Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Папская дзяржава

|  |
| --- |
| **Папская дзяржава** лац. Status Ecclesiasticus італ. Stato della Chiesa |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←  | **754—1870** |  →    → |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
|
Папская дзяржава пасьля Напалеонаўскіх войнаў у 1815 годзе |
| **Афіцыйная мова** | лацінская, італьянская |
| **Сталіца** | Рым |
| **Форма кіраваньня** | выбарчая манархія |
| **Цяпер зьяўляецца часткай** |  Італія,
 Ватыкан |

**Папская дзяржава** (па-лацінску: *Status Ecclesiasticus*; па-італьянску: *Stato della Chiesa*) — шэраг тэрыторыяў на Апэнінскім паўвостраве, якія былі пад прамым сувэрэнным панаваньнем папы рымскага з VIII стагодзьдзя да 1870 году. Першапачаткова дзяржава ўваходзіла ў склад Сьвятой Рымскай імпэрыі, але потым была фактычна незалежнай. У XIX стагодзьдзі тэрыторыя была далучана да каралеўства П’емонту-Сардыніі. Падчас найвялікшага пашырэньня Папская дзяржава ахоплівала большасьць сучасных італьянскіх рэгіёнаў Ляцыё, у тым ліку Рым, Марке, Умбрыю, Раманьню і часткова Эмілію. На гэтых тэрыторыях улада папы была ня толькі духоўнай, як ва ўсім каталіцкім сьвеце, але яшчэ й сьвецкая.

Да 1861 году большая частка тэрыторыі Папскай дзяржавы была заваяваная Каралеўствам Італія. Толькі Ляцыё, уключаючы Рым, знаходзілася пад часовым кантролем папы. У 1870 годзе папа страціў Ляцыё і Рым, і, такім чынам, Папская дзяржава як дзяржаўнае ўтварэньне зьнікла, а папа застаўся ў базыліцы Сьвятога Пятра, папскай рэзыдэнцыі, аб’явіўшы сябе ватыканскім вязьнем. У 1929 годзе канфлікт паміж урадам Італіі, якім на той час кіраваў італьянскі фашысцкі лідэр Бэніта Мусаліні, і папам быў скончаны шляхам складаньня Лятэранскіх пагадненьняў, паводле якіх была створаная дзяржава Ватыкан у межах Рыму.

## Вонкавыя спасылкі

* Манэты Папскай дзяржавы. World Coin Gallery.
# 700

|  |
| --- |
| Гады |
| 697 · 698 · 699 — **700** — 701 · 702 · 703 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 680‑я · 690‑я — **700‑я** — 710‑я · 720‑я |
| Стагодзьдзі |
| VI ст. — **VII стагодзьдзе** — VIII ст. |

| 700 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 700 *DCC* |
| Ад заснаваньня Рыму | 1453 |
| Армянскі каляндар | 149 ԹՎ ՃԽԹ |
| Каляндар Багаі | -1144 — -1143 |
| Бізантыйскі каляндар | 6208 — 6209 |
| Бірманскі каляндар | 62 |
| Будысцкі каляндар | 1244 |
| Каляндар бэрбэраў | 1650 |
| Габрэйскі каляндар | 4460 — 4461 |
| Галяцэнскі каляндар | 10700 |
| Іранскі каляндар | 78 — 79 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 755 — 756 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 622 — 623 |
|  · *Калі-юга* | 3801 — 3802 |
| Карэйскі каляндар | 3033 |
| Кітайскі каляндар | 3396 — 3397 |
| Копцкі каляндар | 416 — 417 |
| Мусульманскі каляндар | 80 — 81 |
| Тайскі сонечны каляндар | 1243 |
| Этыёпскі каляндар | 692 — 693 |

## Падзеі

* адбылася вывяржэнбне гары Эдзіза ў Канадзе

## Нараджэньні

## Сьмерці
# Энтамалёгія

|  |
| --- |
| Галіна заалёгіі
**Энтамалёгія**
 |
| **Галіны заалёгіі** |
|
Аалёгія · Акаралёгія
Антразаалёгія · Антрапалёгія
Апіялёгія · Арахналёгія
Арніталёгія · Артрападалёгія
Гельмінталёгія · Герпэталёгія
Іхтыялёгія · Канхалёгія
Карцыналёгія · Кеталёгія
Малякалёгія · Мірмекалёгія
Нэматалёгія · Нэўраэталёгія
Палеазаалёгія · Плянкталёгія
Протазаалёгія · Прыматалёгія
Тэрыялёгія · Хіраптэралёгія
Энтамалёгія · Эталёгія |
| **Знакамітыя заолягі** |
|
Чарлз Дарвін · Ўільям Кірбі
Жорж Кюўе · Карл Лінэй
Конрад Лёрэнц · Томас Сэй
Альфрэд Расэл Ўолес
Жан Анры Фабр
болей… |
| **Мінуўшчына** |
| * п
* а
* р
 |

Энтамалёгія вывучае вусякоў. На выяве — *Phyllium bioculatum*.
**Энтамалёгія** (ад грэц. *ἔντομος* — вусяк) — разьдзел заалёгіі, які вывучае вусякоў. Кляса вусякоў уключае 1,3 млн вядомых відаў, якія складаюць больш за дзьве траціны ўсіх вядомых арганізмаў, і жывуць на зямлі ня менш за 400 млн гадоў.

## Гісторыя

Гісторыя энтамалёгіі вядзецца ад старажытных часоў і культур, галоўным чынам у кантэксьце сельскай гаспадаркі (асабліва ў біялягічным кантролі і пчалярстве). Аднак навуковыя дасьледваньні ў сучасным разуменьні датуюцца прыкладна XVI стагодзьдзем.

Паколькі колькасьць відаў, якія дасьледуюцца навукай энтамалёгіяй, вельмі вялікая, у гісторыі энтамалёгіі шмат выбітных біёлягаў, такіх як Чарлз Дарвін, пісьменьнік Уладзімер Набокаў, Карл Фрыш (Нобэлеўскі ляўрэат 1973 году) і двойчы ляўрэат Пуліцэраўскай прэміі прафэсар Эдвар Ўілсан.

Дасьледваньне анатоміі вусякоў да сярэдзіны XIX стагодзьдзя абмяжоўвалася пераважна апісаньнем частак хіцінавага шкілету і вонкавага выгляду розных сыстэмаў органаў вусякоў. З разьвіцьцём навукі асноўным напрамкам стала вывучэньне гісталягічнай будовы розных частак цела вусякоў.

## На Беларусі

Вядомыя беларускія энтамолягі:

* Анатоль Радкевіч
* Усевалад Радкевіч

## Глядзіце таксама

* Вусякі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Энтамалёгія** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў