Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Тэатар

Вадэвіль «Сапраўдная гісторыя Паручыка Ржэўскага» Уладзімера Баскіна ў Менскім музычным тэатры
Тэатар
**Тэа́тар** (стар.-грэц. θέατρον — асноўнае значэньне — «месца для відовішчаў», затым — «відовішча», ад *θεάομαι* — «гляджу, бачу») — адзін з кірункаў мастацтва, у якім пачуцьці, думкі і эмоцыі аўтара (творцы, мастака) перадаюцца гледачу або групе гледачоў пасродкам дзеяньняў актора або групы актораў.

## Паняцьце тэатру

Перадача акторам пачуцьцяў, думак, эмоцыяў аўтара гледачу завецца прадстаўленьнем. Як правіла, акторы ўяўляюць пачуцьцёвыя перажываньні аўтара, выкладзеныя ім у п’есе. Актор падчас прадстаўленьня можа дзейнічаць пасродкам свайго цела, голасу й рухаў, а таксама пасродкам розных прадметаў.

## Разнавіднасьці тэатру

Па відах дзеяньняў актора падчас імпрэзы адрозьніваюць наступныя віды тэатраў:

* драматычны (драма)
* опэрны тэатар
* мюзыкл
* балет
* пантаміма
* апэрэта
* дзіцячы
* лялечны
* тэатар абсурду
* тэатар пародыі
* вулічны тэатар
* тэатар паэзіі
* тэатар танца
* тэатар ценяў
* тэатар зьвяроў
* тэатар песьні
* тэатар эстраднай мініятуры (тэатар эстрады)
* тэатар аднаго актора

## Сусьветны тэатар

### Тэатар Беларусі

На 2010 год у Беларусі толькі каля 30% спэктакляў ставілася па-беларуску. Дзель беларускай драматургіі ў рэпэртуарах тэатраў ледзь дасягала 25%.

## Тэатральныя фэстывалі

* Фэстываль у Гластанбэры
* Авіньёнскі фэстываль
* Эдынбурскі фэстываль тэатру і музыкі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Экспериментальный театр «EYE» (рас.)
# Рамантызм

Каспар Давід Фрыдрых, *Вандроўнік над морам туману,* 38.58 × 29.13 цаляў, 1818, алей, палатно, Гамбурскі кунстхале
**Раманты́зм** (франц. *romantisme*) — мастацкая, літаратурная й інтэлектуальная зьява эўрапейскае культуры, якая ўзьнікла ў другой палове XVIII ст. у Заходняй Эўропе й уяўляе сабой рэакцыю на арыстакратычныя сацыяльныя й палітычныя нормы эпохі Асьветніцтва і на яе навуковую рацыяналізацыю прыроды. У сваёй большасьці рамантызм выявіўся ў выяўленчым мастацтве, музыцы й літаратуры, моцна ўплываючы на гістарыяграфію, адукацыю й прыродазнаўства.

## Глядзіце таксама

* Нямецкі рамантызм

## Крыніцы
# 1999

|  |
| --- |
| Гады |
| 1996 · 1997 · 1998 — **1999** — 2000 · 2001 · 2002 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1970‑я · 1980‑я — **1990‑я** — 2000‑я · 2010‑я |
| Стагодзьдзі |
| XIX ст. — **XX стагодзьдзе** — XXI ст. |

| 1999 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1999 *MCMXCIX* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2752 |
| Армянскі каляндар | 1448 ԹՎ ՌՆԽԸ |
| Каляндар Багаі | 155 — 156 |
| Бізантыйскі каляндар | 7507 — 7508 |
| Бірманскі каляндар | 1361 |
| Будысцкі каляндар | 2543 |
| Каляндар бэрбэраў | 2949 |
| Габрэйскі каляндар | 5759 — 5760 |
| Галяцэнскі каляндар | 11999 |
| Іранскі каляндар | 1377 — 1378 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 2054 — 2055 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1921 — 1922 |
|  · *Калі-юга* | 5100 — 5101 |
| Карэйскі каляндар | 4332 |
| Кітайскі каляндар | 4695 — 4696 |
| Копцкі каляндар | 1715 — 1716 |
| Мусульманскі каляндар | 1419 — 1420 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2542 |
| Час Unix | 2505600 — 2591999 |
| Этыёпскі каляндар | 1991 — 1992 |

**1999** (MCMXCIX) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў пятніцу; 1999-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 999-ы год II тысячагодзьдзя, 99-ы год XX стагодзьдзя і 10-ы і апошні год 1990-га дзесяцігодзьдзя.

