# 2С25

| 2С25 |
| --- |
|  |
| Тып танка: | Самаходная артылерыйская ўстаноўка |
| Кампанаваньне: | клясычнае |
| Павозка (экіпаж), чал.: | 3 |
| Гісторыя: |
| Час эксплюатацыі: | зь 2005 |
| Выкарыстаньне: | Расея |
| Гісторыя вытворчасьці: |
| Канструктар: | Валгаградзкі трактарны завод
ОКБ 9
ЦНДІДасМаш |
| Час стварэньня: | 1983-2001 |
| Вытворца: | Курганскі машынабудаўнічы завод |
| Гады вытворчасьці: | 1984-2010 |
| Усяго выраблена: | больш 36 |
| Памеры: |
| Маса, т: | 18 |
| Даўжыня, мм: | 7085 |
| Даўжыня з гарматай, мм: | 9770 |
| Шырыня, м: | 3152 |
| Вышыня, м: | 3050 |
| База, м: | 4225 |
| Каляя, м: | 2744 |
| Клірэнс, м: | 100...500 |
| Браня: |
| Тып брані: | cупрацькульная |
| Узбраеньне: |
| Марка гарматы і калібр: | 125-мм 2А75 |
| Тып гарматы: | гладкаствольная |
| Даўжыня ствала: | 48 |
| Боекамплект гарматы: | 40 |
| Вэртыкальны нахіл: | —5…+15 |
| Гарызантальны нахіл: | 360 |
| Прыцэл: | 1А40-1М, ТО1-КО1Р, 1К13-3С |
| Кулямёт: | 1 х 7,62-мм ПКТМ |
| Тэхнічныя характэрыстыкі: |
| Магутнасьць рухавіка, к.с.: | 510 |
| Хуткасьць па шашы, км/г: | 70 |
| Хуткасьць па перасечанай мясцовасьці, км/г: | 45-50 |
| Запас ходу, км: | 500 |
| Тып падвескі: | індывідуальная гідрапнеўматычная |
| Удзельны ціск на грунт, кг/см²: | 0,36—0,53 |
| Пераадольваемы ўздым, адс.: | 35 |
| Пераадольваемая сьценка, м: | 0,8 |
| Пераадольваемы роў, м: | 2,8 |
| Выявы ў Вікісховішчы |

**2С25 «Спрут-СД»** (індэкс ДАБТУ — **аб’ект 952**) — расейская авіядэсантная самаходная супрацьтанкавая гармата / лёгка плавучы танк.

Распрацавана ў канструктарскім бюро Валгаградзкага трактарнага заводу і екацярынбурскім ОКБ-9 пад навуковым кіраўніцтвам клімаўскага Цэнтральнага навукова-дасьледчага інстытуту дакладнага машынабудаваньня (ЦНДІДакМаш). Галоўны канструктар шасі — А. В. Шабалін, 125-мм гарматы 2А75 — У. І. Наседкін. САУ 2С25 «Спрут-СД» прызначана для барацьбы з танкамі і іншай бронетэхнікай і жывой сілай суперніка ў складзе падразьдзяленьняў паветрана-дэсантных войскаў і марской пяхоты.

## Гісторыя стварэньня

### Перадумовы да стварэньня

Да канца 1960-х гадоў на ўзбраеньні Савецкай арміі УС СССР знаходзіліся плывучыя танкі ПТ-76. (Па абароненасьці ПТ-76 адпавядаў лёгкім танкам.) Гэтымі танкамі ўзбройваліся ў асноўным выведвальныя падразьдзяленьні сухапутных войскаў, а таксама лінейныя часткі марской пяхоты. З прыняцьцем у 1966 годзе на ўзбраеньне баявой машыны пяхоты БМП-1 мэтазгоднасьць далейшага выкарыстаньня танкаў ПТ-76 была пастаўлена пад сумненьне, аднак, на думку маршала А. А. Грэчкі, адмаўляцца ад тэхнікі такога кляса было нельга. Акрамя таго, эфэктыўнастць такога кляса ўзбраеньня як лёгка плавучы танк была пацьверджана досьведам выкарыстаньня танкаў ПТ-76 падчас араба-ізраільскіх войн. Таму ў васьмігадовы плян навукова-дасьледчых досьледна-канструктарскіх работ была ўключана распрацоўка новага лёгкага плаваючага танка, праўзыходнага па сваіх характарыстыках танк ПТ-76Б і яго замежныя аналягі. Да пачатку 1980-х гадоў было распрацавана некалькі мадэляў новага танка і, у прыватнасьці, лёгкі танк «Аб’ект 934». 21 лютага 1980 году на нарадзе Ваенна-тэхнічнай рады Міністэрства абароны СССР было прынята рашэньне аб закрыцьці работ па новым лёгкім танку ў сувязі з пачаткам работ па новай баявой машыне пяхоты «Аб’ект 688» .

