Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 13 верасьня

|  |
| --- |
| ← **верасень** → |
| Пн | Аў | Ср | Чц | Пт | Сб | Нд |
|   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   |   |
| 2026 год Усе дні |

**13 ве́расьня** — 256-ы дзень году (257-ы ў высакосным годзе) паводле Грыгарыянскага календару. Да канца году застаецца 109 дзён.

## Падзеі

* 1995 — заснаваная «Македонская біржа»

## Нараджэньні

* 1739 — Грыгоры Пацёмкін, расейскі дзяржаўны дзяяч
* 1749 — Цыпрыян Адынец, рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп
* 1766 — Сэмюэл Ўілсан, прататып Дзядзькі Сэма
* 1819 — Клара Шуман, нямецкая піяністка, кампазытар, жонка Робэрта Шумана
* 1830 — Мары фон Эбнэр-Эшэнбах, аўстрыйская пісьменьніца
* 1863 — Артур Гэндэрсан, лідэр Лейбарысцкай партыі Вялікабрытаніі, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру (1934).
* 1876 — Шэрвуд Андэрсан, амэрыканскі пісьменьнік
* 1886 — Робэрт Робінсан, ангельскі хімік, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі (пам. у 1975)
* 1887 — Леапольд Ружычка, Харвацка-Швайцарскі біяхімік, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі (пам. у 1976)
* 1893 — Андрэй Мрый, беларускі празаік, журналіст
* 1894 — Джон Бойнтан Прыстлі, ангельскі драматург і пісьменьнік
* 1894 — Юльян Тувім, польскі паэт
* 1916 — Раальд Даль, брытанскі пісьменьнік нарвэскага паходжаньня
* 1940 — Оскар Арыяс Санчэс, прэзыдэнт Коста-Рыкі, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру
* 1944 — Жаклін Бісэт, брытанская акторка
* 1947 — Уладзімер Русакевіч, беларускі палітычны дзяяч, дыплямат, міністар інфармацыі Рэспублікі Беларусь
* 1950 — Уладзімеж Цімашэвіч, польскі грамадзка-палітычны дзяяч, юрыст, выкладчык
* 1958 — Аляксандар Краўцэвіч, беларускі гісторык і археоляг
* 1971 — Горан Іванішавіч, харвацкі тэнісіст
* 1976 — Яраслаў Валэнса, польскі палітык, дэпутат Сэйму
* 1980 — Кіт Эндрус, ірляндзкі футбаліст, паўабаронца ангельскага клюбу «Блэкбэрн Ровэрз»
* 1987 — Барыс Гарэцкі, актывіст «Маладога фронту»

## Сьмерці

* 81 — Тытус, рымскі імпэратар
* 1118 — Глеб Усяслававіч, князь менскі
* 1438 — Дуартэ, кароль Партугаліі
* 1592 — Мішэль Мантэнь, францускі філёзаф, пісьменьнік, палітычны дзяяч, юрыст
* 1598 — Філіп II, кароль Гішпаніі
* 1705 — Імрэ Тэкэлі, вугорскі шляхціч, князь сяміградзкі
* 1859 — Фадзей Булгарын, расейскі пісьменьнік беларускага паходжаньня, журналіст, выдавец газэты
* 1872 — Людвіг Фэербах, нямецкі філёзаф
* 1977 — Леапольд Стакоўскі, ангельскі дырыгент
* 1983 — Мар’ян Пецюкевіч, беларускі этнограф і грамадзкі дзяяч
* 1988 — Францішак Ляхоцкі, польскі паэт-эмігрант беларускага паходжаньня
* 1996 — Тупак Шакур, амэрыканскі рэпэр і актор
* 1996 — Эрнст Ляўкоў, беларускі геоляг, краязнавец
* 2003 — Анатоль Багатыроў, беларускі кампазытар, пэдагог і грамадзкі дзяяч
* 2012 — Баляслаў Шчэрба, польскі вайсковец, палітычны дзяяч
* 2014 — Пётар Марцаў, беларускі прадпрымальнік, галоўны рэдактар газэты БДГ

## Сьвяты

* У Каталіцкай Царкве — Успамін сьвятога Яна Залатавуснага (Хрызастома)
* Дзень праграміста (у невысакосныя гады)

 **13 верасьня** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў
# New Line Cinema

|  |
| --- |
| New Line Cinema Productions Inc. |
|  |
|  Тып  | Даччынае таварыства кампаніі Warner Bros. |
|  Заснаваная  | 1967 |
|  Уласьнікі  | WarnerMedia[d] |
|  Краіна  | * ЗША
 |
|  Разьмяшчэньне  | * Лос-Анджэлес, Каліфорнія, ЗША
 |
|  Галіна  | кінавытворчасьць[d] |
|  Прадукцыя  | фільм |
|  Матчына кампанія  | Warner Bros. Entertainment, Inc. |
|  Даччыныя кампаніі  | Fine Line Features[d] |
| **www.newline.com** |

**«New Line Cinema»** (бел. *новая лінія кіно*) — адна з найбуйнейшых амэрыканскіх кінакампаніяў. Заснавальнікі — Робэрт Шэй і Майкл Лін.

