# Грыгарыянскі каляндар

Грыгорыюс XIII прымае новы каляндар
**Грыгарыя́нскі калянда́р** («новы стыль») — каляндар, уведзены ў 1582 годзе папам Грыгорыюсам VIII, які перасунуў зьлічэньне на 10 содняў наперад (наступным днём пасьля 4 кастрычніка 1582 году стала 15 кастрычніка 1582 году), каб улічыць пагрэшнасьць, якая назьбіралася ў Юліянскім календары. У грыгарыянскім календары гады, якія заканчваюцца на 00, сталі лічыць высакоснымі толькі ў тым выпадку, калі лік, што складаецца зь першых дзьвюх лічбаў, дзеліцца на чатыры (1600 — высакосны, 1900 — звычайны, гэтым ён розьніцца ад старога стылю). Адставаньне грыгарыянскага календару ад сонечнага складае 24 гадзіны за 3300 гадоў.

**Табліца датаў пераходу на грыгарыянскі каляндар у розных краінах:**

| Краіна
  | Апошні дзень Юліянскага календару
 | Першы дзень грыгарыянскага календару
  |
| --- | --- | --- |
| Італія
 | 04.10.1582
  | 15.10.1582
  |
| Гішпанія
 | 04.10.1582
  | 15.10.1582
  |
| Партугалія
 | 04.10.1582
  | 15.10.1582
  |
| Рэч Паспалітая
 | 04.10.1582
  | 15.10.1582
  |
| Францыя
 | 09.12.1582
  | 20.12.1582
  |
| Люксэмбург
 | 21.12.1582
  | 01.01.1583
  |
| Нідэрлянды
 | 21.12.1582
  | 01.01.1583
  |
| Баварыя
 | 05.10.1583
  | 16.10.1583
  |
| Аўстрыя
 | 06.01.1584
  | 17.01.1584
  |
| Швайцарыя
 | 11.01.1584
  | 22.01.1584
  |
| Вугоршчына
 | 21.10.1587
  | 01.11.1587
  |
| Прусія
 | 22.08.1610
  | 02.09.1610
  |
| Нямеччына (пратэстанцкая)
  | 18.02.1700
  | 01.03.1700
  |
| Нарвэгія
 | 18.02.1700
  | 01.03.1700
  |
| Данія
 | 18.02.1700
  | 01.03.1700
  |
| Вялікабрытанія
 | 02.09.1752
  | 14.09.1752
  |
| Швэцыя
 | 17.02.1753
  | 01.03.1753
  |
| Фінляндыя
 | 17.02.1753
  | 01.03.1753
  |
| Японія
 | -
  | 01.01.1873
  |
| Кітай
 | -
  | 20.11.1911
  |
| Баўгарыя
 | 31.03.1916
  | 14.04.1916
  |
| Турэччына
 | 15.02.1917
  | 01.03.1917
  |
| Расея
 | 31.01.1918
  | 14.02.1918
  |
| Украіна (УНР)
  | 28.02.1918
  | 14.03.1918
  |
| Сэрбія
 | 18.01.1919
  | 01.02.1919
  |
| Румынія
 | 18.01.1919
  | 01.02.1919
  |
| Грэцыя
 | 09.03.1924
  | 23.03.1924
  |
| Эгіпет
 | 17.09.1928
  | 01.10.1928
  |

## Разьмеркаваньне высакосных гадоў

У адрозьненьне ад Юліянскага календару, у Грыгарыянскім высакосныя гады разьмяркоўваюцца іншым чынам:

* Кожны год, нумар якога кратны 4 — высакосны.
* Кожны год, нумар якога кратны 100 — не высакосны.
* Кожны год, нумар якога кратны 400 — высакосны.

У выніку, сярэдняя працягласьць году складае 365,2425 дня:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

## Месяцы

| № | Месяц | лічба дзён |
| --- | --- | --- |
| 1 | Студзень | 31 |
| 2 | Люты | год звычайны 28, год высакосны 29 |
| 3 | Сакавік | 31 |
| 4 | Красавік | 30 |
| 5 | Травень | 31 |
| 6 | Чэрвень | 30 |
| 7 | Ліпень | 31 |
| 8 | Жнівень | 31 |
| 9 | Верасень | 30 |
| 10 | Кастрычнік | 31 |
| 11 | Лістапад | 30 |
| 12 | Сьнежань | 31 |
| **Разам** | 365 (высакосны 366) |

## Разыходжаньне Юліянскага й Грыгарыянскага календароў

Зь цягам часу ў Юліянскім календары накопліваецца значна большая памылка — адны суткі за 128 гадоў. Адсюль разыходжаньне ў каляндарных датах:

| Стагодзьдзе | Дзён | Пэрыяд (па грыгарыянскім календары) |
| --- | --- | --- |
| XIV | 8 | 8 сакавіка 1300 — 8 сакавіка 1400 |
| XV | 9 | 9 сакавіка 1400 — 9 сакавіка 1500 |
| XVI и XVII | 10 | 10 сакавіка 1500 — 10 сакавіка 1700 |
| XVIII | 11 | 11 сакавіка 1700 — 11 сакавіка 1800 |
| XIX | 12 | 12 сакавіка 1800 — 12 сакавіка 1900 |
| XX и XXI | 13 | 13 сакавіка 1900 — 13 сакавіка 2100 |
| XXII | 14 | 14 сакавіка 2100 — 14 сакавіка 2200 |