## Падзеі

* 1 студзеня — запушчаная ў абарот агульнаэўрапейская валюта эўра
* 12 студзеня — заснаваная «Грузінская фондавая біржа»
* 1 сакавіка — набыла моц Атаўская канвэнцыя
* 17 красавіка — адчынілі нафтаправод «Баку — Супса»
* 7 траўня — недалёк ад свайго дому быў выкрадзены буйны апазыцыйны палітык Юры Захаранка, з таго моманту ягонае месца знаходжаньня невядомае
* 30 траўня — у пераходзе станцыі мэтро «Няміга» ў Менску загінулі 53 чалавекі, сотні людзей былі параненыя
* 1 ліпеня — набылі моц Грамадзянскі кодэкс Рэспублікі Беларусь і Грамадзянскі працэсуальны кодэкс Рэспублікі Беларусь
* 1 верасьня — набыў моц Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям’і
* 16 верасьня — зьнікненьне беларускага палітыка Віктара Ганчара, разам зь бізнэсоўцам Анатолем Красоўскім
* 13 кастрычніка — створаная Віцебская дыяцэзія
* 21 кастрычніка — заснаванае прадпрыемства «Сэрвалюкс», што стала найбольшым вытворцам мяса птушкі ў Беларусі
* 6 лістапада — набыў моц Гаспадарчы працэсуальны кодэкс Рэспублікі Беларусь
* 31 сьнежня — Барыс Ельцын, першы прэзыдэнт Расейскай Фэдэрацыі, пайшоў у адстаўку

## Нараджэньні

## Сьмерці

* 6 красавіка — Генадзь Карпенка, беларускі навуковец і палітык
* 16 траўня — Мікола Ганько, беларускі грамадзка-культурны дзяяч
* 2 ліпеня — Марыё П’юза, амэрыканскі пісьменьнік італьянскага паходжаньня, аўтар раману "Хросны бацька"
* 24 жніўня — Аляксей Гардзіцкі, беларускі літаратуразнаўца
* 16 кастрычніка — Палікарп Манькоў, беларускі грамадзкі дзеяч на эміграцыі
# 2003

|  |
| --- |
| Гады |
| 2000 · 2001 · 2002 — **2003** — 2004 · 2005 · 2006 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1980‑я · 1990‑я — **2000‑я** — 2010‑я · 2020‑я |
| Стагодзьдзі |
| XX ст. — **XXI стагодзьдзе** — XXII ст. |

| 2003 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 2003 *MMIII* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2756 |
| Армянскі каляндар | 1452 ԹՎ ՌՆԾԲ |
| Каляндар Багаі | 159 — 160 |
| Бізантыйскі каляндар | 7511 — 7512 |
| Бірманскі каляндар | 1365 |
| Будысцкі каляндар | 2547 |
| Каляндар бэрбэраў | 2953 |
| Габрэйскі каляндар | 5763 — 5764 |
| Галяцэнскі каляндар | 12003 |
| Іранскі каляндар | 1381 — 1382 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 2058 — 2059 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1925 — 1926 |
|  · *Калі-юга* | 5104 — 5105 |
| Карэйскі каляндар | 4336 |
| Кітайскі каляндар | 4699 — 4700 |
| Копцкі каляндар | 1719 — 1720 |
| Мусульманскі каляндар | 1423 — 1424 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2546 |
| Час Unix | 2851200 — 2937599 |
| Этыёпскі каляндар | 1995 — 1996 |

**2003** (MMIII) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў сераду; 2003-і год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 3-і год III тысячагодзьдзя і XXI стагодзьдзя і 4-ы год 2000-га дзесяцігодзьдзя.