## Гісторыя

Утворана ў 1967 годзе Робэртам Шэем, якому на той момант было 27 гадоў. Спачатку кампанія займалася распаўсюджаньнем замежнах фільмаў ды стужак у жанры артгаўз сярод студэнцкіх гарадкоў у ЗША. Адным зь першых посьпехаў кампаніі быў распаўсюд прапагандысцкага фільму супраць марыхуаны «Касяковая бязглузьдзіца» (анг. *Reefer Madness*), які меў вялікі посьпех напачатку 1970-х. У 1976 годзе кампанія ўпершыню прафінансавала здымкі паўнамэтражнага фільму «Каскадэры» (анг. *Stunts*). Яшчэ тры фільмы былі прафінансаваныя ў 1981 ды 1983 годзе. Першай камэрцыйна пасьпяховай франшызай кампаніі стаў фільм «Кашмар на вуліцы вязаў» (1984). У 1994 годзе кампанія спачатку была прададзеная канцэрну Turner Broadcasting System, а ў 1996 годзе стала даччынай структурай мэдыя-карпарацыі «Time Warner». Уключае падразьдзяленні па тэатральным пракаце, збыце, хатнім відэа і аддзяленьне, якое спэцыялізуецца на незалежным кіно і носіць назву «Picturehouse». Кампанія датычная да выпуску кінатрылёгіі «Ўладар пярсьцёнкаў», сэрыі фільмаў «Остын Паўэрз», «Блэйд», «Пункт прызначэньня», «Тупы і яшчэ тупей», «Кашмар на вуліцы Вязаў», «Круцельства», «Сьмяротная Бітва».

Часам жартам «New Line Cinema» завуць «Домам, які пабудаваў Фрэдзі» з-за фільму, які зрабіў студыю знакамітай — «Кашмар на вуліцы Вязаў».

У 2008 годзе кампанія была паглынута «Warner Brothers» з-за фінансавых праблемаў. «New Line Cinema» спэцыялізавалася на фантастычным кіно і стужках з шырокамаштабнымі візуальнымі эфэктамі.

## Фільмы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* New Line Cinema *IMDb* Праверана  18 кастрычніка 2014 г.
# 1873

|  |
| --- |
| Гады |
| 1870 · 1871 · 1872 — **1873** — 1874 · 1875 · 1876 |
| Дзесяцігодзьдзі |
| 1850‑я · 1860‑я — **1870‑я** — 1880‑я · 1890‑я |
| Стагодзьдзі |
| XVIII ст. — **XIX стагодзьдзе** — XX ст. |

| 1873 год у іншых календарох |
| --- |
| Грыгарыянскі каляндар | 1873 *MDCCCLXXIII* |
| Ад заснаваньня Рыму | 2626 |
| Армянскі каляндар | 1322 ԹՎ ՌՅԻԲ |
| Каляндар Багаі | 29 — 30 |
| Бізантыйскі каляндар | 7381 — 7382 |
| Бірманскі каляндар | 1235 |
| Будысцкі каляндар | 2417 |
| Каляндар бэрбэраў | 2823 |
| Габрэйскі каляндар | 5633 — 5634 |
| Галяцэнскі каляндар | 11873 |
| Іранскі каляндар | 1251 — 1252 |
| Індуісцкія календары |
|  · *Бікрам Самват* | 1928 — 1929 |
|  · *Нацыянальны каляндар* | 1795 — 1796 |
|  · *Калі-юга* | 4974 — 4975 |
| Карэйскі каляндар | 4206 |
| Кітайскі каляндар | 4569 — 4570 |
| Копцкі каляндар | 1589 — 1590 |
| Мусульманскі каляндар | 1289 — 1290 |
| Тайскі сонечны каляндар | 2416 |
| Этыёпскі каляндар | 1865 — 1866 |

**1873** (MDCCCLXXIII) — звычайны год Грыгарыянскага календара, які пачынаецца ў сераду, і звычайны год юліянскага календара, які пачынаецца ў панядзелак; 1873-і год нашай эры (н. э.) і *ад Нараджэньня Хрыстовага* (Н. Хр.); 873-і год II тысячагодзьдзя, 73-і год XIX стагодзьдзя і 4-ы год 1870-га дзесяцігодзьдзя. У пачатку 1873 году грыгарыянскі каляндар апярэджваў на 12 дзён юліянскі каляндар, якім дзе-нідзе працягвалі карыстацца да 1923.

