Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Дэвіз

**ТарчаПолеПахолакПахолакДэвізКлейнодНачэльлеНаміткаПрылбіцаКаронаПастамэнтОрдэнШыльдЭмблемаДэвіз**

Элемэнты гербу
Дэвіз на стужцы
**Дэві́з** — у геральдыцы гербавая фігура або выслоўе на гербе. Разьмяшчаецца часьцей за ўсё на стужцы пад таркам. У ім адлюстроўваецца ідэя і думка герба.

Дэвізам зваліся першапачаткова гербавыя фігуры, якія зьмяшчаліся звыш іншых малюнкаў у шчыце і служылі ўспамінам якой-небудзь выбітнай падзеі. Ва францускай геральдыцы дэвізам зваўся яшчэ вузкі геральдычны пояс. Такое значэньне дэвізу захавалася зараз толькі ў ангельскай геральдыцы пад імем *«badges»* (у гербе Ёрскага дома дэвізам служыла, напрыклад, белая ружа, у гербе Ланкастарскага дома — пунсовая).

У цяперашні час дэвізам завецца кароткае выслоўе, якое мае якое-кольвек дачыненьне да герба. Так, напрыклад:

* *«С нами Бог»* — расейскі,
* *«Съединението прави силата»* — баўгарскі,
* *«Dieu et mon droit»* — брытанскі,
* *«ძალა ერთობაშია»* — грузінскі,
* *«Je maintiendrai»* — нідэрляндзкі,
* *«Gott mit uns»* — нямецкі і прускі,
* *«Montjoie Saint Denis»* — францускі,
* *«Pravda vítězí»* — чэскі,
* *«E pluribus unum»* — Злучаных Штатаў і да т. п.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Дэвіз** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Zuzana (зброя)

| 155-мм самаходная гаўбіца „Зузана“ |
| --- |
|  Гаўбіца „Зузана“ на Славацкім міжнародным авіяфэсьце (авіябаза Сьляч, 2017) |
| Краіна паходжаньня | Славаччына |
| Характарыстыкі |
| Вага | 28,8 т |
| Даўжыня | 12,97 м |
| Шырыня | 3,015 м |
| Вышыня | 3,3 3 |
| Экіпаж | 4 |
|

---

 |
| Калібр | 155 мм |
|

---

 |
| Дадатковае ўзбраеньне | 1 кулямёт NSV калібру 12,7 мм |
| Рухавік | 12-цыліндравы рухавік Tatra 3-930.52 265 кВт (345 к. с.) пры 2200 аб/хв |
| Магутнасьць/вага | 11,98 |
| Практычная далёкасьць | 750 км |
| Хуткасьць | 80 км/г |

**155-мм самаходная гаўбіца 2000 „Зузана“** — самаходная гаўбіца калібру 155 мм славацкай вытворчасьці.

## Распрацоўка

«Зузана» створаная на аснове старэйшых 152-мм самаходных гаўбіц «Dana» і ейнай мадэрнізаванай вэрсіі «Ондава». Патрэба пераходу на 155-мм калібар паўстала пасьля развалу Варшаўскай дамовы, каб мець магчымасьць карыстаньня стандартнай амуніцыяй краінаў НАТО. Першы этап распрацоўкі «Зузаны» пачалася ў 1992 року і скончыўся ў 1995. За гэты час была створаная 155-мм гармата, усталяваная на браняваную вежу. У якасьці шасі была ўзятая Tatra 815. У 1998 року стартавала сэрыйная вытворчасьць.

У сьнежні 2009 року прайшла выпрабаваньні новая вэрсія самаходнага комплексу пад назовам 155-мм самаходная гаўбіца Зузана 2(d), якая адрозьніваецца аднамеснай канструкцыяй шасі і даўжэйшым ствалом.

Неабходнасьць мадэрнізацыі, найперш павелічэньня дальнасьці стральбы і мабільнасьці, прывялі да стварэньня новага прататыпу пад назовам «Эва(d)», якая выкарыстоўвае гаўбіцу сыстэмы «Зузана-2», усталяваную на плятформе Tatra 815-6×6.

## Тэхнічныя характарыстыкі

Самаходная гаўбіца «Зузана» пастаўленая на 8-колавым шасі Tatra 815 з поўным 8-колавым прывадам. Рухавік вытворчасьці Tatra разьмешчаны ў кармавой частцы корпусу. Машына здольная разварочвацца на 360° ў радыюсе 14 м. Кіроўца мае сыстэму падпампоўкі шынаў. Падчас стральбы кузаў машыны стабілізуецца гідраўлічнымі апорамі, разьмешчанымі між другой і трэцяй восямі. Лёгкабраняваныя двухмесная кабіна мэханіка-кіроўцы і зварная вежа ўстойлівыя да паразы аскепкамі і вінтовачнымі патронамі да калібру 7,62 мм.

Асноўная гармата калібку 155 мм мае ў даўжыню 45 калібраў (~7000 мм), вэртыкальную наводку ад −3,5° да +70°, гарызантальную — ад −60° да +60°. Максымальная дальнасьць стральбы — больш за 39 км. Хуткастрэльнасьць з аўтаматам — 6 стрэлаў за першую хвіліну, пасьля — 5 стрэлаў/хвіліна. Хуткастрэльнасьць з ручным зараджаньнем — 2 стрэлы/хвіліна. У рэжыме аўтазарадкі гаўбіца можа страляць залпам. Бартавая сыстэма кіраваньня вагнём працуе пад апэрацыйнай сыстэмай Microsoft Windows, мае навігацыйную і пазыцыйную сыстэмы, якія забясьпечваюць дакладную ацэнку пазыцыі і навядзеньне па каардынатах.

## Карыстальнікі

На ўзбраеньні славацкага войска знаходзіцца 16 адзінак самаходных гаўбіц «Зузана». Яшчэ 12 выкарыстоўвае Грэцыя на Кіпры.

## Крыніцы
# Дывізія караблёў

**Дыв́ізія карабл́ёў** (па-лацінску: *Divisio*  — падзел) — асноўнае тактычнае злучэньне флёту.

У эпоху караблёў зь ветразямі галоўным баявым злучэньнем флёту была эскадра. Эскадра складалася з трох дывізій: 1-я дывізія — *кардэбаталія* — знаходзілася ў цэнтры баявога парадку і ўзначальвалася адміралам (ён жа камандаваў усёй эскадрай); 2-я — *авангард* — разьмяшчалася ў галаве баявога парадку, яна ўзначальвалася віцэ-адміралам; 3. — *ар’ергард* — завяршала баявы парадак, яна ўзначальвалася контр-адміралам.

У сучасных флятах у склад эскадраў могуць уваходзіць некалькі дывізій або брыгад, асобныя дывізіёны мінна-тральных, супрацьлодачных і малых ракетных караблёў, падводных лодак розных клясаў, ды таксама дапаможныя суда.

У расейскім імпэратарскім флёце дывізіі існавалі з пачатку XIX стагодзьдзя і да яго ліквідацыі пасьля кастрычніцкага перавароту. У 1927—1929 гадах у складзе Марскіх сілаў Балтыйскага флёту знаходзілася дывізія лінейных караблёў, пазьней расфармаваная. З 1951 году ішло маштабнае фармаваньне дывізій у складзе Вайскова-марскога флёту СССР.

У складзе ВМС ЗША апошняя дывізія была расфармаваная ў 1974 годзе. У складзе сучасных флятоў сьвету, за выключэньнем ВМФ Расеі, дывізій не існуе.

## Літаратура

* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т.. — Мн.: 1998 Т. 6: Дадаізм — Застава. — С. 274.
# Шараговец

**Шараго́вец** або **Радавы́** — найніжэйшая годнасьць вайсковаслужбоўца ў шматлікіх войсках сьвету. У тэрміналёґіі НАТА мае ступені ад OR-1 да OR-3 у залежнасьці ад тыпу падразьдзела, у якім ён служыць.

## Беларусь

Ва Ўзброеных сілах Беларусі ё ніжэйшаю вайсковаю годнасьцю. Годнасьць прысвойваецца:

1. грамадзяніну, які ня мае вайсковае годнасьці, прызванаму на тэрміновую вайсковую службу — пры залічэньні ў сьпісы асабовага складу васковае часткі;
2. грамадзяніну, які ня мае вайсковае годнасьці, прынятага для навучаньня ў вайсковую навучальную ўстанову — пры залічэньні ў сьпісы курсантаў;
3. грамадзяніну жаночае плоці, які не знаходзіцца ў запасе і паступіў на вайсковую службу па кантракце — пры залічэньні ў сьпісы асабовага складу вайсковае часткі.

