# Двукосьсе

|  |
| --- |
| Двукосьсе |
| „“ «»「」"" |
|  Выява |
| ◄  § ¶ ^ ° «» = ␢   ∞  ► |
|  Зьвесткі  |
|  Тып  |  друкарскі знак;
  |
|  Назва ў Юнікодзе  | **"**: quotation mark **«**: left-pointing double angle quotation mark **»**: right-pointing double angle quotation mark |
|  Юнікод  | **"**: U+0022 **«**: U+00AB **»**: U+00BB
  |
|  HTML  | **"**‎: &#34, &#x22 **«**‎: &#171, &#xab **»**‎: &#187, &#xbb
  |
|  UTF-16  | **"**‎: 0x22 **«‎**: 0xAB **»**‎: 0xBB
  |
|  URL-код  | **"**: %22 **«**: %C2%AB **»**: %C2%BB
  |
| усе сымбалі · лацінка · кірыліца · грэцкія · дыякрытыкі · валюты · дапамога |

**Двуко́сьсе** — парны пунктуацыйны знак, знак прыпынку, які выкарыстоўваецца для вылучэньня простай мовы, цытатаў, назваў літаратурных твораў, газэтаў, часопісаў, арганізацыяў, а таксама асобных словаў, калі яны ўключаюцца ў тэкст не з сваім звычайным сэнсам, выкарыстоўваюцца ў іранічным сэнсе, прапануюцца ўпершыню, альбо, наадварот, як састарэлыя і да т. п.

## Двукосьсе ў беларускай мове

Цяпер у беларускай мове, як у прыватным выкарыстаньні, так і ў сродках масавай інфармацыі, не існуе адзінага агульнапрынятага вырыянту двукосься, хаця традыцыйна ў беларускіх друкарнях выкарыстоўваліся 2 віды двукосьсяў: **«**вуглавое двукосьсе**»** (ялінкі) і звычайнае альбо **„**нямецкае двукосьсе**“**.

### Ужываньне двукосьсяў у старых выданьнях

| Праца | Год выданьня | Месца выданьня | Графіка | Ужываныя двукосьсі |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| газэта «Наша Ніва» | 1911 | Вільня, друкарня Марціна Кухты | кірыліца | **«»** і **„“** |
| Максім Багдановіч. Вянок | 1913 (1914) | Вільня, друкарня Марціна Кухты | кірыліца | **„“** і **«»** |
| Газэта «Вольная Беларусь» | 1918 | Менск | кірыліца | **«»** |
| Торф і яго выкарыстаньне ў народнай гаспадарцы: працы сэсіі Беларускай акадэміі навук, красавік 1934 г. | 1935 | выдадзена АН БССР | кірыліца | **„“** |
| «Навука» на службе нацдэмаўскай контррэвалюцыі | 1931 | выдадзена АН БССР | кірыліца | **„“** |
| газэта «Наша Ніва», №34 | 1907 | Вільня | кірыліца | **„“** |
| Вокладка драмы «Раскіданае гняздо» Янкі Купалы | 1919 | Вільня, друкарня «Прамень» | кірыліца | **„“** |
| Рэклямная абвестка кнігі «Калосьсе» | 1938 |  | кірыліца і лацінка | **„”** |
| Газэта «З Беларускага Палетку» | 1937 | Вільня, друкарня імя Фр. Скарыны | кірыліца і лацінка | **„“** |
| Дадатак на Нашай Нівы: апавяданьне Алаізы Ажэшкі «Гэдалі», вокладка | 1907 |  | лацінка | **„“** |
| Рэклямная абвестка ў «Нашай Ніве» | 1912 |  | лацінка | **„“** |
| Аздабленьне кнігі Адама Станкевіча | не раней за 1938 |  | лацінка | **„“** |
| Z historyi apolohetyki chryściajanskaj | 1928 | Вільня | лацінка | **„“** |
| Мужыцкая праўда | 1862—1863 |  | лацінка | **„”** |

## Віды двукосьсяў

| Назва двукосься | Выгляд | Шасн. код Unicode | Мнэмакод HTML |
| --- | --- | --- | --- |
| Ялінкі, вуглавое, кутавае (або францускае) двукосьсе | « » | U+00AB і U+00BB | &laquo; і &raquo; |
| Звычайнае (або нямецкае) двукосьсе | „ “ | U+201E і U+201C | &bdquo; і &ldquo; |
| Асаблівае (або польскае) двукосьсе | „ ” | U+201E і U+201D | &bdquo; і &rdquo; |
| Ангельскае двукосьсе | “ ” | U+201C і U+201D | &ldquo; і &rdquo; |
| Няпарнае двукосьсе | ” ” | U+201D | &rdquo; |
| Прамое (праграмісцкае) падвойнае двукосьсе | " " | U+0022 | &quot; |

### Клявіятура

Набор ASCII, як і большасьць раскладак клявіятуры, мае толькі прамыя адзіночныя ( **'** - 0x27) і падвойныя (**"** — 0x22) двукосьсі, якія і ўжываліся ў беларускіх тэкстах цягам доўгага часу. Але з пашырэньнем Unicode рэкамэндуецца ўжываць двукосьсі беларускай тыпаграфікі: **«**вуглавыя**»** (U+00AB і U+00BB) ды **„**звычайныя**“** (U+201E і U+201C).

## Віды двукосьсяў у мовах сьвету

| Мова | Асноўнае | Альтэрнатыўнае | Прагал | Назва |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| асноўнае | укладзенае |  | асноўнае | укладзенае |  |
| Альбанская | «…» | ‹…› |  | “…„ | ‘…‚ |  |  |  |
| Афрыкаанс | „…” | ‚…’ |  |  |  |  |  | *Aanhalingstekens* |
| Баўгарская | „…“ |  |  | «…» |  |  |  | Кавички |
| Беларуская | „…“ |  |  | «…» |  |  |  | Двукосьсе |
| Бразыльская партугальская | “…” | ‘…’ |  |  |  |  |  | *Aspas* або *Vírgulas dobradas* |
| Валійская | ‘…’ | “…” |  | “…” | ‘…’ |  | 1-2 pt |  |
| Вугорская | „…” | »…« |  |  |  |  |  | macskaköröm (‘каціныя кіпцюры’), idézőjel (‘знак цытаты’=„ ”), hegyével befelé forduló jelpár (» «) |
| Гішпанская | «…» | “…” |  | “…” | ‘…’ |  | 0 pt | Comillas latinas or *comillas angulares* (« »), *comillas inglesas dobles* (“ ”), *comillas inglesas simples* (‘ ’). ‹ і › ніколі не выкарыстоўваюцца ў гішпанскай мове |
| Грузінская |  |  |  |  |  |  |  | ბრჭყალები (*brč’q’alebi* ‘кіпцюры’) |
| Грэцкая | «…» | ‹…› |  | “…„ | ‘…‚ |  | 1 pt | εισαγωγικά, (‘уводзіны’) |
| Дацкая | »…« | ›…‹ |  | „…“ або ”…” | ‚…‘ |  |  | citationstegn («знак цытаты»), anførselstegn, gåseøjne («гусіныя вочы») |
| Інданэзійская |  |  |  |  |  |  |  | Tanda kutip, tanda petik |
| Інтэрлінгва |  |  |  |  |  |  |  | Virgulettas |
| Ірляндзкая | “…” | ‘…’ |  |  |  |  | 1-2 pt |  |
| Ісьляндзкая | „…“ | ‚…‘ |  |  |  |  |  | Gæsalappir (‘гусіныя лапкі’) |
| Італьянская | «…» |  |  | “…” | ‘…’ |  | 1-2 pt | Virgolette |
| Італьянская, Швайцарыя | «…» | ‹…› |  |  |  |  |  | гл. вышэй |
| Іўрыт | “…” |  |  | “…„ |  |  |  | merkha’ot — מֵרְכָאוֹת (мн. лік да merkha — מֵרְכָא) |
| Карэйская | “…” | ‘…’ |  | 『…』 | 「…」 |  |  | 따옴표(“*ttaompyo*”) |
| Каталянская | «…» | “…” |  | “…” | ‘…’ |  | 0 pt | Cometes |
| Латыская | «…» | „…” |  |  |  |  |  | Pēdiņas |
| Летувіская | „…“ | ‚…‘ |  | «…» | ‹…› |  |  | Kabutės |
| Лужыцкая | „…“ | ‚…‘ |  |  |  |  |  |  |
| Нарвэская | «…» | ‘…’ |  | „…” | ‘…’ |  |  | Anførselstegn, gåseauge/gåseøyne (‘гусіныя вочы’), hermeteikn/hermetegn, sittatteikn/sitattegn, dobbeltfnutt |
| Нідэрляндзкая | „…” | ‚…’ |  | “…” | ‘…’ |  |  | Aanhalingstekens («знак цытаты») |
| Нямецкая | „…“ | ‚…‘ |  | »…« | ›…‹ |  |  | Anführungszeichen, Gänsefüßchen («гусіныя лапкі»), Hochkommas/Hochkommata («высокія коскі») |
| Нямецкая, Швайцарыя | «…» | ‹…› |  |  |  |  |  | Гл. вышэй |
| Партугальская | «…» | “…” |  | “…” | ‘…’ |  |  | *Aspas* або *Vírgulas dobradas* |
| Польская | „…” | ‚…’ |  | «…» |  |  |  | Cudzysłów |
| Расейская | «…» | „…“ |  |  |  |  | 0 pt | Кавычки (агульны панятак); ёлочки (*yolochki*, ‘елачкі’: вуглавое двукосьсе); лапки (*lapki*, ‘маленькія лапкі’: звычайнае двукосьсе) |
| Румынская | „…” | «…» |  |  |  |  |  | Ghilimele (мн. лік), ghilimea (адзіночны лік, выкарыстоўваецца вельмі рэдка) |
| Славацкая | „…“ | ‚…‘ |  | »…« | ›…‹ |  |  |  |
| Славенская | „…“ | ‚…‘ |  | »…« | ›…‹ |  |  |  |
| Спрошчаная кітайская | “…” | ‘…’ |  | ﹃…﹄ | ﹁…﹂ |  | Fullwidth form | GB/T 15834:1995 |
| Сэрбская | „…“ | ‚…‘ |  | »…« | ›…‹ |  |  | Наводници, знаци навода |
| Традыцыйная кітайская | 「…」 | 『…』 |  | “…” | ‘…’ |  |  | 引號 (yǐn hào) 國語文教育叢書第三 |
| Турэцкая | «…» | ‹…› |  | “…” | ‘…’ |  | 0-1 pt | Tırnak İşareti («пазногцевы знак») |
| Харвацкая | „…“ | ‘…’ |  | »…« | ‘…’ |  |  | Navodnici „…“ і »…« (альтэрнатыўны варыянт не выкарыстоўваецца ў рукапісных тэкстах, толькі ў прэсе і друку), polunavodnici ‘…’ |
| Чэская | „…“ | ‚…‘ |  | »…« | ›…‹ |  |  | Uvozovka (адзіночны лік), uvozovky (множны лік) (*cf.* uvozovat — «укараняць») |
| Эспэранта |  |  |  |  |  |  |  | Citiloj |
| Эстонская | „…“ |  |  | «…» |  |  |  | Jutumärgid (‘story marks’) |
| Фінская | ”…” | ’…’ |  | »…» | ’…’ |  |  | Lainausmerkki («знак цытаты», адзіночны лік), lainausmerkit (множны лік) |
| Француская | « … » | « … » або “…” |  | “ … ” | ‘ … ’ |  | ¼-em / non-break | Guillemets |
| Француская, Швайцарыя | «…» | ‹…› |  |  |  |  |  | Гл. вышэй |
| Швэдзкая | ”…” | ’…’ |  | »…» | ’…’ |  |  | citationstecken, anföringstecken, citattecken (сучасны панятак), dubbelfnutt (размоўны варыянт, для падвойнага ASCII-двукосься) |
| Японская | 「…」 | 『…』 |  |  |  |  |  | (*in’yōfu*) |

## Заўвагі

## Крыніцы