да індэксу праз адмысловыя пашырэньні.

Ініцыялізацыя мае адзін значны недахоп: падчас яе ўсталёўваецца абмежаваньне ў 100 000 файлаў. Між тым, калі карыстальнік стварае ці адчыняе нейкі файл, ён дадаецца ў індэкс.

## Крыніцы
# Ня будзь злосным

Ня будзь злым

дэвіз| Заменены на | Do the right thing  |
| Стваральнік | Пол Бакгайт  |
| Выкарыстоўваецца | Гугл  |
| Рэклямуе | Пошук Гугла  |

«**Ня будзь злосным**» (анг. *Don't be evil*) — неафіцыйны дэвіз амэрыканскай кампаніі «Гугл» да 2015 году, які быў упершыню прапанаваны супрацоўнікамі Полам Бакхайтам і Эмітам Пэтэл падчас сустрэчы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Карпаратыўная філязофія Google  (анг.)
# Gmail

|  |
| --- |
| Gmail |
|  |
|
Здымак галоўнае старонкі Gmail  |
|  Тып  | POP3, IMAP, E-mail |
|  Даступныя мовы  | некалькі моваў[d] |
|  Уладальнік  | Google Inc. |
|  Аўтар  | Пол Бакгайт |
|  Пачатак працы  | 21 сакавіка 2004 |
|  Рэгістрацыя  |  абавязковая, бескаштоўная
  |
|  Мова праграмаваньня  | JavaScript |
| mail.google.com |

**Gmail** — бясплатны сэрвіс электроннае пошты ад Google. У першую чаргу, арыентаваны на працу праз браўзэр, але таксама падтрымлівае пратаколы IMAP і POP3. Фінансава праект падтрымліваецца праз рэкляму, якая паказваецца на старонках вэб-інтэрфэйсу. У Вялікабрытаніі і Нямеччыне афіцыйная назва сэрвісу — **Google Mail**.

Gmail пачаў сваю працу 1 красавіка 2004 году ў якасьці бэта-рэлізу, рэгістрацыя працавала толькі па запрашэньнях. Мажлівасьць атрымаць сваю скрыню зьявілася толькі 7 лютага 2007 году, але статус «бэты» й дагэтуль ня быў выдалены. Па стане на ліпень 2009 году, Gmail штомесяц карыстаюцца 146 мільёнаў людзей і 20 мільёнаў штодзень.

Прапановаю ў 1 ГБ прасторы Google падняў планку для стандартнае прасторы на бескаштоўных паштовых сэрвэрах (на той час прапанавалася ў большасьці выпадкаў 2—4 мэгабайты).

Інтэрфэйс Gmail арыентаваны на камфортны пошук інфармацыі ў прасторы карыстальніка, а выгляд перапіскі больш падобны да інтэрнэт-форуму ці нават эха-канфэрэнцыі. Gmail таксама зьяўляецца яскравым прыкладам выкарыстаньня Ajax-тэхналёгіяў.

## Крыніцы
# Эсэ

Мішэль дэ Мантэнь, заснавальнік жанру
**Эсэ** (ад францускага *essai* — «вопыт», «спроба») — літаратурны жанр, кароткі ці сярэдняга аб’ёму сынтэтычны празаічны твор, свабодная развага аўтара на навуковую, палітычную, філязофскую, літаратурную ці іншыя тэмы. Стыль эсэ звычайна ясны і нязмушаны, з шматлікімі спасылкамі.

Як літаратурны жанр эсэ ўзыходзіць да «Вопытаў» францускага філёзафа Мішэля Мантэня, апублікаваных у 1580 годзе. У ангельскую літаратуру гэты тэрмін прынёс Фрэнсіс Бэкан. Найбольш распаўсюджаным гэты жанр быў у 18 стагодзьдзі. Актыўна яго выкарыстоўвалі Дыдро, Вальтэр, Лесінг, Гэрдэр і інш. Эсэ было асноўнай формай палемікі рамантыкаў. У 20 стагодзьдзі эсэ заставалася папулярным жанрам, яго выкарыстоўваюць сучасныя пісьменьнікі (напр. Умбэрта Эка, Джордж Орўэл і іншыя).

У беларускай літаратуры эсэ можна сустрэць у Брыля, Быкава, Арлова, Бабкова і шмат каго зь іншых аўтараў.

## Вонкавыя спасылкі

* Лекцыя Валянціна Акудовіча для Беларускага калегіюму(недаступная спасылка)
# Pong (гульня)

Гульнявы працэс: дзьвума ракеткамі мячык перакідваецца з аднаго боку да другога. Уверсе — лік гульні
**Pong** — відэагульня, якая зьяўляецца сваеасаблівым сымулятарам настольнага тэнісу з прымітыўнай двумернай графікай. Галоўная мэта гульні — перамагчы другога гульца: кампутар ці чалавека — набраўшы большы за яго лік.

Pong была выдадзена кампаніяй Atari 29 лістапада 1972 году і стала першай шырокавядомай гульнёй, якая атрымала вялікі распаўсюд як на гульнявых аўтаматах, гэтак і на кансолях. Посьпех гульні натхніў Atari на разробку гульні Breakout у 1976 годзе, а потым і Taito — на стварэньне Arkanoid у 1986, што дало пачатак новаму жанру аркадных відэагульняў — *арканоід*.

## Гульнявы працэс

*Pong* зьяўляецца двумернай спартыўнай гульнёй-сымулятарам настольнага тэнісу. Гулец кіруе вэртыкальна сваёй плятформай-ракеткай, з дапамогай якой ён адбівае мячык. Ад верхняй і ніжняй мяжы поля мячык адскоквае пад тым самым кутом, пад якім і трапіў на мяжу. Галоўнае — абараніць сваю мяжу (зь левага ці правага боку), каб мячык ня трапіў па-за ракетку. Калі мячык трапіў за ракетку гульца, лік апанэнта павялічваецца на адзінку. Выйграе той, у каго будзе большы лік напрыканцы.

## Гісторыя

*Home Pong* вытворчасьці 1975 году, рэалізаваны праз гандлёвую сетку Sears
*Pong* была першай гульнёй, якую разрабіла кампанія Atari, Inc., заснаваная ў 1972 годзе Ноланам Бушнэлам і Тэдам Дэбні.

Пасьля выпуску Computer Space Бушнэл вырашыў стварыць кампанію, якая б стварала больш гульняў. Першы кантракт быў заключаны з Bally Technologies для стварэньня гоначнае гульні.

### Хатняя вэрсія: «Home Pong»

Посьпех аркаднай вэрсіі прымусіў кампанію ствараць новыя прадукты. У 1974 годзе інжынэр Atari Гараль Лі стварыў хатнюю вэрсію гульні, якая падключалася да тэлевізара: *Home Pong*. Кодавая назва разрбокі была «Darlene» (паводле адной з супрацоўніц кампаніі).

Кантролер, які быў распрацаваны, уяўляў сабою прыладу, прыстасаваную да падстаўкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Pong (гульня)** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Pong-story.com — найбольш разгорнутая інфармацыя пра гульню і яе гісторыю
* The Atari Museum — агляд плятформы Atari і яе разьвіцьця
* Клёны Pong — разнастайныя клоны арыгінальнае гульні пад розныя плятформы
# Чыкагаўскі ўнівэрсытэт

|  |
| --- |
| Чыкагаўскі ўнівэрсытэт |
| University of Chicago |
|  |
|
Лягатып  |
|  Заснаваны  | 1890 |
|  Тып  | Nonprofit Corporation[d] |
|  Колькасьць пэрсаналу  | * 2350 чал.
 |
|  Месцазнаходжаньне  |
|  Горад  | * Чыкага, Іліной, ЗША
 |
|  Краіна  | * ЗША
 |
|  Знаходзіцца ў складзе  | Кансорцыюм асацыяцыяў сацыяльных навук[d], ArXiv.org[d], DataCite – International Data Citation Initiative e.V.[d], Асацыяцыя амерыканскіх універсітэтаў[d], Higher Education Leadership Initiative for Open Scholarship[d], Кааліцыя сеткавай інфармацыі[d], Цэнтар для навуковых бібліятэк[d], Кааліцыя выдавецкіх і акадэмічных рэсурсаў[d] і Council on Governmental Relations[d] |
|  Вэб-сайт  | uchicago.edu (анг.) uchicago.cn (анг.) uchicago.hk (анг.) uchicago.in (анг.) urb-bd.org (анг.) |
| **Чыкагаўскі ўнівэрсытэт** у Вікісховішчы
 |
|  |