Звычайна шарагоўцы займаюць ніжэйшыя пасады: стралок, кіроўца, нумар гарматнага разьліку, мэханік-кіроўца, сапёр, выведнік, радыст і г. д.

## Польшча

Наплечнік шарагоўца Ўзброеных сілаў Польшчы.
У Польшчы мае назву *szeregowy* і ё найніжэйшаю вайсковаю годнасьцю ва Ўзброеных сілах Польшчы.

Годнасьць прысвойваецца бранцам, што ўпершыню праходзяць вайсковую службу ў дзень іх зьяўленьня, а таксама добраахвотнікам і асобам, пераведзеным ў рэзэрву без праходжаньня вайсковае службы (да 31 сьнежня 2009 року) у дзень пераводу да рэзэрву.

## Крыніцы
# Dassault Aviation

**Dassault Aviation** — француская авіякасьмічная кампанія, вытворца вайсковых, рэгіянальных і бізнэс-самалётаў.

Кампанія была заснаваная ў 1930 годзе Марсэлем Блёкам, як *Société des Avions Marcel Bloch* або «*MB*». Пасьля Другой сусьветнай вайны Марсэль Блёк зьмяніў імя на Марсэль Дасо, і кампанія была пераназваная 20 снежня 1947 году ў *Avions Marcel Dassault*. У 1971 годзе, пасьля набыцьця кампаніі *Breguet*, была сфармаваная *Avions Marcel Dassault-Breguet Aviation* (*AMD-BA*). У 1990 годзе кампанія была пераназваная ў *Dassault Aviation*.

## Мадэлі самалётаў

### Вайсковыя

Шматмэтавы зьнішчальнік Rafale
* MD 315 Flamant — з 1947 году
* MD 450 Ouragan — з 1951 году
* MD 452 Myste`re II — з 1952 году
* MD 453 Myste`re III — з 1952 году
* Myste`re IV — з 1952 году
* MD 550 Mirage — з 1955 году
* Super Myste`re — з 1955 году
* Mirage III — з 1956 году
* E’tendard II — з 1956 году
* E’tendard IV — з 1956 году
* MD 410 Spirale — з 1960 году
* Mirage IV — з 1960 году
* Balzac — з 1962 году
* Atlantique (ATL 1, першапачаткова прадукт Breguet) — з 1965 году
* Mirage F-1 — з 1966 году
* Mirage V — з 1967 году
* Mirage G — з 1967 году
* Milan — з 1968 году
* Mirage G-4/G-8 — з 1971 году
* Alpha Jet — з 1973 году
* Jaguar- з 1973 году
* Super E’tendard- з 1974 году
* Falcon Guardian 01- з 1977 году
* Mirage 2000 — з 1978 году
* Mirage 4000 — з 1979 году
* Mirage III — з 1979 году
* Falcon Guardian — з 1981 году
* Atlantique 2 (ATL 2) — з 1982 году
* Mirage III NG — з 1982 году
* Rafale — з 1986 году
* nEUROn — з 2010 году

### Грамадзянскія

Dassault Falcon (Mystere) 20F-5
* Falcon
	+ Falcon 10 (Falcon 100)
	+ Falcon 20 (Falcon 200)
	+ Falcon 30
	+ Falcon 50
	+ Falcon 900
	+ Falcon 2000
	+ Falcon 7X
* Hirondelle
* Mercure

## Вонкавыя спасылкі

 **Dassault Aviation** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Афіцыйны сайт кампаніі (анг.)
# Воск

Васковая сьвечка
**Воскі** — распаўсюджаныя ў расьлінным і жывёльным сьвеце складаныя этэры вышэйшых тлустых кісьляў і вышэйшых высокамалекулярных сьпіртоў. Вельмі ўстойлівыя, нерастваральныя ў вадзе, але добра растваральныя ў бэнзіне, хляраформе, этэры.

