# Дужкі

|  |
| --- |
| Дужкі |
| {[()]} |
|  Выява |
| ◄  = ␢   ∞ ‾ () / \ ⸎ %  ► |
|  Зьвесткі  |
|  Тып  |  друкарскі знак;
  |
|  Назва ў Юнікодзе  | **(**: left parenthesis **)**: right parenthesis |
|  Юнікод  | **(**: U+0028 **)**: U+0029
  |
|  HTML  | **(‎**: &#40, &#x28 **)**‎: &#41, &#x29
  |
|  UTF-16  | **(**‎: 0x28 **)‎**: 0x29
  |
|  URL-код  | **(**: %28 **)**: %29
  |
| усе сымбалі · лацінка · кірыліца · грэцкія · дыякрытыкі · валюты · дапамога |

**Ду́жкі** — парныя знакі, якія выкарыстоўваюцца ў розных галінах. У беларускай мове слова дужка — памяншальна-ласкавае слова ад слова *дуга*. У вузкім значэньні дужка — два знакі ( і ) . Першы знак — ( — называецца *адкрывальнаю дужкаю*. Другі — ) называецца *закрывальнаю дужкаю*.

У шырокім значэньні адрозьніваюць:

* круглыя () дужкі;
* скобы [] дужкі;
* фігурныя {} дужкі;
* вуглавыя ⟨ ⟩ дужкі (або <> у ASCII-тэкстах).

Таксама існуюць:

* касыя / / дужкі;
* прамыя | | дужкі;
* падвойныя прамыя ‖ ‖ дужкі.

## Правілы пастаноўкі дужак у беларускай мове

У дужкі бяруцца ўстаўныя словы, спалучэньні словаў і сказы, якія аб'яднаны з асноўным сказам сувязьзю значэньня й служаць у якасьці заўваг, удакладненьняў і пад.:

> «Узялі мы вуды, кацялок для юшкі, сачок (на ўсякі выпадак) і рушылі на рыбалку»— А. Якімовіч
>
>

У дужкі бяруцца словы й спалучэньні словаў (разам з адпаведным знакам прыпынку), якія выражаюць адказ, адносіны слухачоў да чыёй-небудзь прамовы, выказваньня, водгуку:

>
> А н і с і м. ...Таму кожны павінен атрымаць сваю долю. (Воклічы: «Правільна!»)
> С а к р а т а р. Ці будуць пытаньні да прысутных? (Галасы: «Хопіць!»)

У дужкі бярэцца прозьвішча аўтара або прозьвішча аўтара і крыніца (назва твора), зь якой прыводзіцца даслоўны пераказ:

|  |
| --- |
|
Каля пасады лесьніковай цягнуўся гожаю падковай стары, высокі лес цяністы
(Я. Колас. «Новая зямля»)
 |

Пасьля даслоўнага пераказу, непасрэдна за якой у гэтым жа радку ў дужках зьмяшчаецца спасылка на аўтара або на аўтара і крыніцу (г. зн. перад адкрывальнай дужкай), захоўваецца адпаведны знак прыпынку — пытальнік, клічнік або шматкроп'е:

> «Прыгадаліся знаёмыя радкі: „Чым сустрэла мяне мая вуліца, як я выходзіў?“»— А. Куляшоў. «Сьцяг брыгады»
>
>

У дужкі бяруцца заўвагі аўтара ў драматургічным творы:

>
> А л ь ж б э т а (убягае, трымаючы ў руцэ клінок з тварагом). Што гэта ў вас тут парабілася, мае міленькія?
> П а ў л і н к а. Кабыла дзядзькава ўцякла ці хто ўкраў. (Ідзе, садзіцца на ложак і шые)— Я. Купала
>
>

Пасьля ўстаўных словаў (перад закрывальнай дужкай) ставіцца пытальнік, клічнік або шматкроп'е, якія патрабуюцца значэньнем сказа, а кропка ня ставіцца:

> «І толькі школа (я адразу ўбачыў яе і беспамылкова пазнаў) стаяла за гародамі, бліжэй да лесу»— І. Шамякін
>
>

## У матэматыцы

### Круглыя дужкі

Выкарыстоўваюцца ў матэматыцы для заданьня прыярытэту матэматычных і лягічных апэрацыяў. Напрыклад, (2 + 3) · 4 азначае, што трэба спачатку скласьці 2 і 3, а затым суму памножыць на 4.

Выкарыстоўваюцца таксама для:

* запісу кампанэнт вэктараў:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
* і матріц:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
* для запісу біномных каэфіцыентаў:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
* для вылучэньня арґумэнтаў функцыі:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6

* для ўказаньні бясконца паўтаральнага пэрыяду пазыцыйнага прадстаўленьня рацыянальнага ліку:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
## Заўвагі