Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Альжыр (горад)

|  |
| --- |
| Альжыр |
| Населены пункт |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
|  Краіна  | * Альжыр
 |
|  Вілает  |  Альжыр
 |
|  Дата заснаваньня  | 944 |
|  Кіраўніцтва і ўлада  |
| Mayor of Algiers[d] | Маагдыя Бэнггалія[d] |
|  Геаграфія  |
|  Плошча  | * 363 км²
 |
|  Вышыня НУМ  | 0 м |
|  Часавы пас  | UTC+1 |
|  Каардынаты  | 36°43′57″ пн. ш. 03°05′14″ у. д. |
|  Насельніцтва  |
|  Колькасьць  | * ▲3 415 811 чал. (2011)
 |
|  Афіцыйная мова  | арабская мова і альжырская бэрбэрская мова[d] |
|  Этнахаронімы  | Algérois і Algéroise |
|  Лічбавыя ідэнтыфікатары  |
|  Тэлефонны код  | 021 |
|  Паштовы індэкс  | 16000–16132 |
|  |
|  Сайт  | alger.mta.gov.dz (ар.) |
| Альжыр на мапе Альжыру
Альжыр
 |

**Альжы́р** (па-арабску: الجزائر‎) — сталіца і найбуйнейшы горад Альжыру, а таксама цэнтар аднайменнай правінцыі. Паводле ацэнак, у 2025 годзе ў гарадзкой аглямэрацыі пражывала 4,325 мільёнаў чалавек. Гэта трэці паводле велічыні горад на Міжземным моры, шосты пааодле велічыні горад у арабскім сьвеце і 29-ы паводле велічыні горад у Афрыцы паводле колькасьці насельніцтва. Места стаіць уздоўж Альжырскай затокі, аточанай раўнінай Мітыджа і буйнымі горнымі хрыбтамі. Дзякуючы выгаднаму разьмяшчэньню, горад стаў цэнтрам асманскага і францускага ўплыву на рэгіён, што ператварыла яго ў мэгаполіс.

Альжыр быў афіцыйна заснаваны ў 972 годзе Булюгінам ібн Зыры, але ягоная гісторыя бярэ свой пачатак яшчэ раней, прасочваючы сваю повязь зь фінікійскім гандлёвым паселішчам. З часам горад трапіў пад кантроль некалькіх дзяржаваў, у тым ліку Нумідыі, Рымскай імпэрыі і розных ісламскіх халіфатаў. У 1516 годзе ён стаў сталіцай Асманскага рэгентства ў Альжыры, і гэты статус ён меў да францускага ўварваньня ў 1830 годзе, пасьля чаго служыў сталіцай Францускага Алжыру. У час Другой сусьветнай вайны ён ненадоўга быў адміністрацыйным цэнтрам Вольнай Францыі з 1942 па 1944 гады, але потым вярнуўся пад францускае каляніяльнае панаваньне. З часоў Альжырскай рэвалюцыі 1962 году ўважаецца за сталіцу незалежнага Альжыру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт.
# Санталакветныя

|  |
| --- |
| Санталакветныя |
| Амяла белая (*Viscum album*) — беларускі від  |
| Клясыфікацыя |
| Надцарства | Эўкарыёты (Eukaryota)
 |
| Царства | Расьліны (Plantae)
 |
| Аддзел | Кветкавыя (Angiosperms)
 |
| Кляса | Двухдольныя (Eudicots)
 |
| Атрад | **Санталакветныя** (Santalales)
 |
| Бінамінальная намэнклятура |
| *Santalales* R.Br. ex Bercht. & J.Presl |
| **Санталакветныя на ВіківідахСанталакветныя ў Вікісховішчы**ITIS **27840** ·  |

**Санталакветныя** (Santalales) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 7 сямействаў і каля 2373 віды. Распаўсюджаныя амаль ва ўсім сьвеце, пераважна ў тропіках і субтропіках. Многія зь членаў парадка — расьліны-паразыты, у асноўным паўпаразыты.

