# Сэм’юэл Морзэ

|  |
| --- |
| Сэм’юэл Морзэ |
| Сэм’юэл Фінлі Брыз Морзэ |
| Сэм’юэл Морзэ, 1866 год  |
|  Дата нараджэньня  | 27 красавіка 1791(1791-04-27)[…] |
|  Месца нараджэньня  | * Чарлзтаўн[d], Бостан, ЗША
 |
|  Дата сьмерці  | 2 красавіка 1872(1872-04-02)[…] (80 гадоў) |
|  Месца сьмерці  | * Мангэтан, Нью-Ёрк, Нью-Ёрк, ЗША
 |
|  Прычына сьмерці  | пнэўманія |
|  Месца пахаваньня  | * Грын-Вудзкія могілкі[d]
 |
|  Месца вучобы  | * Ельскі коледж[d]
* Каралеўская акадэмія мастацтваў
 |
|  Занятак  | вынаходнік, фізык, скульптар, маляр, прафэсар унівэрсытэту, фатограф, пісьменьнік, артыст |
|  Месца працы  | * Нью-Ёрскі ўнівэрсытэт
* Тандонава інжынэрная школа Нью-Ёрскага ўнівэрсытэту[d]
 |
|  Псэўданімы  | American і Brutus |
|  Сябра ў  | Швэдзкая каралеўская акадэмія навук, Амэрыканскае філязофскае таварыства[d], Амэрыканская акадэмія мастацтваў і навук[d], Таварыства Фі-Бэта-Капа[d] і Амэрыканскае антыкварнае таварыства[d] |
|  Жанры  | партрэтнае маляваньне[d], пэйзаж і гістарычны жывапіс |
|  Бацька  | Джэдзідай Морзэ[d] |
|  Маці  | Элізабэт Брыз Морзэ[d] |
|  Дзеці  | Лэйла Морзэ[d], Samuel Arthur Breese Morse, Jr.[d], Charles Walker Morse[d] і Edward Lind Morse[d] |
|  Узнагароды  |      Нацыянальная Заля славы вынаходнікаў[d] (1975) сябра Амэрыканскай акадэміі мастацтваў і навук[d] |
|  Подпіс  |  |
| **Сэм’юэл Морзэ** ў Вікісховішчы |

**Сэ́м’юэл Фі́нлі Брыз Мо́рзэ** (па-ангельску: *Samuel Finley Breese Morse*; 27 красавіка 1791 — 2 красавіка 1872) — адзін з вынаходнікаў аднадротавага электрычнага тэлеграфу, адзін са стваральнікаў азбукі Морзэ, мастак.

## Дзяцінства і адукацыя

Сэм’юэл Морзэ нарадзіўся ў Чарльзтаўне, Масачусэтс у географа і пастара Джэдзідая Морзэ і Элізабэт Эн Фінлі Брыз. Бацька Сэм’юэла быў прапаведнікам кальвінізму і прыхільнікам Фэдэралісцкай партыі ЗША. Сэм’юэл Морзэ быў выхаваны ў кальвінісцкіх традыцыях, чаму вельмі паспрыяў Джэдзідай, які верыў, што выхаваньне мусіла весьціся на фэдэралісцкай глебе, якая захоўвала блізкія да пурытанскіх традыцыі.

Пасьля Акадэміі Філіпса (Эндовэр, Масачусэтс) Сэм’юэл Морзэ паступіў у Ельскі каледж для атрыманьня дадатковых ведаў у рэлігійнай філязофіі, матэматыцы і конегадоўлі. У каледжы ён наведваў лекцыі па электрычнасьці, якія праводзілі Бэнджамін Сылмэн і Джэрэмі Дэй. Сябе Морзэ забясьпечваў сам — карцінамі. Пасьля выпуску зь Ельскага каледжу быў прыняты ў ганаровае таварыства Фі Бэта Капа.

## Тэлеграф

Хоць Морзэ ў першую чаргу зьвязваюць са стварэньнем коду Морзэ, але ён зрабіў вялікі ўнёсак у вынаходніцтва электрычнага тэлеграфу як сродку сувязі на вялікіх дыстанцыях.

У 1825 годзе нью-ёрскія ўлады далі ўзнагароджаньне памерам $1000 на напісаньне партрэту Мары-Жозэфа Ляфаета ў Вашынгтоне. Падчас напісаньня партрэту Морзэ атрымаў ліст ад бацькі і, прачытаўшы толькі радок «Твая любая жонка ачуньвае», адправіўся дамой у Нью-Гэван, так і ня скончыўшы замову. Але пакуль ён прыехаў, жонка была пахаваная. Засмучаны тым, што ўвесь час ён ня ведаў пра пагаршэньне стану жонкі, ён вырашыў зьмяніць сваё дзейнасьці з мастацтва на стварэньне спосабу хуткай перадачы зьвестак на вялікай адлегласьці.

Падчас марской вандроўкі дадому ў 1832 годзе пазнаёміўся з Чарлзам Томасам Джэксанам, які быў знаёмы з электрамагнэтызмам. Назіраючы за экспэрымэнтамі Джэксана з электрамагнітам, Морзэ распрацаваў прынцыпы аднадротавага тэлеграфу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Публікацыі Сэм’юэла Морзэ і пра яго  (анг.)
* Прамова Морзэ ў Нацыянальнай Акадэміі Дызайну (ЗША) наконт дагератыпаў, 1840 год