Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 8 сьнежня

|  |
| --- |
| ← **сьнежань** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   |   |
| 2026 год Усе дні |

**8 сьне́жня** — 342-і дзень году (343-і ў высакосным годзе) паводле Грыгарыянскага календару. Да канца году застаецца 23 дні.

## Падзеі

* 1409 — Вялікая вайна: у Берасьці скончылася нарада Ягайлы і Вітаўта пра плян супольных вайсковых дзеяньняў супраць Тэўтонскага ордэна
* 1432 — Грамадзянская вайна ў ВКЛ: паміж войскамі вялікіх князёў Сьвідрыгайлы і Жыгімонта Кейстутавіча адбываецца Ашмянская бітва
* 1506 — абраньне вялікага князя літоўскага Жыгімонта Старога *(на выяве)* каралём польскім
* 1854 — Папа рымскі Піюс IX абвясьціў дагмат Беззаганнага зачацьця Панны Марыі
* 1926 — да БССР далучыліся Гомельскі і Рэчыцкі паветы колішняй Гомельскай губэрні РСФСР
* 1985 — заснаванае Паўднёваазіяцкае аб’яднаньне рэгіянальнай супрацы
* 1991 — падпісаньне Белавескіх пагадненьняў, якія паклалі канец існаваньню СССР

## Нараджэньні

* 1542 — Марыя Сьцюарт, каралева Шатляндыі
* 1914 — Чэслаў Сіповіч, грэка-каталіцкі сьвятар, біскуп
* 1943 — Джым Морысан, амэрыканскі сьпявак, лідэр гурта The Doors
* 1966 — Шынэд О'Конар, ірляндзкая сьпявачка
* 1972 — Аляксандар Гур'янаў, беларускі дыплямат

## Сьмерці

* 1980 — Джон Ленан, брытанскі сьпявак і музыка, актывіст антываеннага руху
* 1937 — Язэп Гаўрылік, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч.
* 1937 — Ігнат Дварчанін, беларускі пісьменьнік, публіцыст, грамадзкі дзяяч
* 1969 — Ванда Лявіцкая, беларуская пісьменьніца, перакладніца, настаўніца, выхавацелька

## Сьвяты

* Румынія: Дзень Канстытуцыі
* Узбэкістан: Дзень Канстытуцыі
# Літаратар

Пісьменьнік

прафэсія, занятак| Падкляса ад | аўтар, артыст, penman  |
| Галіна прафэсіі | пісьмо, autograph session  |
| Хэшцэтлік | writers, authors  |
| Код прафэсіі МСКЗ-08 | 2641  |
| Код занятасьці ISCO-88 | 2451  |
| Сымбаль Юнікоду | ✍️  |
| Мае сьпіс | сьпіс пісьменьнікаў  |
| Катэгорыя-эпанім |   |

**Пісьме́ньнік** — чалавек, які піша творы, выказвае ўласныя думкі, перажываньні й бачаньне сьвету ў пісьмовай форме.

Займаецца стварэньнем тэкстаў, разьлічаных, як правіла, на неакрэсьленае кола чытачоў. Можа быць аўтарам мастацкіх твораў, у тым ліку вершаў. Таксама бывае, што літаратурная дзейнасьць — прафэсія. Сынонімы слова пісьменьнік — літаратар, майстар слова, працаўнік пяра.

## Паходжаньне слова

Слова «**пісьменьнік**» дзеяслоўнага паходжаньня, адбылося ад дзеяслова «пісаць». Раней тэкставыя творы сапраўды пісаліся «ад рукі». У 20 стагодзьдзі ў сувязі з разьвіцьцём навукі й тэхнікі зьмяніліся ўмовы пісьменьніцкай працы, аднак, нягледзячы на ​​тое, што большасьць пісьменьнікаў перайшлі на набор тэксту на пішучай машынцы, а затым і на кампутары, слова захавала сваё значэньне.

## Клясыфікацыя

**Пісьменьнік**, як правіла, чалавек, для якога ўказаны занятак зьяўляецца асноўным ці адным з асноўных заняткаў. Пры гэтым прафэсыйным пісьменьнікам лічыцца чалавек, для якога стварэньне тэкставых твораў зьяўляецца пастаяннай, асноўнай альбо адной з асноўных крыніц даходу. Як ва Ўкраіне, так і ў іншых краінах існуюць прафэсыйныя пісьменьніцкія аб’яднаньні (творчыя зьвязы, асацыяцыі).