## Падзеі

* 1 студзеня — набыў моц Кодэкс унутранага воднага транспарту Рэспублікі Беларусь
* 10 студзеня — набыў моц Падатковы кодэкс Рэспублікі Беларусь
* 6 лютага — цягнік-кантэйнэравоз «Вікінг» упершыню пусьцілі празь Беларусь ад Чорнага да Балтыйскага мора
* 20 сакавіка — пачалася Ірацкая вайна
* 16 красавіка — падпісаны атэнскі трактат, датычны прыняцьця ў Эўрапейскі Зьвяз дзесяці дзяржаваў: Вугоршчыны, Польшчы, Кіпру, Летувы, Латвіі, Мальты, Славаччыны, Славэніі, Чэхіі ды Эстоніі
* 1 ліпеня — у Таліне адчынены Музэй акупацый
* 1 верасьня — пачало працу другое па ліку электрадэпо Менскага мэтро «Магілёўскае»
* 18 верасьня — заснаваная «Расейская чыгунка»
* 6 кастрычніка — пачалося комплекснае апэратыўнае вучэньне Ўзброеных Сіл Беларусі Чыстае неба — 2003

## Нараджэньні

## Сьмерці

* 26 студзеня — Уладзімер Мулявін, беларускі музыка
* 22 чэрвеня — Васіль Быкаў, беларускі пісьменьнік
* 8 верасьня — Лені Рыфеншталь, нямецкая кінарэжысэрка, фатограф і акторка
* 3 сьнежня — Дульсэ Чакон, гішпанская пісьменьніца
* 26 сьнежня — Леанід Калодзежны, беларускі пісьменьнік
# Панна (знак задыяку)

|  | Знак | Пэрыяд (прыкладна) |
| --- | --- | --- |
|  | Авен | 21 сакавіка — 20 красавіка |
|  | Цялец | 21 красавіка — 20 траўня |
|  | Блізьняты | 21 траўня — 21 чэрвеня |
|  | Рак | 22 чэрвеня — 22 ліпеня |
|  | Леў | 23 ліпеня — 23 жніўня |
|  | Панна | 24 жніўня — 23 верасьня |
|  | Шалі | 24 верасьня — 23 кастрычніка |
|  | Скарпіён | 24 кастрычніка — 22 лістапада |
|  | Стралец | 23 лістапада — 21 сьнежня |
|  | Казларог | 22 сьнежня — 20 студзеня |
|  | Вадаліў | 21 студзеня — 20 лютага |
|  | Рыбы | 21 лютага — 20 сакавіка |

Знак Панны
**Па́нна** — шосты знак задыяку, адпаведны сэктару экліптыкі ад 150° да 180°, калі лічыць ад пункту вясновага раўнадзенства.

Сонца праходзіць знак Панны прыблізна з 24 жніўня па 23 верасьня. Гэта пэрыяд, калі летняя цеплыня сышла і становяцца яўнымі будучыя халады, і патрабуецца «ўзяцца за розум» пасьля летняга разгулу — падрыхтавацца да зімы, паправіць страху, заляпіць шчыліны.

Дзевы — прыстанак і экзальтацыя Мэркурыя. Юпітэр і Нэптун знаходзяцца ў выгнаньні.

Стыхія зямлі, рухомы крыж.

## Глядзіце таксама

* Знакі задыяку
# 4 лістапада

|  |
| --- |
| ← **лістапад** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |
| 2026 год Усе дні |

**4 лістапа́да** — 308-ы дзень году (309-ы ў высакосным годзе) паводле Грыгарыянскага календару. Да канца году застаецца 57 дзён.

## Падзеі

* 1611 — кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза надаў Смаленску Магдэбурскае права і герб
* 1661 — у бітве пад Кушлікамі войска Рэчы Паспалітай атрымала перамогу над войскам Маскоўскай дзяржавы
* 1794 — Паўстаньне Т. Касьцюшкі: войскі Расейскае імпэрыі пад камандаю Суворава распачалі штурм прадмесьця Варшавы Прагі і рэзаніну мясцовага насельніцтва
* 1863 — Нацыянальна-вызвольнае паўстаньне: расейскія карнікі схапілі паўстанцкага камісара Меншчыны Міхала Аскерку
* 1879 — запатэнтавалі першы касавы апарат
* 1890 — у Лёнданскім мэтро ўпершыню ў сьвеце адну зь лініяў перавялі на электрычную цягу
* 1922 — брытанскі археоляг Говард Картэр адшукаў у Эгіпце пахавальню фараона Тутанхамона
* 1924 — адкрыцьцё ў Віцебску вэтэрынарнага інстытуту
* 1946 — дзень утварэньня ЮНЭСКО (уступіў у сілу статут гэтай арганізацыі)
* 1969 — Аляксандар Салжаніцын выключаны з Саюзу пісьменьнікаў СССР
* 2000 — у Парэччы паставілі памятны крыж у гонар Міхала Валовіча і ягоных паплечнікаў
* 2008 — на прэзыдэнцкіх выбарах у ЗША перамогу атрымаў Барак Абама
* 2017 — абвешчаны Прапойскі заказьнік