**Чыка́гаўскі ўнівэрсытэ́т** (па-ангельску: *University of Chicago*) — прыватны навукова-дасьледчы ўнівэрсытэт у Чыкага, штат Іліной. Ягоны галоўны кампус месьціцца ў раёне Гайд-парку Чыкага. Унівэрсытэт стабільна ўваходзіць да ліку найлепшых унівэрсытэтаў у сьвеце, і ёсьць адным з самых найпапулярных у ЗША. Фактычна ўнівэрсытэт складаецца з студэнцкага каледжу і пяці дасьледчых цэнтраў. Навучальная ўстанова дадаткова мае кампусы і цэнтры ў Лёндане, Парыжы, Пэкіне, Дэлі і Ганконгу. Навукоўцы ўнівэрсытэту згулялі важную ролю ў разьвіцьці многіх акадэмічных дысцыплінаў, у тым ліку эканомікі, права, літаратурнай крытыкі, матэматыкі, фізыкі, рэлігіі, сацыялёгіі і паліталёгіі. Мэталюргічная лябараторыя ў Чыкага падрыхтавала ўстаноўку «Чыкагаўскі касьцёр-1», з дапамогай якой упершыню ў гісторыі была выкананая чалавекам ланцуговая ядзерная рэакцыя. Посьпех у хіміі прывёў да радыявуглероднай рэвалюцыі, дзякуючы якой зьявіўся новы падыход да датаваньня старажытных прадметаў. Унівэрсытэцкае выдавецтва ёсьць найбуйнейшым сярод падобных у ЗША. Выпускнікі ўстановы шматкроць разоў былі уганараваныя Нобэлеўскай ды іншымі прэміямі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
# Тон (колер)

Тон
**Тон** — адна з трох асноўных характарыстак колеру нараўне з насычанасьцю й сьветлатой. Тон вызначаецца характарам разьмеркаваньня выпраменьваньня ў спэктры бачнага сьвятла, прычым, галоўнай выявай, становішчам піка выпраменьваньня, а не яго інтэнсіўнасьцю і характарам разьмеркаваньня выпраменьваньня ў іншых абласьцях спэктру. Менавіта тон вызначае назву колеру, напрыклад «чырвоны», «сіні», «зялёны».

## Глядзіце таксама

* Сьветлата (колер)
* Насычанасьць (колер)
# Пампэі

|  |
| --- |
| Пампэі |
| Населены пункт |
|  |
|  Краіна  |  Італія
 |
|  Дата заснаваньня  | 6—7 стагодзьдзе да н. э. |
|  Разбураны горад з  |  79
 |
|  Геаграфія  |
|  Плошча  | * 98,05 га
 |
|  Часавы пас  | UTC+1 і UTC+2 |
|  Каардынаты  | 40°45′00″ пн. ш. 14°29′10″ у. д. |
|  Насельніцтва  |
|  Колькасьць  | * 0 чал.
 |
|  |
|  Сайт  | pompeiisites.org |
| Пампэі на мапе Італіі
Пампэі
 |

|  |
| --- |
| Пампэіанг. *Archaeological Areas of Pompeii, Herculaneum, and Torre Annunziata.* |
| **Сусьветная спадчына ЮНЭСКО** |
| Выгляд вузкай вуліцы ў Пампэях.  |
|  Тып  |  культурны
  |
|  Крытэры  |  iii, iv, v
  |
|  ID  |  829
 |
|  Рэгіён  |  Эўропа і Паўноўчная Амэрыка
  |
|  Каардынаты  |  (не абавязковы; выкарыстоўвайце {{Каардынаты}})

  |
|  Гісторыя ўключэньня  |
|  Уключэньне  |  1997 (21)
  |
|  |

**Пампэі** — колішні горад у Італіі. Разбураны падчас вывяржэньня вулькану Вэзувіё ў 79 годзе. На той час належаў Старажытнаму Рыму.