## Крыніцы
# 1967

|  |
| --- |
| Гады |
| 1964 · 1965 · 1966 — **1967** — 1968 · 1969 · 1970 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1940‑я · 1950‑я — **1960‑я** — 1970‑я · 1980‑я |
| Стагодзьдзі |
| XIX ст. — **XX стагодзьдзе** — XXI ст. |

| 1967 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1967 *MCMLXVII* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2720 |
| Армянскі каляндар | 1416 ԹՎ ՌՆԺԶ |
| Каляндар Багаі | 123 — 124 |
| Бізантыйскі каляндар | 7475 — 7476 |
| Бірманскі каляндар | 1329 |
| Будысцкі каляндар | 2511 |
| Каляндар бэрбэраў | 2917 |
| Габрэйскі каляндар | 5727 — 5728 |
| Галяцэнскі каляндар | 11967 |
| Іранскі каляндар | 1345 — 1346 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 2022 — 2023 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1889 — 1890 |
|  · *Калі-юга* | 5068 — 5069 |
| Карэйскі каляндар | 4300 |
| Кітайскі каляндар | 4663 — 4664 |
| Копцкі каляндар | 1683 — 1684 |
| Мусульманскі каляндар | 1386 — 1387 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2510 |
| Этыёпскі каляндар | 1959 — 1960 |

**1967** (MCMLXVII) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў нядзелю; 1967-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 967-ы год II тысячагодзьдзя, 67-ы год XX стагодзьдзя і 8-ы год 1960-га дзесяцігодзьдзя.

## Падзеі

* чэрвень — Шасьцідзённая вайна
* 2 лістапада — у Менску быў адкрыты Дзяржаўны музэй Беларусі

## Нараджэньні

* 1 студзеня — Саід Чмагх, ірацкі тэлеапэратар інфармацыйнае агенцыі «Reuters»
* 4 красавіка — Алег Хаменка, беларускі музыка, лідэр гурта «Палац»
* 14 красавіка — Алена Масла, беларуская казачніца і ляўрэатка прэміі «Залаты Купідон» (2010)
* 25 чэрвеня — Андрэй Раўкоў, 8-ы міністар абароны Рэспублікі Беларусь (з 2014 году)
* 17 кастрычніка — Зьміцер Піневіч, 9-ы міністар аховы здароўя Беларусі (зь 2020 году)

## Сьмерці

* 9 кастрычніка — Чэ Ґевара, арґентынскі рэвалюцыянэр, адна з цэнтральных фігур Кубінскай рэвалюцыі
* 30 лістапада — Патрык Каванах, ірляндзкі паэт
# 1924

|  |
| --- |
| Гады |
| 1921 · 1922 · 1923 — **1924** — 1925 · 1926 · 1927 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1900‑я · 1910‑я — **1920‑я** — 1930‑я · 1940‑я |
| Стагодзьдзі |
| XIX ст. — **XX стагодзьдзе** — XXI ст. |

| 1924 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1924 *MCMXXIV* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2677 |
| Армянскі каляндар | 1373 ԹՎ ՌՅՀԳ |
| Каляндар Багаі | 80 — 81 |
| Бізантыйскі каляндар | 7432 — 7433 |
| Бірманскі каляндар | 1286 |
| Будысцкі каляндар | 2468 |
| Каляндар бэрбэраў | 2874 |
| Габрэйскі каляндар | 5684 — 5685 |
| Галяцэнскі каляндар | 11924 |
| Іранскі каляндар | 1302 — 1303 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 1979 — 1980 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1846 — 1847 |
|  · *Калі-юга* | 5025 — 5026 |
| Карэйскі каляндар | 4257 |
| Кітайскі каляндар | 4620 — 4621 |
| Копцкі каляндар | 1640 — 1641 |
| Мусульманскі каляндар | 1342 — 1343 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2467 |
| Этыёпскі каляндар | 1916 — 1917 |

**1924** (MCMXXIV) — высакосны год, які пачынаецца ў аўторак; 1924-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 924-ы год II тысячагодзьдзя, 24-ы год XX стагодзьдзя і 5-ы год 1920-га дзесяцігодзьдзя.

## Падзеі

* 14 лютага:
	+ у Вільні пачала выдавацца газэта „Голас беларуса“
	+ заснаваная кампанія IBM
* 7 сакавіка — прэзыдыюм ЦВК СССР пастанаўляе далучыць да БССР 15 паветаў Віцебскай, Гомельскай і Смаленскай губэрняў (першае ўзбуйненьне БССР)
* 19 красавіка — газэта Голас беларуса зачыненая польскімі ўладамі
* 24 чэрвеня — пачаў працу «Вугорскі нацыянальны банк»
* 15 ліпеня — набывае сілу закону рэзалюцыя пленуму ЦК КПБ(б) «Аб практычных мерапрыемствах па правядзеньні нацыянальнай палітыкі», у БССР пачынаецца беларусізацыя
* 4 жніўня — бандыцкі напад на Стоўбцы
* 18 жніўня — у Менску арыштаваны расейскі тэрарыст Барыс Савінкаў
* 21 верасьня — заснаваная Часовая беларуская рада
* 25 верасьня — напад на цягнік каля Лунінца
* 17 сьнежня — утворана прафэсійнае аб’яднаньне беларускіх кінэматаграфістаў і фатографаў «Белдзяржкіно»
* Сьнежань: пачалося выданьне часопіса «Беларускі піянер» (выдаваўся да верасьня 1929)

## Нараджэньні

* 29 студзеня — Арцём Баханькоў, беларускі мовазнавец
* 16 лютага — Андрэй Засьпіцкі, беларускі скульптар
* 27 сакавіка — Сара Воан, афраамэрыканская джазавая сьпявачка, адна з найбольш выбітных у XX ст.
* 9 траўня — Булат Акуджава, расейскі бард, паэт, пісьменьнік
* 19 чэрвеня — Васіль Быкаў, беларускі пісьменьнік
* 18 жніўня — Міхаіл Ясень, беларускі паэт-песеньнік
* 27 жніўня — Лявон Мурашка, опэрны сьпявак
* 9 кастрычніка — Аляксандар Аксёнаў, беларускі й савецкі палітык і дыплямат
* 3 сьнежня — Джон Бэкус, амэрыканскі навуковец, адзін з стваральнікаў мовы праграмаваньня *FORTRAN*

## Сьмерці

* 21 студзеня — Уладзімер Ленін , стваральнік і лідэр бальшавіцкае партыі
* 9 ліпеня — Ісак Гурвіч, амэрыканскі эканаміст, публіцыст, выдавец беларускага паходжаньня
* 9 кастрычніка — Валеры Брусаў, расейскі літаратар-мадэрніст
# Трансвааль

25°00′ пд. ш. 28°30′ у. д.

Сьцяг Трансваалю
**Трансвааль** (*Transvaal*, даслоўна «за Ваалем») — былая правінцыя ПАР, дагэтуль часам выкарыстоўваецца як агульная назва для ўсяго рэгіёну, разьмешчанага паміж Ваалем і Лімпапо, гэта значыць паўночнага ўсходу краіны. Плошча 283,9 тыс. км². У цяперашні час тэрыторыя Трансваалю падзеленая паміж правінцыямі Мпумаланга, Лімпапо і Гаўтэнг, а таксама часткова Паўночным Захадам.

## Гісторыя

Засяленьне Трансваалю эўрапейцамі адбылося ў выніку так званага Вялікага Трэку — перасяленьні сялян-бураў з захопленай ангельцамі Капскай калёніі. Пасьля сутыкненьняў з Мзіліказі, правадыром племя ндэбэле былі заснаваныя першыя селішчы пад кіраўніцтвам Андрыса Генрыка Потгітэра. У 1848 годзе паўднёвую частку Трансваалю занялі пасяленцы Андрыса Прэторыюса. 17 студзеня 1852 году ангельцы прызналі незалежнасьць заснаванай Прэторыюсам Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі.

У 1877 годзе Брытанія далучыла Паўднёва-Афрыканскую Рэспубліку на падставе «абароны» белых бураў ад нэграў — зулусаў; заадно дзяржава, па сьцьвярджэньнях ангельцаў, была выратаваная ад фінансавага краху. Пасьля Першай ангельска-бурскай вайны 1881 году Трансвааль ізноў стаў незалежны. У 1885 годзе на Вітватэрсрандзе былі адкрытыя велізарныя паклады золата, што прывяло да хуткага росту такіх гарадоў, як Яганэсбург, а таксама прытоку шукальнікаў золата з-за мяжы.

Правы гэтых людзей, вядомых як ойтландэры, былі сур’ёзна абмежаваныя законамі Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі; менавіта гэта паслужыла падставай аб’явы Брытаніяй Ангельска-бурскай вайны 1899—1902 гадоў. Пасьля шэрагу пасьпяховых для бураў баёў брытанскія войскі атрымалі перамогу, прэзыдэнт Трансваалю П. Кругер схаваўся за мяжой.

У 1900 годзе Трансвааль стаў часткай Брытанскай імпэрыі, у 1910 годзе ўвайшоў у склад Паўднёва-Афрыканскага Зьвязу.

Трансвааль на мапе ПАР да 1994 году (бантустаны не паказаныя)
Пасьля ўтварэньня Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі і ўводзіны апартэіда на тэрыторыі Трансваалю былі ўтвораныя некалькі бантустанаў, гэта значыць тэрыторыяў, прызначаных для пражываньня чорнага насельніцтва. У Трансваалі знаходзіліся бантустаны Лебоўа, Вэнда, Газанкулу, Кангване, Квандэбэле і збольшага Бопутатсвана. Вэнда і Бопутатствана былі абвешчаныя незалежнымі, што, аднак, не было прызнана ні адным урадам, акрамя ўласнага паўднёва-афрыканскага.

У Трансваалі знаходзілася Прэторыя, адна з сталіц ПАР; яна жа і была цэнтрам правінцыі. Эканамічны раён Прэторыя-Вітватэрсранд-Фэрэнігінг быў і застаецца галоўным цэнтрам паўднёваафрыканскай эканомікі.

Пасьля рэарганізацыі адміністрацыйнага складу краіны ў 1994 годзе правінцыя Трансвааль спыніла існаваньне, аднак гэтае імя дагэтуль шырока распаўсюджанае (так, Вярхоўны Суд ПАР дагэтуль апэруе гэтым паняцьцем).
# Кінэматограф у Францыі

**Кінэматограф у Францыі**, або **Францускае кіно** — пачынальнікі кінэматографу ў сьвеці. Браты Люм’ер былі першымі, хто пачаў здымаць кіно. Францыя ўнясла значны ўклад у разьвіцьцё сусьветнага кіно.
# Каэфіцыент Джыні

Каэфіцыент Джыні (2014)
Чырвоным колерам вызначаны краіны з высокім паказчыкам, зялёным — зь нізкім (2005).
**Каэфіцые́нт Джы́ні** — статыстычны паказчык, які характарызуе ступень разьмеркаваньня грамадзтва краіны ці рэгіёна паводле якой-небудзь прыкметы (напрыклад, паводле ўзроўню гадавога прыбытку).

Каэфіцыент Джыні можа мець значэньне ад 0 да 100 (0 азначае, што ўвесь прыбытак разьмяркоўваецца абсалютна роўна, 100 азначае, што ўвесь прыбытак знаходзіцца ў аднаго чалавека), разьмешчаных паміж простай раўнамернага разьмеркаваньня і крывой Лорэнца.

Гэта статыстычная мадэль была разьмешчана і распрацавана італьянскім статыстам і дэмографам Карада Джыні і апублікавана ў 1912 годзе ў яго кнізе «Зьменлівасьць і непастаянства».

Такім чынам, каэфіцыент Джыні — макраэканамічны паказчык, які характарызуе дыфэрэнцыяцыю грашовых прыбыткаў насельніцтва ў выглядзе ступені адхіленьня фактычнага разьмеркаваньня прыбыткаў ад абсалютнага роўнага іх разьмеркаваньня паміж жыхарамі краіны.
# Востраў Сьвятая Гэлена

|  |
| --- |
| **Востраў Сьвятая Гэлена** Saint Helena |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| **Нацыянальны дэвіз**: *«Loyal and Unshakeable» («Ляяльны і непахісны»)* |
| **Дзяржаўны гімн**: «*God Save the Queen*» |
|  |
| **Афіцыйная мова** | ангельская |
| **Сталіца** | Джэймзтаўн |
| **Найбуйнейшы горад** | Джэймзтаўн |
| **Форма кіраваньня** каралева губэрнатар | канстытуцыйная манархія Лізавета II Марк Эндру Кейпс |
| **Плошча**  • агульная |  122 км² |
| **Насельніцтва**  • агульнае (2008)  • шчыльнасьць |  4255 35/км² |
| **Валюта** | Фунт Сьвятой Гэлены (SHP) |
| **Часавы пас** | GMT (UTC+0) |
| **Дамэн верхняга ўзроўню** | .sh |
| **Тэлефонны код** | +290 |
|  |

**Сьвятая Гэлена** (па-ангельску: *Saint Helena*) — брытанская заморская тэрыторыя, якая складаецца зь некалькіх астравоў, якія знаходзяцца ў паўднёвай частцы Атлянтычнага акіяна. Яны знаходзяцца на адлегласьці некалькіх тысяч кілямэтраў адзін ад аднаго. У склад Сьвятой Гэлены ўваходзяць: востраў Сьвятая Гэлена (плошча 122 км²), востраў Ушэсьця, Гоф, Недасяжная, Найтыглейл, Трыстан-дэ-Кунья.

Да пабудовы Суэцкага каналу, востраў Сьвятой Гэлены быў важнай кропкай на шляху караблёў у Індыйскі акіян.

Востраў атрымаў вядомасьць дзякуючы Напалеону Банапарту, які тут правёў свае апошнія гады жыцьця. Два месцы дзе ён жыў, і даліна ў якой ён пахаваны, зьяўляюцца тэрыторыяй Францыі.

Пасьля англа-бурскіх войнаў, некаторыя буры таксама былі сасланыя на Сьвятую Гэлену.

## Гісторыя

Востраў Сьвятой Гэлены быў адкрыты партугальцамі 21 траўня 1502 году, у дзень сьвятой Гэлены. У 1506 годзе Трыстан дэ Кунья, партугальскі вандроўнік, адкрыў астравы названыя ў яго гонар. У 1659 годзе Ангельшчына адваявала астравы ў Галяндыі, і разьмясьціла тут пункт забесьпячэньня пітной вадой і харчаваньнем караблёў на шляху ў Індыю, а таксама вайсковую базу.

Адкрыцьцё Суэцкага канала зьнізіла каштоўнасьць вострава. У часе Другой сусьветнай вайны на востраве Ўшэсьця была разьмешчана вайскова-паветраная база ЗША. У 1954 годзе на гэтай базе зьявілася амэрыканская станцыя сачэньня за ракетамі, якія запускаліся з паўвострава Флорыда. У часе Фолклэндзкага канфлікту востраў Ўшэсьця служыў базай для брытанскіх войскаў.

## Геаграфія

Востраў Сьвятой Гэлены мае вульканічнае паходжаньне. У паўднёвай частцы знаходзіцца некалькі кратэраў вышынёй да 818 мэтраў. Клімат пасатны, трапічны. У некаторых раёнах колькасьць ападкаў складае да 1000 мм у год, але ў Джэймзтаўне толькі 140 мм у год.

Расьліннасьць на Сьвятой Гэлене трапічная, растуць эўкаліпты, кіпарысы. Значная плошча пакрытая лугамі.

Востраў Ушэсьця таксама вульканічнага паходжаньня. Востраў мае выгляд плято, з патухлымі кратэрамі, вышынёй да 858 м. Востраў знаходзіцца на надводным хрыбце. Клімат трапічны, ападкі складаюць 700—1000 мм.

Трыстан-дэ-Кунья — група з чатырох астравоў вульканічнага паходжаньня. Вышыня кратэраў да 2060 мэтраў.

## Вонкавыя спасылкі

 **Востраў Сьвятая Гэлена** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Халера

Халерны вібрыён пад мікраскопам
**Халера** (па-лацінску: *cholera*) — вострая кішачная антрапанозная інфэкцыя, якую выклікаюць бактэрыі віду *Vibrio cholerae*. Характарызуецца фэкальна-аральным мэханізмам заражэньня, паражэньнем тонкай кішкі, вадзяністай дыярэяй (паносам), ванітамі, хуткай стратаю арганізмам вадкасьці і электралітаў з разьвіцьцём абязводжаньня нават да гіпавалемічнага шоку і сьмерці. Распаўсюджваецца, як правіла, у форме эпідэміяў. Эндэмічныя агмені разьмяшчаюцца ў Афрыцы, Лацінскай Амэрыцы й Індыі.

Першасная апрацоўка праводзіцца растворам для пераральнай рэгідратацыі (СПР), але калі гэта не дапускаецца ці не забясьпечвае досыць хуткае лячэньне, выкарыстоўваюць нутравенныя вадкасьці. Антыбіётыкі ёсьць карыснымі для пацыентаў зь цяжкой стадыяй захворваньня, каб скараціць працягласьць і цяжар хваробы. На халеру хварэюць 3—5 мільёнаў чалавек, і яна выклікае 100—130 тысячаў сьмерцяў чалавека ў год па стане на 2010 год. Халера была адной з самых раньніх інфэкцый, якія пачалі вывучацца эпідэміялягічнымі мэтадамі.

## Вонкавыя спасылкі

* Халера — Сусьветная арганізацыя аховы здароўя
* Гісторыя халеры
# Гвазьдзік

|  |
| --- |
| Гвазьдзік |
|  |
| Клясыфікацыя |
| Царства | Расьліны (Plantae)
 |
| Аддзел | Кветкавыя (Angiosperms)
 |
| Кляса | Двухдольныя (Eudicots)
 |
| Атрад | Гвазьдзікакветныя (Caryophyllales)
 |
| Сямейства | Гвазьдзіковыя (Caryophyllaceae)
 |
| Род | Гвазьдзік
 |
| Бінамінальная намэнклятура |
| *Dianthus*  L., 1753 |
| **Гвазьдзік на ВіківідахГвазьдзік у Вікісховішчы**ITIS **20275** ·  |

**Гвазьдзі́к** (*Dianthus*) — род адна- ці двухгадовых травяністых расьлін сямейства гвазьдзіковыя. Існуе каля 300 відаў.

## Арэал

У асноўным распаўсюджаны ў Эўропе і Азіі, некалькі відаў сустракаюцца ў Паўночнай Афрыцы і адзін (*Dianthus repens*) — у прыпалярных частках Паўночнай Амэрыкі. Від *Dianthus caryophyllus* часта вырошчваецца ў якасьці дэкаратыўных кветак.

На Беларусі 10 дзікарослых відаў.

Растуць у сухіх барах і шыракалістых лясах, на пясчаных мясьцінах, лугах і ў поймах рэк. Гвазьдзік армэрыяпадобны і гвазьдзік картузіянскі занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. Гвазьдзік Борбаша (па-лацінску: *Dianthus borbasii*), вузкачашачны (па-лацінску: *Dianthus stenocalyx*) і пышны (па-лацінску: *Dianthus superbus*) патрабуюць прафіляктычнай аховы.

## Некаторыя віды

* *Dianthus alpinus*
* Гвазьдзік армерыяпадобны (*Dianthus armeria*)
* *Dianthus barbatus*. Садовая расьліна.
* *Dianthus carthusianorum*
* *Dianthus caryophyllus* L.. Тыповая расьліна
	+ *Dianthus caryophyllus*
* *Dianthus chinensis*. Садовая расьліна.
* *Dianthus deltoides* L.
* *Dianthus gratianopolitanus*
* *Dianthus japonicus*
* *Dianthus nardiformis*
* *Dianthus superbus*

## Апісаньне

Шмат-, рэдка аднагадовыя травяністыя расьліны і паўкусты з прамастойным, прыўзьнятым, простым або галінастым вузлаватым сьцяблом. Лісьце суцэльнае, супраціўнае, сядзячае, звычайна ланцэтнае, падоўжана-ланцэтнае, лінейнае, шылападобнае, ніжняе часта ў разетцы. Чашачка зрослалістая, пры аснове з лускападобнымі, прыціснутымі прыкветнікамі (характэрная прыкмета роду). Кветкі звычайна буйныя, духмяныя, белыя, зеленаватыя, ружовыя, пурпуровыя і іншыя, пяцічленныя, адзіночныя, сабраныя ў верхавінкавыя раскідзістыя або шчыльныя суквецьці. Плод — каробачка.