## Нараджэньні

* 1296 — Альгерд Гедымінавіч, князь крэўскі і віцебскі, вялікі князь літоўскі
* 1470 — Эдвард V, кароль Ангельшчыны
* 1887 — Цішка Гартны, беларускі дзяяч нацыянальна-вызваленчага руху, гісторык, пісьменьнік і публіцыст
* 1906 — Аляксандра Нікалаева, беларуская балерына
* 1916 — Ўолтэр Кронкайт, амэрыканскі журналіст
* 1929 — Сяргей Карніловіч, дзяяч беларускай эміграцыі
* 1940 — Яўген Гучок, беларускі паэт
* 1956 — Ігар Талькоў, расейскі сьпявак

## Сьмерці

* 1794 — Якуб Ясінскі, генэрал і паэт
* 1863 — Казімер Кабылінскі, удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў
* 1937:
	+ Аляксандар Вальковіч, дзяржаўны дзяяч БНР
	+ Пятро Даркевіч, беларускі гісторык мастацтва
	+ Хрыстафор Даркевіч, беларускі мастак
	+ Язэп Мазуркевіч, беларускі пэдагог, празаік, публіцыст
* 1955 — Генрых Грыгоніс, беларускі актор
* 1968 — Міхаіл Кікоін, мастак

## Сьвяты

* Расея — Дзень Нацыянальнай Еднасьці
# Сардынія

|  |
| --- |
| Сардынія |
| Герб  |
|  Гімн  | Su patriottu sardu a sos feudatarios[d] |
|  Агульныя зьвесткі  |
|  Краіна  | * Італія
 |
|  Статус  | аўтаномная вобласьць з асаблівым статусам[d] |
|  Уваходзіць у  | Blue Zone[d] |
|  Адміністрацыйны цэнтар  | Кальяры |
|  Кіраўнік  | Alessandra Todde[d] |
|  Афіцыйныя мовы  | італьянская мова і сардынская мова[d] |
|  Насельніцтва  | * 1 628 384 чал. (2020)
 |
|  Плошча  | * 23 949 км²
 |
|  Вышыня па-над узр. м.  **·** сярэдняя вышыня  |  384 м |
|  Месцазнаходжаньне  |
|  |
|  Мэдыя-зьвесткі  |
|  Часавы пас  |  UTC+1, UTC+2
  |
|  Код ISO 3166-2  | IT-88 |
|  Афіцыйны сайт |
|    Дадатковыя мультымэдыйныя матэрыялы  |

**Сарды́нія** — выспа ў Міжземным моры, знаходзіцца на захад ад Апэнінскай паўвыспы паміж Сыцыліяй і Корсыкай, зьяўляецца другой па велічыні выспай Міжземнага мора. Уваходзіць у склад Італіі ў якасці аўтаномнага рэгіёну (аўтаномнай вобласьці) Сардынія (італ. *Regione Autonoma della Sardegna*, Сарды. Rezione Autònoma de sa Sardigna).

## Крыніцы
# MTV

**MTV** («Эм-ці-ві́»; поўная назва Music Television, бел. *Музычнае тэлебачаньне*) — тэлеканал, прысьвечаны сучаснае папулярнае музыцы й моладзевай субкультуры. Вяшчаньне тэлеканала пачалося ў ЗША 1 жніўня 1981 году. У цяперашні час брэнд MTV па ліцэнзіі выкарыстоўваюць мноства тэлекампаніяў у розных краінах сьвету. У Расеі MTV («MTV Расея») пачаў сваё вяшчаньне 26 верасьня 1998 году.

Ва Ўкраіне MTV («MTV Украіна») распачаў сваю працу 25 жніўня 2007 году.

Праграмы ды кліпы MTV-Менск нязначны час у дзень трансьлююцца на хвалях MTV Расея, генэральны дырэктар каналу Валік Грышко.

## Вонкавыя спасылкі

 **MTV** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Афіцыйная старонка (анг.)
* Сайт MTV Расея (рас.)
* Сайт MTV Украіна (укр.)
# 20th Century Studios

|  |
| --- |
| 20th Century Studios |
|  |
|  |
|  Тып  | карпарацыя |
|  Заснаваная  | 31 траўня 1935 |
|  Заснавальнікі  | *Fox Film Corporation* *Twentieth Century Pictures* |
|  Уласьнікі  | The Walt Disney Company |
|  Краіна  | * ЗША
 |
|  Разьмяшчэньне  | Лос-Анджэлес, ЗША |
|  Галіна  | вытворчасьць фільмаў |
|  Прадукцыя  | Сьпіс фільмаў |
|  Лік супрацоўнікаў  | * 2300 чал. (2018)
 |
|  Матчына кампанія  | Fox Entertainment Group 21st Century Fox |
|  Даччыныя кампаніі  | Searchlight Pictures Fox Atomic Fox Interactive 20th Century Studios Home Entertainment Blue Sky Studios 20th Television 20th Century Fox Television Distribution Fox Star Studios |
| **FOX Movies** |
|  **20th Century Studios** у Вікісховішчы |

**20th Century Studios** (кінааб’яднаньне «Дваццатае стагодзьдзе Фокс») — адна з шасьці найвялікшых амэрыканскіх кінастудыяў, якая зьяўляецца даччынай кампаніяй 21st Century Fox. Займаецца таксама вытворчасьцю тэлефільмаў.

Кампанія заснаваная 31 траўня 1935 году ў выніку зьліцьця дзьвюх студыяў: *Fox Film Corporation*, заснаванай у 1915 годзе Ўільямам Фоксам, і *Twentieth Century Pictures*, заснаванай у 1933 годзе Дэрылам Ф. Занукам, Джозэфам Шэнкам, Рэймандам Грыфітам і Ўільямам Гетцам.

## Дзейнасьць

Кампанія атрымала назву *The Twentieth Century-Fox Film Corporation* і пачала дзейнасьць 31 траўня 1935 году. Першым прэзыдэнтам аб’яднанага кінатрэсту стаў Джозэф Шэнк. Кінавытворчасьцю фактычна займаўся Дэрыл Занук. Напачатку 1950-х гадоў пасьля трыюмфу ў пракаце пеплуму «Плашчаніца» ён абвясьціў пра пераход на шырокаэкранную тэхналёгію CinemaScope.

У 1970-я гады студыя *20th Century Fox* выступіла ў ролі лякаматыву новай эры блёкбастараў, прафінансаваўшы стварэньне кінасагі «Зорныя войны». Дзеля праектаў у вобасьці незалежнага кіно ў 1994 годзе было заснаванае падразьдзяленьне Fox Searchlight.

У 2009 годзе пад эгідай *20th Century Fox*, фармат 3D быў вернуты ў камэрцыйную вытворчасьць (фільм «Аватар»).

## Крынціы

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

 **20th Century Studios** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* кампаніі(недаступная спасылка) (анг.) на сайце Internet Movie Database
# Перапіс насельніцтва ЗША

**Перапіс насельніцтва ЗША** — перапіс насельніцтва, які праводзіцца ў Злучаных Штатах Амэрыкі кожныя дзесяць гадоў. Адказнасьць за арганізацыю і правядзеньне перапісу нясе Бюро перапісу насельніцтва ЗША.

## Гісторыя

Артыкул 1 Канстытуцыі Злучаных Штатаў прадугледжвае, што перапіс насельніцтва павінен праходзіць не радзей аднаго разу ў дзесяць гадоў. Ад гэтага залежыць колькасьць мандатаў ад кожнага штату ў Палаце прадстаўнікоў і ў Калегіі выбаршчыкаў. Перапіс ажыцяўляецца кожныя 10 гадоў у гадах, якія сканчаюцца нулём (2000, 2010), і завецца «дзесяцігадовым». Разьдзел 13 Кодэксу Злучаных Штатаў апісвае працэдуру правядзеньня перапісу і апрацоўкі зьвестак.

Першы перапіс быў праведзены ў 1790 годзе пры Томасе Джэфэрсане.

З 1790 да 1840 гадоў перапіс праводзіўся сіламі шэрыфаў. З 1840 году ўзьнік цэнтральны офіс перапісу, які дзейнічаў толькі падчас дзесяцігадовага перапісу. У 1890 годзе ўпершыню пры перапісе выкарыстоўвалі электрычную табуляцыйную машыну Гэрмана Голерыта для апрацоўкі вынікаў.