## Вонкавыя спасылкі

 **Пампэі** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Рашчына

Рашчыненьне солі ў вадзе
**Рашчы́на**  — гамагенная (аднародная) сумесь, складаная з часьцінак рашчынянага рэчыва, рашчыньніка і прадуктаў іх узаемадзеньня.

**Рашчына** — аднафазная сыстэма зьменнага складу, складаная з двух ці болей кампанэнтаў. Рашчыны — гамагенныя (аднародныя) сыстэмы, то бок кожны з кампанэнтаў разьмеркаваны ў масе іншага ў выглядзе малекул, атамаў ці іёнаў.

**Рашчыньнік** — кампанэнт, агрэгатны стан якога не зьмяняецца пры ўтварэньні рашчыны. У выпадку ж рашчынаў, утвараных пры зьмяшаньні газа з газам, вадкасьці з вадкасьцю, цьвёрдага цела зь цьвёрдым, рашчыньнікам лічыцца кампанэнт, колькасьць якога ў рашчыне пераважае.

Бываюць вадкія (напрыклад, марская вада), цьвёрдыя (напрыклад, стопкі медзі з золатам) і газавыя (напрыклад, паветра) рашчыны.

Па наяўнасьці электралітычнай дысацыяцыі адрозьніваюць дзьве клясы рашчынаў: электраліты і неэлектраліты. Склад рашчынаў апісваецца канцэнтрацыямі кампанэнтаў.

## Крыніцы
# Графіці

**Графіці** (па-італьянску: *graffiti*, ад па-грэцку: *γραφειν* пісаць) — у мінулым адна з формаў першабытнага мастацтва, а таксама фальклёру. У сучасным сэнсе — надпісы або малюнкі на сьценах будынкаў і пераходаў, вагонаў цягнікоў, платах і іншых паверхнях.

## Вонкавыя спасылкі

* Графіці–форум  (рас.)
* Графіці–арт  (анг.)
* Першы ўкраінскі інтэрнэт-крама графіці  (анг.)
# Артур Шапэнгаўэр

|  |
| --- |
| Артур Шапэнгаўэр |
| па-нямецку: *Arthur Schopenhauer* |
|  |
|  Дата нараджэньня  | 22 лютага 1788 |
|  Месца нараджэньня  | Данцыг (цяпер Польшча) |
|  Дата сьмерці  | 21 верасьня 1860 (72 гады) |
|  Месца сьмерці  | Франкфурт-на-Майне |
|  Прычына сьмерці  | дыхальная няздатнасьць[d] |
|  Месца пахаваньня  | * Франкфурцкія галоўныя могілкі[d]
 |
|  Месца вучобы  | * Гётынгенскі ўнівэрсытэт
* HU Berlin
* Ernestinum Gotha[d]
 |
|  Занятак  | прафэсар унівэрсытэту, філёзаф, пісьменьнік, музыказнаўца, перакладнік |
|  Навуковая сфэра  | мэтафізыка, этыка, эстэтыка, псыхалёгія і гісторыя філязофіі[d] |
|  Месца працы  | * Берлінскі ўніверсітэт[d]
* HU Berlin
 |
|  Папярэднік  | Плятон, Джон Лок, Бэнэдыкт Сьпіноза, Дэйвід Г’юм, Імануіл Кант і Ёган Вольфганг фон Гётэ |
|  Наступнік  |  Фрыдрых Ніцшэ, Эдуард фон Гартман, Рыхард Вагнэр
 |
|  Школа/традыцыя  |  кантыянства, ідэалізм  |
|  Кірунак  | неклясычная філязофія, ірацыяналізм |
|  Асноўныя зацікаўленасьці  |  мэтафізыка, эстэтыка, этыка, фэнамэналёгія, мараль, псыхалёгія  |
|  Значныя ідэі  | The World as Will and Representation[d] і Parerga and Paralipomena[d] |
|  Бацька  | Heinrich Floris Schopenhauer[d] |
|  Маці  | Johanna Schopenhauer[d] |
|  Подпіс  |  |
| **Артур Шапэнгаўэр** у Вікісховішчы |

**Артур Шапэнгаўэр** (па-нямецку: *Arthur Schopenhauer*; 22 лютага 1788, Данцыг, цяпер Гданьск — 21 верасьня 1860, Франкфурт-на-Майне) — нямецкі філёзаф.

Адзін з самых вядомых мысьляроў ірацыяналізму, мізантроп, меў прыхільнасьць да нямецкага рамантызму, захапляўся містыкай, вывучаў філязофію Імануіла Канта і філязофскія ідэі Ўсходу (у яго кабінэце стаялі бюст Канта і бронзавая статуэтка Буды), Упанішады, а таксама стоікаў — Эпіктэта, Авідыюса, Цыцэрона й іншых, крытыкаваў сваіх сучасьнікаў Гэгеля і Фіхтэ. Называў існы сьвет, у проціпастаўленьне сафістычным, як ён выказваўся, вымышленьням Ляйбніца, — «найгоршым з магчымых сьветаў», за што атрымаў мянушку «філёзафа пэсымізму».

Асноўная філязофская праца — «Сьвет як воля і ўяўленьне» (1819), камэнтаваньнем і папулярызацыяй якой Шапэнгаўэр займаўся да самой сьмерці.

## Крыніцы
# Вежа Эўрыка

|  |
| --- |
| Вежа Эўрыка |
| Eureka Tower |
|  |
|  Тып  |  жылы будынак
  |
|  Месцазнаходжаньне  |  Аўстралія, Мэльбурн
 |
|  Уладальнік  |  Grocon
  |
|  Пачатак будаўніцтва  |  2002
 |
|  Сканчэньне будаўніцтва  |  2006
 |
|  Дах  |  297 м
 |
|  Колькасьць паверхаў  |  91+1 падземны
  |
|  Колькасьць ліфтаў  |  13
  |
|  Архітэктар  |  Фэндэр Катсалідыс
  |
|  Інжынэр-будаўнік  |  Eureka Tower Pty Ltd
  |
|  Каардынаты  | 37°49′18″ пд. ш. 144°57′52″ у. д. |
| Вежа Эўрыка на мапе Аўстраліі
Вежа Эўрыка |

**Вежа Эўрыка** (па-ангельску: *Eureka Tower*) — самы высокі небасяг Мэльбурну і адзін з самых высокіх на аўстралійскім кантынэнце (на другім месцы пасьля Q1 Tower). Вышыня збудаваньня 297 мэтраў (91 паверх і 1 падземны). Будаўніцтва аб’екта распачалося ў жніўні 2002 году і скончылася 1 чэрвеня 2006 году. Афіцыйнае адкрыцьцё гмаха адбылося 11 кастрычніка 2006 году. Праект будынка быў распрацаваны мэльбурнскім архітэктурным агенцтвам «Fender Katsalidis Australia», будаўніцтва ж вялося аўстралійскай кампаніяй «Grollo Australia». На 84 паверсе будынка знаходзіцца пляцоўка для агляду. Eureka Tower зьяўляецца найвышэйшым жылым будынкам у сьвеце, калі лічыць колькасьць паверхаў, аднак, калі ўлічваць шпіль будынка, то самым высокім жылым домам зьяўляецца іншая аўстралійская вежа Q1 Tower.

## Глядзіце таксама

* Сьпіс самых высокіх будынкаў Аўстраліі

## Вонкавыя спасылкі

 **Вежа Эўрыка** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Летнія Алімпійскія гульні 1996 году

|  |
| --- |
| XXVI летнія Алімпійскія гульні |
| Дэвіз |
The Celebration of the Century |
| Горад-арганізатар |
Атланта, Джорджыя |
| Краіны-ўдзельніцы |
197 |
| Колькасьць атлетаў |
10 320 |
| Узнагароды |
271 |
| Цырымонія адкрыцьця |
19 ліпеня |
| Цырымонія закрыцьця |
4 жніўня |
| Афіцыйна адкрыў |
Біл Клінтан |
| Алімпійскі агонь |
Махамэд Алі |
| Алімпійская клятва атлетаў |
Тэрэса Эдўардс |
| Алімпійская клятва судзьдзяў |
Гобі Білінсьлі |
| Стадыён |
Алімпійскі |

**Летнія Алімпійскія гульні 1996 году**, афіцыйна вядомыя як **Гульні XXVI Алімпіяды** (па-ангельску: *1996 Summer Olympics*), праходзілі ў Атланце (штат Джорджыя, ЗША) з 19 ліпеня па 4 жніўня 1996 году.

## Вонкавыя спасылкі

 **Летнія Алімпійскія гульні 1996 году** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Эміль Бэрнар

|  |
| --- |
| Эміль Бэрнар |
|  |
|  Дата нараджэньня  | 28 красавіка 1868 |
|  Месца нараджэньня  | Ліль, Францыя |
|  Дата сьмерці  | 16 красавіка 1941 (72 гады) |
|  Месца сьмерці  | Парыж, Францыя |
|  Месца пахаваньня  | * Cimetière parisien de Pantin - Division 43[d]
 |
|  Месца вучобы  | * Акадэмія Жуліяна[d]
 |
|  Занятак  | маляр, паэт, пісьменьнік, ілюстратар, фатограф, скульптар, мастак-гравэр, акварэліст, мастацкі крытык, артыст |
|  Жанры  | партрэт, пэйзаж, рэлігійны жывапіс[d], ню, мескі пэйзаж[d], жанравае малярства[d] і міталягічнае малярства[d] |
|  Плынь  | імпрэсіянізм |
|  Узнагароды  |  |
| **Эміль Бэрнар** у Вікісховішчы |

**Эміль Бэрнар** (па-француску: *Émile Bernard*, 28 красавіка 1868, Ліль — 16 красавіка 1941, Парыж) — францускі мастак-нэаімпрэсіяніст, адзін з тэарэтыкаў сымбалізму ў мастацтве.

## Жыцьцё і творчасьць

У 1886 годзе паступіў вучыцца жывапісу ў парыскае мастацкае атэлье Фэрнана Кармона, дзе знаёміцца з Анры дэ Тулюз-Лятрэкам і ван Гогам. У тым жа годзе яго выгналі з атэлье «за ўпартасьць». У 1886—1888 гадах жыў у Понт-Авэне, дзе далучышся да мастацкай групы Понт-Авэн і зрабіўся сябрам Гагена. Там, у 1887 годзе, сумесна з Люі Анкетэнам, распрацоўвае клуазанісцкі стыль жывапісу.

У 1890 годзе перажывае рэлігійны крызіс, пасьля чаго майстар зьвяртаецца да прадметаў і сюжэтаў сярэднявечнага мастацтва. У 1891 годзе разрывае сяброўства з Гагенам і далучаецца да сымбалісцкай групы Адылона Рэдона і Фэрдынанда Ходлера.

У 1893—1903 гадах падарожнічае па Эгіпце, Італіі і Гішпаніі. У гэтыя гады стварае па большай частцы рэлігійныя і сымбалісцкія карціны.

## Творчасьць

Бэрнар, зьяўляўся адным з выбітных майстроў групы Порт-Авэн, у пачатку сваёй творчасьці схіляўся да прымітывізму, у канцы жыцьця капіяваў палотны вэнэцыянскіх майстроў. У той жа час творчасьць Бэрнара аказала вырашальны ўплыў на працы Паблё Пікаса ў яго «блакітны перыяд». Доўгія сяброўскія адносіны Бэрнара з ван Гогам, Гагенам і Сэзанам пакінулі пасьля сябе вельмі каштоўную для дасьледчыкаў творчасьці мастакоў перапіску.

