# Шэтландзкія астравы

|  |
| --- |
| Шэтландзкія астравы |
| анг.  Shetland Islands, Shetland гэльск.  Sealtainn |
|
Сьцяг  |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Краіна  | Вялікабрытанія |
|  Статус  | дарадчая тэрыторыя Шатляндыі |
|  Уваходзіць у  | Шатляндыю |
|  Адміністрацыйны цэнтар  |  Лерўік
 |
|  Кіраўнік  | Алістэр Кармайкл |
|  Афіцыйныя мовы  | ангельская і шатляндзкая мова |
|  Насельніцтва (2010)  | 23 000 (31-е месца)
  |
|  Шчыльнасьць  |  15 чал./км²
 |
|  Плошча  |  1 468 км² (12-е месца)
  |
|  Месцазнаходжаньне Шэтландзкіх астравоў  |
|  |
|  Мэдыя-зьвесткі  |
|  Код ISO 3166-2  | GB-ZET |
|  Афіцыйны сайт |
|    Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы  |

**Шэтла́ндзкія астравы** (па-ангельску: *Shetland Islands*, па-гэльску: *Sealtainn*) — архіпэляг на паўночным усходзе ад Шатляндыі. Архіпэляг ляжыць таксама на паўночны ўсход ад Аркнэйскіх астравоў, у 270 км на паўднёвы ўсход ад Фарэрскіх астравоў і зьяўляецца пунктам падзелу Нарвэскага й Паўночнага мораў.

Агульная плошча — 1466 км², зь якіх 967 км² прыпадае на востраў Мэйнлэнд (літаральна «Галоўны Востраў»).

Астравы складаюць адну з 32 дарадчых тэрыторыяў Шатляндыі (*council area*). Шэтланды таксама складаюць выбарчую акругу на выбарах у Шатляндзкі парлямэнт.

З больш за сотні астравоў заселеныя толькі дванаццаць — Анст, Бара, Брэсэй, Вайла, Ел, Макл-Ро, Мэйнлэнд (галоўны востраў, на якім разьмешчаны Лерўік, адміністрацыйны цэнтар астравоў), Папа-Стур, Трондра, Ўэлсэй, Фэтлар і Фула.

### Клімат

Клімат на Шэтландах марскі субарктычны, умераны з-за ўплыву цёплых водаў Атлянтыкі. Тэмпэратура вады ад 5 °C у сакавіку да 13-14 °C у канцы жніўня. Аднак лета халаднаватае, і тэмпэратура рэдка перавышае 21 °C. Рэкорд сярэднямесячнай тэмпэратуры быў устаноўлены ў жніўні 1947 году — 17,2 °C. Аднак улетку 2008 году неаднаразова фіксаваліся тэмпэратуры звыш 20 °C.

У цэлым клімат пахмурны і вільготны з ападкамі (больш 1 мм) на працягу 200 дзён у годзе. У Лерўіку гадавыя ападкі складаюць у сярэднім 1238 мм, зь пікам у лістападзе й сьнежні, калі выпадае да чвэрці гадавой нормы. Мінімум ападкаў выпадае з красавіка па жнівень, хоць ніколі месячныя ападкі не бываюць менш за 50 мм. Сьнегапад магчымы ў любы час зь ліпеня да пачатка чэрвеня, хоць звычайна сьнег не ляжыць больш за дзень. Туман магчымы ўлетку на большай частцы астравоў, з-за астуджэньня морам паўднёвых вятроў.

Паўночнае становішча астравоў забясьпечвае вялікую зьмену даўжыні сьветлавога дня на працягу году — ад 3 гадзінаў 45 хвіл. падчас зімовага сонцастаяньня да 23 гадзінаў падчас летняга, са зьмярканьнем у астатні час дня. Аднак вільготнасьцьь клімату забясьпечвае перавагу пахмурнага надвор’я ўвесь час, таму лік сьветлавых гадзін дасягае толькі 1065, гэта значыць 25 % усяго дзённага часу.

|  |  |
| --- | --- |
| Сярэдні максымум самага халоднага месяца | 4.9 °C (люты) |
| Сярэдні максымум самага цёплага месяца | 14 °C (жнівень) |
| Дні з замаразкамі | 33 дня |
| Штогадовыя ападкі | 1037 мм |
| Дні са сьнегападамі | 60 дзён |
| Лік дажджлівых дзён | 285 дзён |

### Ляндшафт

Берагі астравоў парэзаныя глыбокімі цясьнінамі, званымі мясцовымі жыхарамі «voes». Гэтыя залівы нагадваюць нарвэскія ф’ёрды. Для Шэтландзкіх астравоў тыповы голыя пагорыстыя раўніны і плято (вышынёй да 450 мэтраў над у.м.). На астравах практычна не сустракаюцца дрэвы, бо яны не ў стане супрацьстаяць вятрам, якія ўвесь час прысутнічаюць на астравох. Ляндшафт ствараюць узгоркі і пашы, парослыя невысокай цьвёрдай травою.

### Астравы ў літаратуры

* Ўолтэр Скот, «Карсар»
* Шэран Болтан, «Ахвярапрынашэньне»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* VisitShetland.com
* ShetlandFood.com
* Shetland Dialect
* Undiscovered Scotland — Shetland Islands
* Shetland Islands Council
* Shetland Scenes