Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ліліян Гіш

|  |
| --- |
| Ліліян Гіш |
| па-ангельску: *Lillian Gish* |
| На фота Алана Ўорэна ў 1973 годзе |
|  Дата нараджэньня  | 14 кастрычніка 1893(1893-10-14)[…] |
|  Месца нараджэньня  | * Спрынгфілд[d], Агаё, ЗША
 |
|  Дата сьмерці  | 27 лютага 1993(1993-02-27)[…] (99 гадоў) |
|  Месца сьмерці  | * Нью-Ёрк, Нью-Ёрк, ЗША
 |
|  Прычына сьмерці  | сэрцавая няздатнасьць |
|  Месца пахаваньня  | * Збор нябеснага супакою[d]
 |
|  Занятак  | акторка |
|  Гады дзейнасьці  | 1912—1987 |
|  Сябра ў  | Дочкі Амэрыканскай рэвалюцыі[d] |
|  Бацька  | James Leigh Gish[d] |
|  Маці  | Mary Gish[d] |
|  Узнагароды  |   ганаровая прэмія «Оскар»[d] (1970)  прэмія АКІ за жыцьцёвыя дасягненьні[d] (1984) Прэмія Нацыянальнай рады кінакрытыкаў ЗША за найлепшую жаночую ролю[d] (1987) Заля славы жанчын Агаё[d] (1980) прэмія «Крышталь»[d] (1979) зорка на галівудзкай «Алеі славы»[d] |
|  IMDb  | ID 0001273 |
|  Сайт  | Афіцыйны сайт |
|  Подпіс  |  |
| **Ліліян Гіш** у Вікісховішчы |

**Ліліян Даяна Гіш** (па-ангельску: *Lillian Diana Gish*, 14 кастрычніка 1893, Спрынгфілд, Агаё, ЗША — 27 лютага 1993, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканская акторка з 75-гадовай кінакар’ерай, найбольш вядомая дзякуючы ролям у нямых фільмах Дэйвіда Ўорка Грыфіта. Сястра акторкі Дораці Гіш.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Ліліян Гіш (анг.) на сайце IMDb
# Брэндан Фрэйзэр

|  |
| --- |
| Брэндан Фрэйзэр |
| па-ангельску: *Brendan Fraser* |
|  |
|  Дата нараджэньня  | 3 сьнежня 1968(1968-12-03) (57 гадоў) |
|  Месца нараджэньня  | * Індыянапаліс, ЗША
 |
|  Месца вучобы  | * Каледж Верхняй Канады[d]
* Корніскі каледж мастацтваў[d]
 |
|  Занятак  | кінаактор, актор агучваньня, тэлеактор, актор, кінапрадусар |
|  Дзеці  | Грыфін Фрэйзэр[d], Голдэн Фрэйзэр[d] і Лэланд Фрэйзэр[d] |
|  Узнагароды  | Канадзкая Алея славы[d] (2006) прэмія Гільдыі кінаактораў ЗША за найлепшую мужчынскую ролю[d] (2022)  прэмія «Выбару крытыкаў»[d] прэмія Гільдыі кінаактораў ЗША за выдатны акторскі склад у гульнявым кіно[d] (29 студзеня 2006) Ромы[d] (2023) |
|  IMDb  | ID 0000409 |
|  Сайт  | brendanfraser.com (анг.) |
|  Подпіс  |  |
| **Брэндан Фрэйзэр** у Вікісховішчы |