## Літаратура

* Fred Leeman, *Émile Bernard (1868—1941)*, Citadelles & Mazenod éditeurs; Wildenstein Institute Publications, 2013, 495 p. ISBN 9782850885716
* Jean-Jacques Luthi und Armand Israël: Émile Bernard 1868—1941, Editions de l’Amateur, ISBN 2-85917-387-0

## Вонкавыя спасылкі

 **Эміль Бэрнар** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Фэдэрыка Гарсія-Лёрка

|  |
| --- |
| Фэдэрыка Гарсія-Лёрка |
| Фэдэрыка Гарсія-Лёрка ў 1932 годзе  |
|  Асабістыя зьвесткі  |
|  Нарадзіўся  | 5 чэрвеня 1898(1898-06-05)[…]* Фуэнтэ-Вакерас[d], Гранада, Андалюзія, Гішпанія[…]
 |
|  Памёр  | 19 жніўня 1936(1936-08-19)[…] (38 гадоў)* Víznar[d], Гранада, Андалюзія, Гішпанія
 |
|  Пахаваны  | * *невядома*
 |
|  Бацькі  | Federico García Rodríguez[d] Vicenta Lorca Romero[d] |
|  Літаратурная дзейнасьць  |
|  Род дзейнасьці  | тэатральны рэжысэр, пясьняр, драматург, паэт, пісьменьнік, кампазытар, дырэктар тэатру, малявальнік, музыка, лібрэтыст |
|  Жанр  | тэатар і мастацтва |
|  Мова  | гішпанская мова і славенская |
|  Подпіс  |  |
| **Фэдэрыка Гарсія-Лёрка** ў Вікісховішчы
 |

**Фэдэры́ка Гарсі́я-Лёрка** (па-гішпанску: *Federico García Lorca*; 1898—1936) — гішпанскі паэт і драматург, вядомы таксама як музыкант і мастак-графік. Цэнтральная фігура «пакаленьня 27 году», адзін з самых яскравых і значных дзеячоў гішпанскай культуры XX стагодзьдзя. Забіты ў пачатку Грамадзянскай вайны ў Гішпаніі.

Гарсіі-Лёрку прысьвечаная сымфонія беларускага кампазытара Алега Соніна.

### Беларускія пераклады

На беларускую мову творы Лоркі перакладалі Рыгор Барадулін, Макс Шчур, Карлас Шэрман.

* Блакітны звон Гранады : Выбр.лірыка / З ісп.пер.Р.Барадулін;[Укладанне і рэд.пер.К.Шэрмана]. Мінск : Маст.літ., 1975.
* Выбранае : [вершы] / Федэрыка Гарсія Лорка ; пераклад з іспанскай Рыгора Барадуліна. Мінск : Зміцер Колас, 2017.

## Крыніцы
# Прамысловы індэкс Доў-Джонза

Лягатып Dow Jones
**Прамысло́вы і́ндэкс Доў-Джо́нза** (па-ангельску: *Dow Jones Industrial Average*, скар. *DJIA*, NYSE: *DJI*) — адзін зь некалькіх фондавых індэксаў, створаных рэдактарам газэты *The Wall Street Journal* і заснавальнікам кампаніі *Dow Jones & Company* Чарльзам Доў (па-ангельску: *Charles Henry Dow*). Індэкс быў створаны дзеля інфармацыйных зьвестак па акцыях індустрыяльных прадпрыемстваў на амэрыканскай біржы каштоўных папераў. Ён застаецца разам з Dow Jones Transportation Average самым старым індэксам каштоўных папераў у ЗША.

У аснове індэксу Доў-Джонза — тэорыя Доў аб аналізе рынку з дапамогаю сярэдніх паказчыкаў катыровак прамысловых і транспартных акцыяў. Лічыцца, што тэндэнцыя рынку ў цэлым станоўчая, калі адзін з гэтых сярэдніх паказчыкаў падымаецца вышэй папярэдняга лякальнага піку, за якім наступае аналягічны рост другога паказчыка. Калі ж абодва паказчыкі зьніжаюцца ніжэй папярэдняга лякальнага мінімуму, гэта пацьвярджае агульную тэндэнцыю да спаду. Гэтая тэорыя пакладзена ў аснову прагназаваньня будучых зьменаў на фондавым рынку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Прамысловы індэкс Доў-Джонза** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* афіцыйная старонка *Dow Jones & Company*