## Вынікі перапісаў

* 1790 — 3 929 214,
* 1800 — 5 236 631,
* 1810 — 7 239 881,
* 1820 — 9 638 453,
* 1830 — 12 866 020,
* 1840 — 17 069 453,
* 1850 — 23 191 876,
* 1860 — 31 443 321,
* 1870 — 38 558 371,
* 1880 — 49 371 340,
* 1890 — 62 979 766,
* 1900 — 76 212 168,
* 1910 — 92 228 496,
* 1920 — 106 021 537,
* 1930 — 123 202 624,
* 1940 — 132 164 569,
* 1950 — 151 325 798,
* 1960 — 179 323 175,
* 1970 — 203 211 926,
* 1980 — 226 545 805,
* 1990 — 248 709 873,
* 2000 — 281 421 906,
* 2010 — 308 745 538.

## Публікацыя вынікаў

Пасьля правядзеньня перапісу публікуюцца абагульненыя статыстычныя вынікі, якія ня ўтрымліваюць пэрсанальных зьвестак грамадзян. Праз 72 гады пасьля перапісу закон дазваляе публікаваць поўную інфармацыю, атрыманую ў выніку перапісу.

2 красавіка 2012 году на сайце Нацыянальнага архіва ЗША выкладзены амаль 4 мільёны адсканаваных копіяў апытальных лістоў перапісу насельніцтва ЗША 1940 году, якія ўтрымліваюць інфармацыю аб 132,2 мільёна тагачасных амэрыканцаў.

## Крыніцы
# Музэй Паўночных краінаў

|  |
| --- |
| Музэй Паўночных краінаў |
| Nordiska museet |
|  |
|  |
|  Месцазнаходжаньне  | Стакгольм, Швэцыя |
|  Наведнікаў  | * 237 964 чал. (2015)
 |
|  Створаны  | 1873 |
|  Заснавальнік  | Артур Хазеліус[d] |
|  Дырэктар  | Санэ Гоўбю-Нільсэн |
|  Геаграфічныя каардынаты  | 59°19′45″ пн. ш. 18°05′37″ у. д. |
| Музэй Паўночных краінаў на мапе Швэцыі
Музэй Паўночных краінаў |
| Афіцыйны сайт |

**Музэй Паўночных краінаў**, таксама **Нардычны музэй**, або **Скандынаўскі музэй** (па-швэдзку: *Nordiska museet*) — культурна-гістарычны музэй у сталіцы Швэцыі Стакгольме, разьмешчаны на высьпе Юргордэн. У фондах музэю налічваецца каля 1,5 мільёны экспанатаў.

## Гісторыя

Заснавальнік музэю Артур Гасэліюс ажыцьцявіў у 1872 годзе экспэдыцыю, зь якой прывёз розныя экспанаты. У Стакгольме ён зладзіў выставу пад назвай *«Скандынаўская этнаграфічная калекцыя»*. У 1880 годзе Гасэліюс заснаваў фундацыю «Нардычны музэй».

Будынак, у якім цяпер разьмешчаны музэй, быў пабудаваны ў 1889-1907 гадох архітэктарам Ісакам Густавам Клясанам, якога натхнілі рэнэсансныя замкі Фрэдэрыксборг у Даніі й Грыпсгольм у Швэцыі.

## Дзейнасьць

Музэй налічвае каля 1,5 мільёны экспанатаў, толькі частка зь якіх выстаўлена для паказу. Выставы музэю прысьвечаны скандынаўскім традыцыям, модзе, народнаму мастацтву. У музэі можна пабачыць мэбляваны пакой. У калекцыю музэю ўваходзяць таксама два рэдкія арганы.

Архіў музэю налічвае 4 000 палічных мэтраў, з 1890 году дзейнічае навуковая бібліятэка. Асобную частку ў калекцыях музэю займае калекцыя аб’ектаў саамскай культуры, у якой налічваецца каля 8440 адзінак.

## Глядзіце таксама

* Скансэн

## Вонкавыя спасылкі

 **Музэй Паўночных краінаў** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Афіцыйны сайт
# 2014

|  |
| --- |
| Гады |
| 2011 · 2012 · 2013 — **2014** — 2015 · 2016 · 2017 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1990‑я · 2000‑я — **2010‑я** — 2020‑я · 2030‑я |
| Стагодзьдзі |
| XX ст. — **XXI стагодзьдзе** — XXII ст. |

| 2014 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 2014 *MMXIV* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2767 |
| Армянскі каляндар | 1463 ԹՎ ՌՆԿԳ |
| Каляндар Багаі | 170 — 171 |
| Бізантыйскі каляндар | 7522 — 7523 |
| Бірманскі каляндар | 1376 |
| Будысцкі каляндар | 2558 |
| Каляндар бэрбэраў | 2964 |
| Габрэйскі каляндар | 5774 — 5775 |
| Галяцэнскі каляндар | 12014 |
| Іранскі каляндар | 1392 — 1393 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 2069 — 2070 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1936 — 1937 |
|  · *Калі-юга* | 5115 — 5116 |
| Карэйскі каляндар | 4347 |
| Кітайскі каляндар | 4710 — 4711 |
| Копцкі каляндар | 1730 — 1731 |
| Мусульманскі каляндар | 1435 — 1436 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2557 |
| Час Unix | 3801600 — 3887999 |
| Этыёпскі каляндар | 2006 — 2007 |

**2014** (MMXIV) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў сераду; 2014-ы год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 14-ы год III тысячагодзьдзя і XXI стагодзьдзя і 5-ы год 2010-га дзесяцігодзьдзя.

## Падзеі

* 7-23 лютага ў Сочы (Расея) прайшлі Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году
* 23 сакавіка — 6-я мясцовыя выбары ў Рэспубліцы Беларусь
* 29 сакавіка ў Славаччыне адбыліся выбары прэзыдэнта
* 9—25 траўня Чэмпіянат сьвету па хакеі з шайбай 2014 году
* 20 траўня набыў моц Водны кодэкс Рэспублікі Беларусь
* 25 траўня Прэзыдэнцкія выбары ва Ўкраіне 2014 году
* 22 жніўня былі запушчаныя два чарговых спадарожніка праекту спадарожнікавае сыстэмы навігацыі Галілео

## Нараджэньні

## Сьмерці

* 5 студзеня — Уладзіслаў Сэрчык, польскі гісторык
* 5 студзеня — Эўсэбіё, партугальскі футбаліст
* 11 студзеня — Арыэль Шарон, 11-ы прэм’ер-міністар Ізраілю
* 13 лютага — Зьбігнеў Рамашэўскі, польскі палітык
* 26 лютага — Пака дэ Люсія, гішпанскі гітарыст
* 25 траўня — Войцех Ярузэльскі, польскі вайсковец і палітык
* 13 ліпеня — Язэп Крупскі, беларускі мастак
* 17 ліпеня — Вілем Вітэвээн, нідэрляндзкі палітык
* 6 верасьня — Кіра Зварыкіна, беларуская савецкая шахматыстка
* 30 верасьня — Марцін Льюіс Пэрл, амэрыканскі фізык беларускага паходжаньня, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі
* 3 кастрычніка — Рыгор Кійко, беларускі мастак, палітвязень
* 22 сьнежня — Джо Кокер, ангельскі блюз і блюз-рок сьпявак
# Усходняя Эўропа

Чырвоным колерам вызначана Ўсходняя Эўропа.
**Усхо́дняя Эўро́па** — усходняя частка Эўропы. Існуе некалькі вызначэньняў Усходняй Эўропы, заснаваны на культурных, геаграфічных, палітычных і іншых прыкметах.

## Гісторыя

На працягу часу гэты тэрмін некалькі разоў мяняў свой сэнс. Да Другой сусьветнай вайны паўночная частка мяжы паміж Усходняй і Цэнтральнай Эўропай праходзіла па рацэ Эльбе, паміж славянамі й германцамі. Да Ўсходняй Эўропы адносіліся краіны Балканскай паўвыспы, а таксама часткі Аўстра-Вугоршчыны й Расейскай імпэрый (за выключэньнем Каўказу).

У гады Халоднай вайны да Ўсходняй Эўропы адносілі ўсе краіны Эўропы якія ўваходзілі ў блёк Варшаўскай дамовы, і Югаславію, якая ня ўдзельнічала ў Варшаўскай дамове, і Альбанію, якая выйшла зь яе пазьней.

## Вызначэньне ААН

Згодна з вызначэньнем ААН, да Ўсходняй Эўропы адносяць наступныя краіны:

* Беларусь
* Баўгарыя
* Вугоршчына
* Малдова
* Польшча
* Расея
* Румынія
* Славаччына
* Украіна
* Чэхія