**Брэ́ндан Фрэ́йзэр** (па-ангельску: *Brendan Fraser*; нарадзіўся 3 сьнежня 1968 году, Індыянапаліс, ЗША) — амэрыканска-канадзкі актор, які нарадзіўся ў ЗША ў сям’і канадцаў. Праз прафэсію свайго бацькі, які працаваў журналістам, а потым быў замежным прадстаўніком дзяржаўнай службы турызму Канады, Брэндан у дзяцінстве часта зь сям’ёй пераязжаў зь месца на месца. Гэтак ён гадаваўся ў ЗША, Канадзе, Нідэрляндах і Швайцарыі. У дзяцінстве зацікавіўся тэатрам, скончыўшы ў 1990 годзе Корніскі каледж мастацтваў у Сіетле. Амаль адразу дэбютаваў у кіно, і які-кольвек посьпех атрымаў з камэдыйным фільмам *«Празяблелы каліфарніец»* (1992), дзе выканаў ролю старажытнага чалавека, які апынуўся ў сучаснасьці. На сёньня фільм здабыў культавы статус. Першы сапраўдны посьпех да актору прыйшоў зь фільмам *«Джордж з джунгляў»* (1997), а замацаваў ягоны статус фільм *«Мумія»* (1999). У гэты ж час пабачыў сьвет кінатвор *«Выбух зь мінулага»*, які аднак ня меў асаблівага посьпеху. Гэтак жа як фільм *«Высьлеплены жаданьнямі»* 2000 году, дзе актор згуляў галоўную ролі поруч з Элізабэт Гэрлі. У 2001 годзе Фрэйзэр зьявіўся ў працягу кінастужцы пра гісторыю муміі *«Мумія павяртаецца»*, якая крыху ажывілся ягоную кар’еру. У наступным актор ня меў посьпеху з наступнымі фільмамі, а сярод наступных твораў варта вылучыць *«Сутыкненьне»* (2004) і *«Падарожжа ў цэнтар Зямлі»* (2008). Пасьля працяглага пэрыяду заняпаду кар’ера Фрэйзэра была ажыўленая ролямі ў фільмах *«Без раптоўных рухаў»* Стывэна Содэрбэрга (2021) і *«Кіт»* Дарэна Аранофскі (2022). Ягоны выступ у апошнім з памянёных кінатвораў прынёс яму прэмію Оскар як найлепшаму актору, і, такім чынам, Фрэйзэр стаўся першым канадцам, які здабыў перамогу ў гэтай катэгорыі. Акрамя кінафільмаў Фрэйзэр меў шэраг пасьпяховых роляў на тэлебачаньні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Брэндан Фрэйзэр (анг.) на сайце IMDb
# 26 сьнежня

|  |
| --- |
| ← **сьнежань** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |   |
| 2026 год Усе дні |

**26 сьне́жня** — 360-ы дзень году (361-ы ў высакосным годзе) паводле Грыгарыянскага календару. Да канца году застаецца 5 дзён.

## Падзеі

* 1926 — выйшаў на экраны першы беларускі мастацкі фільм «Лясная быль». Зьняў яго кінарэжысэр Юры Тарыч паводле аповесьці Міхася Чарота «Сьвінапас».
* 1989 — адноўленая «Люблянская біржа»

## Нараджэньні

* 1793 — Ева Фялінская, польская пісьменьніца, мэмуарыстка, удзельніца вызваленчага руху
* 1803 — Фрыдрых Крэйцвальд, эстонскі паэт, пісьменьнік, фальклярыст, асьветнік, мэдык і грамадзкі дзеяч,
* 1842 — Стафан Аляксандар Зьвяровіч, рымска-каталіцкі дзеяч Расейскае імпэрыі
* 1872 — Ральф Норман Энджэл, журналіст, пісьменьнік, лектар, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру (1933)
* 1891 — Алесь Вініцкі, беларускі грамадзкі дзеяч, гісторык на эміграцыі (Нямеччына, ЗША)
* 1893:
	+ Яўген Цікоцкі, беларускі кампазытар, народны артыст Беларусі
	+ Мао Дзэ-дун, кітайскі камуністычны кіраўнік
* 1922 — Алег Лапіцкі, беларускі дзеяч, удзельнік антысавецкага супраціву
* 1930:
	+ Генадзь Івакін, беларускі мастак
	+ Жан Фэра, францускі кампазытар і паэт-песеньнік
* 1931 — Аляксандар Талерчык, беларускі краязнавец, гісторык, пэдагог, мэцэнат
* 1935 — Віёрыка Картэс, румынская опэрная спявачка (мэцца-сапрана)
* 1937 — Уладзімер Гніламёдаў, беларускі літаратуразнаўца, акадэмік
* 1949 — Міхаіл Баярскі, савецкі і расейскі актор тэатру і кіно, сьпявак, тэлевядучы, заслужаны артыст РСФСР
* 1953 — Тоамас Хэндрык Ільвэс, эстонскі палітык, прэзыдэнт Эстоніі
* 1971 — Джарэд Лета, амэрыканскі актор і рок-музыка
* 1976 — Яніна Правалінская-Карольчык, беларуская лёгкаатлетка (штурханьне ядра)
* 1986 — Юго Лярыс, францускі футбаліст
* 1989 — Сафіян Фэгулі, альжырскі футбаліст
* 1990 — Ааран Рэмсі, валійскі футбаліст

## Сьмерці

* 1530 — Бабур, заснавальнік Імпэрыі вялікіх маголаў
* 1820 — Жазэф Фушэ, францускі палітычны й дзяржаўны дзяяч
* 1827 — Ян Давід Голанд, нямецкі кампазытар і дырыгент
* 1842 — Габрыель Агінскі, дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, вайсковы дарадца і віцэ-прэзыдэнт Часовага Ўраду Літвы
* 1913 — Амброз Бірс, амэрыканскі пісьменьнік і журналіст, выбітны публіцыст-сатырык
* 1937:
	+ Антон Ждановіч, беларускі актор тэатру
	+ Мікалай Касьпяровіч, беларускі этнограф і мовазнаўца
* 1940 — Баляслаў Пачопка, беларускі культурна-асьветніцкі і рэлігійны дзеяч
* 1957 — Юры Сабалеўскі, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст.
* 1978 — Язэп Германовіч, беларускі каталіцкі сьвятар-марыянін лацінскага і бізантыйскага абраду, пісьменьнік, паэт і публіцыст
* 2001 — Міраслаў Масакоўскі, польскі лекар-нэўроляг і нэўрапатоляг
* 2003 — Леанід Калодзежны, беларускі пісьменьнік

## Сьвяты

* Славенія: Дзень незалежнасьці і адзінства

 **26 сьнежня** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# Красавік

|  |
| --- |
| ← **красавік** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
| 2026 год Усе дні |

**Красаві́к** — чацьвёрты месяц году ў грыгарыянскім каляндары. Другі месяц вясны ў паўночным паўшар’і. Мае 30 дзён.

У выданьнях Ф. Скарыны падаецца народная назва красавіка — *кветень*, таксама яна згадваецца ў «Храналёгіі» А. Рымшы (1581). Назва, ужываная ў сучаснай беларускай літаратурнай мове, узьнікла ў асяродзьдзі газэты «Наша ніва» і набыла больш-менш канчатковую форму ў 1912, калі ў календары «Нашай нівы» былі пададзеныя прапанаваныя назвы месяцаў з тлумачэньнямі. Пасьлядоўна ў «Нашай ніве» ўжываліся варыянты назвы: у 1907—1908 — *апрыль*, у 1909 — *апрэль*, у 1910—1912 — *красавік (апрыль)*; з 1913 — *красавік*.

Назва гэтага месяца ў лаціне *Aprilis* паходзіць або ад слова *aperire* (адчыняць, раскрываць — расьліны распускаюцца) або ад этрускага імя *Apru* багіні Афрадыта.

## Крыніцы

## Літаратура

* Андрей Рымша. [Хронология] (1581) // Транслитерация О. Лицкевича по факсимиле в изд.: Запаско Я. П. Мистецька спадщина Івана Федорова. Львів, 1974. С. 33, 36.
* *Крамко, І. І., Юрэвіч, А. К., Яновіч, А. І.* Гісторыя беларускай літаратурнай мовы. У 2 т. / Акадэмія навук БССР, інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа. — Мн.: Навука і тэхніка, 1968. — Т. 2. — С. 138, 139. — 342 с.
* Скарына Ф. Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — 207 с. — 4250 ас. — ISBN 5-343-00151-3