Па паходжаньні воскі можна падзяліць на жывёльны: пчаліны выпрацоўваецца пчоламі; ваўняны (ланалін) засьцерагае воўну і скуру жывёл ад вільгаці, засьмечваньня і высыханьня; спэрмацэт здабываецца з спэрмацэтовага алею кашалётаў; расьлінныя воскі пакрываюць тонкім пластом лісьце, сьцеблы, плады і абараняюць іх ад размочваньня вадой, высыханьня, шкодных мікраарганізмаў, часам у якасьці рэзэрвовых ліпідаў уваходзяць у склад насеньня (г. зв. «алей» жажаба); выкапнёвы воск (азакерыт) складаецца галоўным чынам з гранічных вуглевадародаў.

Пчаліны воск вылучаецца адмысловымі залозамі мёданосных пчол, зь яго пчолы будуюць соты.

Воскі зарэгістраваны ў якасьці харчовых дабавак **E901-E903** (выкарыстоўваюцца, напрыклад, для пакрыцьця сыроў).

## Глядзіце таксама

* Васкабойня
* Пчаліны воск
# Трэблінка

52°39′28″ пн. ш. 22°01′28″ у. д.

Шыльда лягера Трэблінка
**Трэблі́нка** (*Treblinka*) — два канцэнтрацыйныя лягеры, арганізаваныя нацыстамі на тэрыторыі акупаванае Польшчы непадалёк ад вёскі Трэблінкі. Паводле розных ацэнак, агулам у лягеры сьмерці было забіта ад 750 да 810 тысячаў чалавек. Пераважная большасьць ахвяраў (99,5%) — польскія жыды, каля 2 тысячаў — цыганы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Трэблінка** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Электронная габрэйская энцыкляпэдыя (рас.)
# Астрог (фартыфікацыя)

**Астро́г** або **тын** — найбольш старажытная драўляная канструкцыя ў выглядзе суцэльнай сьцяны з вэртыкальна або нахілена ўкапаных ў зямлю бярвеньняў завостраных зьверху.

На Беларусі драўляныя абарончыя збудаваньні з астрогам вядомы з жалезнага веку, асабліва пашыраны былі ў IX—XIV стагодзьдзях. Пазьней былі часткова выцесьнены гароднямі і тарасамі, захаваўся на менш важных дзялянках абароны. Узводзіўся на часовых умацаваньнях пры патрэбе тэрміновага ўзьвядзеньня абарончых збудаваньняў.

Астрогам называлася таксама ўмацаваная частка гораду, якая ўмацоўвалася такім чынам, або асобнае ваеннае паселішча ці месца ўтрыманьня вязьняў. Падобныя паселішчы былі асабліва пашыраны ў Расеі), што было выклікана патрэбамі калянізацыі і спэцыфічным палітычным ладам.

## Літаратура

* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Менск: Беларус. энцыкл., 1993. — 620 с.: іл. ISBN 5-85700-078-5.
# Умацаваная брама

Умацаваная брама — элемэнт пастаяннай фартыфікацыі, брама, якая вядзьдзе ўнутр абарончага пэрымэтра. Яна сустракаецца са старажытных часоў да сучаснасьці і прымае розныя формы, ад простага закрытага ўваходу да шырокага абарончага комплэксу, які складаецца з многіх элэмэнтаў.

## Гарадская брама

Гарадская брама — гэта брама, якая знаходзіцца або знаходзілася ў межах гарадской сьцяны. Гэта тып умацаваных варот.
# Флюгер

Флюгер
**Флю́гер** ці **ветраньнік**[*Крыніца?*] — прылада, якая выкарыстоўваецца для вызначэньня кірунку ветру. Таксама зьяўляецца важным мастацкім элемэнтам завяршэньня даху.