## Падзеі

## Нараджэньні

* 13 лютага — Фёдар Шаляпін, расейскі опэрны сьпявак
* 13 сьнежня — Валеры Брусаў, расейскі літаратар-мадэрніст

## Сьмерці

* 9 студзеня — Напалеон III Банапарт, Імпэратар Францыі
* 8 верасьня — Яўстах Тышкевіч, беларускі археоляг
# Анры Філіп Петэн

|  |
| --- |
| Анры Філіп Петэн |
| па-француску: *Henri Philippe Pétain* па-француску: *Philippe Pétain* |
|  |
|  |
| Дзяржаўны міністр Францыі[d] |
| 1 чэрвеня 1935 — 4 чэрвеня 1935 |
| Намесьнік Прэм’ер-міністра Францыі[d] |
| 18 траўня 1940 — 16 чэрвеня 1940 |
| Папярэднік | Каміль Шатан[d] |
| Наступнік | Каміль Шатан[d] |
| старшыня рады міністраў Францыі[d] |
| 16 чэрвеня 1940 — 17 красавіка 1942 |
| Папярэднік | Поль Рэйно[d] |
| Наступнік | П'ер Лаваль[d] |
| кіраўнік Францускай дзяржавы[d] |
| 11 ліпеня 1940 — 20 жніўня 1944 |
| ambassador of France to Spain[d] |
| 2 сакавіка 1939 — 16 траўня 1940 |
| Папярэднік | Éric Labonne[d] |
| Наступнік | Robert Renom de La Baume[d] |
| ваенны міністар[d] |
| 9 лютага 1934 — 8 лістапада 1934 |
| Папярэднік | Жазеф Поль-Банкур[d] |
| Наступнік | Louis Maurin[d] |
| віцэ-прэзыдэнт[d] |
| 1920 — 1931 |
| Папярэднік | Фэрдынанд Фош |
| Наступнік | Maxime Weygand[d] |
| месца № 18 у Французскай акадэміі[d] |
| 20 чэрвеня 1929 — 15 жніўня 1945 |
| Папярэднік | Фэрдынанд Фош |
| Наступнік | André François-Poncet[d] |
| францускі сукнязь Андоры[d] |
| 11 ліпеня 1940 — 20 жніўня 1944 |
|  Асабістыя зьвесткі  |
| Нарадзіўся | 24 красавіка 1856(1856-04-24)[…]* Кашы-а-ля-Тур[d], Другая француская імпэрыя[d]
 |
| Памёр | 23 ліпеня 1951(1951-07-23)[…] (95 гадоў)* Порт-Жуанвіль[d], Л’Іль-д’Ё[d]
 |
| Адукацыя | * Сэн-Сір[d]
 |
|  Сужэнец  | Annie Pétain[d] |
|  Бацька  | Omer-Venant Pétain[d] |
|  Маці  | Clotilde Legrand[d] |
|  Узнагароды  |             крыж Вайсковых заслугаў[d]      маршал Францыі[d] (21 лістапада 1918) Патрон спецыяльнай ваеннай школы Сен-Сір[d]      |
|  Подпіс  |  |

**Анры́ Філі́п Петэ́н** (па-француску: *Henri Philippe Pétain*; 24 красавіка 1856 — 23 ліпеня 1951) — францускі вайсковы і дзяржаўны дзяяч.

Маршал Францыі (1918); удзельнік Першай сусьветнай вайны. У 1940—1944 гадах узначальваў аўтарытарны калябаранцкі ўрад Францыі, вядомы як *рэжым Вішы* (афіцыйна — «Француская дзяржава»). Пэтэну належыць паняцьце «калябарацыянізма» (па-француску: *collaboration*).

## Крыніцы
# Ава Гарднэр

|  |
| --- |
| Ава Гарднэр |
| па-ангельску: *Ava Gardner* |
| Студыйны фатаздымак 1953 году  |
|  Імя пры нараджэньні  |  Ава Лавінія Гарднэр
  |
|  Дата нараджэньня  | 24 сьнежня 1922 |
|  Месца нараджэньня  | Паўночная Караліна, ЗША |
|  Дата сьмерці  | 25 студзеня 1990 (67 гадоў) |
|  Месца сьмерці  | Лёндан, Вялікабрытанія |
|  Прычына сьмерці  | пнэўманія |
|  Месца вучобы  | * Barton College[d]
* Newport News High School[d]
 |
|  Занятак  | акторка |
|  Гады дзейнасьці  | 1941—1986 |
|  Бацька  | Jonas Bailey Gardner[d] |
|  Маці  | Mary Elizabeth Baker[d] |
|  Узнагароды  | Срэбная ракавіна найлепшай акторцы[d] (1964) зорка на галівудзкай «Алеі славы»[d] |
|  IMDb  | 0001257 |
|  Сайт  | avagardner.org |
|  Подпіс  |  |
| **Ава Гарднэр** у Вікісховішчы |

**Ава Гарднэр** (па-ангельску: *Ava Gardner*; 24 сьнежня 1922 — 25 студзеня 1990) — амэрыканская акторка, адна з самых яскравых зорак Галівуду 1940-х і 1950-х гадоў. Намінантка прэміі «Оскар». Увайшла ў сьпіс найвялікшых кіназорак у гісторыі Галівуду. Уладальніца «твару анёла й цела багіні», яе часта называюць адной з самых прыгожых акторак XX стагодзьдзя. Тройчы была ў шлюбе, у тым ліку зь Мікі Руні й Фрэнкам Сынатрам.

## Вонкавыя спасылкі

 **Ава Гарднэр** — сховішча мультымэдыйных матэрыялаў

* Ава Гарднэр (анг.) на сайце IMDb
* Ава Гарднэр на MovieTreasures.com
* Музэй Авы Гарднэр
# Фляндрыя (гістарычная вобласьць)

Мапа Фляндрыі 1609 году
**Фляндрыя** (па-нідэрляндзку: *Vlaanderen*, па-заходнефлямандзку: *Vloandern*, па-француску: *Flandre*) — гістарычная вобласьць на тэрыторыі сучасных Францыі, Бэльгіі і Нідэрляндаў. Насельніцтва Фляндрыі складаюць галоўным чынам флямандцы.

З другой паловы IX стагодзьдзя Фляндрыя знаходзілася ў залежнасьці ад Францыі. У XII—XV стагодзьдзях уваходзіла ў лік рэгіёнаў Эўропы з найбольш разьвітай эканомікай, у сувязі з чым там рана зьявіліся і разьвіліся сярэднявечныя гарады, у якіх вялікі ўплыў мелі цэхавыя аб’яднаньні гарадзкіх рамесьнікаў. Сярод гарадоў Фляндрыі найбольшае значэньне мелі Гент, Іпр і Бруге, у якіх разьвівалася вытворчасьць сукна.

Напачатку XIV стагодзьдзя Фляндрыя была акупавана Францыяй. У 1384 годзе Фляндрыя стала часткай уладаньняў герцагаў Бургундзкіх, у 1477 годзе ўвайшла ў склад уладаньняў Габсбургаў, у 1556 годзе — у склад уладаньняў гішпанскай кароны.

У наш час большая частка тэрыторыі гістарычнай Фляндрыі ўваходзіць у склад Бэльгіі, складаючы правінцыі Заходняя Фляндрыя і Ўсходняя Фляндрыя), невялікая частка — у склад Францыі (частка тэрыторыі дэпартамэнту Нор), частка — у склад Нідэрляндаў.
# Анёлы граху

|  |
| --- |
| Анёлы граху |
| па-француску: *Les Anges du péché* |
|  Жанр  | драматычны фільм |
|  Рэжысэр  | * Рабер Брэсон[d]
 |
|  Сцэнарыст  | * Рабер Брэсон[d]
* Жан Жыраду[d]
* Raymond Léopold Bruckberger[d]
 |
|  Прадусар  | * Roger Richebé[d]
 |
|  У ролях  | * Sylvie[d]
* Renée Faure[d]
* Jany Holt[d]
* Silvia Monfort[d]
* Луі Сенье[d]
* Andrée Clément[d]
* Bernard Lajarrige[d]
* Claire Olivier[d]
* Geneviève Morel[d]
* Henri Delivry[d]
* Jacqueline Marbaux[d]
* Jean Morel[d]
* Madeleine Rousset[d]
* Marie-Hélène Dasté[d]
* Mila Parély[d]
* Paula Dehelly[d]
* Yolande Laffon[d]
 |
|  Кампазытар  | * Jean-Jacques Grunenwald[d]
 |
|  Апэратар  | * Philippe Agostini[d]
 |
|  Дата выхаду  | 23 чэрвеня 1943 |
|  Працягласьць  | 96 хвіліна |
|  Краіна  | * Францыя
 |
|  Мова  | француская мова |
|  Старонка на IMDb
 |

**Анёлы граху** (па-француску: *Les Anges du péché*) — француская стужка , якая выйшла ў пракат у 1943 годзе. Экранізацыя аповесьці пісьменьніка і ксяндза Брукбэржэ. Рэжысэр кіно Рабэр Брэсон.

## Зьмест

Манахіня Ан-Мары (Рэнэ Фэр) хоча выратаваць душу манахіні Тэрэзы (Джэні Гольт) ад жаданьня помсты.

## Глядзіце таксама

* Антуан і Антуанэта

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Анёлы граху
# Бітва на рэйках

|  |
| --- |
| Бітва на рэйках |
| па-француску: *La Bataille du rail* |
|  Жанр  | драматычны фільм |
|  Рэжысэр  | * Рэнэ Клеман[d]
 |
|  Сцэнарыст  | * Рэнэ Клеман[d]
 |
|  У ролях  | * Charles Boyer[d]
* Fernand Rauzena[d]
* François Joux[d]
* Jean Clarieux[d]
* Jean Daurand[d]
* Léon Pauléon[d]
* Lucien Desagneaux[d]
* Robert Leray[d]
 |
|  Кампазытар  | * Yves Baudrier[d]
 |
|  Апэратар  | * Анры Алькан[d]
 |
|  Распаўсюд  | Joseph Burstyn[d] і Netflix |
|  Дата выхаду  | 1946 |
|  Працягласьць  | 85 хвіліна |
|  Краіна  | * Францыя
 |
|  Мова  | француская мова |
|  Старонка на IMDb
 |

**Бітва на рэйках** (па-француску: *La Bataille du rail*) — француская стужка , якая выйшла ў пракат у 1946 годзе. Рэжысэр кіно Рэнэ Кляман.

## Зьмест

Стужка пра супраціўленьне французаў у часы Другое Сусьветнае Вайны.

## Глядзіце таксама

* Вялікі паход

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Бітва на рэках
# Асобнае заданьне

|  |
| --- |
| Асобнае заданьне |
| па-француску: *Mission spéciale* |
|  Жанр  | трылер і драматычны фільм |
|  Рэжысэр  | * Maurice de Canonge[d]
 |
|  Сцэнарыст  | * Simon Gantillon[d]
 |
|  У ролях  | * André Carnège[d]
* Clary Monthal[d]
* Elisa Ruis[d]
* Fernand Fabre[d]
* Jany Holt[d]
* Jean Davy[d]
* Jean Yonnel[d]
* Jérôme Goulven[d]
* Ky Duyen[d]
* Léo Lapara[d]
* Louis Florencie[d]
* Marcel Delaître[d]
* Maurice Salabert[d]
* Nathalie Nattier[d]
* Pierre Renoir[d]
* Raymond Cordy[d]
* Roger Karl[d]
* Рудзі Ленуар[d]
* Yvonne Yma[d]
 |
|  Дата выхаду  | 1946 |
|  Працягласьць  | 183 хвіліна |
|  Краіна  | * Францыя
 |
|  Мова  | француская мова |
|  Старонка на IMDb
 |

**Асобнае заданьне** (па-француску: *Mission spéciale*) — француская стужка, якая выйшла ў пракат у 1946 годзе. Рэжысэры кіно: Марыс дэ Канонж.

## Зьмест

Стужка пра Другую Сусьветную Вайну ў Францыі.

## Глядзіце таксама

* Сьпявайма пры захопе

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Асобнае заданьне
# Губэрнатар

**Губэрнатар** (праз па-польску: *gubernator* з лац. *gubernator* ад стар.-грэц. κυβερνήτης (kybernētēs) — «стырнік») — кіраўнік вялікай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай, фэдэрацыйнай адзінкі.

У некаторых сучасных дзяржавах (Вялікабрытанія, Данія, ЗША й іншых) губэрнатар — найвышэйшая службовая асоба адміністрацыйна-тэрытарыяльнай ці фэдэрацыйнай адзінкі, якая прызначаецца цэнтральнымі органамі ўлады ці абіраецца насельніцтвам.

## Літаратура

* Ср. Chéruel, «Hist. de l’administration monarch. en France»; Dareste de la Chavanne, «Histoire de l’administration en France».