# Вялікая Мядзьведзіха

|  |
| --- |
| Вялікая Мядзьведзіха |
| Сьпіс зорак у сузор’і Вялікай Мядзьведзіхі  |
|  Лацінская назва  | Ursa Major |
|  · у родным склоне  |  Ursae Majoris
  |
|  · скарот  |  UMa
  |
|  Простае ўзьняцьцё  |  10,67г |
|  Схіленьне  |  +55,38°
  |
|  Квадрант  |  NQ2
  |
|  Плошча  |  1280 кв. гр. (3-е)
  |
|  Зорак паводле Баера/Флэмстыда  |  93
  |
|  Зорак з плянэтамі  |  20
  |
|  Зорак ярчэй за 3.00m |  7
  |
|  Зорак у 10 пк (32,62 сьв. г.)  |  8
  |
|  Найярчэйшая зорка  | ε UMa (Аліёт) (1,76m)
  |
|  Найбліжэйшая зорка  |  Лялянд 21185 (8,31 сьв. г., 2,55 пк) |
|  Аб’екты Мэсье  |  7
  |
|  Памежныя сузор’і  | * Цмок
* Жырафа
* Рысь
* Малы Леў
* Леў
* Валасы Бэрэнікі
* Ганчакі
* Валапас
 |
| **Назіраецца ў шыротах паміж +90° і −30°.Найлепш назіраецца ў 21:00 на працягу красавіка.**
Вялікі Воз |

**Вялікая Мядзьведзіха** (таксама **Вялікі Воз**, **Ільлёў Воз**; па-лацінску: *Ursa Major, UMa*) — сузор’е, незаходзячае ў большай частцы паўночнага паўшар’я. Найлепшай парой для назіраньнем за сузор’ем зьяўляецца красавік. У небе Вялікая Мядзьведзіха лёгка знаходзіцца паводле яскравага астэрызму Вялікі Воз, які зьяўляецца дапаможнікам у арыентацыі на поўнач, а таксама займае асабовую ролю ў міталёгіі розных культураў сьвету.

## Астэрызмы

Сем найярчэйшых зорак Вялікай Мядзьведзіхі ўтвараюць астэрызм, вядомы пад назвай Вялікі Воз. У іншых народаў Воз вядомы пад іншымі назвамі, такімі як Плуг, Коўш і гэтак далей.

У арабаў таксама вядомы астэрызм, які атрымаў назву «Тры скокі газэлі». Папарна шэсьць зорак утвараюць кожны «скок»:

* ν і ξ Вялікай Мядзьведзіхі, Алула Паўночная і Паўднёвая — «першы скок»,
* λ і μ Вялікай Мядзьведзіхі, Танія Паўночная і Паўднёвая — «другі скок»,
* ι і κ Вялікай Мядзьведзіхі, Таліта Паўночная і Паўднёвая — «трэці скок».

Гэтыя зоркі ляжаць у паўднёва-заходняй частцы сузор’я Вялікай Мядзьведзіхі.

## Гісторыя

Вялікая Мядзьведзіха ёсьць адным з 48 сузор’яў, пералічаных у «Альмагесьце» старажытнагрэцкім астраномам II стагодзьдзя н. э. Пталемэем. Сузор’е Вялікай Мядзьведзіцы згадваецца ў творах мноства паэтаў, як то ў Гамэра ці Шэксьпіра.

Адам Міцкевіч у паэме «Пан Тадэвуш» піша пра Мядзьведзіху як пра Давыдаў Воз і кажа, што старыя літвіны называлі яго «возам злых духаў», таму што:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | На ім Люцыпар, калі Бога не паслухаў,
Дык млечным шляхам рваўся ўжо ў нябёс парогі,
Ды Міхаіл спыніў яго і збіў з дарогі,
І воз той паміж зор зламаны кавыляе —
Міхал-Архангел напраўляць не дазваляе. |  |
|  |

Сузор’е згадваецца ў аповесьці Васіля Быкава «Трэцяя ракета», у прыватнасьці, пра спосаб адшуканьня Палярнай зоркі:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | У высокім і яшчэ светлаватым небе сям-там гараць маленькія рэдкія зоркі — іх неяк дужа мала, зусім не тое што ўзімку. Я ледзьве знаходжу ўгары коўш Вялікай Мядзведзіцы, па даўнім школьным звычаі праводжу ад яго роўную лінію і бачу Палярную ў хвасце Малой Мядзведзіцы.

Маўклівая і трывожная ноч плыве над затоенай, прыціхлай зямлёй. Час ужо, мусіць, пераступае за поўнач, коўш Вялікай Мядзведзіцы пераварочваецца на хвост, вялізным сваім чарпаком задзіраецца ўгору, месяц узабраўся ў самую высь і свеціць на поўнае вока. |  |
| —Васіль Быкаў, *«Трэцяя ракета», 1961.* |

У жывапісе Вялікая Мядзьведзіха была выяўлена ван Гогам у карціне «Зорная ноч над Ронай».

## Глядзіце таксама

* Малая Мядзьведзіха

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Вялікая Мядзьведзіца (Ursa Major) *Аструм 8*

Каардынаты:  10,67г 00х 00с, +55,38° 00′ 00″