# 15 кастрычніка

|  |
| --- |
| ← **кастрычнік** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
| 2026 год Усе дні |

**15 кастры́чніка** — 288-ы дзень году (289-ы ў высакосным годзе) паводле Грыгарыянскага календару. Да канца году застаецца 77 дзён.

## Падзеі

* 533 — бізантыйскі палкаводзец Велізары ўступае ў Картаген, які ён адбіў у вандалаў
* 1432 — Польшча і ВКЛ падпісалі Гарадзенскую унію
* 1552 — войскі Івана Жахлівага заваявалі Казанскае ханства
* 1581 — у Парыжы каралева-маці Францыі Кацярына Мэдычы прадставіла сваім гасьцям першы ў гісторыі публічны балет — «Камічны балет каралевы»
* 1582 — папа рымскі Грыгорыюс XIII уводзіць грыгарыянскі каляндар
* 1666 — ангельскі кароль Карл II упершыню апрануў камізэльку, і гэтым увёў новую моду
* 1806 — у састаў Расейскай імпэрыі ўключанае Бакінскае ханства
* 1815 — пачынаецца ссылка Напалеона Банапарта на выспу сьвятой Алены
* 1863 — пад час іспытаў, у часе Грамадзянскай вайны ў ЗША патанула першая падводная лодка *Hunley*, пры гэтым загінуў яё стваральнік Гарацы Лоўсан Ганлі і яшчэ сем чалавек
* 1880 — праз 632 гады скончанае будаўніцтва Кёльнскага сабору
* 1895 — быў скрадзены і пераплаўлены на манэты футбольны кубак Англіі
* 1917 — пад час першай сусьветнай вайны ў Вэнсане (каля Парыжу) была растраляная галяндзкая танцорка Мата Хары за шпіянаж на карысьць Нямеччыны
* 1925:
	+ на Другой Усебеларускай канфэрэнцыі ў Бэрліне падпісваецца пастанова аб ліквідацыі Ўраду БНР
	+ Прэзыдыюм Рады БНР не прызнае рашэньняў канфэрэнцыі і прымае на сябе ўсе ўрадавыя функцыі
* 1928 — нямецкі дыражабль «Граф Цэпэлін» зьдзейсьніў першы камэрцыйны рэйс праз Атлянтычны акіян
* 1929 — заснаваны Інстытут Гісторыі НАН БССР
* 1930 — заснаваны завод «Гомсельмаш»
* 1932 — заснаваная нацыянальная індыйская авіякампанія «Air-India»
* 1940 — на экраны кінатэатраў выйшаў фільм Чарлі Чапліна «Вялікі дыктатар»
* 1943 — заснаваны Маскоўскі дзяржаўны інстытут міжнародных зносін
* 1945 — пад час Другой сусьветнай вайны расстраляны былы прэм’ер-міністар вішыйскага ўраду Францыі П’ер Ляваль, якога абвінавачалі ў дзяржаўнай здрадзе
* 1946 — Герман Герынг, адзін з кіроўнікоў нацыскай Нямеччыны і гестапа, выпівае атруту за некалькі гадзінаў да пакараньня сьмерцью
* 1953 — на Менскім трактарным заводзе выраблены першы трактар «Беларус» на колах
* 1961 — у Лёндане заснаваная праваабарончая арганізацыя «Эмністы Інтэрнэшнл»
* 1962 — пачынаецца кубінскі ракетны крызіс
* 1964 — уведзены ў дзеяньне нафтаправод «Дружба»
* 1968 — адбыўся першы выступ Led Zeppelin
* 1985 — на пленуме ЦК КПСС Міхаіл Гарбачоў аб’явіў аб плянах эканамічнай перабудовы
* 1990 — савецкі лідэр Міхаіл Гарбачоў узнагароджаны Нобэлеўскай прэміяй за ўклад у зьмяншэньне міжнароднай напружанасьці і ажыцьцяўленьня палітыкі галоснасьці
* 1992 — сэрыйны забойца Андрэй Чыкаціла прызнаны вінаватым у 52 забойствах
* 1995 — Садам Хусэйн адтрымоўвае 99,96% галасоў на прэзыдэнцкіх выбарах у Іраку
* 1997 — пачаўся праект дасьледваньняў Сатурна і Тытана — Касіні-Гюйгенс
* 2000 — у Парыжы на Манмартры адкрылі «Сьцяну Каханьня», на якой на 311 мовах напісана «Я цябе кахаю». Ёсьць таксама надпісы, якія зроблены з выкарыстаньнем шрыфта Брайля для сьляпых і з дапамогай знакоў. Плошча сьцяны — 40 м²
* 2003 — у КНР запушчаны першы касьмічны карабель з касманаўтам (тэйкунаўтам) на борце — «Шэньчжоў-5»
* 2003 — Ільхам Аліеў стаў прэзыдэнтам Азэрбайджану пасьля сьмерці свайго бацькі Гейдара Аліева

## Нараджэньні

* 70 да н. э.: Вэргіліюс, старажытнарымскі паэт
* 1608 — Эвангеліста Тарычэлі, італьянскі матэматык і фізык, вынаходнік ртутнага баромэтру
* 1747 — Тадэвуш Кундзіч, рымска-каталіцкі дзяяч, навуковец
* 1795 — Фрыдрых Вільгельм IV, прускі кароль з дынастыі Гагенцалераў (1840—1861)
* 1814 — Міхаіл Лермантаў, расейскі паэт
* 1841 — Сава Мамантаў, расейскі прадпрымальнік і мецэнат
* 1844 — Фрыдрых Ніцшэ, нямецкі філёзаф
* 1885 — Аляксандар Асаткін-Уладзімерскі, савецкі партыйны і дзяржаўны дзяяч, першы сакратар Камуністычнай партыі Беларусі
* 1885 — Ёганэс Свэйнсан К’ярваль, ісьляндзкі мастак
* 1909 — Сяргей Ракіта, беларускі паэт
* 1915 — Іцхак Шамір, прэм’ер-міністар Ізраілю
* 1920 - Марыё П’юза, амэрыканскі пісьменьнік італьянскага паходжаньня, аўтар раману "Хросны бацька"
* 1931 — Генрых Шумскі, беларускі скульптар
* 1936 — Мікола Гіль, беларускі пісьменьнік, брат Ніла Гілевіча
* 1962 — Сяргей Абламейка, беларускі гісторык, журналіст і пісьменьнік.
* 1971 — Алексус Грынкевіч, амэрыканскі вайскавод беларускага паходжаньня і 21-ы вярхоўны саюзны камандзір у Эўропе
* 1968 — Дыд’е Дэшам, францускі футбаліст і трэнэр
* 1975 — Павал Майкоў, расейскі актор тэатру і кіно
* 1979 — Пол Ўільям Робінсан, ангельскі футбаліст, брамнік клюбу «Блэкбэрн Ровэрз»
* 1979 — Аляксей Чубат, беларускі паэт

## Сьмерці

* 1389 — Урбан VI, папа рымскі
* 1611 — Ян Пётар Сапега, вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, удзельнік інтэрвэнцыі Рэчы Паспалітай у Маскоўскую дзяржаву
* 1817 — Тадэвуш Касьцюшка, герой нацыянальна-вызваленчага руху ў Рэчы Паспалітай і ў ЗША
* 1820 — Карл Філіп цу Шварцэнбэрг, аўстрыйскі фэльдмаршал і генэралісімус часоў напалеонаўскіх войнаў
* 1917 — Мата Хары, самая знакамітая шпіёнка Першай сусьветнай вайны
* 1919 — Леанард Іваноўскі, расейскі гаспадарчы і грамадзкі дзяяч
* 1959 — Сьцяпан Бандэра, палітычны дзяяч, ідэоляг украінскага нацыянальнага руху, кіраўнік Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў
* 1989 — Даніла Кіш, выбітны сэрбскі паэт, празаік, драматург, перакладнік расейскай, францускай і вугорскай літаратуры

## Сьвяты

* Беларусь — Дзень работнікаў фармацаўтычнай і мікрабіялягічнай прамысловасьці (з 1998 году)
* Бразылія — Дзень настаўніка
* Кітай — Сьвята сярэдзіны восені

## Крыніцы