Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Час

Паток пяску ў пясочным гадзіньніку можа быць выкарыстаны для вымярэньня часу. Ён таксама канкрэтна ўяўляе сабой сувязь часу паміж мінулым і будучыняй.
**Час** вызначае і/ці характарызуе інтэрвал паміж падзеямі, або працягласьць падзеі. Час таксама можа азначацца, як вымярэньне, у якім кожная падзея мае канкрэтную (але не абавязкова адзіную) пазыцыю ў лінейнай пасьлядоўнасьці. Але час адрозьніваецца ад прасторавых вымярэньняў тым, што «рух» у часе мае строга аднабаковую накіраванасьць. Гэты погляд вельмі зручны й дастатковы для штодзённага ўжываньня і нават для дакладных вымераў. Аднак, навуковае разуменьне часу абумоўлена рэвалюцыяй у фізыцы, што адбылася на пачатку XX стагодзьдзя і разьвіцьцём агульнай тэорыі адноснасьці. Сучасная фізыка ўспрымае час як характарыстыку часапрасторы, што кідае выклік інтуітыўным уяўленьням аб адначасовасьці і лінейнаму ўспрыйманьню часу.

Час ужо даўно зьяўляецца важным прадметам дасьледаваньняў у галіне рэлігіі, філязофіі і навуцы, аднак вызначэньне часу такім чынам, каб яно было дастасавальным да ўсіх абласьцях пакуль не атрымліваецца ў навукоўцаў і мысьляроў. Тым ня менш, у многіх сфэрах, як то бізнэс, прамысловасьць, спорт, навука і выканальніцкае мастацтва панятак часу ўключае некаторыя ўяўленьні пра час як адзінку вымяральнай сыстэмы.

Існуюць два кантрасныя пункты гледжаньня на час сярод выбітных філёзафаў. Да першай плыні адносяцца ўяўленьні часу як частцы фундамэнтальнай структуры Сусьвету, то бок памернасьці, якая не залежыць ад падзеяў, а наадварот, у якой падзеі адбываюцца ў паслядоўнасьці. Выбітным прадстаўніком гэтага лягеру зьяўляецца Ісак Ньютан, такім чынам час з такога пункту гледжаньня часам называюць ньютанаўскім часам. Супрацьлеглая кропка гледжаньня абапіраецца на меркаваньне, што час не зьяўляецца якім-небудзь «кантэйнэрам» для падзеяў, або што падзеі і аб’екты не рухаюцца праз час. Замест гэтага час зьяўляецца часткай фундамэнтальнай інтэлектуальнай структуры, як то прастора і лік. Пасьлядоўнікі такога пункту гледжаньня лічаць, што час не зьяўляецца ані падзеяй, ані рэчу, і, такім чынам, само па сабе ён ня можа быць вымераны або пройдзены. Ментавіта, Готфрыд Ляйбніц і Імануіл Кант зьяўляюцца прадстаўнікамі другой плыні.

Неўважаючы на дасягненьні навукі, будзённае азначэньне часу залежыць ад яго сацыяльнай значнасьці, яго эканамічнай вартасьці і ўсьведамленьня яго абмежаванасьці.

## Адзінкі вымярэньня часу

* сэкунда
* хвіліна
* гадзіна
* дзень
* тыдзень
* дэкада
* месяц
* год
* стагодзьдзе
* тысячагодзьдзе

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Час. Internet Encyclopedia of Philosophy.
* Час. BBC.
* Час на праекце Open Directory
# Фільм пра злачынствы

**Стужка пра злачынствы**, або **Крымінальны фільм** — жанр у кіно, якое падобнае да літаратурнага жанру твораў пра злачынцаў і злачынствы. Такія стужкі апісываюць падзеі пра жыцьцё злодзеяў, іх спробы дасягнуць багацьця без работы. Стужкі пра злачынствы блізкія да такіх стужак: драматычныя, баявікі, або гангстэрскія стужкі. Стужкі пра злачынствы маюць многія падвіды (т. зв. паджанры). Сярод іх можна назваць:

* злачынствы-баявікі
* злачынствы-вэстэрны
* злачынствы-плоцкія
* злачынствы-камэдыі

Сярод стужак пра злачынствы можна назваць «Наўцёкі», якую зьнялі ў 1994 годзе.

## Крыніцы
# Драматычны фільм

**Драматычны фільм** — жанр кінамастацтва і тэлебачаньня, які ў асноўным залежыць ад унутранага разьвіцьця сапраўдных вобразаў, якія сутыкаюцца з эмацыянальнай тэматыкай. Такія драматычныя тэмы, як пьянства, наркаманія, расавыя забабоны, рэлігійная нецярпімасьць, беднасьць, злачыннасьць і карупцыя, уводзяць герояў у канфлікт паміж сабой, іншымі, грамадзтвам і нават прыроднымі зьявамі.

Усе фільмы гэтага жанру могуць уключаць у сябе драматычныя элемэнты, але звычайна драматычнымі фільмы ў асноўным сканцэнтраваны на драме галоўнага канфлікту.

