# Ірака-іранская вайна

| Ірака-іранская вайна |
| --- |
| Халодная вайна, наступствы Іранскай рэвалюцыі, ірацка–курдзкі канфлікт, пасярэдніцкая вайна Ірану з Саудаўскай Арабіяй |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Дата: | 22 верасьня 1980 — 20 жніўня 1988 |
| Месца: | * Іран
* Ірак
 |
| Вынік: | Нявызначаны |
| Тэрытарыяльныя зьмены: | *Status quo ante bellum* |

 |
| Супернікі |
|  Іран |  Ірак |
| Камандуючыя |
| **Асноўныя кіраўнікі**:* Рухала Хамэйні
* Акбар Рафсанджані
* Алі Хамэнэі
* Мір-Хасэйн Мусаві
 | **Асноўныя кіраўнікі: Садам Хусэйн
* Аднан Хейр Алах
* Ізат Ібрагім аль-Дуры
* Тарык Азіз
 |
| Колькасьць |
| **Пачатак вайны:**
 110—215 тыс. жаўнераў

**падрабязьней:**
1700—2100 танкаў,
 1000—1900 бронемашынаў,
 300—1100 артылерыі,
 421—485 самалётаў
 750—835 верталётаў
 | **Пачатак вайны**:
 200—210 тыс. жаўнераў

**падрабязьней:**
1750—2800 танкаў,
 2350—4000 бронемашынаў,
 1350—1400 артылерыі,
 295—380 самалётаў,
 300—350 верталётаў
 |
| Страты |
| 200—600 тыс. вайскоўцаў | 105—500 тыс. вайскоўцаў |
| Агульныя страты |
| **Цывільныя страты:** > 100 тыс. чал. |
|  |

**Іра́ка-іра́нская вайна́**, альбо **Пе́ршая вайна́ ў Пэрсы́дзкай зато́цы** (па-арабску: حرب الخليج الأولى‎, па-пэрсыдзку: جنگ ایران و عراق‎‎) — збройны канфлікт Ірану з Іракам ад верасьня 1980 да жніўня 1988 року. Пачаўся з ірацкага нападу на Іран і скончыўся ўзаемным прыняцьцем Рэзалюцыі №598 Рады бясьпекі ААН.

Прычынай атакі на Іран стала боязь перад распаўсюджаньнем ідэалёгіі Рухалы Хамэйні і шыізму ў пераважна суніцкім Іраку. Пры гэтым Садам Хусэйн спадзяваўся зрабіць Ірак паноўнай сілай Пэрсыдзкай затокі і адваяваць усходні бераг ракі Шат-эль-Араб, аддадзены Ірану ў 1975 року ў Альжыры.

Іран пасьля нядаўняй рэвалюцыі быў аслаблены і пазбавіўся падтрымкі ЗША ды Ізраілю; аднак нягледзячы на чаканьні ірацкіх вайскаводаў, іхні наступ трываў толькі тры месяцы. Пасьля гэтага да чэрвеня 1982 року іранская армія адваявала ўсе страчаныя тэрыторыі. Тады Іран адмовіўся прызнаць Рэзалюцыю №514 Рады бясьпекі ААН і перайшоў у наступ на ірацкай тэрыторыі, які цягнуўся пяць гадоў. Толькі ў сярэдзіне 1988 року Ірак здолеў правесьці шэраг удалых контранаступаў, пасьля чаго ваенныя дзеяньні зайшлі ў тупік.

Ірак атрымліваў значную грашовую, палітычныю і лягістычную дапамогу ад ЗША, Вялікабрытаніі, СССР, Францыі, Італіі, Югаславіі і пераважнай большасьці арабскіх дзяржаваў. На баку Ірану, які аказаўся ў міжнароднай ізаляцыі, стаялі Сырыя, Лібія, КНР, КНДР, Ізраіль, Пакістан і Паўднёвы Емэн. Апанэнты вялі ваенныя дзеяньні ў стылі I сусьветнай вайны з выкарыстаньнем акопаў, калючага дроту, умацаваных кулямётных пунктаў, штыкавых атакаў, іранскіх «мясных штурмаў(d)», ірацкай хімічнай зброі і наўмысных удараў па мірных мэтах.

Васьмігадовы канфлікт, эканамічная разруха, падзеньне маралі, няздольнасьць працягваць наступ, бязьдзейнасьць міжнароднай супольнасьці адносна выкарыстаньня Іракам зброі масавага зьнішчэньня, а таксама згаршэньне стасункаў з ЗША змусілі Іран пагадзіцца на прапанаванае Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый замірэньне. За час вайны загінулі каля 500 тысячаў чалавек, прычым значную частку стратаў панёс іранскі бок, і ніякіх тэрытарыяльных здабыткаў ці рэпарацыяў ніводная зь дзяржаваў не атрымала.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Ірана-ірацкая вайна: 8 рокаў, 1 мільён ахвяраў, нулявы вынік на YouTube
* Фатаздымкі зь ірана-ірацкай вайны Альфрэда Ягабзадэ