Да сярэдзіны 1980-х гадоў на ўзбраеньне краінаў NATO пачалі паступаць танкі M60A3, M1, «Леапард 2» і «Чэлэнджэр». На ўзбраеньні ПДВ СССР да таго часу знаходзіліся БМД-1 і БТР-РД «Робат», якія былі не ў стане эфэктыўна ваяваць супраць новых асноўных танкаў верагоднага суперніка. У той жа час з прыняцьцем на ўзбраеньне самалётаў Іл-76 істотна павысіліся магчымасьці ваенна-транспартнай авіяцыі СССР — максымальная грузападымальнасьць вырасла да 40 т пры масе дэсантаванага грузу да 20 т. У існуючых умовах патэнцыял мадэрнізацыі машын тыпу БМД-1 і БТР-Д быў вычарпаны, так як ПДВ атрымалі больш абароненасьці і агнявой моцы. 3 ЦНДІ была распрацавана канцэпцыя разьвіцьця ваеннай тэхнікі ПДВ, у аснову якой былі закладзены базавыя шасі з грузападымальнасьцю 3,5 і 6 тон адпаведна. Акрамя таго, у разьвіцьці сыстэм узбраеньня ПДВ прадугледжвалася стварэньне дэсантаванай самаходнай супрацьтанкавай гарматы, здольнай эфэктыўна змагацца з асноўнымі танкамі краінаў NATO .

### Папярэднія прапрацоўкі

Папярэдне ў 1982 годзе ЦНДІДакМаш правёў навукова-дасьледчую працу па стварэньні лёгкай самаходнай супрацьтанкавай гарматы калібра 125 мм. У ходзе работ быў выраблены макетны ўзор САУ на базе баявой машыны пяхоты БМП-2, які пацьвердзіў прынцыповую магчымасьць яе стварэньня. Вынікі дасьледаваньняў сталі падставай для пратакола Камісіі Прэзыдыюма Савета міністраў СССР ад 29 ліпеня 1983 году, у якім прадпісвалася правядзеньне папярэдніх работ па ацэнцы магчымасьці распрацоўкі самаходнай супрацьтанкавай гарматы на базе вузлоў і агрэгатаў пэрспэктыўнай баявой машыны дэсанта .

У ходзе пошуку базавага шасі ЦНДІДакМаш прыйшоў да высновы аб тым, што для выкарыстаньня прыдатна шасі лёгкага танка «Аб’ект 934». У 1983 годзе адзін з трох вопытных узораў танка «Аб’ект 934» быў перададзены ў ЦНДІДакМаш, дзе на яго базе ў пэрыяд з 1983 па 1984 гады быў выраблены макетны ўзор 125-мм авіядэсантнай самаходнай процітанкавай гарматы. Узор быў выраблены па клясычнай вежавай схеме, аднак разглядаліся таксама рубачны варыянт і варыянт з вынесеным узбраеньнем. У 1984 годзе на палігоне ў Кубінцы былі праведзены вопытныя стрэльбы, якія паказалі, што кучнасьць стральбы ў гарматы была ня горшая, чым у танкавых гармат, а нагрузкі, якія дзейнічалі на экіпаж і корпус гарматы, не перавышалі дапушчальных велічынь. Атрыманыя прапрацоўкі ляглі ў аснову пад найменьнем «Спрут-СД» (індэкс ГРАЎ — **2С25** ) .

### Выпрабаваньні і прыняцьце на ўзбраеньне

У 1984 годзе было зацьверджана тактыка-тэхнічнае заданьне на стварэньне 125-мм дэсантаванай самаходнай супрацьтанкавай гарматы «Спрут-СД», 20 кастрычніка 1985 году Рашэньнем вайскова-прамысловай камісіі Савета міністраў СССР была афіцыйна пачата распрацоўка новай 125-мм СПТП для ВДВ. У лютым 1986 году была пачата распрацоўка сродкаў дэсантаваньня для САУ 2С25. Сродкі дэсантаваньня атрымалі абазначэньне П260 і ствараліся на базе парашутна-рэактыўных сродкаў П235, якія прызначаліся для дэсантаваньня БМП-3. У пэрыяд з 1990 па 1991 гады былі праведзены Дзяржаўныя выпрабаваньні САУ 2С25. Аднак выпрабаваньні сыстэмы П260 выявілі яе недахопы, асноўнымі зь якіх зьяўляліся: складанасьць у эксплюатацыі, высокі кошт выраба, складанасьць касэтнага блёка парашутна-рэактыўнага тармазнога рухавіка. 30 траўня 1994 гады рашэньнем ВПС РФ, ПДВ РФ і распрацоўніка сродкаў дэсантаваньня — маскоўскага заводу «Ўнівэрсал» — была адменена распрацоўка парашутна-рэактыўных сродкаў дэсантаваньня П260, гэтым жа рашэньнем была пачата распрацоўка бесплятформеннай сыстэмы дэсантаваньня П260М «Спрут-ПДР-ПДПДП». У 2001 годзе былі праведзены дадатковыя выпрабаваньні САУ 2С25. 9 студзеня 2006 году загадам Міністра абароны Расейскай Фэдэрацыі самаходная супрацьтанкавая гармата 2С25 была прынята на ўзбраеньне Ўзброеных сіл Расеі .

## Сэрыйнае вытворчасьць і мадыфікацыі

Акрамя асноўнага варыянту САУ «Спрут-СД» для ПДВ, распрацоўваўся таксама і варыянт 125-мм самаходнай супрацьтанкавай гарматы для сухапутных войскаў, які атрымаў найменьне «Спрут-ССВ». У адрозьненьне ад «Спрут-СД», «Спрут-ССВ» ня мела магчымасьці дэсантаваньня, а ў якасьці базавага выкарыстоўвалася лёгкае шматмэтавае шасі «Плянер», распрацаванае ў канструктарскім бюро Харкаўскага трактарнага заводу і прызначанае для замены ў сухапутных войсках гусенічных цягачоў МТЛБ і МТЛБ. Работы па стварэньню СПТП «Спрут-ССВ» далей вырабу і выпрабаваньняў досьледных узораў ня рушылі наперад. Акрамя гусенічнага варыянта, для сухапутных войскаў пад найменьнем «Спрут-К» таксама прапрацоўваўся варыянт разьмяшчэньня баявога аддзяленьня САУ 2С25 на колавай базе бронетранспартэра БТР-90, аднак і гэты варыянт на ўзбраеньне УС РФ прыняты ня быў .

Параўнальная табліца ТТХ розных мадыфікацый СПТП 2С25|  | 2С25 | 2С25М |
| --- | --- | --- |
| Пачатак сэрыйнай вытворчасьці | 2005 | вопытная |
| Баявая маса, т | 18 | 18 |
| Індэкс прылады | 2А75 | 2А75 |
| Калібр гарматы, мм | 125 | 125 |
| Калібр спаранага кулямёта, мм | 7,62 | 7,62 |
| Калібр зенітнага кулямёта, мм | - | 7,62 |
| Цепла-тэлевізійны прыцэл  | не | ёсць |
| Мадэль рухавіка | 2В-06-2С | УТД-29 |
| Магутнасць рухавіка, л. с. | 510 | 500 |
| Максымальная хуткасьць па шашы, км/гадз. | 70 | 70 |
| Максымальная хуткасьць на плаву, км/гадз. | 9 | 7 |

Спрут-СДМ1 на выставе Армія 2015
Спрут-СД на выставе Армія-2021
Сэрыйная вытворчасьць СПТП 2С25 была разгорнутая ў 2005 годзе (гэта значыць да афіцыйнага прыняцьця на ўзбраеньне) на Валгаградзкім трактарным заводзе і вялася аж да 2010 году, пасьля чаго была спынена для далейшай мадэрнізацыі САУ «Спрут-СД». Да чэрвеня 2015 году канцэрнам «Трактарныя заводы» быў сабраны першы досьледны ўзор СПТП «**Спрут-СДМ-1**». Пасьля завяршэньня мадэрнізацыі плянуецца прадоўжыць сэрыйную вытворчасьць «Спрут-СД» для патрэб Міністэрства абароны Расеі.

## Апісаньне канструкцыі

### Бранявы корпус і вежа

Баявое аддзяленьне САУ 2С25 на стапелі ў цэху Валгаградзкага трактарнага заводу
Шасі СПТП 2С25 захавала геамэтрыю і кампанавальныя рашэньні лёгкага танка «Аб’ект 934». Корпус выкананы са зварных лістоў бранявога алюміна. У перадпакоі часткі корпуса па цэнтры разьмешчана аддзяленьне кіраваньня з працоўным месцам мэханіка-кіроўцы. Справа ад мэханіка-вадзіцеля ўстаноўлена месца камандзіра, зьлева — наводчыка СПТП на маршы і пры дэсантаваньні. У сярэдняй частцы корпуса разьмешчана баявое аддзяленьне, на даху корпуса ўсталяваны паваротны пагон дыямэтрам у сьвятла 2340 мм зь якая верціцца вежай і баявым аддзяленьнем. У баявым аддзяленьні разьмешчаны працоўныя месцы наводчыка і камандзіра САУ, мэханізаваныя кладкі і аўтамат зараджаньня гарматы. У задняй частцы корпуса знаходзіцца маторна-трансьмісійнае аддзяленьне зь сілавой усталёўкай. Браніраваньне лабавых праекцый вежы і карпусы ўзмоцнена сталёвымі накладкамі і забясьпечвае экіпажу абарону ад куль калібра 12,7-мм у сэктары ±40°, а таксама кругавую абарону ад куль калібра 7,62-мм і аскепкаў артылерыйскіх снарадаў

### Узбраеньне

Асноўным узбраеньнем СПТП 2С25 зьяўляецца 125-мм гладкаствольная гармата 2А75, якая ўяўляе сабой мадыфікаваную вэрсію танкавай гарматы 2А46 і яе мадыфікацыяў. Першапачаткова прылада плянавалася абсталяваць дульным тормазам для памяншэньня сілы супраціву адкату, аднак у выніку праблема аддачы прылады пры стральбе была вырашана павелічэньнем даўжыні адкату да 740 мм, а таксама выкарыстаньнем мэханізмаў гідрапнеўматычнай падвескі шасі для паглынаньня рэшткавага імпульсу аддачы прылады. Маса прылады складае 2350 кг. Гармата стабілізавана ў дзьвюх плоскасьцях і забясьпечана аўтаматам зараджаньня, які забясьпечвае максымальную хуткастрэльнасьць да 12 стрэлаў у хвіліну. Аўтамат зараджаньня ўключае ў сябе канвеерны мэханізм, у якім разьмяшчаюцца 22 касэты са стрэламі, ланцужны мэханізм уздыму касэт, ланцужны дасылальнік і мэханізм выдаленьня стрэляных гільзаў з баявога аддзяленьня. Стральба з гарматы можа весьціся з грунту ў дыяпазоне вуглоў ад -7 да +15 ° па вертыкалі пры стральбе наперад і ад -3 да +17 ° — пры стральбе назад. Акрамя таго, САУ «Спрут-СД» здольная весці агонь на плаву ў дыяпазоне ± 35 ° па гарызонце. Вазімы боекамплект САУ 2С25 складае 40 стрэлаў. Дадаткова з прыладай спараны 7,62-мм кулямёт ПКТ з боекамплектам у 2000 патронаў у адной стужцы.

Боекамплект САУ «Спрут-СД» уніфікаваны з танкавымі гарматамі тыпу 2А46. Для стральбы могуць прымяняцца аскепкава-фугасныя, кумулятыўныя, бранябойныя падкаліберныя і кіраваныя снарады. У штатны боекамплект уваходзяць 20 аскепкава-фугасных, 14 бранябойна-падкаліберных і 6 кумулятыўных (або кіраваных) стрэлаў. Бранябойна-падкаліберныя стрэлы 3ВБМ17 забясьпечваюць прабіцьцё да 230 мм гамагеннай бранявой сталі, разьмешчанай пад кутом у 60°, на далёкасьці 2000 м, кумулятыўныя 3ВБК25 — да 300 мм, кіраваныя 3УБК20

### Сродкі назіраньня і сувязі

Для навядзеньня і ажыцьцяўленьня стральбы з гарматы і спаранага зь ім кулямёта працоўнае месца наводчыка абсталявана дзённым манакулярным пераскапічным прыцэлам 1А40М-1. Прыцэл абсталяваны ўбудаваным далямерам і балістычным вылічальнікам і дазваляе вымяраць далёкасьці да мэт, выпрацоўваць кут бакавога апярэджаньня пры стральбе па якія рухаюцца мэтам, а таксама ажыцьцяўляць навядзеньне комплексу кіраванага ўзбраеньня па лазерным прамяні. Найбольшая прыцэльная далёкасьць пры стральбе з выкарыстаньнем прыцэла 1А40М-1 складае да 5 км аскепкава-фугаснымі снарадамі, да 4 км бранябойна-падкалібернымі, кумулятыўнымі і кіраванымі снарадамі і да 1,8 км пры стральбе са спаранага кулямёта. Для дзеяньняў у начных умовах САУ 2С25 забясьпечана начным оптыка-электронным комплексам ТО1-КО1Р з начным прыцэлам наводчыка ТПН-4Р. Далёкасьць распазнаньня мэты тыпу танк складае да 1,5 км. Месца камандзіра абсталявана прыцэлам-прыборам навядзеньня камандзіра 1К13-3С. Прыбор 1К13-3С дазваляе весткі выведку і навядзеньне прылады як у дзённых, так і ў начных умовах, і складаецца з лазерны канал навядзеньня кіраванага ўзбраеньня, балістычны вылічальнік і ўбудаваны далямер. Па сваіх функцыянальных магчымасьцях комплексы разьведкі і навядзеньня камандзіра і наводчыка практычна ідэнтычныя.

Вонкавая радыёсувязь падтрымліваецца радыёстанцыяй Р-173. Радыёстанцыя працуе ў УКХ -дыяпазоне і забясьпечвае ўстойлівую сувязь з аднатыпнымі станцыямі на адлегласьці да 20 км у залежнасьці ад вышыні антэны абедзьвюх радыёстанцый. Перамовы паміж членамі экіпажа ажыцьцяўляецца праз апаратуру ўнутранай сувязі Р-174.

### Рухавік і трансмісія

У 2С25 усталёўваецца аппазітны 6-цыліндравы чатырохтактны дызэльны рухавік 2В-06-2С магутнасьцю 510 к.с. 510 л.с. вадкаснага астуджэньня. Трансьмісія мэханічная, з гідратарнсфарматарам, фрыкцыйным пераключэньнем перадач і гідрааб'ёмным мэханізмам павароту .

### Сродкі дэсантаваньня

* Сродкі дастаўкі да месца дэсантаваньня САУ 2С25 «Спрут-СД»
* Вайскова-транспартны самалёт Іл-76
* Транспартны самалёт Ан-124
* Шматмэтавы транспартны гэлікоптэр Мі-26

САУ «Спрут-СД», як і іншая тэхніка ПДВ, мае магчымасьць дэсантавацца як пасадачным, так і парашутным спосабам з самалётаў тыпу Іл-76 і Ан-124. Акрамя таго, САУ 2С25 можа перавозіцца на зьнешняй падвесцы транспартнага верталёта Мі-26. Дэсантаваньне парашутным спосабам з вышынь ад 400 да 1500 мэтраў ажыцьцяўляецца з дапамогай сродкаў П260М, пры гэтым хуткасьць самалёта павінна складаць ад 300 да 380 км/г. Сродкі дэсантаваньня П260М распрацаваны на базе сродкаў ПБС-950, прызначаных для дэсантаваньня баявой машыны дэсанта БМД-3. Аснову П260М складае спэцыяльна распрацаваная четырнадцатикупольная сыстэма МКС-350-14М, агульны пляц парашутаў якой складае 4800 м². Сродкі дэсантаваньня П260М таксама абсталяваны сыстэмай арыентацыі САУ пры спуску па кірунку ветра, а таксама мэханізмам паскоранай расшвартоўкі. Агульная маса сродкаў дэсантаваньня П260М складае ад 1802 да 1902 кг; такім чынам, агульная маса дэсантаванай САУ 2С25 не перавышае 20 т .

## Апэратары

* Расея — больш 36 адзінак 2C25

## Крыніцы