## Паджанры

Драматычны фільм уключае шырокі набор кінажанраў. З-за вялікай колькасьці драматычных фільмаў гэтыя фільмы падзелены:

* Дакумэнтальная драма — жанр, які робіць упор на прайграваньне гістарычных падзеяў сіламі драматычных актораў, але вонкава падаліся ў форме дакумэнтальнага або навукова-папулярнага фільма.
* Крымінальная драма і судовая драма — разьвіцьцё пэрсанажа заснавана на тэмах, якія ўключаюць злачыннасьць, праваахоўныя органы і сыстэму правасудзьдзя.
* Гістарычная драма — жанр пра драматычныя падзеі ў гісторыі.
* Ваенная драма — жанр, у цэнтры ўвагі якога — ваеннае жыцьцё, ваенныя лёсы альбо канкрэтныя ваенныя падзеі альбо заданьні.
* Біяпічная драма — жанр, якія сканцэнтраваны на рэальных гісторыях пра рэальных людзей.
* Гумарыстычная драма — жанр, у якой суадносіны гумару і сур’ёзнага зьместу роўнае альбо прыблізна роўнае.
* Мэлядрама — падвід драматычнага фільма, у якім выкарыстоўваюцца гісторыі, якія закранаюць пачуцьці гледачоў. Мэлядраматычныя гісторыі часта маюць справу з «крызісамі чалавечых эмоцыяў, няўдалымі раманамі ці сяброўствам, напружанымі сямейнымі адносінамі, трагедыяй, хваробай, нэўрозам альбо эмацыйным і фізычным перажываньнем». Кінакрытыкі часта выкарыстоўваюць тэрмін «зьневажальны», каб падкрэсьліць нерэальную, насычаную патасам, бескарысную гісторыю пра раман альбо знаёмую сытуацыю са стэрэатыпнымі пэрсанажамі (часта з удзелам цэнтральнага жаночага пэрсанажа), які адносіцца да пераважна жаночай аўдыторыі. Мэлядраму часам называюць «жаночым фільмам» альбо «шыкоўны фільм».
* Рамантычная драма — гэта падвід драматычнага фільма, заснаваны на рамантычным каханьні.
* Трагедыя — жанр, у якім існуе роўны або амаль роўны балянс паміж гумарам і сур’ёзным зьместам. Гэта трагікамічны фільм, які спалучае ў сабе элемэнты гумару, лірызму і трагедыі, ператвараючы яго ў камэдыю і драму, якая выклікае сьмех і спачуваньне ў гледача.

## Глядзіце таксама

* Драма (жанр)
* Драма
* Літаратурныя жанры
* Жанры гульнявога кіно
* *Лаўтары*

## Крыніцы
# Кінарэжысэр

**Кінарэжысэр** — адна з асноўных прафэсій у мастацтве кіно, кіравальны ўдзельнік працэсу стварэньня фільма, які адказвае за мастацкую і сцэнічную складнікі карціны.

У тыповым выпадку ў абавязкі рэжысэра ўваходзіць:

* азначэньне агульнага мастацкага стылю фільма;
* рэалізацыя сцэнара;
* кіраўніцтва акторамі, як з пункта гледжаньня мізансцэны, так і з пункта гледжаньня манэры гульні і іншых выразных сродкаў;
* кіраўніцтва працай апэратара;
* кіраўніцтва мантажом фільма.

## Глядзіце таксама

* Рэжысэр
* Тэатральны рэжысэр
* Сьпіс кінарэжысэраў
	+ Сьпіс кінарэжысэраў Беларусі
	+ Сьпіс кінарэжысэраў СССР

## Вонкавыя спасылкі

 **Кінарэжысэр** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Тайская мова

|  |
| --- |
| Тайская мова |
| ภาษา ไทย |
|  |
|  |
|  Ужываецца ў  | Тайлянд |
|  Рэгіён  | Азія |
|  Колькасьць карыстальнікаў  | 60 млн |
|  Клясыфікацыя  |  Тай-кадайскія мовы
  |
|  Афіцыйны статус  |
|  Афіцыйная мова ў  |  Тайлянд
 |
|  Дапаможная мова ў  |  Камбоджа Кахконг (правінцыя)
 |
|  Рэгулюецца  | Каралеўскае таварыства Тайланду |
|  Статус:  | 1 дзяржаўная[d] |
|  Пісьмо  | тайскае пісьмо[d] і romanization of Thai[d] |
|  Коды мовы  |
|  ISO 639-1  | th |
|  ISO 639-2(Б)  |  tha
  |
|  ISO 639-2(Т)  |  tha
  |
|  ISO 639-3  | tha |

**Та́йская мо́ва** (па-тайску: ภาษา ไทย) належыць да тайскай групы тайская-кадайскай моўнай сям'і (паводле іншага пункту гледжаньня, распаўсюджанага, галоўным чынам, у лінгвістычным асяродзьдзі КНР, адносіцца да сіна-тыбэцкай моўнай сям’і). Зьяўляецца афіцыйнай мовай Тайлянду. Колькасьць носьбітаў — каля 60 мільёнаў чалавек.

Тайская мова ўзаемназразумела з лаоскай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі