# Мазамбік

|  |
| --- |
| **Мазамбік** |
| па-партугальску: *República de Moçambique* на суахілі: *مْسُمْبِيجِ* |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Файл:Flag of Mozambique.svg, Flag of Mozambique (1974–1975).svg, Flag of Mozambique (1975–1983).svg, Flag of Mozambique (1983).svg |  |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| **Дзяржаўны гімнГімн Мазамбіку*
 |
|  |
| **Дата заснаваньня:** | 25 чэрвеня 1975 |
| **Афіцыйная мова:** | партугальская |
| **Сталіца:** | Мапуту |
| прэзідэнт Мазамбіка[d]: | Daniel Chapo[d] |
| прэм’ер-міністар Мазамбіку[d]: | Maria Benvinda Levy[d] |
| **Заканадаўчы орган:** | Assembly of the Republic[d] |
| **Выканаўчы орган:** | government of Mozambique[d] |
| **Плошча:** | * 801 590 ± 1 км²
 |
| **Насельніцтва:** | * ▲29 668 834 чал. (2017)
 |
| **Валюта:** | Мецікал |
| **Індэкс дэмакратыі:** | 3,51 |
| **Каэфіцыент Джыні:** | 54 |
| **ІРЧП:** | 0,446 |
| **Часавы пас:** | UTC+2 і Africa/Maputo[d] |
| **Аўтамабільны знак:** | MOC |
| **Бок аўтамабільнага руху:** | леваруч |
| **Дамэн верхняга ўзроўню:** | .mz |
| **Тэлефонны код:** | +258 |
|  Галерэя здымкаў у Вікісховішчы |
| **portaldogoverno.gov.mz** |

**Мазамбі́к** (па-партугальску: *Moçambique*), афіцыйна — **Рэспу́бліка Мазамбі́к** (парт. *República de Moçambique*) — краіна ў паўднёвай Афрыцы. Мяжуе з ПАР, Свазілэндам, Танзаніяй, Малаві, Зімбабвэ і Замбіяй. Некалькі стагодзьдзяў была партугальскай калёніяй, атрымала незалежнасьць у 1975 годзе. Мае выхад да Індыйскага акіяна.

## Гісторыя

На тэрыторыю сёньняшняга Мазамбіку ў 1498 годзе трапіў партугальскі вандроўнік Васка да Гама. У 1505 годзе партугальцы збудавалі свае першыя паселішчы недалёка ад сучаснага гораду Бэйра. У ХVІ стагодзьдзі на ўзьбярэжжы ўзьніклі новыя партугальскія паселішчы. У 1609 годзе была створана калёнія, якая стала галоўнам партугальскім цэнтрам гандлю рабамі.

Паўстаньне супраць каланіяльных цладаў, якое ўзьнікла ў канцы ХІХ стагодзьдзя было падаўлена. З 1964 году барацьбу з уладамі Партугаліі ўзначаліла камуністычная партызанская партыя ФРЭЛІМО. Пасьля перавароту ў Партугаліі ў 1974 годзе было ўсталявана перамір’е. З 1975 году Мазамбік атрымаў незалежнасьць. З гэтага часу ў краіне бесьперапынна цягнуцца ўнутраныя збройныя канфлікты. У 1990-х гадах канфлікты атрымалася супакоіць і ў 1994 годзе былі праведзены першыя шматпартыйныя выбары. Да нашага часу Мазамбік застаецца адной з самых бедных краінаў сьвету.

## Палітыка

Заканадаўчая ўлада ў краіне належыць аднапалатнаму парлямэнту з 250 дэпутатаў (Сход Рэспублікі). Тэрмін дзеяньня Сходу 5 гадоў. Выканаўчая ўлада належыць прэзыдэнту, які таксама выбіраецца на пяцігадовы тэрмін. У наш час кіруючай партыяй Мазамбіку зьяўляецца партыя ФРЭЛІМО, да якой належыць і прэзыдэнт і 60% парлямэнтарыяў.

## Адміністрацыйны падзел

Мазамбік падзяляецца на 11 правінцыяў:

Адміністрацыйны падзел Мазамбіку

| № | Правінцыя | Цэнтар | Плошча, км² | Насельніцтва (1997), тыс. чал. |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Кабу-Дэлгаду | Пемба | 82 625 | 1284 |
| 2 | Газа | Шаі-Шаі | 75 709 | 1034 |
| 3 | Іньямбанэ | Іньямбанэ | 68 615 | 1112 |
| 4 | Маніка | Шымаё | 61 661 | 975 |
| 5 | Мапуту | Мапуту | 602 | 1098 |
| 6 | Мапуту (правінцыя) | Мапуту | 25 756 | 809 |
| 7 | Нампула | Нампула | 81 606 | 3065 |
| 8 | Ньяса | Лішынга | 129 056 | 764 |
| 9 | Сафала | Бэйра | 68 018 | 1380 |
| 10 | Тэтэ | Тэтэ | 100 724 | 1149 |
| 11 | Замбэзія | Келіманэ | 105 008 | 3202 |

Сталіца краіны — Мапуту (1200 тыс. чалавек). Буйныя гарады: Бэйра (412 588 чал), Нампула (230 тыс. чалавек), Іньямбанэ (150 тыс. чалавек).

## Геаграфія

Агульная працягласьць межаў краіны складае 4571 км, зь якіх:

* Малаві — 1569 км;
* ПАР — 491 км;
* Свазілэнд — 105 км;
* Танзанія — 756 км;
* Зімбабвэ — 1231 км.

Берагавая лінія складае 2470 км. Самая высокая кропка краіны — гара Бінга (2436 м).

## Эканоміка

Мазамбік — сельскагаспадарчая краіна, 75% насельніцтва працуе ў сельскай гаспадарцы. Пры гэтым 88% урадлівых земляў застаюцца неапрацаванымі.

## Дэмаграфія

Значны ўплыў на колькасьць насельніцтва аказвае эпідэмія СНІДу, якія выклікае зьніжэньне сярэдняй працягласьці жыцьця, павялічвае сьмяротнасьць немаўлятаў, зьніжае натуральны прырост насельніцтва.

Узроставая будова гармацтва:

* 0—14 гадоў — 42,1 %
* 15—64 гады — 55,3 %
* 65+ гады — 2,6 %

Натуральны прырост насельніцтва — 0,82%, нараджальнасьць — 38,2 немаўлятаў на 1000 чалавек, сьмяротнасьць немаўлятаў — 199 на 1000 немаўлятаў.

Працягласьць жыцьця:

* агульная — 31,3 году;
* мужчыны — 30,98 году;
* жанчыны — 31,63 году.

## Культура

### Рэлігія

Згодна зь перапісам 1997 году мазамбікцы адносяць сябе да наступных рэлігійных групаў:

* нерэлігійныя — 24,25 %
* хрысьціяне — 35,65 %
* мусульмане — 17,8 %
* сіяністы (рэлігія якая сумяшчае элемэнты хрысьціянства і традыцыйных афрыканскіх веравызнаньняў) — 18,7 %
* астатнія — 3,6 %.

## Глядзіце таксама

## Крыніцы