Лекавыя, мэданосныя, кармавыя і дэкаратыўныя расьліны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

 **Гвазьдзік** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Падатак на даход

Фізычныя асобы не абкладаюцца падаходным падаткам   Фізычныя асобы абкладаюцца падаходным падаткам
**Пада́так на дахо́д** (падахо́дны падатак) — просты падатак, якім абкладаецца сукупны даход грамадзяніна ў грашовым вымярэньні. Часта маецца пэўны неабкладаны падаткам памер даходу, у такім выпадку абкладаецца толькі перавышаючая мінімум сума.

Падатак на даход належыць да прагрэсіўных падаткаў. Яго стаўка звычайна адрозьніваецца ў залежнасьці ад памеру даходу грамадзяніна: чым вышэй даход, тым вышэй стаўка.

## Беларусь

Асаблівая частка Падатковага кодэксу Беларусі 2009 году ў 214-м артыкуле вызначала стаўку падаходнага падатку ў памеры 13 %. 27 студзеня 2023 году міністар па падатках і зборах Беларусі Сяргей Налівайка паведаміў, што за 2022 год падаходны падатак забясьпечыў 25,4 % (звыш 9,28 млрд) з 36,5 млрд рублёў даходу кансалідаванага бюджэту Беларусі.

## Крыніцы
# Каталіцкія манархі

**Каталі́цкія мана́рхі** (па-гішпанску: *Los Reyes Católicos*) — ганаровы тытул, які ў 1469 годзе папа Аляксандар VI надаў уладарам Гішпаніі Ізабэле I і Фэрдынанду II за іх актыўную пра-каталіцкую рэлігійную палітыку і захоп Гранады.
# Новы час

**Но́вы час**, **но́вая гісто́рыя** або **суча́сны пэры́яд** — пэрыяд гісторыі чалавецтва, які ідзе пасьля Сярэднявечча (то бок пасьля 1500 року па Н. Хр.) да нашых дзён. Гэткая гістарычная пэрыядызацыя заснаваная пераважна на эўрапейскай і заходняй гісторыі.

Новы час падзяляецца на некалькі пэрыядаў:

* Раньні новы час (к. 1500—1800). Характарызаваўся шырокімі інтэлектуальнымі, палітычнымі і эканамічнымі зьменамі. У гэты пэрыяд адбыліся эпоха Асьветніцтва, індустрыяльная рэвалюцыя і эра рэвалюцый, пачынаючы ад Амэрыкі ды Францыі, пазьней распаўсюджаная на іншыя краіны.
* Позьні новы час пачаўся прыкладна каля 1800 сканчэньнем палітычных рэвалюцый канца XVIII стагодзьдзя. У гэты пэрыяд адбыўся пераход ад імпэрыяў і каляніялізму да нацыяў і дзяржаўнасьці, а таксама адбыліся абедзьве сусьветныя вайны(d).
* Найноўшы час азначае пэрыяд па сканчэньні II сусьветнай вайны ў 1945 ркоу і працягваецца да цяпер. Таксама яго можна разглядаць як падпэрыяд позьняга новага часу.

У Новым часе адбыўся значны прагрэс у навуцы, палітыцы, вайсковай справе і тэхналёгіях. Ён таксама вядомы эпохай геаграфічных адкрыцьцяў ды глябалізацыі. У гэты час эўрапейскія дзяржавы, а пазьней іхнія калёніі пачалі палітычную, эканамічную ды культурную калянізацыю рэшты сьвету.

У канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзя мадэрнісцкае мастацтва, палітыка, навука ды культура запанавалі ня толькі ў Заходняй Эўропе і Паўночнай Амэрыцы, але распаўсюдзіліся ці не ва ўсе цывілізацыі сьвету, не выключаючы тых, што традыцыйна ўважаліся варожымі заходняму сьвету і глябалізацыі. Шчыльна зьвязаныя з новым часам разьвіцьцё індывідуалізму, капіталізму, урбанізацыі ды вера ў станоўчыя якасьці тэхналягічнага і палітычнага прагрэсу.

Страшэнныя сусьветныя войны ды іншыя праблемы новай эры, мноства якіх паўсталі ў выніку хуткіх пераменаў, а таксама наступаваная адсюль страта ўплыву традыцыйных рэлігій(d) ды маральных нормаў спрычынілася да рэакцыйнай крытыкі сучаснага шляху разьвіцьця. Постмадэрнізм крытыкуе аптымізм і веру ў пастаянны прагрэс(d), а посткаляніяльная тэорыя крытыкуе панаваньне Заходняй Эўропы ды Паўночнай Амэрыкі над усім сьветам.

## Крыніцы
# Музэй навукі і космасу (Сан-Крыстабаль-дэ-ля-Лягуна)

|  |
| --- |
| Музэй навукі і космасу |
|  |
|  Месцазнаходжаньне  | * Сан-Крыстабаль-дэ-ля-Лягуна
 |
|  Створаны  | 1993 |
|  Заснавальнік  | Астраўная рада Тэнэрыфэ[d] і Канарскі інстытут астрафізыкі[d] |
|  |
| museosdetenerife.org/mcc… |

**Музэ́й наву́кі і ко́смасу** (па-гішпанску: *El Museo de las Ciencias y el Cosmos*) — астранамічны, тэхналягічны і навуковы музэй, які знаходзіцца ў месьце Сан-Крыстабаль-дэ-ля-Лягуна на востраве Тэнэрыфэ (Канарскія астравы, Гішпанія). Адкрыты ў 1993 року, стаў галоўным астранамічна-навуковым музэем Канарскіх астравоў і ўсяго Макаранэзійскага архіпэлягу.

## Мінуўшчына

Будынак музэю спраектавалі архітэктары Жордзі Гарсэз і Энрык Сорыя. Ён мае форму паўзоркі і знаходзіцца каля Канарскага інстытуту астрафізыкі. Адкрыцьцё музэю 11 траўня 1993 року наведаў расейскі касманаўт Сяргей Крыкалёў.

## Экспазыцыя

Музэйны радыётэлескоп
На музэйнай выставе
Музэй ствараўся як сучасны музэй навукі, дзе экспанаты вывучаюцца інтэрактыўна з дапамогай дысплэяў.

Большая частка экспазыцыі аддадзеная астранамічнай тэматыцы. У сталай частцы выставы раскрываюцца пытаньні вярчэньня Зямлі, сонечнай актыўнасьці, чорных дзірак. Зь іншых галінаў навукі прыведзеныя прынцыпы работы рычагу, мабільнага тэлефону, органаў чалавека. У астранамічным пакоі знаходзяцца макеты Вялікага Канарскага тэлескопу, абсэрваторыяў Тэйдэ і Роке-дэ-лёс-Мучачас. У плянэтарыі музэю можна разглядаць да 2800 зорак, таксама праводзяцца відэапаказы.

На двары музэю знаходзіцца радыётэлескоп з каардынатамі гары Тэнэрыфэ на Месяцы, а таксама малы тэлескоп і аналематычны сонечны гадзіньнік.

## Дзейнасьць

Прыпынак трамваю ля музэю
Ля музэю знаходзіцца прыпынак 1-й лініі Тэнэрыфскага трамваю.

Часы працы: з 9:00 да 20:00 з аўторка па суботу, з 10:00 да 17:00 у нядзелі, панядзелкі і сьвяты. Вольны ўваход — штопятніцы і суботы з 16:00 да 20:00, у сьвяты — з 13:00 да 17:00.

## Крыніцы