## Літаратура

* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.
# Электрычны ток

|  |
| --- |
| **Клясычная электрадынаміка** |
|  |
| Электрычнасьць · Магнэтызм

| Электрастатыка |
| --- |
| Закон Кулёна Прынцып супэрпазыцыі Тэарэма Гаўса Эквіпатэнцыйная паверхня Электрычны дыпольны момант Электрычны зарад Электрычная індукцыя Электрычнае поле Электрастатычны патэнцыял |

| Магнітастатыка |
| --- |
| Закон Бія — Савара — Лапласа Закон Ампэра Магнітны момант Магнітнае поле Магнітны струмень |

| Электрадынаміка |
| --- |
| Дыполь Сіла Лёрэнца Ток зруху Уніпалярная індукцыя Раўнаньні Максўэла Электрычны ток Электрарухальная сіла Электрамагнітная індукцыя Электрамагнітнае выпраменьваньне Электрамагнітнае поле |

| Электрычны ланцуг |
| --- |
| Закон Ома Законы Кірхгофа Індуктыўнасьць Радыёхвалявод Рэзанатар Электрычная ёмістасьць Электрычная праводнасьць Супор Электрычны імпэданс |

| Вядомыя навукоўцы |
| --- |
| Гэнры Кавэндыш Майкл Фарадэй Андрэ-Мары Ампэр Густаў Робэрт Кірхгоф Джэймз Кларк Максўэл Гэнры Рудольф Гэрц Альбэрт Абрахам Майкэльсан Робэрт Эндрус Мілікэн |

 |
| * прагляд
* абмеркаваньне
* рэдагаваць
 |

**Ток** — накіраваны рух электрычна зараджаных часьцінак. Велічыня току характарызуецца сілай току, якая ў сыстэме СІ вымяраецца ў ампэрах.

Хуткасьць руху часьцінак у правадніках залежыць ад матэрыялу правадніка, масы і зараду часьцінкі, навакольнай тэмпэратуры, прыкладзенай рознасьці патэнцыялаў і складае велічыню, нашмат меншую за хуткасьць сьвятла. Нягледзячы на гэта, хуткасьць распаўсюджваньня ўласна электрычнага току роўная хуткасьці сьвятла ў дадзеным асяродзьдзі, гэта значыць хуткасьці распаўсюджваньня фронту электрамагнітнай хвалі.

Ток бывае сталы й зьменны. Сталы ток — гэта ток, які мае *сталую велічыню*. Зьменны ток пэрыядычна зьмяняе кірунак свайго руху па сынусоідзе з вызначанай частасьцю, вымяранай у гэрцах (Гц). Зьменны ток высокай частасьці выціскаецца на паверхню правадніка (гл. Скін-эфэкт).

Матэрыял, у якім цячэ ток, завецца правадніком. Некаторыя матэрыялы пры нізкіх тэмпэратурах пераходзяць у стан звышправоднасьці. У такім стане яны не зьдзяйсьняюць амаль ніякага супраціву току, іх супор імкнецца да нуля. Ва ўсіх астатніх выпадках праваднік зьядзяйсьняе супраціў плыні току і ў выніку частка энэргіі электрычных часьцінак ператвараецца ў цеплыню. Сілу току можна вылічыць па законе Ома для ўчастку ланцуга і законе Ома для поўнага ланцуга.

Ток, прапушчаны праз арганізм чалавека або жывёлы, можа выклікаць электрычныя апёкі, фібрыляцыю або сьмерць. Зь іншага боку, электрычны ток выкарыстаюць у рэанімацыі; для лекаваньня псыхічных захворваньняў, асабліва дэпрэсіі; электрастымуляцыю вызначаных абласьцей галаўнога мозгу ўжываюць для лекаваньня такіх захворваньняў, як хвароба Паркінсана і эпілепсія. Пэйсмэйкер, стымулюючы сардэчную цягліцу імпульсным токам, выкарыстоўваюць пры брадыкардыі. У арганізме чалавека й жывёл ток выкарыстоўваецца для перадачы нэрвовых імпульсаў.

Па тэхніцы бясьпекі, мінімальна адчувальны чалавекам ток складае 1 мА. Небясьпечным для жыцьця чалавека ток робіцца пачынальна зь сілы прыкладна 0,01 А. Сьмяротным для чалавека ток робіцца пачынальна зь сілы прыкладна 0,1 А. Бясьпечным лічыцца напруга меншая за 12 В.
# Пісталет Макарава

| Пісталет Макарава |
| --- |
| Тып | самазарадны пісталет |
| Краіна паходжаньня | СССР |
| Гісторыя вытворчасьці |
| Канструктар | Мікалай Фёдаравіч Макараў |
| Дата стварэньня | 1948 год |
| Вытворчасьць | з 1951 году |
| Адзінак створана | ~2 млн (СССР) |
| Мадыфікацыі | ПБ, ПММ |
| Характарыстыкі |
| Вага | 0,73 кг (без патронаў) 0,81 кг (з наладаваным набойнікам) |
| Даўжыня | 161,5 мм |
| Даўжыня ствала | 93,5 мм |
| Шырыня | 30,5 мм |
| Вышыня | 126,75 мм |
|

---

 |
| Патрон | 9×18 мм ПМ |
| Калібр | 9 мм |
| Прынцып дзеяньня | вольны затвор, самазарадны |
| Пачатковая хуткасьць кулі: | 315 м/с: |
| Прыцэльная далёкасьць | 50 м |
| Найбольшая далёкасьць | 350 м |
| Від боясілкаваньня | скрынчаты набойнік на 8 патронаў |
| Прыцэл | адчынены |

**Пісталет Макарава** (ПМ, азначнік ГРАУ — 56-А-125) — 9-мм самазарадны пісталет, распрацаваны савецкім канструктарам Мікалаем Фёдаравічам Макаравым у 1948 годзе. Пісталет Макарава з 1951 году да гэтага часу служыць асабістай зброяй у шматлікіх пост-савецкіх узброеных сілах і міліцыі.

## У космасе

Пісталет Макарава меўся ў кладцы маёмасьці і абсталяваньня касманаўта на кожным касьмічным караблі «Ўсход», гэта значыць менавіта ён стаў першай стралковай зброяй, якая пабывала ў космасе)

## Вонкавыя спасылкі

 **Пісталет Макарава** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Makarov Basics (анг.)
# Barrett M90

| Barrett M90 |
| --- |
|  Barrett M90 з адсаедзінённым набоям |
| Тып | Снайпэрская вінтоўка |
| Краіна паходжаньня |  ЗША |
| Гісторыя вытворчасьці |
| Дата стварэньня | 1990 год |
| Вытворца | Barrett Firearms Manufacturing |
| Характарыстыкі |
| Вага | 10.20 кг |
| Даўжыня | 1143 мм |
| Даўжыня ствала | 737 мм |
|

---

 |
| Патрон | .50 BMG |
| Прыцэльная далёкасьць | 1800 м |
| Від боясілкаваньня | скрынчаты набойнік на 5 патронаў |
| Прыцэл | аптычны |

Вінтоўка **Barrett M90** (M90) была распрацаваная амэрыканскай кампаніяй Barrett Firearms да 1990 году ў якасьці прасьцейшай, кампактнай, дакладнай, і што немалаважна — таньнейшай альтэрнатывы самай вядомай вінтоўцы гэтай жа фірмы — самазараднай Barrett M82A1. Ужываньне ручнога перанабіваньня замест аўтаматыкі дазволіла спрасьціць вінтоўку, нерухомы ствол палепшыў дакладнасьць і кучнасьць стральбы, а кампаноўка буллпап дазволіла паменшыць габарыты зброі пры захаваньні той жа даўжыні ствала і эфэктыўнай далёкасьці стральбы. У 1995 годзе вінтоўка была мадэрнізаваная. Выпуск мадэлі М90 быў спынены, ёй на замену прыйшла палепшаная вінтоўка Barrett М95.

Вінтоўка М90 — гэта набойнікавая зброя з ручным перанабіваньнем, падоўжаная сьлізгальнай паваротнай засаўкай, пабудаваная па кампаноўцы буллпап. Затыльнік прыклада ўсталяваны непасрэдна на ствольную скрынку, пісталетнае дзяржаньне са спускавым кручком разьмешчаныя перад прымачом для набойніка. Замыканьне ствала — паваротнай засаўкай, на 3 баявых упора, дзяржаньне набіваньня — справа на зброі. Ствольная скрынка выкананая з двух раздымных палоў (верхняй і ніжняй), штампаваных зь ліставай сталі і злучаных папярочнымі штыфтамі. Да ніжняй паловы ствольнай скрынкі мацуецца пісталетнае дзяржаньне і складвальныя сошкі, да верхняй — мацаваньні для аптычнага прыцэла. Адкрытых прыцэльных прынадаў няма. Ствол масіўны, з падоўжнымі долами для палягчэньня і палепшанага астуджэньня, абсталяваны эфэктыўным дульным тормазам для памяншэньня аддачы.

## Вонкавыя спасылкі

* Збройнік
* Энцыклапедыя зброі
# Акронім

**Акро́нім**  — абрэвіятура, ўтвораная з пачатковых літар словаў ці словазлучэньняў, вымаўляемая адным словам («ГУМ» як гум, а не ГэУэМ), а не па літарах («БНР» як БээНэР ці «N.R.M.» эНэРэМ).
# Адрыятычная кампанія Першай сусьветнай вайны

| Адрыятычная кампанія Першай сусьветнай вайны |
| --- |
| Першая сусьветная вайна на Міжземным моры |
| Адрыятычнае мора падчас Першай сусьветнай вайны на аўстра-вугорскай мапе. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Дата: | 1914-1918 |
| Месца: | Адрыятычнае мора |
| Вынік: | Перамога Антанты |

 |
| Супернікі |
|  Regia Marina  ВМС Францыі  Брытанскі флёт  Аўстралійскі флёт  ВМС ЗША |  Флёт Аўстра-Вугоршчыны  Кайзерліхмарыне  |
|  |

**Адрыяты́чная кампа́нія Пе́ршай сусьве́тнай вайны́** — баявыя дзеяньні вайскова-марскіх сіл ваюючых дзяржаваў на Адрыятычным моры падчас Першай сусьветнай вайны 1914 — 1918 гадоў.

Складалася ў асноўным з прыбярэжных абстрэлаў аўстра-вугорскіх ВМС Адрыятычнага ўзьбярэжжа Італіі, і актыўнымі дзеяньнямі нямецка-вугорскіх падводных сілаў ў Міжземнамор’е.

## Вонкавыя спасылкі

* Serbia, Balkans & Macedonia 1914-18  (анг.)
* Combined Operations in the Adriatic, 1915-18  (анг.)
# Заходняя Фляндрыя

|  |
| --- |
| Заходняя Фляндрыя |
| нід.  West-Vlaanderen з.-флям..  West-Vloandern |
| Герб  |
Сьцяг  |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Краіна  | Бэльгія |
|  Статус  | Правінцыя |
|  Уваходзіць у  | Фляндрыю |
|  Адміністрацыйны цэнтар  |  Бруге
 |
|  Улучае  |  64 камун
  |
|  Кіраўнік  | Карл Дэкалювэ[d] |
|  Насельніцтва (2010)  | 1 159 366 |
|  Шчыльнасьць  |  369 чал./км²
 |
|  Плошча  |  3 144 км²
 |
|  Месцазнаходжаньне  |
|  |
|  Мэдыя-зьвесткі  |
|  Часавы пас  |  UTC+1
  |
|  Код ISO 3166-2  | BE-VWV |
|  Афіцыйны сайт |
|    Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы  |

**Заходняя Фляндрыя** (па-нідэрляндзку: *West-Vlaanderen*, па-заходнефлямандзку: *West-Vloandern*, па-француску: *Flandre occidentale*, па-нямецку: *Westflandern*) — адна зь дзесяці правінцыяў Бэльгіі і адна зь пяці флямандзкіх правінцыяў. Мяжуе з Усходняй Фляндрыяй, Эно, Францыяй і Нідэрландамі. Абмываецца Паўночным морам. Сталіца — Бруге. Складаецца з 64 муніцыпалітэтаў.

## Вонкавыя спасылкі

 **Заходняя Фляндрыя** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Афіцыйны сайт
# Мільярд

|  |
| --- |
| 1 000 000 000 |
| Мільярд |
| ◄  999 999 998 · 999 999 999 · 1 000 000 000 · 1 000 000 001 · 1 000 000 002  ►
 |
| Вытворныя словы |
| Парадкавы лічэбнік | Мільярдны
 |
| Двайковая | 111011100110101100101000000000
 |
| Шаснаццаткавая | 3B9ACA00
 |
| Рымская | Mnnn M |
|  **Галерэя здымкаў** у Вікісховішчы |

**Мілья́рд** (скарочана **млрд**) — натуральны лік, які абазначаецца адзінкай з 9 нулямі (1 000 000 000 = WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , тысяча мільёнаў) у сыстэме найменьня лікаў з доўгай шкалой.

У сыстэме найменьня лікаў з кароткай шкалой назвы «мільярд» няма, а лік з 9 нулямі завецца «більён». Аднак у некаторых краінах, якія ўжываюць сыстэму найменьня лікаў з кароткай шкалой, у тым ліку і ў Беларусі, замест «більёну» ўжываецца назва «мільярд» — і гэта адзіная назва, запазычаная з сыстэмы з доўгай шкалой:

|  | Кароткая шкала | Доўгая шкала | Беларусь |
| --- | --- | --- | --- |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  | мільён |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  | більён | мільярд | мільярд |
|  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  | трыльён | більён | трыльён |

## Прыстаўкі СІ

* Для мільярду (109) — гіга.
* Для адной мільярднай (10−9) — нана.
* ISO: giga — (G).

## Прадстаўленьні

* У бінарнай сыстэме зьлічэньня выглядае як  111011100110101100101000000000
* У шаснаццатковай сыстэме выглядае як  3B9ACA00
# Дакумэнтальнае кіно

Чарлі Чаплін захапляецца 35-мілімэтровай кінакамерай на прыстані Танджунь Прыок неўзабаве пасьля таго, як Чаплін прыбыў у докі Батавіі. Чарлі Чаплін меў сваю ўласную 16-мм кінакамэру.
**Дакумэнтальнае кіно** (або **неігравое кіно**) — від кінэматографа. Дакумэнтальным называецца стужка, ў аснову якой ляглі здымкі сапраўдных падзей і асоб. Слова *«дакумэнтальны»* (па-ангельску: *documentary*) у дачыненьні да такога жанру/віду кіно быў упершыню прапанаваны Джонам Грырсанам (пад псэўданімам «Кінаглядач») у рэцэнзіі на стужку «Мана паўднёвых мораў», апублікаванай 8 лютага 1926 года. Да гэтага францускія журналісты і крытыкі называлі такую стужку, зробленыя на матэрыялах здымак падарожжаў. Грырсан жа вызначыў дакумэнтальнае кіно як *«творчую распрацоўку рэчаіснасьці»*.

Першыя дакумэнтальныя здымкі былі зроблены яшчэ пры зараджэньні кінэматографа. Тэмай для дакумэнтальных стужак найчасьцей становяцца цікавыя падзеі, культурныя зьявы, навуковыя факты і гіпотэзы, а таксама знакамітыя асобы і супольнасьці. Майстры гэтага віду кінатворчасьці нярэдка ўзьнімаліся да сур’ёзных філясофскіх абагульненьняў у сваіх творах. Рэканструкцыі сапраўдных падзей у ігравым кінэматографе (напрыклад, гістарычны фільм, біяграфічны фільм, і т. п.) не адносяцца да дакумэнтальнага кіно.

Прыкладам дакумэнтальнага кіно можна назваць «Ворша 1991».

## Глядзіце таксама

* Мастацкае кіно

## Крыніцы

## Літаратура

* *Curthoys A., Lake M.* Connected worlds: history in transnational perspective. — Australian National University Press, 2004. — 278 p..

## Вонкавыя спасылкі

 **Дакумэнтальнае кіно** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Фільм пра каханьне

Вокладка рамантычнага фільма Зьнесеныя ветрам (1939).
**Стужка пра каханьне**, або **Рамантычны фільм** — жанр кінамастацтва, сюжэт якога сканцэнтраваны на любоўных адносінах паміж галоўнымі героямі. Часта драматычны эфэкт зьвязаны з рознымі перашкодамі ў іх адносінах: фінансавымі цяжкасьцямі, клясавымі адрозьненьнямі, псыхалягічнымі бар'ерамі, хваробамі і гэтак далей, якія героі павінны пераадолець.

## Паджанры

* Гістарычная рамантыка
* Рамантычная камэдыя
* Рамантычнае дзеяньне

## Глядзі таксама

* Рамантычнае каханьне
* Рамантыка
* Біяграфічны фільм
* Гістарычны фільм

## Крыніцы