# Брунэй

|  |
| --- |
| **Брунэй** برني دارالسل |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| **Нацыянальны дэвіз**: *Always in service with God's guidance* |
| **Дзяржаўны гімн**: «*Allah Peliharakan Sultan*» |
|  |
| **Афіцыйная мова** | малазійская мова |
| **Сталіца** | Бандар-Сэры-Бэгаван |
| **Найбуйнейшы горад** | Бандар-Сэры-Бэгаван |
| **Форма кіраваньня** султан | Тэакратычная манархія Хасанал Болкіях |
| **Плошча**  • агульная  • адсотак вады | 172-я месца ў сьвеце 5765 км² 8,6% |
| **Насельніцтва**  • агульнае (2009)  • шчыльнасьць | 174-е месца ў сьвеце 388 190 66/км² |
| **СУП**  • агульны (2008)  • на душу насельніцтва | 114-е месца ў сьвеце $19,683 млрд $50 116 |
| **Валюта** | Брунэйскі даляр (BND) |
| **Незалежнасьць**  — абвешчаная  | ад Вялікабрытаніі 1 студзеня 1984 |
| **Аўтамабільны знак** | BRU |
| **Дамэн верхняга ўзроўню** | .bn |
| **Тэлефонны код** | +673 |
|  |

**Брунэ́й**, **Брунэй Дарусалам** (па-малайску: *Negara Brunei Darussalam*, па-яванску: برني دارالسلام) — краіна (султанат) разьмешчаная ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі, на паўночным узьбярэжжы вострава Барнэо. Брунэй мяжуе з Малайзіяй, знаходзіцца на ўзьбярэжжы Паўднёва-Кітайскага мора. Мяжуе з правінцыямі Малайзіі: Саварак і Сабах.

## Гісторыя

У 16 стагодзьдзі Брунэй быў магутнай дзяржавай, якая займала значную частку Барнэо і некаторых суседніх астравоў. Караблі Магелана былі тут у 1522 годзе. У 1839 годзе ангелец, які знаходзіўся на службе ў султана Дж. Брук узьняў паўстаньне і заваяваў землі на поўначы. Ад султана Брук атрымаў тытул «раджы». Пасьля кіраваньня «белых раджоў» паўночныя землі адышлі да Малайзіі. У 1888 годзе Брунэй стаў брытанскім пратэктаратам. У 1959 годзе пасьля некалькіх паўстаньняў Брунэй атрымаў аўтаномію, а ў студзені 1979 году была абвешчана незалежнасьць.

## Палітыка

Султан Брунэю Хасанал Болкіях
Брунэй — гэта канстытуцыйная манархія (султанат). Канстытуцыя абвешчана 29 верасьня 1959 году. Краінай кіруе султан, які адначасова зьяўляецца кіраўніком дзяржавы і старшынём ураду (цяпер ім зьяўлаецца Хасанал Болкіях з 6 кастрычніка 1967 году). Ён мае заканадаўчую і выканаўчую ўладу. Яму дапамагае рада саветнікаў. Адзінай дазволенай палітычнай партыяй зьяўляецца Аб’яднаная народная партыя Брунэю. Брунэй уваходзіць у наступныя міжнародныя арганізацыі: ААН, ОПЭК, САЗ.

## Геаграфія

Краіна падзеленая на дзьве часткі на разьмешчаных на поўначы вострава Барнэо землях. Гэта нізінная тэрыторыя раўніннага кшталту. Толькі на поўдні пачынаюцца горы, дзе і знаходзіцца самы высокі пункт краіны — Паганпрык (1850 м). На ўсходнім узьбярэжжы цягнецца багна, астатняе ўзьбярэжжа раўніннае. У Брунэі існуе некалькі невялікіх рэк. Клімат краіны экватарыяльны, вільготны. Зь лістапада да сакавіка выпадае вялікая колькасьць ападкаў. 75% краіны займаюць экватарыяльныя лясы. На ўзьбярэжжы існуюць мангравыя зарасьнікі. Тэрыторыя краіны ўваходзіць у тэрыторыю жыхарства вялікай колькасьці відаў малпаў.

97% насельніцтва жыве ў больш вялікай заходняй частцы краіны, і толькі каля 10 000 чалавек жыве ў гарыстай усходняй частцы (акруга Тэмбуронг). Колькасьць насельніцтва краіны 372 000 чалавек, зь якіх 46 000 жыве ў сталіцы краіны Бандар-Сэры-Бэгаване. Асноўныя гарады краіны гэта: сталіца Бандар, порт Муара, цэнтар пераапрацоўкі нафты Сэрыя і Куала Белаіт.

## Эканоміка

Аснову эканомікі краіны складае здабыча нафты (каля 10 млн тон у год) і прыроднага газа (каля 12 млрд м³, экспарт якіх складае каля 99% валютных паступленьняў — каля 60% СУП). Дзякуючы вялікім радовішчам нафты і газа Брунэй займае адно зь першых месцаў у Паўднёва-Ўсходняй Азіі па ўзроўні жыцьця. Сельская гаспадарка слаба разьвіта, 80% харчаваньня краіна экспартуе. У наш час урад прадпрымае крокі па дывэрсыфікацыі эканомікі, стымулюючы разьвіцьцё банкаўскага сэктару і турыстычнага бізнэсу.

## Дэмаграфія

* Малайцы — 64%
* Кітайцы — 20%
* Іншыя — 6%

## Рэлігія

* Іслам — 63%
* Будызм — 14%
* Хрысьціянства — 8%
* Анімізм — 15%

## Вонкавыя спасылкі

 **Брунэй** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў