# Намібія

|  |
| --- |
| **Намібія** Republic Of Namibia |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| **Нацыянальны дэвіз**: *Unity, Liberty, Justice* |
| **Дзяржаўны гімн**: «*Namibia, Land of the Brave*» |
|  |
| **Афіцыйная мова** | ангельская |
| **Сталіца** | Ўіндгук |
| **Найбуйнейшы горад** | Ўіндгук |
| **Форма кіраваньня** Прэзыдэнт Прэм’ер-міністар | Рэспубліка Гіфікэпунье Пагамба Гэйг Гейнгаб |
| **Плошча**  • агульная  • адсотак вады | 34-е месца ў сьвеце 825 418 км² нязначны |
| **Насельніцтва**  • агульнае (2011)  • шчыльнасьць | 142-е месца ў сьвеце 2 100 000 2,54/км² |
| **СУП**  • агульны (2014)  • на душу насельніцтва | 123-е месца ў сьвеце $18,800 млрд $8577 |
| **Валюта** | Намібійскі даляр (NAD) |
| **Часавы пас**  • улетку | WAT (UTC+1) WAST (UTC+2) |
| **Незалежнасьць** — ад ПАР |  21 сакавіка 1990 |
| **Дамэн верхняга ўзроўню** | .na |
| **Тэлефонны код** | +264 |

**Намі́бія** — краіна ў паўднёвай Афрыцы. Мяжуе з Анголай, Замбіяй, Батсванай, ПАР. На захадзе абмываецца Атлянтычным акіянам. Намібія атрымала незалежнасьць толькі 21 сакавіка 1990 году, пасьля вайны за незалежнасьць ад ПАР. Ейнай сталіцай і найбуйнейшым горадам зьяўляецца места Ўіндгук. Намібія зьяўляецца дзяржавай-чальцом Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў (ААН), Супольнасьці па пытаньнях разьвіцьця поўдня Афрыкі (САДК), Афрыканскага зьвязу (АЗ), а таксама Садружнасьці нацыяў.

Пустэльня Наміб была заселеная са старажытных часоў, прыкладна з XIV стагодзьдзя рэгіён зьведаў іміграцыю народаў банту. Большая частка тэрыторыі ўвайшла ў нямецкі імпэрскі пратэктарат ў 1884 годзе й заставалася нямецкай калёніяй да канца Першай сусьветнай вайны. У 1920 годзе Ліга Нацыяў даручыла краіну Паўднёвай Афрыцы, якая ўсталявала свае законы, і ад 1948 году праводзіла практыку апартэіду.

Намібія мае насельніцтва ў 2,1 млн чалавек і стабільную шматпартыйную парлямэнцкую дэмакратыю. Сельская гаспадарка, жывёлагадоўля, турызм і горназдабыўная прамысловасьць — у тым ліку горназдабыўная прамысловасьць каштоўных алмазаў, урану, золата, срэбра і каляровых мэталаў — складаюць аснову эканомікі Намібіі. Прымаючы пад увагу наяўнасьць засушлівай пустэльні Наміб, Намібія зьяўляецца адной з найменш населеных краінаў сьвету. Яна карыстаецца высокай палітычнай, эканамічнай і сацыяльнай стабільнасьцю.

## Гісторыя

У старажытнасьці тэрыторыя Намібіі была заселеная продкамі бушмэнаў і гатэнтотаў. У XV стагодзьдзі сюды пачалі прыбываць бантумоўныя плямёны (*авамба*, *герэра* і іншыя), а ў пачатку ХІХ стагодзьдзя сюды прыйшлі гатэнтоты, выцесьненыя з поўдня бурамі. У сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя тэрыторыя сучаснай Намібіі выклікала інтарэс у Нямеччыны. Спачатку нямецкія гандляры набывалі ў мясцовых уладароў узьбярэжныя землі, а потым пачалася экспансія ў глыб тэрыторыі. У 1880-х гадах Нямеччына абвясьціла свой пратэктарат над гэтай тэрыторыяй, якая атрымала назву *Паўднёва-Заходняя Афрыка*. Пасьля Першай сусьветнай вайны кіраваньне ПЗА было перададзена Лігай Нацыяў паўднёва-афрыканскаму ўраду, якое пачало распаўсюджваць на гэтыя землі расісцкія абмежаваньні. Пасьля Другой сусьветнай вайны ПАР адмовілася перадаваць Намібію пад кіраўніцтва ААН. У 1971 годзе Міжнародны суд у Гаазе прыняў рашэньне, якое прымушала вывесьці ПАР свае войскі і адміністрацыю з тэрыторыі Намібіі. Аднак гэта адбылася толькі ў 1990 годзе. У гэтым жа годзе адбыліся першыя вольныя выбары і была прынятая Канстытуцыя краіны.

## Палітыка

Намібія — прэзыдэнцкая рэспубліка. Прэзыдэнт выбіраецца на пяцігадовы тэрмін. Двухпалатны парлямэнт складаецца з *Нацыянальнай Рады* (26 сэнатараў) і *Нацыянальнай Асамблеі* (72 дэпутаты).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел

Мапа адміністрацыйнага падзелу Намібіі
Адміністрацыйна Намібія падзелена на 13 рэгіёнаў.

| # | **Рэгіён** | **Сталіца** | **Насельніцтва 2001** | **Плошча км²** | Шчыльнасьць насельніцтва /км² |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Капрыві | Катыма Муліла | 79 826 | 14 528 | 5,5 |
| 2 | Эронга | Свапкапмунд | 100 663 | 63 579 | 1.6 |
| 3 | Гардап | Марыентал | 68 249 | 109 651 | 0.6 |
| 4 | Карас | Кітманшуп | 69 329 | 161 215 | 0.5 |
| 5 | Каванга | Рунду | 202 694 | 48 463 | 4 |
| 6 | Хомас | Ўіндгук | 250 262 | 37 007 | 7 |
| 7 | Кунэнэ | Аутджа | 68 735 | 115 293 | 0.6 |
| 8 | Агангўэна | Ээнгана | 228 384 | 10 703 | 21 |
| 9 | Амагэке | Габабіс | 68 039 | 84 612 | 0.8 |
| 10 | Амусаці | Ашакаці | 228 842 | 26 573 | 9 |
| 11 | Ашана | Этоша | 161 916 | 8 653 | 19 |
| 12 | Ашыкота | Амутгія | 161 007 | 38 653 | 4.1 |
| 13 | Атжазонжупа | Атжываронга | 135 384 | 105 185 | 1.3 |

## Геаграфія

Большая частка тэрыторыі Намібіі гэта пласкагор’е зь сярэднімі вышынямі 900—1500 м. На ўсход яны паніжаюцца да пустэльні Калахары, а на захадзе абрываюцца да ўзьбярэжнай пустэльні Наміб. У заходняй частцы пласкагор’яў знаходзіцца самая высокая кропка краіны — гара Кенігштэйн (2606 м).

Клімат краіны, у асноўным, трапічны, пераважна вельмі сухі. Сярэдняя тэмпэратура самага цёплага месяца (студзеня) вагаецца ад +18°С на ўзьбярэжжы да +27°С у пустэльні Калахары, а самага халоднага месяца ад +12°С да +16°С. Ападкі выпадаюць нерэгулярна, іх колькасьць вагаецца ад 10—50 мм на ўзьбярэжжы да 500—700 мм на паўночным усходзе краіны. Самымі буйнымі рэкамі Намібіі зьяўляюцца Кунэнэ на поўначы і Аранжавая на поўдні. Самае вялікае возера — Этоша знаходзіцца на поўначы Намібіі.

На поўначы Намібіі пераважаюць пустэльні, якія ў цэнтральнай частцы пераходзяць у засушлівыя саванны.

## Эканоміка

У 2008 годзе СУП Намібіі склаў каля 11,23 млрд даляраў. Доля сельскай гаспадаркі і рыбалоўства ў СУП склала 10,4%, прамысловасьці — 36,2%, паслугі — 53,4%. Асноўнай галіной эканомікі зьяўляецца здабываючая прамысловасьць, якая атрымала разьвіцьцё дзякуючы наяўнасьці шматлікіх прыродных рэсурсаў. Вядзецца здабыча дыямэнтаў, урану, волава, медзі, цынку, цыны, срэбра, вальфраму. У сельскай гаспадарцы пераважае жывёлагадоўля.

## Дэмаграфія

Насельніцтва краіны налічвае 2 113 077 чалавек, зь якіх каля 85 % — мурыны, 10% — мулаты, 5% — нашчадкі эўрапейскіх імігрантаў. Афіцыйнай мовай зьяўляецца ангельская, але ёй валодае каля 7% насельніцтва. Рэгіянальнымі мовамі Намібіі зьяўляюцца: афрыкаанс, нямецкая, куангалі, лозі, тсвана, нама, герэрская і ашывамба. 50% краіны — лютэране, 30% — 40% прытрымліваюцца іншых хрысьціянскіх канфэсіяў, 10% — 20% — анімісты.

## Крыніцы