Разьмежаваньне пісьменьніцкай дзейнасьці часьцей за ўсё адбываецца паводле літаратурных родаў, на аснове якіх вылучаюцца празаікі, паэты, драматургі. Нярэдка такая дыфэрэнцыяцыя ўлічвае жанравыя перавагі аўтара. Такім чынам, гаворка ідзе пра байкараў, навэлістаў, казачнікаў, карыкатурыстаў, гумарыстаў і інш.

## Крыніцы
# 1977

|  |
| --- |
| Гады |
| 1974 · 1975 · 1976 — **1977** — 1978 · 1979 · 1980 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1950‑я · 1960‑я — **1970‑я** — 1980‑я · 1990‑я |
| Стагодзьдзі |
| XIX ст. — **XX стагодзьдзе** — XXI ст. |

| 1977 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1977 *MCMLXXVII* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2730 |
| Армянскі каляндар | 1426 ԹՎ ՌՆԻԶ |
| Каляндар Багаі | 133 — 134 |
| Бізантыйскі каляндар | 7485 — 7486 |
| Бірманскі каляндар | 1339 |
| Будысцкі каляндар | 2521 |
| Каляндар бэрбэраў | 2927 |
| Габрэйскі каляндар | 5737 — 5738 |
| Галяцэнскі каляндар | 11977 |
| Іранскі каляндар | 1355 — 1356 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 2032 — 2033 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1899 — 1900 |
|  · *Калі-юга* | 5078 — 5079 |
| Карэйскі каляндар | 4310 |
| Кітайскі каляндар | 4673 — 4674 |
| Копцкі каляндар | 1693 — 1694 |
| Мусульманскі каляндар | 1397 — 1398 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2520 |
| Час Unix | 604800 — 691199 |
| Этыёпскі каляндар | 1969 — 1970 |

**1977** (MCMLXXVII) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў суботу; 1977-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 977-ы год II тысячагодзьдзя, 77-ы год XX стагодзьдзя і 8-ы год 1970-га дзесяцігодзьдзя.

## Падзеі

* 6 студзеня — разам з імёнамі 242 падпісантаў надрукаваная Хартыя 77
* 9 кастрычніка — у космас паляцеў першы беларус — Уладзімер Кавалёнак

## Нараджэньні

* 24 красавіка — Сяргей Балахонаў, беларускі пісьменьнік
* 8 траўня — Джо Банамаса, амэрыканскі гітарыст
* 29 траўня — Сьвятлана Зелянкоўская, беларуская акторка
* 6 ліпеня — Макс Мірны, беларускі тэнісіст
* 31 кастрычніка — Юрась Зянковіч, беларускі палітык, адвакат, сябра БНФ

## Сьмерці

* 3 сакавіка — Флявіян (Дзьмітрыюк), япіскап Расейскай праваслаўнай царквы
* 2 ліпеня — Уладзімер Набокаў, амэрыканскі і расейскі пісьменьнік
* 3 ліпеня — Аляксандар Мяленцьевіч Волкаў, расейскі пісьменьнік
* 16 жніўня — Элвіс Прэсьлі, амэрыканскі сьпявак, кароль рок-н-ролу
* 27 жніўня — Уладзімер Шыманец, беларускі грамадзкі дзеяч у Францыі
* 25 сьнежня — Чарлі Чаплін, брытанскі актор, рэжысэр, сцэнарыст, прадусар
* 31 сьнежня — Мікалай Разанаў, польскі пісьменьнік, вайсковец, складальнік гістарычнага нарысу «Пружанскі павет» (1935)
# Лацінская Амэрыка

Знаходжаньне Лацінскай Амэрыкі
**Лаці́нская Амэ́рыка** — агульная назва Паўднёвай і Цэнтральнай Амэрыкі. Гэта назва мае гістарычную падставу — яна азначае частку амэрыканскіх кантынэнтаў калянізаванага амаль цалкам дзьвюма краінамі, якія знаходзяцца на Ібэрыйскім паўвостраве — Гішпаніяй і Партугаліяй. Таму ва ўсіх лацінаамэрыканскіх краінах існуюць падобныя грамадзкія, гаспадарчыя, культурныя (аднолькавая дзяржаўная мова — гішпанская — за выключэньнем Бразыліі, дзе дзяржаўнай мовай зьяўляецца партугальская) структуры. Гэтым яны значна розьняцца ад астатняй часткі Амэрыкі.

Лацінская Амэрыка займае каля 21 млн км², з насельніцтвам 549 млн чалавек (2006).

Краіны якія складаюць Лацінскую Амэрыку:

* Аргентына
* Балівія
* Бразылія
* Бэліз
* Вэнэсуэла
* Гандурас
* Гватэмала
* Дамініканская Рэспубліка
* Калюмбія
* Коста-Рыка
* Куба
* Мэксыка
* Нікарагуа
* Панама
* Парагвай
* Пуэрта-Рыка
* Пэру
* Сальвадор
* Уругвай
* Чылі
* Эквадор

## Глядзіце таксама

* Група Рыё
# Дамініканская Рэспубліка

|  |
| --- |
| **Дамініканская Рэспубліка** República Dominicana |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Сьцяг | Герб |

 |
| **Нацыянальны дэвіз**: *Dios, patria, libertad (у перакладзе: «Бог, Айчына, Свабода»)* |
| **Дзяржаўны гімн**: «*Quisqueyanos valientes*» |
|  |
| **Афіцыйная мова** | Гішпанская |
| **Сталіца** | Санта-Дамінга |
| **Найбуйнейшы горад** | Санта-Дамінга |
| **Форма кіраваньня** Прэзыдэнт | прэзыдэнцкая рэспубліка Луіс Абінадэр |
| **Плошча**  • агульная  • адсотак вады | 127-е месца ў сьвеце 48 730 км² 1,6 |
| **Насельніцтва**  • агульнае (2005)  • шчыльнасьць | 84-е месца ў сьвеце 9 049 595 62/км² |
| **СУП**  • агульны (2005)  • на душу насельніцтва | 68-е месца ў сьвеце $67,410 млрд $7611 |
| **Валюта** | Дамініканскі пэса (DOP) |
| **Незалежнасьць** ад Гаіці | 27 лютага 1844 |
| **Аўтамабільны знак** | DOM |
| **Дамэн верхняга ўзроўню** | .do |
| **Тэлефонны код** | +1809 |
| Мапа Дамініканскай рэспублікі |

**Дамініканская Рэспубліка** (па-гішпанску: *República Dominicana*) — краіна ў Цэнтральнай Амэрыцы.

## Гісторыя

27 лютага 1844 г. Дамініканская Рэспубліка здабыла залежнасьць ад Гаіці.

## Палітыка

Да 2012 году прэзыдэнтам Дамініканскай Рэспублікі быў Леанэль Фэрнандэс. Ад 2012 году прэзыдэнтам зьяўляецца Даніла Мэдына.

## Геаграфія

Дамініканская Рэспубліка разьмешчана на востраве Гаіці.

## Эканоміка

Нацыянальная валюта Дамініканскай Рэспублікі зьяўляецца дамініканскі пэса (абазначэньне DOP).

## Дэмаграфія

У 2005 годзе колькасьць жыхароў Дамініканскай рэспублікі складала 9 049 595 чалавек, такім чынам Дамініканская рэспубліка займала 84-е месца ў сьвеце паводле гэтага паказчыку.

## Вонкавыя спасылкі

* Турыстычны дапаможнік па Санта-Дамінга і Дамініканскай Рэспубліцы (гішп.)
# Насельніцтва

**Насе́льніцтва** — супольнасьць людзей, якія пражываюць у пэўным месцы, у межах асобнай тэрыторыі, кантынэнту, краіны. Дасьледаваньнем дынамікі зьменаў насельніцтва займаецца навука дэмаграфія.

Напрыканцы палеаліту (прыблізна 15 тысячаў гадоў да н. э.) колькасьць насельніцтва Зямлі сягала 3 мільёнаў чалавек; напрыканцы нэаліту (2 тысячы гадоў да н. э.) — 50 мільёнаў чалавек; у нулявым годзе — каля 230 мільёнаў чалавек; у 1000 годзе — 275 мільёнаў чалавек; у 1900 — 1,6 мільярду чалавек, у 1993 годзе — 5,5 мільярду чалавек, у 2004 годзе каля 6,4 мільярду.

На 2004 год Кітай займаў першае месца на плянэце па колькасьці насельніцтва — 1,3 мільярду чалавек. На другім месцы Індыя — 1,1 мільярду чалавек. На трэцім — Злучаныя Штаты Амэрыкі з 293 мільёнамі.

## Глядзіце таксама

* Дэмаграфія
* Насельніцтва Беларусі
* Сьпіс краінаў паводле насельніцтва
* Сьпіс гарадоў-мільянэраў

## Вонкавыя спасылкі

* 6 студзеня 2005 году насельніцтва Кітаю дасягнула мяжы ў адзін мільярд 300 мільёнаў чалавек
# 1860

|  |
| --- |
| Гады |
| 1857 · 1858 · 1859 — **1860** — 1861 · 1862 · 1863 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1840‑я · 1850‑я — **1860‑я** — 1870‑я · 1880‑я |
| Стагодзьдзі |
| XVIII ст. — **XIX стагодзьдзе** — XX ст. |

| 1860 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1860 *MDCCCLX* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2613 |
| Армянскі каляндар | 1309 ԹՎ ՌՅԹ |
| Каляндар Багаі | 16 — 17 |
| Бізантыйскі каляндар | 7368 — 7369 |
| Бірманскі каляндар | 1222 |
| Будысцкі каляндар | 2404 |
| Каляндар бэрбэраў | 2810 |
| Габрэйскі каляндар | 5620 — 5621 |
| Галяцэнскі каляндар | 11860 |
| Іранскі каляндар | 1238 — 1239 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 1915 — 1916 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1782 — 1783 |
|  · *Калі-юга* | 4961 — 4962 |
| Карэйскі каляндар | 4193 |
| Кітайскі каляндар | 4556 — 4557 |
| Копцкі каляндар | 1576 — 1577 |
| Мусульманскі каляндар | 1276 — 1277 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2403 |
| Этыёпскі каляндар | 1852 — 1853 |

**1860** (MDCCCLX) — высакосны год, які пачынаецца ў нядзелю, і высакосны год юліянскага календара, які пачынаецца ў пятніцу; 1860-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 860-ы год II тысячагодзьдзя, 60-ы год XIX стагодзьдзя і 1-ы год 1860-га дзесяцігодзьдзя. У пачатку 1860 году грыгарыянскі каляндар апярэджваў на 12 дзён юліянскі каляндар, якім дзе-нідзе працягвалі карыстацца да 1923.

## Падзеі

## Нараджэньні

* 29 студзеня — Антон Чэхаў, расейскі пісьменьнік
* 14 красавіка — Ісак Гурвіч, амэрыканскі эканаміст, публіцыст, выдавец беларускага паходжаньня
* 29 траўня — Ісак Альбэніс, гішпанскі кампазытар
* 7 ліпеня — Густаў Малер, аўстрыйскі дырыгент і кампазытар
* 16 ліпеня — Ота Еспэрсан, дацкі лінгвіст, стваральнік філязофіі граматыкі
* 31 сьнежня — Сыльвэстар Жукоўскі, расейскі і летувіскі вайсковец

## Сьмерці

* 21 жніўня — Канут Русецкі, мастак, пэдагог
# Алегорыя

**Алего́рыя** — троп, паэтычнае іншасказаньне, у якім думка ці паняцьце перадаецца праз абмалёўку пэўных прадметаў, зьяваў рэчаіснасьці. Алегорыя нагадвае мэтафару, у аснове якой тое ж перанясеньне значэньняў на аснове падабенства, але ў адрозьненьне ад мэтафары ахоплівае ня частку твора, а ўвесь твор цалкам. Алегарычныя вобразы сустракаюцца ў розных відах мастацтва: жывапісе, скульптуры, літаратуры і інш. Асаблівае пашырэньне набыла алегорыя ў мастацтве слова. У фальклёры, напрыклад, нямала алегарычных вобразаў жывёлаў, якія выступаюць носьбітамі пэўных чалавечых рысаў. Алегарычны сэнс маюць некаторыя прыказкі і прымаўкі (*Найшла каса на камень. Валачыў воўк, павалакуць і воўка*), народныя песьні, казкі, асабліва г. зв. жывёльны і расьлінны эпас. У пісьмовай літаратуры алегорыя часта выступае як сродак узмацненьня паэтычнай выразнасьці, канкрэтызацыі вобразнага мысьленьня.

## Літаратура

* *Рагойша В. П.* Паэтычны слоўнік. — 3-е выд., дапрац. і дапоўн. — Менск: Беларуская навука, 2004. — 576 с. — 2000 ас. — ISBN 985-08-0598-6
* *Рагойша В. П.* Тэорыя літаратуры ў тэрмінах. — Менск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — 384 с. — 1000 ас. — ISBN 985-11-0197-4

## Вонкавыя спасылкі

 **Алегорыя** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў